Chuyên đề thực tập một số giải pháp nhằm phòng chống và xử lý vi phạm hành chính về đất đai trên địa bàn quận tây hồ

Giải pháp phòng chống vi phạm hành chính về đất đai tại quận Tây Hồ đòi hỏi sự kết hợp giữa hoàn thiện quy định… 81 trang · Đại học Kinh tế Quốc dân · 2015.

• Tác giả: Trần Thị Quỳnh Phương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế và Quản lý Đô thị
• Đề tài: Một số giải pháp nhằm phòng chống và xử lý vi phạm hành chính về đất đai trên địa bàn quận Tây Hồ
• Loại tài liệu: chuyên đề thực tập
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ VI PHẠM HÀNH CHÍNH, XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI
• 1.1. Khái niệm vi phạm hành chính
• 1.1.1. Khái niệm vi phạm pháp luật
• 1.1.2. Khái niệm vi phạm hành chính
• 1.1.3. Khái niệm, đặc điểm, các yếu tố cấu thành, các loại vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.2. Các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.2.1. Nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.2.2. Hình thức và mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.2.3. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
• 1.2.4. Kinh nghiệm xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại một số quận, huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VI PHẠM HÀNH CHÍNH VÀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TẠI ĐỊA BÀN QUẬN TÂY HỒ
• 2.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội và đất đai quận Tây Hồ
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Các nguồn tài nguyên
• 2.1.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.4. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội quận Tây Hồ
• 2.2. Hiện trạng sử dụng đất
• 2.3. Thực trạng vi phạm hành chính về đất đai tại địa bàn quận Tây Hồ
• 2.3.1. Tình hình vi phạm
• 2.3.2. Đánh giá tình hình vi phạm hành chính về đất đai tại quận Tây Hồ
• 2.4. Thực trạng xử lý vi phạm hành chính về đất đai tại địa bàn quận Tây Hồ
• 2.4.1. Quan điểm, chủ trương và các văn bản của Quận ủy, UBND quận Tây Hồ trong xử lý vi phạm hành chính về đất đai
• 2.4.2. Kết quả xử lý vi phạm hành chính về đất đai tại quận Tây Hồ
• 2.4.3. Đánh giá về tình hình xử lý vi phạm hành chính về đất đai tại quận Tây Hồ
• 3. CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÒNG CHỐNG VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TẠI ĐỊA BÀN QUẬN TÂY HỒ
• 3.1. Tăng cường phòng chống vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại địa bàn quận Tây Hồ là yêu cầu khách quan, cấp bách
• 3.2. Một số giải pháp phòng chống vi phạm hành chính về đất đai trên địa bàn quận Tây Hồ
• 3.2.1. Hoàn thiện các quy định về quản lý, sử dụng đất đai và xử lý vi phạm hành chính
• 3.2.2. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý đất đai và xử lý vi phạm hành chính về đất đai
• 3.2.3. Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về đất đai với mọi tầng lớp
• 3.2.4. Nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý đất đai và xử lý vi phạm hành chính về đất đai
• 3.2.5. Tăng cường kiểm tra, thanh tra, giám sát hoạt động quản lý, sử dụng đất đai, xử lý nghiêm minh, kịp thời các vi phạm hành chính về đất đai
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giải pháp phòng chống vi phạm hành chính

Giải pháp phòng chống vi phạm hành chính về đất đai tại quận Tây Hồ đòi hỏi sự kết hợp giữa hoàn thiện quy định pháp luật đất đai và tăng cường quản lý đất đai. Các biện pháp bao gồm việc rà soát, sửa đổi các văn bản pháp luật hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ và phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến người dân, nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ sử dụng đất. Việc kiểm soát vi phạm đất đai cũng cần được chú trọng thông qua việc tăng cường thanh tra, giám sát hoạt động sử dụng đất.

1.1. Hoàn thiện quy định pháp luật

Hoàn thiện quy định pháp luật đất đai là yếu tố then chốt trong việc phòng chống vi phạm. Cần rà soát và sửa đổi các văn bản pháp luật hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ và phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần bổ sung các quy định cụ thể về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

1.2. Tăng cường tuyên truyền pháp luật

Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến người dân là biện pháp quan trọng để nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ sử dụng đất. Cần tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo để phổ biến các quy định pháp luật liên quan đến đất đai, giúp người dân hiểu rõ và tuân thủ các quy định này.

II. Xử lý vi phạm hành chính

Xử lý vi phạm hành chính về đất đai tại quận Tây Hồ cần được thực hiện nghiêm minh, kịp thời để đảm bảo tính răn đe và công bằng. Các biện pháp xử lý bao gồm việc áp dụng các hình thức xử phạt phù hợp với mức độ vi phạm, đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm. Việc xử lý vi phạm cần tuân thủ đúng các quy định pháp luật đất đai, đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

2.1. Áp dụng hình thức xử phạt phù hợp

Áp dụng các hình thức xử phạt phù hợp với mức độ vi phạm là yếu tố quan trọng trong việc xử lý vi phạm hành chính. Cần căn cứ vào mức độ nghiêm trọng của vi phạm để áp dụng các hình thức xử phạt từ cảnh cáo, phạt tiền đến thu hồi đất, đảm bảo tính răn đe và công bằng.

