Luận văn thạc sĩ vnu ued các giải pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục các trường trung học phổ thông vùng khó khăn ở huyện lục yên tỉnh yên bái

Luận văn thạc sĩ VNU UED đề xuất giải pháp quản lý dạy học nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường THPT vùng khó khăn huyện Lục Yên, Yên Bái.

• Tác giả: Nguyễn Thế Bình
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Tiến Đạt
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Các giải pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục các trường trung học phổ thông vùng khó khăn ở huyện Lục Yên tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 4. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 5. Giả thuyết khoa học
• 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 7. Phương pháp nghiên cứu. Kế hoạch thực hiện
• 9. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC VÀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRONG NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG
• 1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Khái niệm quản lí
• 1.1.2. Bản chất, chức năng quá trình quản lí
• 1.1.3. Giải pháp quản lí
• 1.1.4. Quản lí giáo dục, quản lí trường học
• 1.1.5. Khái niệm quá trình dạy học, hoạt động dạy học và quản lí hoạt động dạy học
• 1.1.6. Hoạt động dạy học
• 1.1.7. Quá trình dạy học
• 1.1.8. Bản chất của quá trình dạy học
• 1.1.9. Quản lí quá trình dạy học
• 1.1.10. Quản lý hoạt động dạy của giáo viên
• 1.1.11. Quản lý hoạt động học của học sinh
• 1.1.12. Chất lượng giáo dục
• 1.1.12.1. Chất lượng giáo dục
• 1.1.12.2. Chất lượng giáo dục trong nhà trường phổ thông
• 1.1.12.3. Chất lượng giáo dục trung học phổ thông vùng khó khăn
• 1.1.12.4. Mối quan hệ giữa quản lí và chất lượng
• 1.1.13. Quản lí hoạt động dạy học trong nhà trường đa dân tộc thiểu số
• 1.1.13.1. Đặc điểm tâm lí của học sinh dân tộc
• 1.1.13.2. Những đặc điểm thuận lợi
• 1.1.13.3. Những mặt còn hạn chế
• 1.1.14. Nhiệm vụ của dạy học
• 1.1.15. Phương hướng thực hiện
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC TRƯỜNG THPT VÙNG KHÓ KHĂN Ở HUYỆN LỤC YÊN, TỈNH YÊN BÁI
• 2.1. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Lục Yên
• 2.1.1. Lĩnh vực phát triển kinh tế
• 2.1.2. Lĩnh vực văn hoá xã hội
• 2.2. Tình hình phát triển giáo dục của huyện
• 2.2.1. Tình hình chung về các trường trung học phổ thông huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái
• 2.2.2. Thực trạng về hoạt động dạy học của giáo viên
• 2.2.3. Thực trạng về hoạt động học tập của học sinh
• 2.2.4. Thực trạng công tác quản lí
• 2.2.4.1. Đội ngũ quản lí
• 2.2.4.2. Thực trạng công tác quản lí
• 2.2.5. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GD CÁC TRƯỜNG THPT VÙNG KHÓ KHĂN Ở HUYỆN LỤC YÊN, TỈNH YÊN BÁI
• 3.1. Các căn cứ đề xuất xây dựng các giải pháp
• 3.2. Một số giải pháp chủ yếu
• 3.2.1. Quản lí hoạt động dạy của giáo viên
• 3.2.2. Xây dựng và quản lí đội ngũ giáo viên
• 3.2.3. Sắp xếp, sử dụng lao động sư phạm đảm bảo tính khoa học, tính sư phạm
• 3.2.4. Có kế hoạch bồi dưỡng, khuyến khích việc tự học tự bồi dưỡng. Kế hoạch hóa việc tổ chức hoạt động dạy học
• 3.2.5. Kiên quyết chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học
• 3.2.6. Quản lí hoạt động giảng dạy của giáo viên
• 3.2.7. Quản lí hoạt động học của học sinh
• 3.2.7.1. Tăng cường giáo dục, giúp học sinh xác định động cơ, thái độ học tập đúng đắn
• 3.2.7.2. Hướng dẫn học sinh phương pháp học và tự học
• 3.2.7.3. Bổ túc kiến thức cho học sinh, phụ đạo học sinh yếu kém, bồi dưỡng học sinh giỏi
• 3.2.7.4. Quản lí hoạt động học tập rèn luyện trên lớp và hoạt động ngoài giờ lên lớp của học sinh
• 3.2.7.5. Tạo không khí thi đua thường xuyên trong nhà trường
• 3.2.8. Phối kết hợp chặt chẽ với gia đình và các tổ chức xã hội
• 3.2.9. Tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động dạy- học
• 3.2.10. Tạo động lực dạy học cho giáo viên và học sinh
• 3.2.11. Quản lí tốt cơ sở vật chất, thiết bị dạy học
• 3.2.12. Công tác công tác kiểm tra, đánh giá và thi đua khen thưởng
• 3.2.12.1. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá
• 3.2.12.2. Công tác thi đua, khen thưởng
• 3.2.13. Nâng cao năng lực của chủ thể quản lí trường trung học phổ thông
• 3.2.13.1. Nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lí trung học phổ thông ở miền núi
• 3.2.13.2. Xây dựng, qui hoạch, phát triển đội ngũ cán bộ quản lí
• 3.2.14. Trưng cầu ý kiến về tính hợp lý và khả thi của các biện pháp được đề xuất
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 1. Khuyến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng giáo dục tại Lục Yên Yên Bái

