Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Khóa luận tốt nghiệp "Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tại Yên Bái" được thực hiện bởi sinh viên Nguyễn Thu Hiền, chuyên ngành Kế hoạch phát triển, Khoa Kinh tế phát triển thuộc Học viện Chính sách và Phát triển, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Hồ Công Hòa (năm 2021).
Về bối cảnh thực tiễn, du lịch được xác định là một trong những ngành kinh tế dịch vụ hàng đầu có tốc độ tăng trưởng cao, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và những thách thức từ dịch bệnh, yêu cầu phát triển kinh tế song song với việc tiết kiệm ngân sách, bảo vệ môi trường tự nhiên và nâng cao đời sống cộng đồng địa phương đã đặt mô hình du lịch bền vững trở thành định hướng ưu tiên. Tỉnh Yên Bái sở hữu vị trí địa lý thuận lợi tại khu vực Tây Bắc, tài nguyên thiên nhiên phong phú và bản sắc văn hóa đa dạng, tạo tiền đề hình thành 4 vùng du lịch trọng điểm: vùng hồ Thác Bà và sông Chảy; vùng thành phố Yên Bái và phụ cận; vùng du lịch miền Tây; vùng Trấn Yên - Văn Yên. Mặc dù du lịch đóng góp ngày càng lớn vào kinh tế địa phương, Yên Bái phải đối mặt với nhiều vấn đề tiêu cực như ô nhiễm môi trường tại các khu vực đón khách, sản phẩm du lịch còn thiếu tính đa dạng và sự phát triển mang tính tự phát. Thực trạng này đòi hỏi phải có cách tiếp cận và chính sách tổng thể, bền vững cho toàn ngành.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể như sau:
- Mục tiêu nghiên cứu: Phân tích tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch bền vững tại Yên Bái trong thời gian vừa qua, từ đó đề xuất một số giải pháp góp phần phát triển hiệu quả du lịch tỉnh Yên Bái đến năm 2025.
- Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Tổng quan cơ sở lý luận về du lịch bền vững.
- Phân tích tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch của Yên Bái.
- Đề xuất một số giải pháp phát triển du lịch tỉnh Yên Bái.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh Yên Bái.
- Phạm vi nội dung: Tập trung phân tích thực trạng phát triển cùng các định hướng, giải pháp phát triển du lịch bền vững tỉnh Yên Bái.
- Phạm vi không gian: Địa bàn toàn tỉnh Yên Bái, trong đó tiến hành khảo sát chuyên sâu tại một số xã, huyện có tour, điểm du lịch lớn thường xuyên phục vụ hoạt động du lịch.
- Phạm vi thời gian: Khóa luận tập trung nghiên cứu số liệu hoạt động du lịch giai đoạn 2016–2020, cụ thể hóa qua chuỗi số liệu từ năm 2017 đến năm 2019 và năm 2020.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khung lý thuyết và các khái niệm nền tảng trong khóa luận dựa trên hệ thống văn bản pháp lý Việt Nam và các định nghĩa của tổ chức quốc tế:
- Khái niệm về du lịch và du lịch bền vững: Văn bản viện dẫn Luật Du lịch Việt Nam năm 2005 (Điều 4, Điều 25 quy định về khái niệm du lịch, du lịch bền vững và tuyến du lịch); Luật Du lịch Việt Nam năm 2017 (quy định khái niệm về khách du lịch nội địa, khách quốc tế đến Việt Nam, khách ra nước ngoài, khu du lịch, điểm du lịch, tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn).
- Quan điểm quốc tế về du lịch bền vững: Khóa luận trích dẫn định nghĩa của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN, 1996), Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới (WTTC, 1996) và Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO, tại Hội nghị Rio de Janeiro 1992). Ba hợp phần cốt lõi của du lịch bền vững được làm rõ theo tài liệu của Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế (The International Ecotourism Society, 2004) bao gồm: thân thiện với môi trường, gần gũi về xã hội và văn hóa, đảm bảo hiệu quả kinh tế cho cộng đồng địa phương. Tác giả cũng phân định sự khác biệt giữa du lịch bền vững và du lịch đại chúng.