2.2. Tăng cường thanh tra kiểm tra

Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra là biện pháp hiệu quả để phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm. Cần tổ chức các đợt thanh tra định kỳ và đột xuất để kiểm tra việc sử dụng đất, đảm bảo các hoạt động sử dụng đất tuân thủ đúng quy định pháp luật.

III. Quản lý đất đai tại quận Tây Hồ

Quản lý đất đai tại quận Tây Hồ cần được tăng cường để đảm bảo việc sử dụng đất hiệu quả và bền vững. Các biện pháp bao gồm việc hoàn thiện quy hoạch đất đai, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, và nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý đất đai. Việc quản lý đất đai cần tuân thủ đúng các quy định pháp luật đất đai, đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

3.1. Hoàn thiện quy hoạch đất đai

Hoàn thiện quy hoạch đất đai là yếu tố quan trọng trong việc quản lý đất đai hiệu quả. Cần rà soát và điều chỉnh quy hoạch đất đai để đảm bảo phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của quận Tây Hồ, đồng thời đảm bảo việc sử dụng đất hiệu quả và bền vững.

3.2. Nâng cao năng lực cán bộ quản lý

Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý đất đai là biện pháp quan trọng để đảm bảo hiệu quả công tác quản lý. Cần tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn để nâng cao kiến thức và kỹ năng cho cán bộ quản lý, đảm bảo họ có đủ năng lực để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình đô thị hóa và hội nhập kinh tế, đất đai không chỉ là tư liệu sản xuất đặc biệt mà còn trở thành loại hàng hóa có giá trị sinh lợi rất cao. Tình trạng chuyển nhượng, chuyển mục đích sử dụng và đầu cơ đất đai diễn ra mạnh mẽ dẫn đến sự gia tăng của các hành vi vi phạm pháp luật nhằm trục lợi cá nhân. Các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tuy chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng diễn biến phức tạp, gây khó khăn nghiêm trọng cho công tác quản lý nhà nước và phát sinh tranh chấp xã hội gay gắt.

Quận Tây Hồ (thành phố Hà Nội) có diện tích đất tự nhiên lớn, được thành lập trên cơ sở sáp nhập 03 phường thuộc quận Ba Đình và 05 xã thuộc huyện Từ Liêm. Do đó, công tác quản lý đất đai tại đây mang tính chất đan xen giữa đặc điểm đô thị nội thành và vùng nông nghiệp ngoại thành đang trong quá trình đô thị hóa nhanh. Bên cạnh đó, địa bàn có 05/08 phường tiếp giáp đê sông Hồng với nhiều hộ dân sinh sống trong hành lang bảo vệ đê và vùng thoát lũ, tạo ra nhiều áp lực đối với công tác quản lý trật tự đất đai. Tình trạng lấn chiếm đất công, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất ở và sử dụng đất lãng phí vẫn còn tồn tại. Xuất phát từ bối cảnh đó, tác giả Trần Thị Quỳnh Phương đã thực hiện chuyên đề nghiên cứu: "Một số giải pháp nhằm phòng chống và xử lý vi phạm hành chính về đất đai trên địa bàn quận Tây Hồ".

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và các quy định pháp luật hiện hành về vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
2. Phân tích, đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, hiện trạng sử dụng đất và thực trạng vi phạm hành chính, công tác xử lý vi phạm hành chính về đất đai trên địa bàn quận Tây Hồ.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm tăng cường phòng ngừa và nâng cao hiệu quả xử lý các vi phạm hành chính về đất đai tại quận Tây Hồ.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Trong giai đoạn nghiên cứu, mức độ vi phạm hành chính về đất đai trên địa bàn quận Tây Hồ diễn biến như thế nào và nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là gì?
2. Chính quyền quận Tây Hồ đã triển khai các biện pháp xử lý vi phạm ra sao và kết quả đạt được có thực sự tạo ra chuyển biến rõ rệt hay không?
3. Cần áp dụng những giải pháp cụ thể nào để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phòng ngừa vi phạm hành chính về đất đai trên địa bàn quận trong thời gian tới?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai và hoạt động xử lý vi phạm hành chính về đất đai của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ địa giới hành chính quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 1996 đến năm 2013 (tập trung đối chiếu số liệu quản lý và xử lý vi phạm qua các thời kỳ 1996–2003 và 2004–2013).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung pháp lý và cơ sở lý luận

Khóa luận vận dụng hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước qua các thời kỳ điều chỉnh hoạt động xử lý vi phạm hành chính nói chung và xử lý vi phạm đất đai nói riêng:

• Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính năm 1989, Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 1995 và năm 2002 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Luật Xử lý vi phạm hành chính.
• Luật Đất đai (các điều khoản về quyền sử dụng đất, đăng ký biến động, nghĩa vụ người sử dụng đất).
• Nghị định số 04/NĐ-CP ngày 10/01/1997, Nghị định số 182/2004/NĐ-CP ngày 20/10/2004 và Nghị định số 102/2014/NĐ-CP ngày 10/11/2014 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
• Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 và Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/07/2007 về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất.

