Giáo Dục Kỹ Năng Sống Trong Dạy Học Môn Giáo Dục Công Dân Tại TP. Hồ Chí Minh

Khóa luận phân tích giáo dục chính trị và kỹ năng sống trong dạy học giáo dục công dân qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh trung học tại TP.HCM.

• Tác giả: Hồ Ngọc Hương
• Người hướng dẫn: ThS. Cao Thành Tấn
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Chính Trị
• Đề tài: Giáo Dục Kỹ Năng Sống Qua Hoạt Động Trải Nghiệm Cho Học Sinh Trung Học Tại TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH CẤP TRUNG HỌC
• 1.1. Khái niệm kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống
• 1.2. Khái niệm về hoạt động trải nghiệm
• 1.3. Khái niệm giáo dục kĩ năng trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm
• 1.4. Đặc điểm tâm lý, lứa tuổi của học sinh bậc trung học và nhu cầu được giáo dục kỹ năng sống
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dục kỹ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học
• 1.6. Mục tiêu giáo dục kỹ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học
• 1.7. Nội dung giáo dục kỹ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học
• 1.8. Phương pháp giáo dục kĩ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học
• 1.9. Hình thức giáo dục kỹ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học
• 1.10. Kiểm tra, đánh giá quá trình giáo dục kĩ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học
• 1.11. Bản chất và quy trình tổ chức giáo dục kĩ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học
• 1.12. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH CẤP TRUNG HỌC Ở MỘT SỐ TRƯỜNG TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Thực trạng việc tổ chức dạy và học môn Giáo dục công dân ở trường học tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Thực trạng giáo dục kĩ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học ở một số trường tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3. Đánh giá chung về thực trạng
• 2.4. Sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học ở một số trường tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM CỦA VIỆC GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH CẤP TRUNG HỌC Ở MỘT SỐ TRƯỜNG TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Kế hoạch thực nghiệm
• 3.2. Giả thuyết thực nghiệm
• 3.3. Mục đích thực nghiệm
• 3.4. Đối tượng, phạm vi, thời gian thực nghiệm
• 3.5. Soạn kế hoạch giáo dục kĩ năng sống
• 3.6. Tổ chức thực nghiệm
• 3.7. Kết quả thực nghiệm và đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.8. So sánh kết quả trước và sau thực nghiệm
• 3.9. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học tại TP

Giáo dục kỹ năng sống (GD KNS) là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục hiện nay, đặc biệt là đối với học sinh trung học tại TP. Hồ Chí Minh. Việc giáo dục kỹ năng sống không chỉ giúp học sinh phát triển bản thân mà còn trang bị cho các em những kỹ năng cần thiết để đối mặt với những thách thức trong cuộc sống. Chương trình GD KNS được tích hợp vào môn Giáo dục công dân, nhằm giúp học sinh hình thành những kỹ năng mềm cần thiết cho tương lai.

1.1. Khái niệm giáo dục kỹ năng sống và vai trò của nó

GD KNS được hiểu là quá trình giúp học sinh phát triển các kỹ năng cần thiết để sống và làm việc hiệu quả. Vai trò của GD KNS là rất quan trọng, giúp học sinh tự tin hơn trong giao tiếp, giải quyết vấn đề và làm việc nhóm.

1.2. Tình hình giáo dục kỹ năng sống tại TP. Hồ Chí Minh

Tại TP. Hồ Chí Minh, GD KNS đang được chú trọng hơn trong các trường học. Nhiều trường đã áp dụng các phương pháp giáo dục tích cực, giúp học sinh tham gia vào các hoạt động trải nghiệm thực tế.

II. Thách thức trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học

Mặc dù GD KNS đã được triển khai, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện. Các giáo viên gặp khó khăn trong việc tích hợp GD KNS vào chương trình học, và học sinh đôi khi không nhận thức được tầm quan trọng của các kỹ năng này. Điều này dẫn đến việc giáo dục kỹ năng sống chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

2.1. Những khó khăn trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm

Nhiều trường học chưa có đủ cơ sở vật chất để tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Điều này làm hạn chế khả năng thực hành và phát triển kỹ năng sống của học sinh.

2.2. Nhận thức của học sinh về giáo dục kỹ năng sống

Học sinh thường không nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của GD KNS. Điều này dẫn đến việc các em không tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục kỹ năng sống.

III. Phương pháp giáo dục kỹ năng sống hiệu quả cho học sinh trung học

Để nâng cao hiệu quả của GD KNS, cần áp dụng các phương pháp giáo dục tích cực và sáng tạo. Việc sử dụng hoạt động trải nghiệm là một trong những phương pháp hiệu quả nhất, giúp học sinh học hỏi qua thực hành và trải nghiệm thực tế.

3.1. Sử dụng hoạt động trải nghiệm trong giáo dục kỹ năng sống

Hoạt động trải nghiệm giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó hình thành và phát triển các kỹ năng sống cần thiết.

3.2. Tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào môn Giáo dục công dân

Môn Giáo dục công dân là nền tảng để giáo dục kỹ năng sống. Việc tích hợp GD KNS vào môn học này giúp học sinh hiểu rõ hơn về các giá trị và kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về giáo dục kỹ năng sống

Nghiên cứu cho thấy việc giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ cải thiện kỹ năng giao tiếp mà còn phát triển khả năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

4.1. Kết quả thực nghiệm giáo dục kỹ năng sống

Kết quả thực nghiệm cho thấy học sinh tham gia vào các hoạt động trải nghiệm có sự tiến bộ rõ rệt về kỹ năng sống so với những học sinh không tham gia.