- Phân loại tài nguyên và nhân tố ảnh hưởng: Tài nguyên du lịch tự nhiên (địa hình, khí hậu, thủy văn); tài nguyên du lịch nhân văn (di tích lịch sử - văn hóa, lễ hội, đối tượng gắn với dân tộc học, hoạt động văn hóa - nhận thức); các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững bao gồm tài nguyên du lịch, cơ sở vật chất kỹ thuật - hạ tầng, và nguồn nhân lực.
Phương pháp nghiên cứu thực tế đã áp dụng:
- Phương pháp thu thập số liệu: Thu thập thông tin, số liệu thứ cấp phản ánh hoạt động du lịch tại Yên Bái (quảng bá xúc tiến, đón tiếp khách, cơ sở lưu trú, ăn uống, tham quan) từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Yên Bái, Cổng thông tin điện tử tỉnh Yên Bái, Báo Yên Bái, cùng các tài liệu về điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của tỉnh.
- Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu: Dữ liệu được chọn lọc và xử lý trên máy tính bằng phần mềm Microsoft Excel, sử dụng phương pháp phân tổ thống kê làm phương pháp chủ yếu.
- Phương pháp phân tích số liệu:
- Phương pháp thống kê mô tả: Sử dụng các chỉ tiêu số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân để mô tả tốc độ tăng trưởng khách, doanh thu và cơ cấu lao động.
- Phương pháp so sánh: So sánh quy mô, tỷ lệ tăng trưởng qua các năm và so sánh hoạt động giữa các địa bàn du lịch trong tỉnh.
- Phương pháp ma trận SWOT: Đánh giá điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats) trong việc phát triển du lịch bền vững tại tỉnh Yên Bái.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về du lịch
Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm cơ bản về du lịch, khách du lịch, khu du lịch, điểm du lịch và tuyến du lịch theo các quy định pháp luật hiện hành và các tổ chức quốc tế. Tác giả phân tích cụ thể 3 hợp phần của du lịch bền vững (môi trường, xã hội - văn hóa, kinh tế) và chỉ ra hạn chế của du lịch đại chúng khi không tạo ra nguồn tài trợ cho bảo tồn tự nhiên, dễ phá vỡ cấu trúc văn hóa bản địa. Ngược lại, du lịch bền vững hướng tới việc phân bổ công bằng lợi ích kinh tế cho cộng đồng sở tại. Tác giả khẳng định tính bền vững của du lịch mang tính tương đối vì ngành du lịch chịu sự liên kết chặt chẽ với nhiều ngành kinh tế khác trong xã hội.
Chương này cũng phân loại các loại hình du lịch truyền thống (văn hóa vật thể và phi vật thể theo UNESCO) cùng các loại hình du lịch hiện đại (du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm, du lịch theo mùa, du lịch "phượt", du lịch trực tuyến). Phân tích cấu trúc tài nguyên du lịch cho thấy vai trò quyết định của địa hình, khí hậu, thủy văn và các di sản văn hóa, lễ hội trong việc định hình sản phẩm du lịch. Đánh giá bối cảnh chung của ngành du lịch Việt Nam, tác giả nhận diện các cơ hội thuận lợi (chính sách thị thực thông thoáng cho 5 nước Tây Âu, thị thực điện tử, mở rộng đường bay quốc tế) song hành cùng các thách thức lớn (sản phẩm du lịch còn đơn điệu, doanh nghiệp lữ hành quy mô nhỏ và thiếu liên kết, nhân lực thiếu chứng chỉ ngoại ngữ và kỹ năng chuyên sâu, ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid-19 và sự thiếu vắng vai trò điều phối tổng thể).