Chất lượng giáo dục tại các trường THPT vùng khó khăn ở Lục Yên, Yên Bái đang gặp nhiều thách thức. Đặc biệt, việc nâng cao chất lượng giáo dục là một nhiệm vụ cấp bách nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của địa phương. Các yếu tố như cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và phương pháp dạy học đều ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Việc hiểu rõ tình hình hiện tại sẽ giúp đề xuất các giải pháp hiệu quả hơn.

1.1. Tình hình giáo dục hiện tại tại Lục Yên

Tình hình giáo dục tại huyện Lục Yên hiện nay còn nhiều hạn chế. Các trường THPT gặp khó khăn trong việc thu hút học sinh, chất lượng dạy học chưa đáp ứng được yêu cầu. Đặc biệt, sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn cao là những vấn đề cần được giải quyết.

1.2. Vai trò của giáo dục trong phát triển địa phương

Giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao dân trí và phát triển kinh tế - xã hội tại Lục Yên. Việc nâng cao chất lượng giáo dục không chỉ giúp học sinh có kiến thức mà còn tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cho địa phương.

II. Những thách thức trong việc nâng cao chất lượng giáo dục

Việc nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường THPT vùng khó khăn ở Lục Yên đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên chưa đủ mạnh và phương pháp dạy học chưa đổi mới. Để cải thiện tình hình, cần có những giải pháp cụ thể và đồng bộ.

2.1. Thiếu hụt cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất tại các trường THPT ở Lục Yên còn nhiều hạn chế. Thiếu phòng học, thiết bị dạy học hiện đại là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến chất lượng giáo dục chưa cao. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ từ chính quyền địa phương để cải thiện tình hình này.

2.2. Đội ngũ giáo viên chưa đủ mạnh

Đội ngũ giáo viên tại các trường THPT vùng khó khăn thường thiếu về số lượng và chất lượng. Nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến việc áp dụng phương pháp dạy học chưa hiệu quả. Cần có kế hoạch đào tạo và bồi dưỡng giáo viên để nâng cao chất lượng giảng dạy.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục tại Lục Yên

Để nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường THPT vùng khó khăn ở Lục Yên, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm cải thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và đổi mới phương pháp dạy học.

3.1. Cải thiện cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

Đầu tư vào cơ sở vật chất là một trong những giải pháp quan trọng. Cần xây dựng thêm phòng học, trang bị thiết bị dạy học hiện đại để tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh học tập.

3.2. Đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

Cần có kế hoạch đào tạo và bồi dưỡng giáo viên thường xuyên. Việc nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên sẽ giúp cải thiện chất lượng dạy học, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

3.3. Đổi mới phương pháp dạy học

Áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, tích cực sẽ giúp học sinh tiếp thu kiến thức tốt hơn. Cần khuyến khích giáo viên sáng tạo trong giảng dạy, tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục tại Lục Yên đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều trường đã cải thiện được tình hình học tập của học sinh, nâng cao tỷ lệ tốt nghiệp và chất lượng đầu ra. Các nghiên cứu cho thấy rằng, khi có sự đầu tư đúng mức, chất lượng giáo dục có thể được cải thiện đáng kể.

4.1. Kết quả từ các trường đã áp dụng giải pháp

Nhiều trường THPT tại Lục Yên đã áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục và đã đạt được những kết quả khả quan. Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp tăng lên, chất lượng học tập được cải thiện rõ rệt.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các trường cần rút ra bài học kinh nghiệm từ những thành công và thất bại trong quá trình thực hiện các giải pháp. Việc chia sẻ kinh nghiệm giữa các trường sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục chung.