4.2. Đánh giá hiệu quả của chương trình giáo dục kỹ năng sống

Đánh giá từ giáo viên và học sinh cho thấy chương trình GD KNS đã giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng sống cho học sinh, tạo nền tảng vững chắc cho tương lai.

V. Kết luận và hướng phát triển giáo dục kỹ năng sống trong tương lai

Giáo dục kỹ năng sống là một phần không thể thiếu trong chương trình giáo dục hiện nay. Để nâng cao hiệu quả, cần có sự đầu tư và cải tiến trong phương pháp giảng dạy, cũng như tăng cường sự tham gia của học sinh trong các hoạt động trải nghiệm.

5.1. Định hướng phát triển giáo dục kỹ năng sống

Cần xây dựng các chương trình giáo dục kỹ năng sống phù hợp với nhu cầu thực tế của học sinh, đồng thời khuyến khích sự sáng tạo và chủ động của các em.

5.2. Tăng cường sự hợp tác giữa nhà trường và gia đình

Sự hợp tác giữa nhà trường và gia đình là rất quan trọng trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Cần có sự phối hợp chặt chẽ để tạo ra môi trường học tập tốt nhất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nghiên cứu được đặt trong bối cảnh toàn ngành giáo dục Việt Nam đẩy mạnh đổi mới căn bản và toàn diện theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XI và Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông. Các văn kiện này định hướng chuyển dịch phương pháp dạy học từ truyền thụ kiến thức thụ động sang phát triển phẩm chất, năng lực người học, bồi dưỡng phương pháp tự học, kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm và khả năng vận dụng tri thức vào thực tiễn.

Trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, môn Giáo dục công dân (GDCD) được cấu trúc gồm bốn mạch nội dung chính: Đạo đức, Kĩ năng sống (KNS), Kinh tế và Pháp luật. Trong đó, mạch nội dung KNS chiếm tỉ lệ 20% thời lượng toàn bộ chương trình môn học. Tuy nhiên, việc chuyển giao nội dung KNS vào thực tiễn dạy học thông qua các phương thức giáo dục cụ thể vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Thực trạng giảng dạy tại các cơ sở giáo dục cho thấy hoạt động giáo dục KNS cho học sinh vẫn tồn tại nhiều hạn chế: hình thức tổ chức còn đơn điệu, nội dung có hiện tượng chồng chéo, giáo viên chưa kiểm soát tốt mục tiêu đầu ra; cơ sở vật chất, sân bãi và dụng cụ thực hành trải nghiệm chưa được đầu tư đồng bộ. Đa số học sinh cấp trung học vẫn thiếu kỹ năng tự phục vụ, chưa chủ động đề xuất ý kiến và hạn chế về khả năng tự bảo vệ trước các tác động tiêu cực của đời sống xã hội. Nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đổi mới chương trình và thực tiễn triển khai, đề tài lựa chọn khai thác thế mạnh của hoạt động trải nghiệm (HĐTN) tích hợp trong dạy học GDCD.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm 3 mục tiêu cụ thể:

1. Nâng cao kết quả giáo dục KNS trong dạy học môn GDCD thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học tại Thành phố Hồ Chí Minh.
2. Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn GDCD, nâng cao hiệu quả giảng dạy của giáo viên; tạo hứng thú học tập, phát huy tính tự giác, độc lập và sáng tạo của học sinh.
3. Giúp học sinh rèn luyện, phát triển năng lực tư duy, năng lực nghiên cứu, năng lực hành động và năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng vào thực tế đời sống.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định qua 3 bước:

1. Nghiên cứu cơ sở lí luận về giáo dục KNS và giáo dục KNS cho học sinh trong dạy học môn GDCD thông qua HĐTN.
2. Khảo sát, đánh giá thực trạng việc giáo dục KNS trong dạy học môn GDCD thông qua HĐTN ở cấp trung học tại một số trường ở Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Thiết kế kế hoạch bài dạy GDCD tích hợp giáo dục KNS qua HĐTN ở cấp trung học; tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính khả thi và đề xuất kiến nghị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động giáo dục KNS trong dạy học môn GDCD thông qua HĐTN cho học sinh cấp trung học.
• Khách thể khảo sát và thực nghiệm: Học sinh lớp 6, lớp 7 tại Trường THCS-THPT Diên Hồng và học sinh lớp 12 tại Trường THPT Phú Nhuận (Thành phố Hồ Chí Minh).
• Phạm vi địa bàn điều tra thực trạng: 4 cơ sở giáo dục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh gồm Trường THCS-THPT Diên Hồng, Trường THCS Hồng Hà, Trường THPT Ngô Quyền và Trường THPT Phú Nhuận.
• Phạm vi thời gian nghiên cứu: Từ tháng 11/2023 đến tháng 04/2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về khung lý thuyết và khái niệm, tác giả tiếp cận KNS dựa trên định nghĩa và phân loại của các tổ chức quốc tế và các nhà khoa học trong nước:

• Khái niệm KNS theo UNESCO gắn liền với bốn trụ cột giáo dục của thế kỷ XXI: Học để biết (tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề), Học để làm (kỹ năng đặt mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm), Học để làm người (tự nhận thức, kiểm soát cảm xúc, ứng phó căng thẳng), và Học để cùng chung sống (giao tiếp, lắng nghe, hợp tác, thương lượng). UNESCO (Hà Nội, 2003) phân loại KNS thành ba nhóm: Kỹ năng nhận thức, Kỹ năng đương đầu với cảm xúc, và Kỹ năng xã hội/tương tác.
• Định nghĩa của WHO và UNICEF: KNS là tập hợp các kỹ năng tâm lý xã hội và kỹ năng giao tiếp cá nhân giúp cá nhân tương tác hiệu quả, đưa ra quyết định có cơ sở và đối phó với những đòi hỏi, thách thức thường nhật.
• Phân loại KNS theo tài liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp UNICEF (1998): Nhóm nhận biết và sống với chính mình; Nhóm nhận biết và sống với người khác; Nhóm ra quyết định một cách hiệu quả.
• Lý thuyết học tập từ trải nghiệm của David A. Kolb (1984): Quá trình tiếp thu tri thức thông qua sự nắm bắt và chuyển hóa kinh nghiệm cá nhân, biến kinh nghiệm thực tiễn thành năng lực hành động. Khóa luận cũng kế thừa các nghiên cứu của P. Galperin (lý thuyết hình thành hành động trí tuệ theo giai đoạn), Quest International (1990), Boyd, Lê Huy Hoàng, Nguyễn Thu Hoài, Đinh Thị Kim Thoa, Nguyễn Thanh Bình và Nguyễn Thị Oanh.
• Căn cứ văn bản quản lý giáo dục: Chương trình GDPT 2018 môn GDCD; hướng dẫn xây dựng Kế hoạch bài dạy (KHBD) theo Công văn số 5512/BGDĐT-GDTrH (Phụ lục 4) và các tiêu chí phân tích, đánh giá hoạt động học theo Công văn số 5555/BGDĐT-GDTrH của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được thực hiện đồng bộ:

• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu khoa học; phương pháp lịch sử - logic nhằm làm rõ bản chất và sự phát triển của các quan điểm về KNS và HĐTN.
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
  • Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Thu thập dữ liệu từ cán bộ quản lý, giáo viên bộ môn GDCD và học sinh trung học tại các trường khảo sát về nhận thức, mức độ sử dụng phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và các trở ngại gặp phải.
  • Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Thẩm định quy trình, kế hoạch bài dạy và phương án tổ chức trải nghiệm.
  • Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy học thực nghiệm có đối chứng để đo lường mức độ biến đổi về nhận thức, thái độ và hành vi của học sinh trước và sau tác động.

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm các văn bản chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Bộ Giáo dục và Đào tạo; hệ thống tài liệu giáo trình chuyên ngành; dữ liệu điều tra thực trạng tại 4 trường trung học và kết quả kiểm tra định lượng từ các lớp thực nghiệm và đối chứng tại 2 trường triển khai thực nghiệm sư phạm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Cơ sở lí luận của việc giáo dục kĩ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học

Chương này tập trung xác lập hệ thống cơ sở lý thuyết, phân tích đặc điểm tâm lý đối tượng và cụ thể hóa mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục KNS.

Về mặt tâm sinh lý, học sinh THCS có hệ thần kinh trong trạng thái hưng phấn chiếm ưu thế, dễ xúc động, tình cảm bồng bột nhưng bắt đầu hình thành nhu cầu tự ý thức, tự so sánh và tự khẳng định bản thân. Trong khi đó, học sinh THPT (giai đoạn 15–18 tuổi) đạt mức hoàn thiện về thể chất, tư duy trừu tượng phát triển mạnh nhưng tồn tại mâu thuẫn nội tại giữa "tính trẻ con" và "tính người lớn", dễ chịu tác động từ môi trường mạng xã hội và nhóm bạn bè cùng trang lứa. Các yếu tố tác động đến quá trình giáo dục KNS được phân tách thành hai nhóm: yếu tố khách quan (nhà trường, gia đình, xã hội, truyền thông đại chúng) và yếu tố chủ quan (lứa tuổi, giới tính, năng lực nhận thức và khả năng tự giáo dục).

Tác giả hệ thống hóa các nhóm KNS cơ bản cần bồi dưỡng cho học sinh cấp trung học:

Nhóm kỹ năng sống	Các kỹ năng thành phần
Nhóm kỹ năng xã hội	Giải quyết vấn đề; Kỹ năng giao tiếp; Thuyết trình và nói trước đám đông; Làm việc nhóm; Quan sát; Lãnh đạo
Nhóm kỹ năng quản lý bản thân	Kỹ năng làm chủ bản thân; Quản lý thời gian; Giải trí lành mạnh
Nhóm kỹ năng giao tiếp	Xác định đối tượng giao tiếp; Xác định nội dung và hình thức giao tiếp
Nhóm kỹ năng phòng chống bạo lực	Phòng chống xâm hại thân thể; Phòng chống bạo lực học đường; Phòng chống bạo lực gia đình; Tránh tác động xấu từ bạn bè

Trên cơ sở Chương trình GDPT 2018 môn GDCD, khóa luận xây dựng ma trận đối chiếu yêu cầu cần đạt (YCCĐ) về năng lực đặc thù (Điều chỉnh hành vi, Tìm hiểu và tham gia hoạt động kinh tế - xã hội, Phát triển bản thân) với các nhóm KNS cốt lõi cần hình thành cho học sinh THCS và THPT (nhận thức bản thân, quản lý bản thân, tự bảo vệ).

Chương 1 cũng phân tích 7 phương pháp dạy học chủ đạo: Dạy học nhóm, Giải quyết vấn đề, Dạy học theo dự án, Phương pháp trò chơi, Giảng giải, Đàm thoại, và Đóng vai. Đồng thời, đề xuất 5 hình thức tổ chức HĐTN gồm: Hoạt động câu lạc bộ, Trò chơi học tập, Sân khấu hóa tương tác (diễn đàn kịch ngắn), Tham quan dã ngoại, và Hoạt động tình nguyện - nhân đạo phục vụ cộng đồng.