Chương 2: Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch tỉnh Yên Bái
Chương 2 tập trung phân tích thực địa và dữ liệu thống kê của tỉnh Yên Bái:
- Điều kiện tự nhiên và phân vùng khí hậu: Tỉnh có tổng diện tích tự nhiên 6.892,68 km² (xếp thứ 8/12 tỉnh thuộc vùng trung du và miền núi phía Bắc), gồm 9 đơn vị hành chính cấp huyện và 173 xã, phường, thị trấn. Địa hình chia thành 2 vùng rõ rệt: vùng cao (độ cao từ 600 m trở lên, chiếm 67,56% diện tích) và vùng thấp (dưới 600 m, chiếm 32,44% diện tích). Khí hậu chia thành 5 tiểu vùng: tiểu vùng Mù Cang Chải (trung bình 900 m, nhiệt độ 18–20°C, mùa đông dưới 0°C); tiểu vùng Văn Chấn - Nam Văn Chấn (800 m, 18–20°C); tiểu vùng Văn Chấn - Tú Lệ (200–400 m, 21–23°C); tiểu vùng Nam Trấn Yên, Văn Yên, TP Yên Bái, Ba Khe (70 m, 23–24°C, mưa phùn nhiều nhất); tiểu vùng Lục Yên - Yên Bình (dưới 300 m, 20–23°C, tập trung nhiều mặt nước).
- Tài nguyên du lịch tự nhiên tiêu biểu: Hồ Thác Bà (di tích danh thắng quốc gia xếp hạng năm 1996, diện tích 23.400 ha, mặt nước 19.050 ha, hơn 1.300 hòn đảo); Hồ Đầm Hậu (diện tích nghiên cứu quy hoạch 280 ha, độ sâu 7–8 m); Đầm Vân Hội (410 ha mặt nước, gần 40 đảo); Suối Giàng (độ cao gần 1.400 m, nổi bật với chè Shan Tuyết cổ thụ); Đèo Khau Phạ (chiều dài hơn 20 km trên Quốc lộ 32, nằm trong "tứ đại danh đèo" phía Bắc).
- Tài nguyên du lịch nhân văn: Toàn tỉnh có 446 di tích lịch sử, trong đó có 105 di tích đã được xếp hạng (13 di tích cấp quốc gia, 92 di tích cấp tỉnh); 746 di sản phi vật thể và 574 di sản vật thể. Các tài nguyên nổi bật gồm: Ruộng bậc thang Mù Cang Chải (xếp hạng danh thắng quốc gia tháng 10/2007 tại các xã La Pán Tấn, Chế Cu Nha, Dế Xu Phình); Khu di tích lịch sử mộ Nguyễn Thái Học (xếp hạng quốc gia năm 1990); Đền Đông Cuông (xếp hạng quốc gia năm 2009); Nghệ thuật xòe của người Thái vùng Mường Lò (công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ngày 08/06/2015 với 6 điệu xòe cổ: khắm khen, khấm khăn mời lẩu, phá xí, đổn hôn, nhôm khăn, ỏm lọm tốp mư).
- Thực trạng nguồn khách và doanh thu: Giai đoạn 2016–2020, tỉnh đón trên 3 triệu lượt khách (trên 227.000 lượt khách quốc tế), tốc độ tăng trưởng khách bình quân đạt 10,3%/năm, doanh thu du lịch tăng bình quân 19,6%/năm. Năm 2020, đón 760.000 lượt khách, doanh thu đạt 475 tỷ đồng. Khách nội địa chiếm tỷ trọng áp đảo (khoảng 95%), khách quốc tế chiếm khoảng 5%.
- Thực trạng lao động và cơ sở vật chất kỹ thuật: Giữa năm 2018, toàn tỉnh có 4.250 lao động du lịch (2.130 lao động trực tiếp, 2.120 lao động gián tiếp). Về trình độ: 1,14% sau đại học, 7% đại học, 4,3% cao đẳng, 5,1% trung cấp, 13,2% sơ cấp, và 69,26% đào tạo bồi dưỡng tại chỗ. Về độ tuổi: dưới 30 tuổi chiếm 37,4%; từ 30–50 tuổi chiếm 50%; trên 50 tuổi chiếm 13%. Cơ sở lưu trú có 155 cơ sở (2 khách sạn 3 sao, 19 khách sạn 2 sao, 22 khách sạn 1 sao, 111 cơ sở khác); trên 150 cơ sở homestay; hơn 300 cơ sở ăn uống và 7 doanh nghiệp kinh doanh lữ hành.
