CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ MỘT SỐ PHÁT SINH TRONG THIẾT KẾ DÂY CHUYỀN SẢN XUẤT MAY CÔNG NGHIỆP 1. Một số khái niệm Thiết kế dây chuyền may: Là việc nghiên cứu sắp xếp các công việc theo quy trình công nghệ. Trong đó các công việc được phân chia thành những bước công việc nhỏ nhất và sắp xếp theo một trình tự hợp lí nhất. [1] Dây chuyền: Là tập hợp một số nhóm người cùng tham gia sản xuất trong một phân xưởng may, mỗi người được phân công làm một việc nhất định.
Người làm sau làm tiếp công việc người làm trước để hoàn thành sản phẩm với thời gian ngắn nhất. [1] Tổ chức sản xuất: Là sự bố trí các công đoạn trong dây chuyền nhằm thực hiện chu trình sản xuất từ “đầu vào” đến “đầu ra”. [1] Quy trình công nghiệp: Là trình tự các bước công việc được sắp xếp một cách hợp lý, khoa học nhất để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm. [1] Trình tự công việc: Là thứ tự các bước mà một người công nhân phải tuân thủ khi thực hiện công việc.
[1] Thao tác: Là hành động của con người nói chung, nhưng trong hoạt động sản xuất thao tác là tác động của người công nhân vào đối tượng để tạo thành một sản phẩm có thể sử dụng được. [1] Thao tác chuẩn: Là cách sản xuất hiệu quả bằng một trình tự công việc không có lãng phí, trong đó lấy chuyển động của người thao tác làm trung tâm. Thao tác chuẩn là nền tảng của việc quản lí thao tác tại hiện trường. Thao tác chuẩn được lập bằng cách phân tích nhiều phương pháp thao tác khác nhau, sau đó bàn bạc kiểm tra, rồi quyết định đưa ra phương pháp làm hiệu quả nhất.
[1] Bố trí mặt bằng sản xuất: Là phương pháp sắp xếp đem lại hiệu quả nhất cho máy móc và thiết bị cũng như sự giảm tối đa chi phí sản xuất bằng cách cung cấp vật liệu và bán thành phẩm nhanh nhất và giảm tối đa công tác chuyển giao từ vị trí này đến vị trí khác trong suốt quá trình sản xuất từ khi nhận nguyên liệu cho đến khi giao sản phẩm cuối cùng. [2] Năng suất lao động: Là năng lực của người lao động được thể hiện bằng số lượng sản phẩm hoặc khối lượng công việc có thể hoàn thành trong một đơn vị thời gian hay số thời gian cần thiết để tạo ra một đơn vị sản phẩm hoặc khối lượng công việc trong điều kiện tổ chức kỹ thuật nhất định. [2] Ghép bước công việc: Là việc sắp xếp, ghép nhóm các công việc có tính chất tương tự nhau, thực hiện trên cùng một loại thiết bị và có tổng thời gian giao động trong phạm vi cho phép so với nhịp dây chuyền. Nhịp dây chuyền: Là thời gian để một người công nhân trên chuyền tham gia hoàn chỉnh một sản phẩm, được xác định theo công thức: Tổng thời gian chế tạo sản phẩm Nhịp dây chuyền r = ------------------------------------------- (giây) Số lao động trực tiếp trên chuyền Công suất dây chuyền: Là số lượng sản phẩm sản xuất ra trong 1 ca sản xuất, được tính theo công thức: Thời gian 1 ca sản xuất Công suất dây chuyền P = ------------------------------- (sản phẩm) Nhịp dây chuyền Thời gian chế tạo: Là thời gian 1 đơn vị sản phẩm được làm ra.