Về mặt lý luận, nghiên cứu tiếp cận hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai qua cấu thành pháp lý 4 yếu tố:

• Mặt khách quan: Hành vi trái pháp luật đất đai (hành động hoặc không hành động); hậu quả thiệt hại đối với quyền sở hữu đất đai của Nhà nước hoặc quyền lợi của người sử dụng đất; mối quan hệ nhân quả.
• Mặt chủ quan: Trạng thái tâm lý có lỗi (cố ý hoặc vô ý), động cơ và mục đích vi phạm.
• Khách thể: Các quan hệ xã hội được pháp luật đất đai xác lập và bảo vệ trong hoạt động quản lý, sử dụng và dịch vụ đất đai.
• Chủ thể: Cá nhân, tổ chức có năng lực trách nhiệm hành vi pháp lý theo luật định.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp tiếp cận hệ thống: Xem xét việc quản lý và xử lý vi phạm đất đai từ cấp độ vĩ mô (chính sách, khung pháp lý nhà nước) đến triển khai vi mô tại cấp cơ sở (quận, phường); gắn kết giữa lý luận quản lý đô thị và thực tiễn thi hành.
• Phương pháp điều tra khảo sát: Thu thập tài liệu chuyên môn, báo cáo thanh tra, biên bản kiểm tra thực địa và hồ sơ vi phạm từ các cơ quan chuyên trách.
• Phương pháp phân tích, đánh giá tổng hợp: Xử lý chuỗi số liệu thứ cấp, so sánh biến động sử dụng đất qua các năm (2000–2013), thống kê phân loại các hành vi vi phạm và kết quả thi hành quyết định xử phạt.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo kiểm kê đất đai, báo cáo tổng kết của Phòng Tài nguyên và Môi trường quận Tây Hồ, Phòng Thống kê quận Tây Hồ, Niên giám thống kê quận Tây Hồ và số liệu đối sánh từ UBND quận Cầu Giấy, UBND quận Ba Đình, UBND huyện Từ Liêm.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cơ sở lý luận và quy định của pháp luật về vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai

Chương này tập trung làm rõ các khái niệm nền tảng về vi phạm pháp luật, vi phạm hành chính và vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Tác giả phân loại hành vi vi phạm đất đai thành hai nhóm cơ bản:

1. Nhóm hành vi vi phạm trong sử dụng đất đai: Tự ý chuyển mục đích sử dụng đất (đất trồng lúa, đất rừng, đất nông nghiệp sang phi nông nghiệp); lấn, chiếm đất; hủy hoại đất; gây cản trở người khác sử dụng đất; không đăng ký đất đai; tự ý chuyển nhượng/tặng cho khi chưa đủ điều kiện; phân lô bán nền trái phép; chậm làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận; vi phạm chỉ giới quy hoạch, mốc địa giới.
2. Nhóm hành vi vi phạm trong hoạt động dịch vụ đất đai: Hành nghề tư vấn giá đất trái phép; tư vấn lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất không đủ điều kiện; vi phạm dịch vụ thông tin đất đai, đo đạc và bản đồ địa chính.

Khung nguyên tắc xử lý vi phạm khẳng định: Mọi hành vi vi phạm phải được phát hiện và đình chỉ kịp thời; một hành vi chỉ bị xử phạt một lần; xử phạt đúng thẩm quyền; tịch thu tang vật/phương tiện vi phạm và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả (buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp, buộc trả lại đất đã lấn chiếm). Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là 02 năm kể từ ngày vi phạm được thực hiện.

Mức độ hậu quả của vi phạm được quy đổi thành giá trị quyền sử dụng đất thành tiền theo bảng giá đất của UBND cấp tỉnh thành 04 mức:

• Mức 1: Dưới 30.000 nghìn đồng (đất nông nghiệp) / Dưới 150.000 nghìn đồng (đất phi nông nghiệp).
• Mức 2: Từ 30.000 đến dưới 80.000 nghìn đồng (đất nông nghiệp) / Từ 150.000 đến dưới 400.000 nghìn đồng (đất phi nông nghiệp).
• Mức 3: Từ 80.000 đến dưới 200.000 nghìn đồng (đất nông nghiệp) / Từ 400.000 đến dưới 1.000.000 nghìn đồng (đất phi nông nghiệp).
• Mức 4: Từ 200.000 nghìn đồng trở lên (đất nông nghiệp) / Từ 1.000.000 nghìn đồng trở lên (đất phi nông nghiệp).