- Tuyến, điểm du lịch theo loại hình: Phát triển du lịch cộng đồng (Mù Cang Chải có 91 cơ sở lưu trú gồm 26 nhà nghỉ và 65 hộ homestay, phục vụ hơn 2.200 khách/đêm; năm 2019 đón 250.000 lượt khách, doanh thu 93 tỷ đồng); du lịch văn hóa (lễ hội Mường Lò năm 2020 đón 30.000 lượt khách; lễ hội cơm mới Đền Đông Cuông đón 22.000 lượt khách); du lịch mạo hiểm (Festival dù lượn Khau Phạ quy tụ 90 phi công, 100 khách bay đôi, gần 10.000 khách tham quan); du lịch nghỉ dưỡng nước khoáng nóng (Trạm Tấu năm 2019 đón 26.500 lượt khách, doanh thu 15 tỷ đồng).
- Đánh giá tổng hợp: Tỉnh ủy Yên Bái đã ban hành Nghị quyết số 35-NQ/TU ngày 18/10/2016 về phát triển du lịch giai đoạn 2016–2020, định hướng đến 2025; thu hút 16 dự án đầu tư du lịch; triển khai 2 quy hoạch lớn gồm Quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch quốc gia hồ Thác Bà đến năm 2025, tầm nhìn 2030 và Quy hoạch chi tiết khu du lịch Suối Giàng. Tuy nhiên, du lịch nghỉ dưỡng còn mang tính "mạnh ai người nấy làm", cơ sở lưu trú nhỏ lẻ, đào tạo nghề còn nặng lý thuyết và thiếu giáo trình chuẩn.
Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển du lịch bền vững tỉnh Yên Bái
Theo kết cấu văn bản trong đề cương và mục tiêu nghiên cứu, Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp định hướng đến năm 2025 xoay quanh 4 nhóm nội dung trọng tâm:
- Hoàn thiện quy hoạch các vùng, khu và điểm du lịch trọng điểm: Trọng tâm là hoàn thành quy hoạch huyện Mù Cang Chải thành huyện du lịch, thị xã Nghĩa Lộ thành thị xã văn hóa - du lịch, đẩy mạnh triển khai quy hoạch Khu du lịch quốc gia hồ Thác Bà và khu du lịch Suối Giàng.
- Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực du lịch: Nâng cao chất lượng thực hành nghề tại 14 cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh; chuẩn hóa giáo trình, đào tạo ngoại ngữ và kỹ năng giao tiếp cho các hộ kinh doanh du lịch cộng đồng nhằm giảm tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo bài bản (hiện chiếm 69,26%).
- Đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến du lịch: Tăng cường ứng dụng công nghệ số, xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh; định vị 5 dòng sản phẩm đặc thù (sinh thái Mù Cang Chải; văn hóa - sinh thái Thác Bà; nghỉ dưỡng khoáng nóng Trạm Tấu - Tú Lệ; du lịch mạo hiểm dù lượn và leo núi Tà Xùa, Tà Chì Nhù; du lịch tâm linh dọc sông Hồng).
- Bảo tồn tài nguyên du lịch và bảo vệ môi trường: Thiết lập cơ chế kiểm soát xả thải và bảo vệ cảnh quan tự nhiên tại các điểm danh thắng (vùng lòng hồ Thác Bà, đầm Vân Hội, ruộng bậc thang Mù Cang Chải); bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào Mông, Thái thông qua các câu lạc bộ văn hóa dân gian và đội văn nghệ quần chúng tại cơ sở.