[1] Thời gian chính: Là thời gian trực tiếp sử dụng thiết bị may. [1] Thời gian hao phí: Là thời gian không hoạt động để tạo ra sản phẩm, bao gồm thời gian vệ sinh cá nhân, nghỉ giải lao, nghỉ do sự cố thiết bị, nghỉ chờ hàng,. [1] Công việc chính: Là công việc trọng tâm cốt lõi, có tính chất quyết định đến chất lượng một công việc hay sản phẩm cụ thể nào đó. [1] Công việc phụ: Là công việc không mang tính chất quyết định trực tiếp đến chất lượng sản phẩm, nhưng nó mang tính chất phụ giúp cho công việc chính.
[1] 16 Lao động trực tiếp: Là tập hợp những tác động của người lao động (tự động trí óc, chân tay) vào bán thành phẩm, thiết bị để tạo ra sản phẩm. [1] Lao động gián tiếp: Là lao động không trực tiếp tham gia vào quá trình tạo ra sản phẩm, nhưng lại tham gia vào hỗ trợ quá trình tạo ra sản phẩm. [1] Cấp bậc thợ: Là mức độ phân biệt về trình độ tay nghề của công nhân. [1] Phát sinh: Là những vấn đề bắt đầu sinh ra, nảy sinh ra (thường là cái không hay) Xử lý phát sinh: Là áp dụng thao tác, máy móc, công nghệ, kiến thức để nghiên cứu đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm trong sản xuất.
Tầm quan trọng của thiết kế dây chuyền và xử lý phát sinh trong thiết kế dây chuyền 1. Tầm quan trọng của thiết kế dây chuyền Thiết kế dây chuyền may là bảng phương án tính toán sắp xếp chuyển tiếp bước công việc may một sản phẩm sao cho sử dụng tay nghề công nhân và thiết bị máy móc một cách hợp lý, đạt năng suất cao, chất lượng tốt nhất. Tầm quan trọng của thiết kế dây chuyền được thể hiện qua việc: - Hợp lí hóa các thao tác, giảm thao tác thừa; [1] - Phát huy tối đa công suất máy móc, thiết bị; [1] - Khai thác hiệu quả công nghệ mới; [1] - Sử dụng thiết bị chuyên dùng, cữ gá, mẫu, dưỡng nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm. Tầm quan trọng của xử lý phát sinh trong thiết kế dây chuyền Phát sinh trong công việc là điều không thể tránh khỏi trong quá trình sản xuất dây chuyền.
Khi một sự cố phát sinh sẽ dẫn đến cả dây chuyền bị trì trệ, chậm tiến độ, năng suất giảm, chất lượng không đảm bảo. Trong khi đó thiết kế dây chuyền lại là một công việc vô cùng quan trọng để quyết định đến kết quả sản xuất có đạt được như mong muốn hay không. Từ đó, việc xử lý phát sinh trong thiết kế dây chuyền càng phải được chú trọng hơn nữa. Khi xử lý phát sinh kịp thời, sẽ hạn chế tối đa sai sót trong quá trình sản xuất, tránh để hậu quả do các phát sinh đó gây ra ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm cuối cùng.
Ngoài ra còn tiết kiệm thời gian sản xuất do phát sinh kéo dài. Nhờ đó mà giảm được chi phí tổn thất nguyên vật liệu, thúc đẩy quá trình sản xuất nhanh hơn, tạo ra nhiều sản phẩm hơn. Dây chuyền sản xuất không thể thiếu các máy móc thiết bị chuyên dùng, cữ, gá, mẫu, dưỡng. Thiết kế dây chuyền là áp dụng thiết bị dụng cụ tiên tiến của doanh nghiệp vào sản xuất nhằm nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm.
Xử lý các phát sinh khi thết kế dây chuyền sẽ giúp cho các thiết bị máy móc, dụng cụ đó được sử dụng có hiệu quả nhất. Nếu trình trạng các phát sinh diễn ra càng lâu, xác suất tái diễn càng lớn thì người lao động càng dễ chán nản, tâm trạng u uất, dẫn đến kết quả chất lượng sản xuất giảm sút. Đây là vấn đề mà mọi doanh nghiệp luôn quan tâm, tìm cách giải quyết xử lý phát sinh càng nhanh thì người lao động càng an tâm làm việc, cống hiến sức lao động cho doanh nghiệp. Điều kiện khi thiết kế dây chuyền và xử lý phát sinh trong thiết kế dây chuyền 1.