Quy trình tổ chức giáo dục KNS trong môn GDCD thông qua HĐTN được chuẩn hóa theo 4 bước:

• Bước 1: Phân tích Chương trình GDPT 2018 môn GDCD, rà soát YCCĐ về phẩm chất, năng lực để định danh KNS cốt lõi cần giáo dục.
• Bước 2: Xác định KNS tương ứng với YCCĐ của từng chủ đề/bài học cụ thể; mô tả biểu hiện hành vi và dự kiến phương pháp, hoạt động trải nghiệm tương ứng.
• Bước 3: Thiết kế Kế hoạch bài dạy theo khung Phụ lục 4 của Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH, xác định rõ mục tiêu KNS, thiết bị học liệu và tiến trình dạy học qua chuỗi hoạt động: mở đầu, khám phá tri thức, luyện tập và vận dụng.
• Bước 4: Tổ chức hoạt động dạy học trên lớp và ngoài không gian lớp học theo kế hoạch đã xây dựng, tuân thủ các tiêu chí đánh giá hoạt động học theo Công văn 5555/BGDĐT-GDTrH.

Chương 2. Thực trạng giáo dục kĩ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học ở một số trường tại Thành phố Hồ Chí Minh

Chương này trình bày kết quả khảo sát thực tế tại 4 trường trung học (THCS-THPT Diên Hồng, THCS Hồng Hà, THPT Ngô Quyền, THPT Phú Nhuận).

Về mặt nhận thức, phần lớn giáo viên và cán bộ quản lý đều công nhận sự cần thiết của việc lồng ghép KNS vào môn GDCD. Tuy nhiên, trong khâu thực hiện, giáo viên chủ yếu tập trung vào việc truyền thụ lý thuyết, chuẩn mực đạo đức và kiến thức pháp luật mà xem nhẹ việc rèn luyện hành vi thực tiễn. Kỹ thuật dạy học và phương pháp dạy học được giáo viên sử dụng phổ biến vẫn là giảng giải truyền thống và đàm thoại hỏi - đáp; các phương pháp đề cao tính chủ động như dạy học dự án, đóng vai hay sân khấu hóa ít được triển khai thường xuyên do thiếu thời gian và ngại phát sinh chi phí.

Về phía học sinh, khảo sát chỉ ra rằng các em bày tỏ hứng thú cao hơn rõ rệt khi bài học có gắn với các hoạt động tương tác, trò chơi hoặc xử lý tình huống thực tế. Ngược lại, những tiết học thuần túy thuyết giảng lý thuyết khiến học sinh cảm thấy môn GDCD khô khan, dẫn đến thái độ học tập đối phó. Khi đối diện với các tình huống xung đột học đường, áp lực tâm lý từ mạng xã hội hoặc nguy cơ bị xâm hại, nhiều học sinh thừa nhận bản thân lúng túng, không biết cách xử lý do thiếu hụt KNS thực tế.

Khóa luận chỉ ra các nhóm nguyên nhân chính dẫn đến việc giáo dục KNS qua HĐTN chưa đạt hiệu quả:

• Về phía nhà trường và giáo viên: Quỹ thời gian phân phối chương trình dành cho môn GDCD còn hạn hẹp; giáo viên chịu áp lực về hoàn thành khối lượng kiến thức chuẩn để phục vụ kiểm tra, thi cử; năng lực thiết kế kịch bản và điều phối HĐTN của một bộ phận giáo viên còn hạn chế.
• Về cơ sở vật chất: Không gian trường học chật hẹp, thiếu phòng chức năng và trang thiết bị chuyên dụng phục vụ các hoạt động trải nghiệm; kinh phí hỗ trợ hoạt động ngoại khóa, dã ngoại còn phụ thuộc vào nguồn lực xã hội hóa.
• Về phía gia đình và xã hội: Phụ huynh còn tâm lý xem môn GDCD là "môn phụ", chỉ chú trọng các môn văn hóa phục vụ kỳ thi chuyển cấp; lối sống nuông chiều hoặc buông lỏng quản lý từ gia đình làm giảm tính tự lập và khả năng ứng phó nghịch cảnh của học sinh.

Chương 3. Thực nghiệm sư phạm của việc giáo dục kĩ năng sống trong dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh cấp trung học ở một số trường tại Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3 triển khai quy trình kiểm chứng thực nghiệm tại Trường THCS-THPT Diên Hồng (lớp 6 và lớp 7) và Trường THPT Phú Nhuận (lớp 12).

Kế hoạch thực nghiệm được thiết kế theo mô hình thực nghiệm song song đối chứng:

• Khối 6: Lớp Thực nghiệm (TN) và Lớp Đối chứng (ĐC) tại Trường THCS-THPT Diên Hồng.
• Khối 7: Lớp Thực nghiệm (TN) và Lớp Đối chứng (ĐC) tại Trường THCS-THPT Diên Hồng.
• Khối 12: Lớp Thực nghiệm (TN) và Lớp Đối chứng (ĐC) tại Trường THPT Phú Nhuận.

Trước khi tiến hành thực nghiệm, tác giả tiến hành khảo sát trình độ ban đầu của học sinh ở cả hai nhóm TN và ĐC thông qua bảng hỏi và bài kiểm tra nhận thức ban đầu. Kết quả đối sánh ban đầu cho thấy không có sự chênh lệch có ý nghĩa thống kê giữa nhóm TN và nhóm ĐC về mức độ nhận thức và kỹ năng sống giải quyết vấn đề, bảo đảm tính tương đồng giữa các cặp mẫu nghiên cứu.

Tác giả tiến hành biên soạn kế hoạch bài dạy tích hợp hoạt động trải nghiệm cho các chủ đề thuộc chương trình GDCD khối 6, 7 và lớp 12. Trong các lớp TN, bài dạy được thiết kế tăng cường hoạt động làm việc nhóm, xử lý tình huống bằng đóng vai, sân khấu hóa diễn đàn và bài tập dự án gắn với thực tiễn. Ở các lớp ĐC, bài học được giảng dạy theo giáo án hiện hành với các phương pháp thuyết trình và đàm thoại truyền thống.