Nhóm hành vi vi phạm chính	Khung mức xử phạt theo Nghị định 102/2014/NĐ-CP (nghìn đồng)
Chuyển mục đích sử dụng sang đất trồng lúa không được phép	Từ 2.000 đến 50.000
Tự ý chuyển mục đích đất rừng đặc dụng, phòng hộ, sản xuất	Từ 5.000 đến 50.000
Chuyển mục đích đất nông nghiệp khác không được phép	Từ 500 đến 10.000
Chuyển mục đích đất phi nông nghiệp sang mục đích khác	Từ 2.000 đến 100.000
Lấn, chiếm đất	Từ 1.000 đến 10.000
Gây cản trở cho việc sử dụng đất của người khác	Từ 500 đến 30.000
Không đăng ký đất đai	Từ 500 đến 5.000
Chuyển quyền sử dụng đất khi không đủ điều kiện (Điều 188 Luật Đất đai)	Từ 3.000 đến 20.000
Phân lô, bán nền trong dự án nhà ở khi chưa đủ điều kiện	Từ 20.000 đến 100.000
Vi phạm quy định về giấy tờ, chứng từ sử dụng đất	Từ 1.000 đến 30.000

Thẩm quyền xử phạt: Phân định rõ quyền hạn giữa Chủ tịch UBND cấp xã (phạt tiền đến 5.000 nghìn đồng, tịch thu tang vật đến 5.000 nghìn đồng), Chủ tịch UBND cấp huyện (phạt tiền đến 50.000 nghìn đồng), Chủ tịch UBND cấp tỉnh (phạt tiền đến 500.000 nghìn đồng); cùng hệ thống Thanh tra chuyên ngành đất đai từ Thanh tra viên (đến 500 nghìn đồng), Chánh Thanh tra Sở (đến 50.000 nghìn đồng), Trưởng đoàn thanh tra cấp Bộ (đến 250.000 nghìn đồng) đến Chánh Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường / Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý đất đai (đến 500.000 nghìn đồng).

Kinh nghiệm thực tiễn: Tác giả so sánh với các quận, huyện lân cận tại Hà Nội:

• Quận Cầu Giấy và Quận Ba Đình: Theo báo cáo của UBND các quận này, số vụ vi phạm hành chính đất đai ghi nhận ở mức rất thấp hoặc hầu như không có trường hợp vi phạm bị lập biên bản, xuất phát từ công tác quản lý chặt chẽ hoặc cách thức ghi nhận số liệu.
• Huyện Từ Liêm (giai đoạn 2005–2012): Ghi nhận 587 trường hợp lấn chiếm đất công, đất chưa sử dụng (tiêu biểu: xã Đại Mỗ 65 vụ, Cầu Diễn 43 vụ, Tây Mỗ 40 vụ, Cổ Nhuế 19 vụ, Xuân Phương 16 vụ, Mễ Trì 1 vụ, Mỹ Đình 0 vụ) và 910 trường hợp sử dụng đất sai mục đích (Đại Mỗ 122 vụ, Tây Tựu 52 vụ, Mễ Trì 47 vụ, Xuân Phương 21 vụ, Cầu Diễn 0 vụ).

---

Chương II: Thực trạng vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại địa bàn quận Tây Hồ

Chương II phân tích toàn diện các yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến công tác quản lý đất đai tại Tây Hồ:

• Điều kiện tự nhiên: Diện tích tự nhiên toàn quận là 2.400,81 ha, chia làm 8 đơn vị hành chính cấp phường. Địa hình phân hóa thành khu vực trong đê (bằng phẳng, cao 8–12m) và khu vực ngoài đê (lòng chảo ven sông Hồng, thường ngập úng mùa mưa). Thủy văn có sông Hồng dài 7,51km chảy qua 5 phường, sông Tô Lịch dài 2,7km qua 2 phường và Hồ Tây rộng trên 530 ha.
• Kinh tế - xã hội: Dân số đạt 109.163 người (năm 2010), mật độ trung bình 4.547 người/km². Dân cư phân bố không đồng đều giữa các phường cũ (phường Bưởi đạt mật độ cao nhất 14.239 người/km², Yên Phụ trung bình 13.000 người/km²) và các phường mới thành lập (Nhật Tân, Quảng An, Phú Thượng khoảng 2.300 người/km²). Cơ cấu kinh tế phát triển theo hướng: Dịch vụ - Du lịch - Công nghiệp - Nông nghiệp. Thương mại dịch vụ tăng nhanh giai đoạn 2008–2012 với mức tăng thêm 2.185 người và 1.558 hộ kinh doanh.
• Hiện trạng và biến động sử dụng đất năm 2013:

TT	Loại đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
I	Đất nông nghiệp	933,28	38,87
1	Đất sản xuất nông nghiệp	346,85	14,45
-	Đất trồng cây hàng năm	343,55	14,31
-	Đất trồng cây lâu năm	3,30	0,14
2	Đất nuôi trồng thủy sản (Hồ Tây và phụ cận)	586,44	24,42
II	Đất phi nông nghiệp	1.338,18	55,74
1	Đất ở tại đô thị	409,32	17,05
2	Đất chuyên dùng	428,67	17,86
-	Đất trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp	37,99	1,58
-	Đất quốc phòng, an ninh	21,75	0,91
-	Đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp	67,97	2,83
-	Đất có mục đích công cộng	300,96	12,54
3	Đất tôn giáo, tín ngưỡng	5,70	0,24
4	Đất nghĩa trang, nghĩa địa	9,54	0,40
5	Đất sông, suối và mặt nước chuyên dùng	484,94	20,20
III	Đất chưa sử dụng (đất bằng chưa sử dụng)	129,34	5,39
Tổng	Tổng diện tích tự nhiên	2.400,81	100,00

Trong 300,96 ha đất mục đích công cộng năm 2013, đất giao thông chiếm 161,18 ha; đất thủy lợi 41,66 ha; cơ sở giáo dục đào tạo 32,00 ha; cơ sở văn hóa 24,93 ha; cơ sở thể dục thể thao 10,95 ha; đất di tích, danh thắng 8,53 ha; cơ sở y tế 1,89 ha; đất truyền dẫn năng lượng truyền thông 0,33 ha.