V. Kết luận và tương lai của giáo dục tại Lục Yên

Việc nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường THPT vùng khó khăn ở Lục Yên là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Tương lai của giáo dục tại đây phụ thuộc vào sự đầu tư và cải cách đồng bộ từ các cấp chính quyền và cộng đồng. Cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể để đảm bảo rằng mọi học sinh đều có cơ hội học tập và phát triển.

5.1. Tầm quan trọng của giáo dục trong phát triển bền vững

Giáo dục là nền tảng cho sự phát triển bền vững của địa phương. Đầu tư vào giáo dục không chỉ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội.

5.2. Định hướng tương lai cho giáo dục Lục Yên

Cần có những định hướng rõ ràng cho giáo dục tại Lục Yên trong tương lai. Việc xây dựng một hệ thống giáo dục chất lượng cao sẽ giúp địa phương phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nâng cao chất lượng giáo dục tại các địa bàn miền núi luôn là bài toán chiến lược nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển văn hóa, kinh tế và xã hội giữa các vùng miền. Huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái là huyện miền núi phía Tây Bắc có diện tích tự nhiên 806,948 km2 với hơn 80% là địa hình đồi núi hiểm trở, bao gồm 24 xã và 1 thị trấn, trong đó có 8 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn. Dân số toàn huyện ghi nhận hơn 95.783 người với 13 dân tộc cùng sinh sống, nổi bật là dân tộc Tày chiếm 60,6% và dân tộc Kinh chiếm 34%. Tính đến năm học 2005 - 2006, mạng lưới giáo dục trung học phổ thông trên địa bàn huyện gồm 3 trường với quy mô 113 lớp học và 4.950 học sinh, trong đó có 2.359 học sinh là người dân tộc thiểu số, chiếm tỷ lệ 56,8%.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đổi mới căn bản giáo dục với thực trạng quản lý hoạt động dạy học còn nhiều bất cập tại các trường trung học phổ thông vùng khó khăn. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng sư phạm và đề xuất hệ thống giải pháp quản lý hoạt động dạy học mang tính khả thi cao nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện giai đoạn 2006 - 2010. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp góp phần tối ưu hóa tỷ lệ phân luồng, nâng mức xếp loại học lực khá giỏi từ mức thấp khoảng 6,6% lên mục tiêu trên 25%, đồng thời cải thiện điều kiện giảng dạy cho hơn 160 cán bộ, giáo viên cắm bản trên địa bàn huyện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý tổ chức và lý thuyết điều khiển học trong giáo dục. Theo tiếp cận quản trị hiện đại, quản lý giáo dục là chuỗi tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể sư phạm thông qua bốn chức năng cốt lõi: kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra, đánh giá. Trong môi trường nhà trường, quản lý hoạt động dạy học đóng vai trò trung tâm, điều phối mối liên kết hữu cơ giữa hoạt động giảng dạy của người thầy và hoạt động tiếp thu tri thức của người học.

Bên cạnh đó, luận văn ứng dụng lý thuyết phát triển tâm lý học lứa tuổi học sinh trung học phổ thông vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Cơ sở lý luận chỉ rõ học sinh dân tộc miền núi có ưu thế vượt trội về tư duy trực quan hình tượng và độ nhạy cảm thị giác, nhưng năng lực tư duy trừu tượng còn nhiều hạn chế. Một nghiên cứu tâm lý sư phạm chỉ ra rằng ở học sinh cuối cấp trung học cơ sở vùng cao, tư duy kinh nghiệm cụ thể chiếm tới 74,1%, trong khi tư duy lý luận khoa học mới chỉ đạt 25,9% so với chuẩn yêu cầu 72,5%. Khung lý thuyết này định hình 3 khái niệm bản lề: quá trình dạy học tích cực, chất lượng giáo dục toàn diện vùng khó khăn và giải pháp quản lý sư phạm tương thích.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp đồng bộ nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận và phương pháp thực tiễn nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tiến hành khảo sát toàn diện trên tổng thể 3 trường trung học phổ thông của huyện Lục Yên, bao gồm Trường Trung học phổ thông Hoàng Văn Thụ, Trường Trung học phổ thông liên cấp II - III Hồng Quang và Trường Trung học phổ thông Bán công Hồ Tùng Mậu. Mẫu khảo sát định lượng bao gồm 162 giáo viên trực tiếp giảng dạy và đại diện hơn 4.900 học sinh các khối lớp 10, 11 và 12. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp mẫu cụm được áp dụng để bao quát đầy đủ các phân nhóm trường công lập trung tâm, trường liên cấp vùng sâu và trường bán công.