Sau quá trình thực nghiệm, khóa luận tiến hành khảo sát và đánh giá đầu ra trên các phương diện: kết quả bài kiểm tra đánh giá kiến thức/kỹ năng; sự thay đổi mức độ nhận thức trước và sau thực nghiệm; mức độ tích cực tham gia giờ học; mức độ tiếp nhận thông tin; mức độ đạt được về tình cảm và thái độ của học sinh.

Dữ liệu tổng hợp từ các bảng và biểu đồ đo lường ở Chương 3 ghi nhận:

• Kết quả kiểm tra, đánh giá sau thực nghiệm ở cả ba khối 6, 7 và 12 đều cho thấy tỷ lệ học sinh đạt điểm khá, giỏi ở các lớp TN cao hơn rõ rệt so với các lớp ĐC. Tỷ lệ học sinh đạt mức trung bình và yếu ở lớp TN giảm mạnh.
• Khảo sát tự đánh giá của học sinh về mức độ tích cực trong giờ học cho thấy học sinh các lớp TN thể hiện tinh thần chủ động phát biểu, hăng hái tham gia tranh luận nhóm và tự tin trình bày quan điểm cá nhân trước tập thể.
• Mức độ tiếp nhận thông tin và chuyển hóa nhận thức thành thái độ, hành vi ở các lớp TN đạt tỉ lệ phản hồi tích cực cao hơn hẳn lớp ĐC, thể hiện qua việc học sinh nắm vững các kỹ năng tự bảo vệ, kỹ năng giao tiếp hòa đồng và kỹ năng ứng phó với bạo lực học đường.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính của nghiên cứu:

• Xây dựng thành công cơ sở lý luận chuyên biệt về tích hợp giáo dục KNS trong môn GDCD thông qua hình thức HĐTN, làm rõ sự tương thích giữa mô hình học từ trải nghiệm (David Kolb) với yêu cầu phát triển năng lực của Chương trình GDPT 2018.
• Khảo sát toàn diện thực trạng tại 4 trường trung học ở Thành phố Hồ Chí Minh, phản ánh đúng những khoảng trống giữa lý thuyết và thực tiễn triển khai KNS hiện nay.
• Chuẩn hóa quy trình 4 bước tổ chức dạy học GDCD gắn với giáo dục KNS qua HĐTN, cung cấp hệ thống kế hoạch bài dạy minh họa cụ thể cho khối THCS (lớp 6, 7) và THPT (lớp 12) theo chuẩn Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH.
• Số liệu thực nghiệm sư phạm tại 2 trường khẳng định tính hiệu quả và khả thi của mô hình đề xuất: nhóm học sinh được học qua HĐTN đạt điểm số đánh giá năng lực cao hơn, cải thiện rõ rệt về thái độ học tập và mức độ chủ động tương tác xã hội so với nhóm học sinh học theo phương pháp truyền thống.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả:

• Đối với các cơ quan quản lý giáo dục (Sở GD&ĐT TP.HCM, Phòng GD&ĐT): Cần tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu cho giáo viên bộ môn GDCD về phương pháp thiết kế kịch bản trải nghiệm; xem xét điều chỉnh cơ cấu phân phối chương trình, dành thời lượng linh hoạt cho các hoạt động ngoại khóa, thực hành kỹ năng.
• Đối với Ban Giám hiệu các trường trung học: Quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, bố trí không gian học tập đa năng, trang bị phương tiện dạy học trực quan và hỗ trợ kinh phí tổ chức hoạt động trải nghiệm thực tế; xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức đoàn thể địa phương.
• Đối với giáo viên bộ môn GDCD: Chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy, chuyển đổi từ vai trò truyền thụ một chiều sang người tổ chức, định hướng; khai thác hiệu quả các kỹ thuật dạy học tích cực (đóng vai, sân khấu tương tác, dự án học tập); đa dạng hóa hình thức kiểm tra đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực và hành vi thực tế của học sinh.

Đóng góp mới của đề tài: Nghiên cứu đã cụ thể hóa mạch nội dung KNS (chiếm 20% trong môn GDCD của Chương trình GDPT 2018) thành hệ thống ma trận năng lực và biểu hiện hành vi tường minh cho cả hai cấp THCS và THPT. Đề tài lấp đầy khoảng trống nghiên cứu thực nghiệm về việc phối hợp giữa môn học văn hóa (GDCD) với phương thức hoạt động trải nghiệm tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, đưa ra quy trình tổ chức dạy học có khả năng ứng dụng trực tiếp vào thực tế nhà trường phổ thông.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Phạm vi địa bàn khảo sát thực trạng còn giới hạn ở 4 trường trung học thuộc địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, chưa bao quát được toàn diện các loại hình trường học đặc thù khác (trường ở khu vực ngoại thành, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường chuyên biệt).
• Quy mô thực nghiệm sư phạm chỉ mới triển khai tại 2 trường (THCS-THPT Diên Hồng và THPT Phú Nhuận) trên ba khối lớp cụ thể (lớp 6, 7 và 12). Chưa tiến hành thực nghiệm trên toàn bộ các khối lớp còn lại của cấp trung học (lớp 8, 9, 10, 11).
• Thời gian nghiên cứu và theo dõi thực nghiệm diễn ra trong khoảng thời gian tương đối ngắn (từ tháng 11/2023 đến tháng 04/2024), do đó chưa đánh giá được mức độ duy trì và chuyển hóa bền vững của KNS thành thói quen hành vi lâu dài trong cuộc sống thực của học sinh sau khi kết thúc đợt can thiệp.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi khảo sát và thực nghiệm ra nhiều địa bàn quận, huyện khác nhau tại Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận nhằm nâng cao tính đại diện của dữ liệu.
• Thiết kế và triển khai trọn bộ kế hoạch bài dạy tích hợp HĐTN cho toàn bộ các khối lớp thuộc cấp THCS và THPT theo Chương trình GDPT 2018.
• Xây dựng bộ công cụ theo dõi, đánh giá dọc (longitudinal study) để kiểm chứng sự hình thành nhân cách và hành vi xã hội của học sinh trong thời gian dài sau các khóa học giáo dục KNS.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho nhiều đối tượng trong lĩnh vực giáo dục:

• Sinh viên các ngành Sư phạm Giáo dục Công dân, Sư phạm Giáo dục Chính trị: Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tế về cách thức vận dụng lý thuyết sư phạm vào thiết kế giáo án môn GDCD theo chương trình mới; là hình mẫu tham khảo về phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm trong giáo dục học.
• Giáo viên giảng dạy môn GDCD tại các trường THCS và THPT: Phần ma trận xác định KNS theo YCCĐ của Chương trình GDPT 2018 và quy trình 4 bước thiết kế bài học tại Chương 1, kết hợp các kịch bản thực nghiệm tại Chương 3 là tư liệu thực tế giúp giáo viên ứng dụng trực tiếp vào soạn KHBD chuẩn Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và nhà nghiên cứu giáo dục: Cung cấp bức tranh thực trạng về việc triển khai mạch nội dung KNS tại Thành phố Hồ Chí Minh, làm cơ sở khoa học để xây dựng các chương trình bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trung học.

Câu hỏi thường gặp

1. Mạch nội dung Giáo dục kĩ năng sống chiếm thời lượng bao nhiêu trong Chương trình môn GDCD 2018?
Trong Chương trình GDPT 2018, môn Giáo dục công dân được cơ cấu với 4 mạch nội dung: Đạo đức, Kĩ năng sống, Kinh tế và Pháp luật. Mạch Giáo dục kĩ năng sống được quy định chiếm tỷ lệ 20% tổng thời lượng chương trình môn học.

2. Tác giả đã phân loại KNS cần giáo dục cho học sinh cấp trung học thành những nhóm chính nào?
Dựa trên đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi và chuẩn chương trình, tác giả chia KNS thành 4 nhóm chính:

• Nhóm kỹ năng xã hội (giải quyết vấn đề, giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, quan sát, lãnh đạo).
• Nhóm kỹ năng quản lý bản thân (làm chủ bản thân, quản lý thời gian, giải trí lành mạnh).
• Nhóm kỹ năng giao tiếp (xác định đối tượng, nội dung và hình thức giao tiếp).
• Nhóm kỹ năng phòng chống bạo lực (phòng chống xâm hại thân thể, phòng chống bạo lực học đường, bạo lực gia đình, tránh tác động xấu từ bạn bè).

3. Quy trình tổ chức giáo dục KNS trong dạy học môn GDCD thông qua HĐTN gồm các bước cụ thể nào?
Quy trình gồm 4 bước:

• Bước 1: Phân tích Chương trình môn GDCD, xác định KNS cốt lõi cần giáo dục nhằm đáp ứng YCCĐ về phẩm chất, năng lực của Chương trình GDPT 2018.
• Bước 2: Xác định KNS tương ứng với YCCĐ của từng chủ đề/bài học cụ thể.
• Bước 3: Xây dựng Kế hoạch bài dạy có nội dung giáo dục KNS theo hướng dẫn của Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH (Phụ lục 4).
• Bước 4: Tổ chức hoạt động dạy học theo Kế hoạch bài dạy đã xây dựng và đánh giá theo Công văn 5555/BGDĐT-GDTrH.

4. Quá trình thực nghiệm sư phạm của khóa luận được tiến hành tại những trường nào và trên đối tượng nào?
Thực nghiệm sư phạm được triển khai đồng thời tại hai cơ sở giáo dục: Trường THCS-THPT Diên Hồng (thực nghiệm trên học sinh khối lớp 6 và lớp 7) và Trường THPT Phú Nhuận (thực nghiệm trên học sinh khối lớp 12). Cả ba khối lớp đều được bố trí các cặp lớp Thực nghiệm và lớp Đối chứng song song.

5. Việc thiết kế và kiểm soát chất lượng Kế hoạch bài dạy thực nghiệm được tác giả dựa trên các văn bản quy chuẩn nào của Bộ Giáo dục và Đào tạo?
Khóa luận căn cứ chặt chẽ vào hai văn bản chỉ đạo chuyên môn cốt lõi: Công văn số 5512/BGDĐT-GDTrH (về việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường, cụ thể là Phụ lục 4 về khung Kế hoạch bài dạy) và Công văn số 5555/BGDĐT-GDTrH (hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá, với 8 tiêu chí phân tích hoạt động học của học sinh).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hồ Ngọc Hương đã giải quyết trọn vẹn nhiệm vụ nghiên cứu về việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống vào dạy học môn Giáo dục công dân thông qua hoạt động trải nghiệm cho học sinh trung học tại Thành phố Hồ Chí Minh. Công trình kết hợp hài hòa giữa cơ sở lý luận giáo dục hiện đại, khảo sát thực trạng diện rộng tại 4 cơ sở giáo dục và quy trình thực nghiệm sư phạm bài bản trên ba khối lớp 6, 7 và 12. Kết quả nghiên cứu khẳng định tính khả thi và hiệu quả rõ rệt của mô hình dạy học trải nghiệm trong việc nâng cao kết quả học tập, bồi dưỡng kỹ năng ứng phó tình huống và phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CUA VIỆC GIAO DUC KĨ NANG SONG TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN THÔNG QUA HOẠT DONG TRAI NGHIEM CHO HỌC SINH CAP TRUNG HỌC 1. Một số khái niệm cơ ban 1. Khái niệm kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống Kĩ năng sống Có nhiều định nghĩa và quan niệm khác nhau về KNS.