Về đối tượng quản lý sử dụng, đất nông nghiệp gồm 12.618 chủ thể (12.612 hộ gia đình, cá nhân; 6 tổ chức kinh tế); đất phi nông nghiệp có 25.277 chủ thể (25.026 hộ gia đình, cá nhân; 238 tổ chức trong nước và 09 tổ chức liên doanh nước ngoài).

• Thực trạng vi phạm và xử lý vi phạm: Quá trình thu hồi đất thực hiện các dự án đô thị lớn (khu đô thị Nam Thăng Long, khu đô thị Tây Hồ Tây) đã làm sụt giảm mạnh diện tích đất nông nghiệp, kích thích các hành vi mua bán, chuyển mục đích sử dụng đất trái phép. Khóa luận tổng kết số vụ vi phạm qua 2 thời kỳ: 1996–2003 và 2004–2013, đánh giá việc thực thi các chỉ thị của Quận ủy, quyết định xử phạt của UBND quận Tây Hồ, đồng thời chỉ rõ sự chậm trễ trong cưỡng chế thi hành, tình trạng tái lấn chiếm đất bãi sông và đất nông nghiệp xen kẹt.

---

Chương III: Một số giải pháp phòng chống vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại địa bàn quận Tây Hồ

Xuất phát từ yêu cầu khách quan và cấp bách nhằm bảo vệ quỹ đất đô thị, trật tự xây dựng và cảnh quan sinh thái Hồ Tây, tác giả đề xuất 05 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện các quy định về quản lý, sử dụng đất và xử lý vi phạm: Rà soát, kiến nghị hoàn thiện các quy định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai và Nghị định xử phạt vi phạm hành chính; chuẩn hóa quy trình tiếp nhận thông tin, lập biên bản vi phạm và ban hành quyết định xử phạt tại cấp phường và quận, khắc phục triệt để các sơ hở pháp lý bị lợi dụng.
2. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý đất đai: Nâng cao vai trò, trách nhiệm của các cấp ủy Đảng tại địa phương; gắn trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền cơ sở với tình hình trật tự đất đai; đưa tiêu chí quản lý đất đai và xử lý vi phạm vào đánh giá thi đua đảng viên, tổ chức cơ sở đảng.
3. Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về đất đai: Thực hiện công tác tuyên truyền sâu rộng đến từng tổ dân phố, cụm dân cư, nhất là các vùng bãi ngoài đê và khu vực chuyển đổi đô thị; công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, chỉ giới bảo vệ sông Hồng và Hồ Tây để người dân nắm rõ, tự giác chấp hành.
4. Nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý đất đai và xử lý vi phạm: Đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về địa chính, kiến thức pháp lý hành chính và kỹ năng lập hồ sơ xử phạt cho cán bộ Địa chính - Xây dựng cấp phường và thanh tra xây dựng/tài nguyên môi trường; củng cố phẩm chất đạo đức, phòng chống tiêu cực, nhũng nhiễu.
5. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm minh, kịp thời: Thiết lập cơ chế kiểm tra định kỳ, đột xuất tại các điểm nóng vi phạm; kiên quyết cưỡng chế, khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất; xử lý dứt điểm các trường hợp tái phạm hoặc tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp; tăng cường phối hợp liên ngành giữa UBND quận, Công an quận và chính quyền 8 phường.