Điều kiện khi thiết kế dây chuyền Trong sản xuất may công công nghiệp, để thiết kế dây chuyền may cần có những điều kiện sau: - Tài liệu mã hàng và sản phẩm mẫu [1]: Tài liệu mã hàng và sản phẩm mẫu là điều kiện tất yếu khi thiết kế dây chuyền. Để xây dựng được bảng quy trình may của sản phẩm phải có tài liệu, yêu cầu của khách hàng, kèm theo comment và sản phẩm mẫu để có thể quan sát và hiểu rõ hơn về phương pháp thực hiện, đảm bảo tính chính xác hơn. - Bảng quy trình công nghệ may bao gồm thời gian chế tạo sản phẩm, thời gian thực hiện từng công đoạn, số lượng lao động và máy móc thiết bị dùng cho mã hàng đó. Khi thiết kế dây chuyền phải có bảng quy trình công nghệ may để ghép bước công việc sao cho phù hợp.
Thời gian chế tạo sản phẩm được tính toán với số lượng lao động trên chuyền để ra nhịp chuyền. Sau đó, thời gian thực hiện mỗi công đoạn được ghép với nhau đảm bảo tương đương với nhịp chuyền và cân đối với từng lao động khi ghép bước công việc. + Số lượng lao động [1]: Để thiết kế dây chuyền, cần có số lượng lao động của chuyền may đó, phân chia các bước công việc cho từng công nhân, tránh gây bỏ sót, thiếu lao động trên chuyền. Nếu dây chuyền may có số lao động quá ít, một công nhân phải đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau, dẫn đến chuyên môn hóa không cao và năng suất không được như mong muốn.
Ngược lại nếu chuyền may có nhiều công nhân trên chuyền với tính chất mã hàng kết cấu đơn giản, thì công việc sẽ phải chia nhỏ ra cho từng người, khó đảm bảo tính cân đối theo nhịp chuyền. Vì vậy, cần có số lượng lao động của chuyền may đó để thiết kế dây chuyền bảo đảm tính hợp lý và công bằng cho từng lao động. + Máy móc, thiết bị [1]: Thiết bị là phương tiện để thực hiện chế tạo sản phẩm, khi thiết kế chuyền ta phải nắm được số lượng thiết bị cần thiết để chế tạo sản phẩm. Từ đó xem xét và bố trí các thiết bị hợp lý hơn.
Nếu máy móc thiết bị không đầy đủ, công nhân sẽ phải dùng chung thiết bị, ghép chung nhiều công đoạn vào một máy. Hoặc nếu doanh nghiệp 18 có điều kiện lắp đặt các thiết bị máy móc công nghệ số áp dụng vào thiết kế dây chuyền, giúp giải phóng sức lao động cho công nhân, không phải mất sức vào các việc thủ công, hoặc có thể không cần người lao dộng có tay nghề cao mà vẫn đảm bảo năng suất chất lượng. Điều kiện xử lý phát sinh trong thiết kế dây chuyền - Xác định lỗi là gì và phân loại lỗi: Trước khi tiến hành xử lý lỗi cần xác định lỗi gặp phải là gì và phân loại được lỗi đó thuộc nhóm lỗi nào, có thể xử lý ngay lập tức, hay phải cần thời gian đợi người có chức vụ cao hơn đến. Từ đó xác định được nguyên nhân gốc rễ, đưa ra được giải pháp giúp việc xử lý lỗi đạt hiệu quả.
- Con người: Nhân viên kỹ thuật, tổ trưởng, công nhân có mối liên quan chặt chẽ với nhau. Nhân viên kĩ thuật là kiều kiện tất yếu để xử lý phát sinh trong thiết kế dây chuyền. Kết quả sau khi xử lý phát sinh đem lại phụ thuộc rất nhiều vào nhân viên kỹ thuật.