Mỗi định nghĩa được thé hiện dưới những cách thức tiếp cận khác nhau. Thông thường, KNS được hiểu là những kĩ năng thực hành mà con người cân đề có được sự an toàn, cuộc sống khỏe mạnh với chất lượng cao. - Theo tô chức văn hóa, khoa học vả giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO), KNS là năng lực cá nhân dé họ thực hiện day đủ các chức năng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày, những KN đó gắn với 4 trụ cột của GD: Học dé biết: gồm các KN tư duy phê phán, tư duy sáng tao, ra quyết định van dé, nhận thức được hau quả của việc làm.; Học để làm: gồm KN thực hiện công việc và nhiệm vụ như kỹ năng đặt mục tiêu. dam nhận trách nhiệm .; Học dé làm người: gồm các KN cá nhân như ứng pho với căng thăng, kiểm soát cam xúc, tự nhận thức, tự tin.; Học để chung sống: gồm các KN như giao tiếp, thương lượng, khăng định hợp tác, làm việc theo nhóm, thê hiện sự cảm thông; - Theo t6 chức Y tế Thế giới (WHO), KNS là KN thiết thực mà con người cần dé có cuộc sông an toản và khỏe mạnh, đó 1a những KN tâm lý xã hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân có thê có dé tương tác với những người khác một cách hiệu quả hoặc ứng phó với những van đề hay thách thức của cuộc sông hăng ngày.

Tương đồng với quan niệm của WHO, còn có quan niệm KNS là những KN tâm lý xã hội liên quan đến những tri thức, những giá trị và những thái độ, cuối cùng được thê hiện ra bằng những hành vi làm cho các cá nhân có thé thích nghỉ và giải quyết có hiệu quả các yêu cầu và thách thức của cuộc sống. - Theo UNICEF, KNS là tập hợp rất nhiều KN tâm lý xã hội và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếp một cách có hiệu quả, 10 phát trién các KN tự xử lý và quản lý bản thân nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quá. KNS được thé hiện ở những hành động cá nhân và những hành động đó sẽ tác động đến những hành động của những người khác cũng như dẫn đến những hành động nhằm thay đổi môi trường xung quanh, giúp nó trở nên lành mạnh. Từ những khái niệm trên, có thé hiểu KNS là năng lực tâm lí xã hội.

là kha năng ứng phó một cách có hiệu quả với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống. Dé cũng là khả năng của một cá nhân đẻ duy trì trạng thái khỏe mạnh về thẻ chất và tinh than, biêu hiện qua các hành vi phù hợp và tích cực khi tương tác với người khác, với nền văn hóa và môi trường xung quanh; là khả năng phân tích tình huống và ứng xử các tình huéng một cách hợp li. KNS giúp chuyên dịch kiến thức “đã biết" với quá trình tư đuy thành hành động thực tế dé biết “lam gì và làm cách nào” là tích cực và hiệu quả nhất; 1a năng lực cá nhân dé thực hiện đầy đủ các chức năng va tham gia vào cuộc sông hàng ngày. Dé là khả năng làm cho hành vi và sự thay đôi của bản thân pha hợp với cách ứng xử tích cực, giúp kiểm soát, quản lí có hiệu quả các nhu cầu và những thách thức trong cuộc sống hàng ngày.

KNS được hình thành thông qua một quá trình sông, rèn luyện, học tập trong gia đình, nhà trường va ngoài xã hội. Vi vậy, kĩ năng sống của mỗi người vừa có tính cá nhân, vừa có tính xã hội và chịu ảnh hướng của gia đình, cộng đồng, dân tộc. KNS mang tính cả nhân bởi vì đó là khả năng của mỗi cá nhân. Mặt khác KNS có tính xã hội là vì trong mỗi giai đoạn của sự phát triển xã hội, mỗi tôn giáo, cá nhân được yêu cầu dé có sự phù hợp với những KNS ấy.

Ví dụ: KNS của những người sông ở những vùng miền khác nhau có sự khác nhau. Phan loại KNS Dựa trên cách phan loại từ lĩnh vực sức khỏe, UNESCO dua ra cách phan loại KNS thành 3 nhóm (UNESCO Hà Nội, 2003): - KN nhận thức: Bao gồm các KN cụ thé như: Tư duy phê phan, giải quyết van đề, nhận thức hậu quả, ra quyết định, khả năng sáng tạo, tự nhận thức vẻ bản thân, đặt mục tiêu, xác định giá trị. - KN đương đầu với cảm xúc: Bao gồm động cơ, ý thức trách nhiệm, cam kết, kiềm chế căng thăng, kiểm soát được cảm xúc, tự quản lý, tự giám sát và tự điều chỉnh. H - KN xã hội hay kĩ nang tương tác: Bao gồm KN giao tiếp; tính quyết đoán; KN thương thuyết/từ chói; lắng nghe tích cực, hợp tác, sự thông cảm, nhận biết sự thiện cảm của người khác v.