• Nguồn dữ liệu và phân tích: Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phiếu trưng cầu ý kiến giáo viên, phỏng vấn sâu cán bộ quản lý và dự giờ quan sát hoạt động sư phạm trên lớp. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tổng kết năm học 2001 - 2006 của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Yên Bái. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp so sánh đối sánh là nhằm lượng hóa chính xác mối tương quan giữa năng lực quản lý và kết quả học tập hai mặt của học sinh. Timeline nghiên cứu được triển khai xuyên suốt từ năm 2004 đến tháng 6 năm 2006.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 3 trường trung học phổ thông huyện Lục Yên đã mang lại những phát hiện quan trọng về thực trạng dạy, học và công tác quản trị:

Thứ nhất, về đội ngũ giáo viên, toàn huyện có 162 giáo viên nhưng thiếu hụt tới 78 giáo viên bộ môn theo định mức chuẩn quy định. Tình trạng mất cân đối cơ cấu diễn ra gay gắt: thiếu trầm trọng giáo viên các môn Toán, Hóa học, Địa lý, Tin học, Giáo dục công dân nhưng lại thừa cục bộ ở các môn Ngữ văn, Sinh học. Tỷ lệ giáo viên có trình độ đạt chuẩn đại học đạt 82,1% (133 người), trình độ chưa đạt chuẩn cao đẳng chiếm 7,9% (9 người). Tỷ số giáo viên trên lớp có sự chênh lệch lớn, từ 1,7 tại trường Hoàng Văn Thụ, 1,58 tại trường Hồng Quang xuống mức rất thấp 0,7 tại trường bán công Hồ Tùng Mậu. Về tay nghề chuyên môn, giáo viên giỏi đạt 24,1% (39 người), khá đạt 70,1% (114 người) và trung bình chiếm 5,8% (9 người).

Thứ hai, về chất lượng học tập, kết quả phân loại học lực còn khoảng cách rất xa so với mặt bằng chung cả nước. Năm học 2005 - 2006, tỷ lệ học sinh xếp loại học lực giỏi tại trường Hoàng Văn Thụ đạt 0,8%, trường Hồng Quang đạt 0,1% và trường Hồ Tùng Mậu đạt 0%. Học lực khá dao động từ 6,6% đến 21,1%, trong khi học sinh trung bình và yếu kém chiếm áp đảo từ 78,1% đến 86,3%. Ngược lại, hạnh kiểm khá và tốt duy trì ở mức cao từ 91,7% đến 94,4%. Tỷ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông năm học 2005 - 2006 đạt kết quả khả quan với trường Hồng Quang đạt 99,7% (349 trên 350 học sinh), trường Hoàng Văn Thụ đạt 82,1% và trường Hồ Tùng Mậu đạt 80,8%.

Thứ ba, về cơ sở vật chất, tổng số phòng học của 3 trường là 77 phòng, trong đó có 72 phòng kiên cố cao tầng đạt tỷ lệ 93,5% và 4 phòng học tạm. Tuy nhiên, cả 3 trường đều chưa có phòng thí nghiệm, phòng thực hành bộ môn hay phòng máy vi tính chuyên dụng đạt chuẩn. Tình trạng thiếu nhà công vụ cho giáo viên diễn ra gay gắt, chỉ đáp ứng được khoảng 55 trên tổng số 128 phòng ở theo nhu cầu thực tế.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu phản ánh chân thực bức tranh giáo dục vùng sâu, vùng xa. Điểm nghẽn lớn nhất khiến chất lượng học lực chưa cao bắt nguồn từ việc đổi mới phương pháp dạy học chưa đồng bộ. Giáo viên vẫn nặng về truyền thụ một chiều, chưa kích hoạt được tính chủ động của học sinh dân tộc thiểu số vốn còn rụt rè và thiếu thốn kỹ năng tự học.