---

Kết quả và đóng góp

• Hệ thống hóa số liệu đất đai thực tế: Khóa luận đã phản ánh cấu trúc sử dụng đất của quận Tây Hồ năm 2013 với tổng diện tích 2.400,81 ha (đất phi nông nghiệp chiếm 55,74%, đất nông nghiệp chiếm 38,87%, đất chưa sử dụng chiếm 5,39%). Phân tích chi tiết 300,96 ha đất công cộng và cơ cấu các nhóm đối tượng sử dụng đất trên địa bàn.
• Làm rõ thực trạng pháp lý và thực thi: Phân tích toàn diện việc áp dụng các mức xử phạt theo Nghị định 102/2014/NĐ-CP, xác lập khung 4 mức độ hậu quả tài chính và phân định thẩm quyền xử phạt giữa Chủ tịch UBND các cấp và cơ quan Thanh tra chuyên ngành đất đai.
• Đối sánh kinh nghiệm quản lý đô thị: Đưa ra số liệu đối chiếu từ huyện Từ Liêm (587 vụ lấn chiếm đất công, 910 vụ sử dụng sai mục đích giai đoạn 2005–2012) và quận Cầu Giấy, Ba Đình để làm rõ tính chất phức tạp đặc thù của địa bàn quận Tây Hồ.
• Đề xuất giải pháp đồng bộ: Xây dựng hệ thống 05 nhóm giải pháp toàn diện từ thể chế, vai trò lãnh đạo, tuyên truyền giáo dục, nâng cao năng lực cán bộ đến thanh tra, xử lý vi phạm mang tính ứng dụng cụ thể cho chính quyền quận Tây Hồ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về mặt dữ liệu: Do phạm vi nghiên cứu thực hiện tại thời điểm 2014–2015, nguồn số liệu sơ cấp và thứ cấp của khóa luận tập trung phản ánh thực trạng biến động đất đai và xử lý vi phạm trong giai đoạn 1996 đến năm 2013; các quy định pháp luật mới của Luật Đất đai 2013 và Nghị định 102/2014/NĐ-CP mới chỉ được cập nhật ở phần cơ sở lý luận mà chưa có chuỗi số liệu thực thi dài hạn sau năm 2014 trên địa bàn.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động của việc thi hành Luật Đất đai năm 2013 đối với công tác giải tỏa, thu hồi đất tại các dự án trọng điểm trên địa bàn quận Tây Hồ; nghiên cứu sâu các giải pháp công nghệ (ứng dụng GIS và dữ liệu không gian) trong giám sát biến động sử dụng đất và phát hiện sớm các vi phạm hành chính đất đai tại khu vực ngoài đê sông Hồng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên và học viên: Tài liệu tham khảo cho sinh viên các chuyên ngành Kinh tế và Quản lý Đô thị, Quản lý Đất đai, Luật Hành chính, Quản lý Môi trường khi thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề nghiên cứu về trật tự xây dựng, thanh tra và xử phạt vi phạm hành chính trong quản lý đô thị.
• Đối với cơ quan quản lý nhà nước: Báo cáo cung cấp tư liệu thực tiễn và các bảng thống kê cơ cấu đất đai chi tiết phục vụ cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Thanh tra xây dựng và UBND các phường thuộc quận Tây Hồ hoặc các quận có đặc thù địa lý ven sông tương tự.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu sử dụng đất của quận Tây Hồ năm 2013 được phân bổ như thế nào?

Theo số liệu kiểm kê đất đai năm 2013 của Phòng Tài nguyên và Môi trường quận Tây Hồ: Tổng diện tích tự nhiên của quận là 2.400,81 ha. Trong đó:

• Đất nông nghiệp: 933,28 ha (chiếm 38,87%), bao gồm 346,85 ha đất sản xuất nông nghiệp và 586,44 ha đất nuôi trồng thủy sản.
• Đất phi nông nghiệp: 1.338,18 ha (chiếm 55,74%), bao gồm 409,32 ha đất ở đô thị; 428,67 ha đất chuyên dùng (đất công cộng chiếm 300,96 ha); 484,94 ha đất sông suối và mặt nước chuyên dùng; đất tôn giáo 5,70 ha; nghĩa trang 9,54 ha.
• Đất chưa sử dụng (đất bằng): 129,34 ha (chiếm 5,39%).

2. Mức độ hậu quả của vi phạm hành chính đất đai được phân chia thành những mức nào để tính phạt?

Căn cứ Nghị định 102/2014/NĐ-CP, mức độ hậu quả được quy đổi giá trị quyền sử dụng diện tích đất vi phạm thành tiền theo 4 mức:

• Mức 1: Giá trị vi phạm quy thành tiền dưới 30.000 nghìn đồng (đất nông nghiệp) hoặc dưới 150.000 nghìn đồng (đất phi nông nghiệp).
• Mức 2: Giá trị vi phạm từ 30.000 đến dưới 80.000 nghìn đồng (đất nông nghiệp) hoặc từ 150.000 đến dưới 400.000 nghìn đồng (đất phi nông nghiệp).
• Mức 3: Giá trị vi phạm từ 80.000 đến dưới 200.000 nghìn đồng (đất nông nghiệp) hoặc từ 400.000 đến dưới 1.000.000 nghìn đồng (đất phi nông nghiệp).
• Mức 4: Giá trị vi phạm từ 200.000 nghìn đồng trở lên (đất nông nghiệp) hoặc từ 1.000.000 nghìn đồng trở lên (đất phi nông nghiệp).

3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về đất đai ở mức nào?

Theo quy định tại Nghị định 102/2014/NĐ-CP được trích dẫn trong chuyên đề, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền:

• Phạt cảnh cáo.
• Phạt tiền đến 5.000 nghìn đồng.
• Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính có giá trị không vượt quá 5.000 nghìn đồng.
• Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.