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa bức tranh phát triển của ngành du lịch tỉnh Yên Bái thông qua hệ thống bảng biểu và dữ liệu cụ thể:
| Năm |
Tổng lượt khách (lượt) |
Khách quốc tế (lượt) |
Khách nội địa (lượt) |
Doanh thu (tỷ đồng) |
Tốc độ tăng doanh thu so với cùng kỳ (%) |
| 2017 |
507.000 |
23.500 |
483.500 |
270,5 |
8,2% |
| 2018 |
560.000 |
25.758 |
534.242 |
333,0 |
23,1% |
| 2019 |
727.000 |
150.000 |
577.000 |
438,0 |
31,5% |
| 2020 |
760.000 |
(không tách riêng) |
(không tách riêng) |
475,0 |
8,4% |
Ghi chú số liệu: Giai đoạn 2016–2020, tổng lượt khách đạt trên 3 triệu lượt (quốc tế đạt trên 227.000 lượt), tốc độ tăng trưởng bình quân lượng khách đạt 10,3%/năm; tỷ trọng khu vực dịch vụ chiếm 42,43% trong cơ cấu kinh tế của tỉnh.
Về cơ cấu lực lượng lao động trực tiếp trong ngành du lịch tỉnh Yên Bái (thời điểm giữa năm 2018):
| Trình độ chuyên môn |
Tỷ lệ (%) |
Độ tuổi |
Tỷ lệ (%) |
| Sau đại học |
1,14% |
Dưới 30 tuổi |
37,4% (biểu đồ ghi 37%) |
| Đại học |
7,00% |
Từ 30 đến 50 tuổi |
50,0% |
| Cao đẳng |
4,30% |
Trên 50 tuổi |
13,0% |
| Trung cấp |
5,10% |
- |
- |
| Sơ cấp |
13,20% |
- |
- |
| Đào tạo, bồi dưỡng tại chỗ |
69,26% |
- |
- |
Về cơ sở vật chất kỹ thuật và lưu trú:
- Hệ thống cơ sở lưu trú: Có 155 cơ sở, gồm 02 khách sạn 3 sao, 19 khách sạn 2 sao, 22 khách sạn 1 sao và 111 cơ sở lưu trú khác; hơn 150 cơ sở homestay.
- Cơ sở ăn uống và lữ hành: Hơn 300 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống (với trên 100 nhà hàng); 7 doanh nghiệp lữ hành (3 doanh nghiệp của tỉnh, 4 văn phòng đại diện ngoài tỉnh), phục vụ hơn 15.000 lượt khách ra ngoài tỉnh (tăng trưởng 6%/năm).
Các kết quả và đóng góp chính của tác giả:
- Khóa luận hệ thống hóa toàn diện các nguồn lực tự nhiên và nhân văn của tỉnh Yên Bái theo góc nhìn địa kinh tế, chỉ ra mối liên hệ giữa điều kiện địa hình - tiểu vùng khí hậu với tính mùa vụ và khả năng phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù.
- Khóa luận chỉ rõ những nút thắt trong chuỗi giá trị du lịch địa phương: sự mất cân đối thị trường (khách nội địa chiếm 95%); sự thiếu hụt nhân lực chất lượng cao (lao động có trình độ đại học chỉ chiếm 7%, trong khi đào tạo tại chỗ lên tới 69,26%); quy mô cơ sở lưu trú nhỏ lẻ và tình trạng đầu tư tự phát ở mảng du lịch sinh thái - nghỉ dưỡng.
- Nghiên cứu ghi nhận hiệu quả thực tế của Nghị quyết 35-NQ/TU trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương và thu hút 16 dự án đầu tư du lịch trong giai đoạn 2015–2020.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Hạn chế của nghiên cứu:
- Về nguồn dữ liệu: Các bảng số liệu thống kê du khách giai đoạn 2018–2019 trong văn bản có sự chênh lệch nhỏ về mặt kỹ thuật trình bày số học giữa các trang thống kê; dữ liệu khách phân theo quốc tịch mới dừng lại ở mức liệt kê quốc gia mà chưa có bảng phân rã chi tiết về cơ cấu chi tiêu và thời gian lưu trú bình quân của từng thị trường.