Khi trình bày trên biểu đồ hình cột kết hợp đường xu hướng giai đoạn 2001 - 2006, dữ liệu cho thấy sự nghịch lý giữa tỷ lệ đỗ tốt nghiệp trên 80% và tỷ lệ học sinh giỏi dưới 1%. Điều này khẳng định sự nỗ lực vượt khó của đội ngũ quản lý trong việc duy trì chuẩn phổ cập, nhưng cũng đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng mũi nhọn. Bảng ma trận tương quan giữa cơ sở vật chất và xếp loại chuyên môn chỉ ra rằng sự thiếu hụt trang thiết bị trực quan và phòng thực hành là nguyên nhân trực tiếp làm giảm hiệu quả tiếp thu kiến thức khoa học tự nhiên của học sinh miền núi.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát, luận văn xây dựng hệ thống 5 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ nhằm tạo bước chuyển biến căn bản về chất lượng giáo dục:

• Nhóm giải pháp 1: Hoàn thiện công tác quy hoạch, tuyển dụng và phân công lao động sư phạm. Ban Giám hiệu các trường cần rà soát năng lực từng giáo viên, bố trí giảng dạy đúng chuyên môn đào tạo, đảm bảo cân đối tỷ số giáo viên trên lớp đạt chuẩn tối thiểu 1,5 đến 1,8 giáo viên mỗi lớp vào năm 2010.

• Nhóm giải pháp 2: Kiên quyết chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy và kế hoạch hóa bồi dưỡng chuyên môn. Tổ chức bồi dưỡng chuẩn hóa 100% giáo viên đạt trình độ đại học sư phạm, xóa bỏ tỷ lệ 7,9% chưa đạt chuẩn, đồng thời khuyến khích các chuyên đề dạy học tích cực phù hợp với tâm lý học sinh người Tày, Dao, Nùng.

• Nhóm giải pháp 3: Đổi mới quản lý hoạt động học tập và tự học của học sinh. Xây dựng nền nếp học tập nội trú và bán trú, phân loại học sinh ngay từ đầu năm lớp 10 để tổ chức phụ đạo kiên trì cho nhóm yếu kém, đặt mục tiêu kéo giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới mức 5% trong vòng 3 năm học.

• Nhóm giải pháp 4: Tăng cường đầu tư, bảo quản và khai thác tối đa trang thiết bị dạy học. Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Yên Bái cùng Ủy ban nhân dân huyện cần bố trí ngân sách xây dựng tối thiểu mỗi trường 2 phòng thí nghiệm thực hành Lý - Hóa - Sinh và 1 phòng máy tính kết nối mạng phục vụ giảng dạy trong giai đoạn 2006 - 2008.

• Nhóm giải pháp 5: Đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm tra chéo tổ chuyên môn và đánh giá thi đua khen thưởng thực chất, gắn kết quả học tập của học sinh với trách nhiệm quản lý của hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý tại các Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp góc nhìn thực chứng và hệ thống dữ liệu chi tiết để hoạch định chính sách phân bổ ngân sách, định biên giáo viên cho các địa phương vùng đặc biệt khó khăn.

• Ban Giám hiệu các trường trung học phổ thông miền núi: Vận dụng trực tiếp quy trình 5 bước quản lý dạy học, từ khâu lập thời khóa biểu khoa học, tổ chức sinh hoạt chuyên môn đến thiết lập cơ chế kiểm tra định kỳ phù hợp với đặc thù trường liên cấp và trường vùng cao.

• Giáo viên trực tiếp đứng lớp tại vùng dân tộc thiểu số: Tham khảo các phân tích tâm lý sư phạm học sinh dân tộc để điều chỉnh phương pháp dạy học trực quan, xây dựng kế hoạch bài giảng phù hợp với đối tượng học sinh có vốn tiếng phổ thông chưa đồng đều.

• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực về mô hình phân tích định lượng, bảng hỏi khảo sát và phương pháp luận tiếp cận quản lý trường học tại địa bàn kinh tế - xã hội kém phát triển.

Câu hỏi thường gặp

Đâu là nguyên nhân chính khiến học lực giỏi của học sinh trung học phổ thông huyện Lục Yên chỉ đạt dưới 1%?

Nguyên nhân cốt lõi bao gồm điều kiện kinh tế gia đình còn nhiều khó khăn với 12% hộ nghèo, học sinh thiếu thời gian tự học tại nhà do phụ giúp nương rẫy, cùng với rào cản ngôn ngữ và tư duy kinh nghiệm cụ thể chiếm ưu thế tới 74,1%. Ngoài ra, cơ sở vật chất toàn huyện còn thiếu thốn 100% phòng thí nghiệm bộ môn đạt chuẩn.