4. Kết quả thống kê vi phạm đất đai tại địa bàn huyện Từ Liêm giai đoạn 2005–2012 phản ánh số liệu gì?

Trong phần nghiên cứu kinh nghiệm thực tế, báo cáo của UBND huyện Từ Liêm (2005–2012) ghi nhận:

• Có 587 trường hợp lấn chiếm đất công và đất chưa sử dụng (tiêu biểu tại xã Đại Mỗ có 65 trường hợp, thị trấn Cầu Diễn 43 trường hợp, xã Tây Mỗ 40 trường hợp, xã Cổ Nhuế 19 trường hợp, xã Xuân Phương 16 trường hợp, xã Mễ Trì 1 trường hợp).
• Có 910 trường hợp sử dụng đất sai mục đích (nhiều nhất tại xã Đại Mỗ 122 trường hợp, xã Tây Tựu 52 trường hợp, xã Mễ Trì 47 trường hợp, xã Xuân Phương 21 trường hợp).

---

Kết luận

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Quỳnh Phương đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận và các văn bản quy phạm pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, đặc biệt là việc áp dụng Nghị định 102/2014/NĐ-CP. Công trình đã phân tích thực trạng quản lý và sử dụng đất đai tại quận Tây Hồ qua chuỗi dữ liệu giai đoạn 1996–2013, chỉ ra những áp lực trật tự đất đai đặc thù tại địa bàn ven sông Hồng và khu vực chuyển đổi đô thị. Trên cơ sở đó, 05 nhóm giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ, góp phần cung cấp luận cứ thực tiễn cho việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I. Cơ sở lý luận và quy định của pháp luật về vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai Chương II. Thực trang vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại địa bàn quận Tây Hồ Chương III. Một số giải pháp phòng chống vi phạm hành chỉnh trong lĩnh vực đất đại tại địa bàn quận Tây Hồ CHUONG I.

CO SỞ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CUA PHÁP LUẬT VE VI PHAM HANH CHÍNH, XỬ LÝ VI PHAM HANH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC DAT DAI 1. Khai niém vi pham hanh chinh 1. Khái niệm vi phạm pháp luật Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung, là các quy tắc hành vi, hay còn gọi là tiêu chuẩn của hành vi con người. Hành vi là những phản ứng, cách ứng xử được biểu hiện ra bên ngoài của con người trong những điều kiện và hoàn cảnh nhất định.

Mỗi hành vi đều được hình thành trên cơ sở nhận thức và kiểm soát của chủ thể, mà chủ thé ý thức được và chủ động thực hiện nó. Những hoạt động của con người không thé coi là hành vi nếu con người hành động trong trạng thái vô thức. Những hành vi của con người được pháp luật quy định, điều chỉnh thì được gọi là hành vi pháp luật. Hành vi pháp luật gắn liền với các quy định của pháp luật, những hành vi không được pháp luật quy định, điều chỉnh thì không phải là hành vi pháp luật.

Hành vi pháp luật rất đa dạng nên có thể phân chia chúng dựa theo nhiều tiêu chí khác nhau. - Căn cứ vào phương thức biểu đạt ra bên ngoài khách quan có thé chia hành vi pháp luật thành hành bi hành động và hành vi không hành động. - Căn cứ vào chủ thê thực hiện có thể chia hành vi pháp luật thành hành vi của cá nhân và hành vi của tô chức. - Căn cứ vào sự phù hợp của hành vi với quy định của pháp luật có thể chia hành vi pháp luật thành hành vi hợp pháp và hành vi không hợp pháp.

Hành vi hợp pháp là những hành vi được thực hiện phù hợp với quy định của pháp luật. Hành vi không hợp pháp là hành vi được thực hiện trái với những quy định của pháp luật. Hành vi không hợp pháp được phân chia thành hành vi vi phạm pháp luật và hành vi trái pháp luật nhưng không bị coi là vi phạm pháp luật. Hành vi vi phạm pháp luật là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái với quy định của pháp luật và do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện.

Các dấu hiệu cơ bản của hành vi vi phạm pháp luật: - Là hành vi gây nguy hiểm cho xã hội. Vi phạm pháp luật là hành vi của con người hoặc hoạt động của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội. nguy hiểm hoặc có khả năng nguy hiểm cho xã hội. Hành vi đó có thé biểu hiện bằng hành động hoặc không hành động của các chủ thé pháp luật.

Pháp luật không điều chỉnh những suy nghĩ hoặc những đặc tính cá nhân khác của con người nếu như những đặc tính đó không biểu hiện thành các hành vi cụ thể của họ. Vì vậy, suy nghĩ, tính cảm, các đặc tính cá nhân khác của con người và ca sự biến cho dù có nguy hiểm cho xã hội cũng không bi coi là vi phạm pháp luật. - Là hành vi trái pháp luật và xâm hại tới các quan hệ xã hội được pháp luật xác lập và bảo vệ. Vi phạm pháp luật không những là hành vi nguy hiểm của các chủ thể pháp luật mà hành vi đó còn phải trái pháp luật, xâm phạm tới các quan hệ xã hội được pháp luật xác luật và bảo vệ.

Những hành vi trái với quy định của các tô chức xã hội, trái với quy tắc tập quán hoặc đạo đức. mà không trái với pháp luật thì không được gọi là hành vi vi phạm pháp luật. Như vậy, tính trái pháp luật là dấu hiệu không thê thiếu của hành vi bị coi là vi phạm pháp luật. - Là hành vi có lỗi của chủ thể.