- Về phạm vi tiếp cận: Do sử dụng dữ liệu thứ cấp từ cơ quan quản lý nhà nước làm chủ đạo, khóa luận chưa thực hiện được các bộ khảo sát xã hội học định lượng diện rộng đối với cộng đồng dân cư bản địa và du khách trực tiếp tại các điểm đến.
- Về văn bản nguồn: Tài liệu cung cấp kết thúc ở phần đánh giá thực trạng cuối Chương 2, do đó phần giải pháp ở Chương 3 chủ yếu được phản ánh qua khung định hướng, mục tiêu và tên các nhóm giải pháp đã được xác lập trong phần mở đầu và mục lục.
Hướng nghiên cứu tiếp:
- Triển khai các nghiên cứu điều tra xã hội học định lượng về sức chứa du lịch (carrying capacity) tại các điểm nhạy cảm về môi trường như ruộng bậc thang Mù Cang Chải và khu vực bảo vệ lòng hồ Thác Bà.
- Nghiên cứu mô hình liên kết chuỗi giá trị và cơ chế hợp tác công - tư (PPP) trong việc huy động vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng lưu trú cao cấp tại các vùng du lịch trọng điểm.
- Đánh giá tác động phục hồi sau đại dịch Covid-19 và đề xuất giải pháp đa dạng hóa thị trường khách quốc tế cho các sản phẩm du lịch mạo hiểm và du lịch văn hóa dân tộc thiểu số tại Yên Bái.
Giá trị tham khảo
Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng và mục đích sau:
- Sinh viên và học viên chuyên ngành: Tài liệu hữu ích cho sinh viên các ngành Kinh tế phát triển, Kế hoạch phát triển, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Quản lý tài nguyên môi trường khi nghiên cứu đề tài về phát triển kinh tế vùng và du lịch bền vững.
- Cơ quan quản lý và cán bộ chuyên môn địa phương: Cung cấp tài liệu tổng hợp có hệ thống về 5 tiểu vùng khí hậu, hiện trạng 155 cơ sở lưu trú, thực trạng phân bổ 4.250 lao động ngành du lịch và số liệu mô hình homestay tại Mù Cang Chải để phục vụ công tác quy hoạch, xây dựng chính sách khuyến khích phát triển kinh tế đêm, du lịch cộng đồng.
- Phần đáng tham khảo nhất:
- Mục 2.1 và 2.2 của Chương 2: Cung cấp dữ liệu chi tiết về thông số kỹ thuật, quyết định xếp hạng pháp lý của các danh thắng (Hồ Thác Bà, Đầm Hậu, Đầm Vân Hội, Đèo Khau Phạ, Ruộng bậc thang Mù Cang Chải, Đền Đông Cuông, điệu xòe Thái).
- Mục 2.2 của Chương 2: Bảng phân tích chi tiết về cơ cấu trình độ học vấn và cơ cấu độ tuổi của lực lượng lao động ngành du lịch, phản ánh đúng thực trạng chất lượng nguồn nhân lực vùng cao.
Câu hỏi thường gặp
1. Tỉnh Yên Bái được phân chia thành những tiểu vùng khí hậu nào và có đặc điểm gì phục vụ phát triển du lịch?
Tỉnh Yên Bái được chia thành 5 tiểu vùng khí hậu: tiểu vùng Mù Cang Chải (cao 900 m, nhiệt độ 18–20°C, mùa đông dưới 0°C, hợp sinh thái ôn đới); tiểu vùng Văn Chấn - Nam Văn Chấn (cao 800 m, 18–20°C); tiểu vùng Văn Chấn - Tú Lệ (cao 200–400 m, nhiệt độ 21–23°C); tiểu vùng Nam Trấn Yên, Văn Yên, TP Yên Bái, Ba Khe (cao 70 m, nhiệt độ 23–24°C, mưa phùn nhiều nhất); tiểu vùng Lục Yên - Yên Bình (dưới 300 m, nhiệt độ 20–23°C, nhiều mặt nước với hồ Thác Bà rộng 19.050 ha).