Tình trạng thiếu giáo viên tại huyện Lục Yên giai đoạn nghiên cứu diễn ra cụ thể như thế nào?

Năm học 2005 - 2006, 3 trường trung học phổ thông trên địa bàn thiếu hụt 78 giáo viên, đặc biệt tại các môn khoa học tự nhiên như Toán học, Hóa học và môn Tin học. Trường bán công Hồ Tùng Mậu chịu ảnh hưởng nặng nhất với tỷ số giáo viên trên lớp chỉ đạt 0,7, ảnh hưởng lớn đến việc tổ chức lớp học 2 buổi mỗi ngày.

Luận văn đề xuất giải pháp trọng tâm nào để nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên?

Luận văn khuyến nghị thực hiện kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên theo chu kỳ, cử 100% số giáo viên có trình độ cao đẳng (chiếm 7,9%) đi học nâng chuẩn đại học sư phạm, đồng thời phân công giáo viên cốt cán giỏi tay nghề (chiếm 24,1%) kèm cặp giáo viên trẻ mới ra trường thông qua dự giờ và hội giảng chuyên đề.

Vì sao tỷ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông đạt trên 80% trong khi học lực khá giỏi chỉ đạt từ 6,6% đến 21,9%?

Tỷ lệ tốt nghiệp phản ánh yêu cầu đạt chuẩn kiến thức cơ bản của chương trình phổ thông và sự tập trung ôn luyện cao độ của nhà trường cho khối lớp 12. Trong khi đó, việc đánh giá học lực định kỳ phản ánh toàn diện các môn học xuyên suốt năm học, chịu ảnh hưởng bởi mặt bằng điểm đầu vào lớp 10 vùng cao còn thấp.

Mô hình quản lý đề xuất có thể nhân rộng sang các địa phương khác không?

Hệ thống giải pháp quản lý hoạt động dạy học trong luận văn được thiết kế có tính tương thích cao, hoàn toàn có thể chuyển giao và áp dụng hiệu quả cho các trường trung học phổ thông thuộc các huyện miền núi, vùng sâu, vùng xa có điều kiện kinh tế - xã hội và thành phần dân tộc tương đồng trên địa bàn toàn quốc.

Kết luận

• Đề tài đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học và chất lượng giáo dục trong bối cảnh nhà trường trung học phổ thông vùng khó khăn đa dân tộc thiểu số.
• Phân tích chi tiết thực trạng sư phạm của 113 lớp học và 162 giáo viên tại huyện Lục Yên, chỉ rõ sự thiếu hụt 78 biên chế cũng như điểm nghẽn về hạ tầng thí nghiệm thực hành.
• Xác lập mối liên hệ nhân quả giữa năng lực quản trị trường học, phương pháp sư phạm của giáo viên và chất lượng đầu ra của học sinh miền núi.
• Đề xuất hệ thống 5 giải pháp quản lý đồng bộ, khả thi, gắn liền với kế hoạch phát triển giáo dục giai đoạn 2006 - 2010 của tỉnh Yên Bái.
• Định hình lộ trình hành động thiết thực cho các cấp quản lý giáo dục nhằm chuẩn hóa đội ngũ, hiện đại hóa cơ sở vật chất và nâng cao mặt bằng dân trí địa phương.

Quý độc giả, cán bộ quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ hệ thống biểu mẫu khảo sát, số liệu chi tiết và luận cứ khoa học trong toàn văn công trình nghiên cứu để ứng dụng vào công tác đổi mới giáo dục thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lí luận của việc nâng cao chất lƣợng giáo dục và quản lí hoạt động dạy học trong nhà trƣờng phổ thông. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 2. Thực trạng của hoạt động dạy học và quản lí hoạt động dạy học ở các trƣờng trung học phổ thông vùng khó khăn ở huyện Lục Yên tỉnh Yên Bái.

Các giải pháp quản lí hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục các trƣờng trung học phổ thông vùng khó khăn ở huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái. CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG GIÁO DỤC VÀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRONG NHÀ TRƢỜNG PHỔ THÔNG 1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Khái niệm quản lí Có nhiều cách tiếp cận khái niệm QL.