Lỗi là yếu tố chủ quan thé hiện thái độ của chủ thể đối với hành vi trái pháp luật của mình. Nếu một hành vi trái pháp luật được thực hiện do những điều kiện và hoàn cảnh khách quan, chủ thé thực hiện hành vi đó không cố ý và cũng không vô ý thực hiện hoặc không thé nhận thức được; từ đó không lựa chọn được cách xử sự theo yêu cầu của pháp luật thì chủ thể thực hiện hành vi đó không bị coi là có lỗi và hành vi đó không bị coi là vi phạm pháp luật. Ké cả những hành vi trái pháp luật mà chủ thể buộc phải thực hiện khi không có sự lựa chọn khác cũng có thể không bi coi là vi phạm pháp luật. Như vậy, những hành vi trái pháp luật mang tinh khách quan, không có lỗi của chủ thé thực hiện hành vi đó thì không bị coi là vi phạm pháp luật.

- Chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý Năng lực trách nhiệm pháp lý là khả năng tự mình chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm pháp luật trước cơ quan nha nước có thâm quyền của chủ thé. Vì vậy chủ thé của vi phạm pháp luật phải là những người đã dat tới một độ tuổi nhất định, không mắc bệnh tâm thần và các bệnh khác làm mat khả năng nhận thức và kha năng điều khiển hành vi của mình, có điều kiện lựa chọn và quyết định cách xử sự. Khái niệm vi phạm hành chính Vi phạm hành chính là một loại vi phạm pháp luật xảy ra khá phổ biến trong đời sống xã hội. Tuy có mức đô nguy hiểm cho xã hội thấp hơn so với tội phạm nhưng vi phạm hành chính là những vi phạm gây thiệt hai hoặc đe dọa gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của tập thể, của cá nhân cũng như lợi ích chung của toàn thể cộng đồng, là nguyên nhân dẫn đến tình trạng phạm tội nảy sinh trên các lĩnh vực của đời sống xã hội nếu như không được ngăn chặn và xử lý kịp thời.

Khái niệm vi phạm hành chính lần đầu tiên được nêu ra trong Pháp lệnh Xử phat vi phạm hành chính ngày 30/11/1989. Tại Điều 1 của Pháp lệnh đã ghi rõ: "Vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính". Tại khoản 2, Điều 1 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002, vi phạm hành chính cũng được định nghĩa một cách gián tiếp: "Xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân, cơ quan, tổ chức (sau đây gọi chung là cá nhân, tổ chức) có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bi xử phạt hành chính". Trên cơ sở những nội dung đã được nêu ra trong hai văn bản pháp luật nêu trên, có thê đưa ra định nghĩa về vi phạm hành chính như sau:Vi phạm hành chính là hành vi cố ý hoặc vô ý của cá nhân, tổ chức vi phạm các quy định của pháp luật mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính.

Khái niệm, đặc điểm, các yếu tố cấu thành, các loại vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai 1. Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai 1. Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai Từ khái niệm VPHC, ta có thể đưa ra khái niệm VPHC trong lĩnh vực đất đai như sau: Vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là hành vi trái pháp luật đất đai, được thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý xâm phạm đến quyền sở hữu đất đai của Nhà nước, quyền và lợi ích của người sử dụng dat cũng như các quy định về chế độ sử dụng các loại đất mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính. Đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất dai Một là, có hành vi trái pháp luật đất đai.

Dé xác định có hành vi trái pháp luật đất đai thì ta phải căn cứ vào những quy định của pháp luật về đất đai, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước liên quan đến việc quản lý, sử dụng đất đai, những phong tục, tập quán của từng địa phương để xem xét về một hành vi cụ thê. Nếu một chủ thể thực hiện những việc mà pháp luật đất đai nghiêm cắm hoặc không làm những việc mà pháp luật đất đai yêu cầu thì người đó là người có hành vi vi phạm pháp luật đất đai. Vì vậy hành vi trái pháp luật đất đai là hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đúng những quy định của pháp luật đất đai. Hành vi không bị coi là trái pháp luật đất đai khi nó có liên quan đến việc thực hiện một mệnh lệnh khan cấp của cơ quan nhà nước có thâm quyền hoặc những sự kiện xảy ra ngoài ý chí và kha năng của người sử dung đất (tinh thế cấp thiết hay sự kiện bat ngờ).

Hai là, có lỗi. Lỗi là trạng thái tâm lý, là ý chí chủ quan của con người đối với hành vi và hậu quả do hành vi của họ gây ra được thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý. Vì vậy phải xét yếu tố lỗi chính xác đề xác định được hình thức xử lý phù hợp với hành vi vi phạm pháp luật đất đai. Hành vi VPHC về đất đai có thể thực hiện bằng hành động như việc lấn, chiếm đất dai, phá vỡ mặt bằng đất canh tác, sử dung đất không đúng mục đích.

hoặc không hành động như không sử dụng đất, không cải tạo, bồi bổ đất, không ngăn chặn sự xói mòn đất đai. Hành vi trái pháp luật là sự thực hiện trên thực tế của người vi phạm còn lỗi thể hiện mục đích cần đạt được của hành vi đó.