2. Thực trạng chất lượng và trình độ đào tạo của lực lượng lao động du lịch tỉnh Yên Bái như thế nào?
Tính đến giữa năm 2018, tỉnh có 4.250 lao động du lịch (2.130 trực tiếp và 2.120 gián tiếp). Chất lượng lao động còn nhiều hạn chế khi tỷ lệ lao động được đào tạo, bồi dưỡng tại chỗ chiếm tới 69,26%; sơ cấp chiếm 13,2%; trung cấp chiếm 5,1%; cao đẳng chiếm 4,3%; trình độ đại học chỉ chiếm 7% và sau đại học đạt 1,14%. Toàn tỉnh có 14 cơ sở giáo dục nghề nghiệp nhưng thiếu cơ sở vật chất thực hành, giáo viên và giáo trình chuẩn.
3. Khách du lịch đến Yên Bái phân bố theo thị trường nội địa và quốc tế ra sao?
Thị trường nội địa chiếm tỷ trọng áp đảo với khoảng 95% tổng lượng khách, chủ yếu tham quan Mù Cang Chải, săn mây Tà Xùa, tắm khoáng nóng Trạm Tấu, bay dù lượn Khau Phạ và lễ đền Đông Cuông. Khách quốc tế chỉ chiếm khoảng 5%, chủ yếu đến từ các nước Tây Âu (Pháp, Anh, Đức), Bắc Mỹ (Mỹ, Canada), Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc; hạn chế lớn là khách quốc tế ít di chuyển theo tuyến đường bộ từ Hà Nội lên các tỉnh miền núi phía Bắc.
4. Nghệ thuật xòe Thái Mường Lò gồm những điệu xòe cổ nào và được công nhận di sản văn hóa phi vật thể khi nào?
Nghệ thuật xòe của người Thái vùng Mường Lò, Nghĩa Lộ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 1877/QĐ-BVHTTDL ngày 08/06/2015. Nghệ thuật này lưu giữ 6 điệu xòe cổ: điệu "khắm khen" (nắm tay vòng tròn), điệu "khấm khăn mời lẩu" (nâng khăn mời rượu), điệu "phá xí" (bổ bốn), điệu "đổn hôn" (tiến, lùi và nhào ra phía trước), điệu "nhôm khăn" (tung khăn), và điệu "ỏm lọm tốp mư" (vòng tròn vỗ tay).
5. Hoạt động du lịch cộng đồng (homestay) tại huyện Mù Cang Chải đạt quy mô và hiệu quả kinh tế ra sao trong văn bản?
Huyện Mù Cang Chải có 91 cơ sở lưu trú (gồm 26 nhà nghỉ và 65 hộ làm du lịch cộng đồng) với hơn 900 buồng, giường, đáp ứng cho trên 2.200 lượt khách/đêm. Tiêu biểu như hộ gia đình tại bản La Pán Tấn đạt doanh thu trung bình 30–40 triệu đồng/tháng, trừ chi phí lãi 15–20 triệu đồng/tháng, mùa cao điểm đạt gần 90 triệu đồng/tháng. Năm 2019, Mù Cang Chải đón 250.000 lượt khách, mang lại doanh thu 93 tỷ đồng (tăng 48 tỷ đồng so với năm 2018).
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thu Hiền là công trình nghiên cứu nghiêm túc thuộc chuyên ngành Kế hoạch phát triển, phản ánh trung thực tiềm năng và thực trạng ngành du lịch tỉnh Yên Bái giai đoạn 2016–2020. Tác giả đã xử lý hệ thống số liệu cụ thể về cơ cấu nguồn khách, cơ sở lưu trú và chất lượng lao động, đồng thời làm rõ sự phát triển của các loại hình du lịch cộng đồng, văn hóa, mạo hiểm và nghỉ dưỡng khoáng nóng. Khóa luận cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng phục vụ công tác hoạch định chính sách du lịch bền vững và là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật cho sinh viên, nhà nghiên cứu kinh tế phát triển địa phương.