Sau đây là một số cách tiếp cận: Tiếp cận trên phƣơng diện hoạt động của tổ chức, tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lí là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí đến tập thể những ngƣời lao động nói chung là khách thể quản lí nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến” [28,tr. Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì: “Quản lí là tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lí (ngƣời quản lí) đến khách thể quản lí (ngƣời bị quản lí) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt đƣợc mục đích của tổ chức” [6,tr. Tác giả Nguyễn Minh Đạo định nghĩa: “Quản lí là tác động liên tục có tổ chức, có định hƣớng của chủ thể quản lí (ngƣời quản lí hay tổ chức quản lí) lên khách thể (đối tƣợng quản lí) về mặt chính trị, văn hoá xã hội, kinh tế… bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phƣơng pháp và biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho sự phát triển của đối tƣợng” [11,tr. Dựa vào “điều khiển học”, tác giả “Đại bách khoa toàn thƣ Liên Xô” định nghĩa: “Quản lí - đó là chức năng của những hệ thống có tổ chức với 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bản chất khác nhau (sinh vật, xã hội, kĩ thuật) nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chƣơng trình, mục đích hoạt động” [25,tr.

Theo cách tiếp cận của một số nhà khoa học quản lí ngƣời nƣớc ngoài: “Quản lí là thiết kế và duy trì một môi trƣờng mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm, có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu đã định [15,tr. Dù có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song có thể hiểu: quản lí là cách thức tổ chức - điều khiển (cách thức tác động) của chủ thể quản lí đến khách thể quản lí nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu mà tổ chức đã đề ra. Bản chất, chức năng quá trình quản lí 1. Bản chất của quản lí Là sự phối hợp các nỗ lực của con ngƣời thông qua việc thực hiện các chức năng quản lí, là tác động có mục đích đến tập thể ngƣời nhằm thực hiện mục tiêu quản lí.

Trong giáo dục, đó là tác động của nhà QLGD đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lƣợng giáo dục khác nhau trong xã hội nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu QLGD. Chức năng quản lí Là biểu hiện bản chất của quản lí. Chức năng quản lí là một phạm trù chiếm vị trí then chốt trong các phạm trù cơ bản của khoa học quản lí, là những loại hoạt động bộ phận tạo thành hoạt động quản lí đã đƣợc tách riêng, chuyên môn hoá: “Chức năng quản lí là những hình thái biểu hiện sự tác động có mục đích đến tập thể ngƣời” [36,tr. Chức năng quản lý là các hoạt động xác định đƣợc chuyên môn hoá, nhờ đó chủ thể quản lý tác động vào đối tƣợng quản lý.

Hay nói một cách khác, chức năng quản lý là một dạng hoạt động quản lý đặc biệt thông qua đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm đạt đƣợc một mục tiêu nhất định. QL có bốn chức năng chính sau: - Chức năng kế hoạch hoá: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kế hoạch hoá có nghĩa là xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tƣơng lai của tổ chức và các con đƣờng , biện pháp, cách thức để đạt đƣợc mục tiêu, mục đích đó. Có ba nội dung chủ yếu của chức năng kế hoạch hoá: (a) xác định, hình thành mục tiêu(phương hướng) đối với tổ chức: (b) xác định và đảm bảo (có tính chắc chắn, tính cam kết) về các nguồn lực của tổ chức để đạt được các mục tiêu này: (c) Quyết định xem những hoạt động nào là cần thiết để đạt được các mục tiêu đó. - Chức năng tổ chức: Khi ngƣời QL đã lập xong kế hoạch, họ cần phải chuyển hoá những ý tƣởng tƣơng đối trừu tƣợng dố thành hiện thực.

Một tổ chức lành mạnh sẽ có ý nghĩa quyết định đối với sự chuyển hoá nhƣ thế. Xét về mặt chức năng QL, tổ chức hình thánh nên cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong tổ chức nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt đƣợc mục tiêu tổng thể của tổ chức. Nhờ việc tổ chức có hiệu quả, ngƣời QL có thể phối hợp, điều phối tốt hơn các nguồn vật lực và nhân lực. Thành tựu của một tổ chức phụ thuộc nhiều vào năng lực của ngƣời QL sử dụng các nguồn lực này sao cho có hiệu quả và có kết quả.

- Chức năng lãnh đạo (chỉ đạo): Sau khi kế hoạch đã đƣợc lập, cơ cấu bộ máy đã hình thành, nhân sự đã đƣợc tuyển dụng thì phải có ngƣời đứng ra lãnh đạo, dẫn dắt tổ chức. Lãnh đạo bao hàm việc liên kết, liên hệ với ngƣời khác và động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt đƣợc mục tiêu của tổ chức. Hiển nhiên việc lãnh đạo không chỉ bắt đầu sau khi việc lập kế hoạch và thiết kế bộ máy đã hoàn tất, mà nó thấm vào, ảnh hƣởng quyết định tới hai chức năng kia. - Chức năng kiểm tra: 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kiểm tra là một chức năng quản lý, thông qua đó một cá nhân, một nhóm hoặc một tổ chức theo dõi giám sát các thành quả hoạt động và tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết.