Trong tài liệu giáo duc KNS (Bộ GD&DT hợp tác với UNICEF 1998) đã giới thiệu cách phân loại khác, trong đó KNS cũng được phân thành 3 nhóm: - KN nhận biét va sống với chính mình gồm: KN tự nhận thức; Long tự trọng; Sự kiên định; Đương đầu với cam xúc; đương đầu với căng thăng. - Những KN nhận biết và sông với người khác bao gồm: KN quan hé/ tương tác liên nhân cách; sự cảm thông; đứng vững trước áp lực tiêu cực của bạn bè hoặc của người khác; thương lượng giao tiếp có hiệu quả. - Các KN ra quyết định một cách hiệu quả bao gồm các KN: Tư duy phê phán; Tư duy sáng tao; Ra quyết định; Giải quyết van dé. Có nhiều cách phan loại KNS, mọi sự phân loại chỉ là tương đối.

Một KNS có thé có những tên gọi khác nhau, một KNS có thé thuộc nhiều nhóm khác nhau, liên quan mật thiết và củng cô cho nhau (VD: KN tư duy sáng tạo góp phần giúp cho việc giải quyết van dé và ra quyết định hiệu quả hơn). Không có một trình tự nhất định (KN nào trước, KN nao sau). khi rèn luyện một ki năng này thì đồng thời các kĩ nang khác cũng được rèn luyện (VD: KN trình bày ý kiến thì đồng thời cũng thẻ hiện sự tự tin, bày tỏ Sự cảm sự cảm thông, quan tâm. Giáo duc kĩ năng song GD KNS lả quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến học sinh nhằm giúp học sinh có những kiến thức về cuộc sông, có những thao tác, hành vi ứng xử đúng mực trong các mỗi quan hệ xã hội, giúp cho nhân cách mỗi học sinh được phát triển đúng dan đồng thời thích ứng tốt nhất với môi trường sông.Việc GD những KN cuộc sống chính là sự bô sung vẻ kiến thức và năng lực cần thiết cho các cá nhân thanh thiếu niên học sinh dé họ có thé hoạt động độc lập và giúp họ chú động tránh được những khó khăn trong thực tế đời song.

Đối với học sinh, nhất là học sinh cấp trung học, GD KNS là môn học trang bị những tri thức giúp học sinh hình thành những KNS cần thiết, phù hợp với từng giai đoạn phát trién của con người với môi trường sống. Thông qua hoạt động GD KNS sẽ trang bị thêm cho học sinh những KN tự chủ, KN từ chối, kha năng tự đưa ra quyết định 12 và thích nghi, biết chấp nhận, hóa giải được những tác động tiêu cực trong cuộc sống chung quanh. Theo tác giả Nguyễn Thị Oanh thì GD KNS là hoạt động giúp người học có khả năng về tâm lý xã hội dé phán đoán và ra quyết định tích cực, nghĩa là dé “noi không với cái xâu”. Nhưng GD KNS cho trẻ không phải là đưa ra những lời giải đơn giản cho những câu hỏi thông thường mà giáo dục KNS phải nhằm hướng đến thay đôi hành vi.

GD KNS cho học sinh là GD những KN mang tính cá nhân và xã hội nhằm giúp các em có thể chuyền tải những gì mình đã biết (nhận thức), những gì mình cảm nhận (thái độ) và những gì mình quan tâm (giá trị) thành những khả năng thực thụ giúp học sinh biết làm gì va làm như thé nào (hành vi) trong những tình huồng khác nhau của cuộc sống. Như vậy, GD KNS là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến học sinh nhằm giúp học sinh có những kiến thức vẻ cuộc sông, có những thao tác, hành vi ứng xử đúng mực trong các môi quan hệ xã hội như quan hệ của cá nhân với xã hội, của cá nhân với lao động, của cá nhân với mọi người chung quanh và của cá nhân với chính minh, giúp cho cá nhân mỗi học sinh được phát trién đúng đắn đồng thời thích ứng tốt với môi trường sông. Khái niệm về hoạt động trải nghiệm Đề có thé xác định khái niệm về “hoat động trải nghiệm ” thì trước tiên cần phải xuất phát từ các thuật ngữ “hoat động” và “trải nghiệm ”. Chung quanh vẻ van đề khái niệm thuật ngữ “hoat động trai nghiệm ”, cho đến thời điểm hiện nay đã có rất nhiều nhà nghiên cứu và nhiều tài liệu khác nhau đã bàn luận về nó.

Vào khoảng năm 350 TCN, Aristotle đã viết trong cuốn Nicomachean Ethics về hoạt động học trải nghiệm: “Cho những điều chúng ta phải học trước khi làm được, chúng ta học bằng cách thực hiện chúng”. Hon 2000 năm trước, Không Tử (Trung Quốc) đã nói: “Những gì tôi nghe, tôi sẽ quên. Những gì tôi thay, tôi sẽ nhớ. Những gì tôi làm, tôi sẽ hiểu”.

Day được coi là một trong những nguồn gốc tư tưởng đầu tiên của hoạt động học trải nghiệm. Từ những năm 1970, David A. Kolb - nhà tâm lí học người Mỹ, đã phát triển lí thuyết hiện đại về hoạt động học trải nghiệm. có thê được định nghĩa là: “Qua trình học tập mà kiến thức là kết qua của sự kết hợp giữa việc nắm bắt và biến đổi một kinh nghiệm”.

Kolb cho rằng việc học đỏi hỏi phải tiếp thu các khái niệm trừu tượng dé sau đó có the áp dụng linh hoạt trong nhiêu tình huéng. Do đó, kiến thức được tạo ra thông 13 qua sự biến đôi của kinh nghiệm". (Trich “Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development" - David A. Kolb} Theo UNESCO định nghĩa, hoạt động học trai nghiệm là quá trình phát trién kiến thức, kĩ năng, và thái độ dựa trên suy nghĩ có ý thức về một trải nghiệm từng có.

Chương trình giáo duc pho thông — Chương trinh tổng thể) Như vậy.