Một kết quả hoạt động phải phù hợp với những chi phí bỏ ra, nếu không tƣơng ứng thì phải tiến hành những hành động điều chỉnh, uốn nắn. Đó cũng là quá trình tự điều chỉnh, nó diễn ra có tính chu kỳ nhƣ sau: + Ngƣời quản lý đặt ra những chuẩn mực thành đạt của hoạt động. + Ngƣời quản lý đối chiếu, đo lƣờng kết quả, sự thành đạt so với chuẩn mực đã đề ra. + Ngƣời QL tiến hành điều chỉnh những sai lệch.

+ Ngƣời QL hiệu chỉnh, sửa lại chuẩn mực nếu cần. Các chức năng chính của hoạt động QL luôn đƣợc thực hiện liên tiếp, đan xen vào nhau, phối hợp và bổ sung cho nhau tạo thành chu trình quản lý. Trong chu trình này, yếu tố thông tin luôn có mặt trong tất cả các giai đoạn, nó vừa là điều kiện , vừa là phƣơng tiện không thể thiếu đƣợc khi thực hiện chức năng quản lý và ra quyết định quản lý. Mối liên hệ này thể hiện qua sơ đồ sau: Kế hoạch Kiểm tra, Thông Tổ chức đánh giá tin Chỉ đạo 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Sơ đồ 1: Mối quan hệ giữa các chức năng quản lí.

Quá trình quản lí trường học Cũng giống nhƣ bất kì một quá trình QL nào, quá trình QL trƣờng học gồm bốn chức năng cơ bản là: Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đƣợc thực hiện liên tiếp đan xen phối hợp bổ sung cho nhau. Giải pháp quản lí Là phƣơng pháp (hệ thống các cách) đƣợc sử dụng để tiến hành giải quyết những công việc cụ thể của công tác quản lí nhằm đạt đƣợc mục tiêu quản lí [35,tr. Quản lí giáo dục, quản lí trường học 1. Quản lí giáo dục Quản lí giáo dục (QLGD) là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể QL (hệ giáo dục nhằm làm cho hệ vận hành theo đƣờng lối và nguyên lí giáo dục của Đảng, thực hiện đƣợc các tính chất của nhà trƣờng XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình DH – GD thế hệ trẻ, đƣa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [28,tr.M Mechti-Zach – Nhà lí luận Liên Xô - viết về QLGD định nghĩa: “Quản lí giáo dục là tập hợp những biện pháp tổ chức, phƣơng pháp, cán bộ, giáo dục, kế hoạch hoá, tài chính…nhằm đảm bảo sự vận hành bình thƣờng của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lƣợng cũng nhƣ chất lƣợng”.

Nhƣ vậy chúng ta có thể hiểu QLGD là: - Hệ thống tác động có kế hoạch, có ý thức và có mục đích của chủ thể quản lí (ở các cấp quản lí) đến đối tƣợng quản lí. - Chuỗi tác động mang tính tổ chức – sƣ phạm của chủ thể quản lí. - QLGD tác động lên tập thể giáo viên – học sinh và các lực lƣợng giáo dục trong và ngoài nhà trƣờng nhằm huy động họ cùng phối hợp, tác 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] động, tham gia vào mọi hoạt động của nhà trƣờng để đạt đƣợc mục tiêu dự kiến. Do đó, khi QL nhà trƣờng, ngƣời hiệu trƣởng ngoài việc QL thầy và trò nhà trƣờng, còn phải phối kết hợp với các đoàn thể, tổ chức xã hội, cá nhân ngoài nhà trƣờng để góp phần làm cho chất lƣợng giáo dục của nhà trƣờng ngày một nâng cao.

Quản lí nhà trường Trƣờng học là một tổ chức giáo dục cơ sở, trực tiếp làm công tác giáo dục thế hệ trẻ, là tế bào của bất cứ hệ thống giáo dục ở cấp nào (từ cơ sở đến Trung ƣơng). Chất lƣợng của GD là do thành tích đích thực của nhà trƣờng tạo nên. Bởi vậy, khi nói đến QLGD phải nói đến quản lí nhà trƣờng (cùng với hệ thống QLGD).