mở đầu, kết luận và danh mục các tài liệu tham khảo thì cấu trúc của luận văn gồm 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về chất lƣợng đào tạo và nâng cao chất lƣợng đào tạo trong các trƣờng Cao đẳng. Chƣơng 2: Phân tích thực trạng chất lƣợng đào tạo hệ cao đẳng chính quy tại trƣờng Cao đẳng Kinh tế Công nghiệp Hà Nội. Chƣơng 3: Giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo hệ cao đẳng chính quy tại trƣờng Cao đẳng Kinh tế Công nghiệp Hà Nội. 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO VÀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO TRONG CÁC TRƢỜNG CAO ĐẲNG 1.
Khái niệm chất lƣợng đào tạo và nâng cao chất lƣợng đào tạo 1. Khái niệm về chất lượng đào tạo Chất lƣợng luôn là vấn đề quan trọng, là một phạm trù phức tạp mà con ngƣời thƣờng gặp trong lĩnh vực hoạt động của mình. Việc phấn đấu nâng cao chất lƣợng đƣợc xem là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của bất kỳ cơ sở tham gia hoạt động nào. Tùy theo đối tƣợng sử dụng, khái niệm chất lƣợng có ý nghĩa khác nhau.
Nói đến chất lƣợng của một đối tƣợng là nói đến giá trị và giá trị sử dụng cao của đối tƣợng đó. Quan điểm và nhận thức của mỗi ngƣời về chất lƣợng khác nhau. Một đối tƣợng có thể đƣợc đánh giá là có chất lƣợng hoặc không có chất lƣợng tùy thuộc vào nhận thức của chủ thể đánh giá. Vậy chất lƣợng là gì? Thuật ngữ “chất lƣợng” có nhiều quan điểm khác nhau trong cách tiếp cận và từ đó đƣa ra nhiều định nghĩa khác nhau.
Nhƣng ta có thể hiểu: Chất lượng là một thuật ngữ dùng để mô tả các đặc tính, phẩm chất và giá trị của một đối tượng nào đó. Chất lƣợng không chỉ là một đặc tính đơn lẻ mà là toàn bộ các đặc tính quyết định mức độ đáp ứng các yêu cầu đặt ra [6]. Với các cơ sở giáo dục, đào tạo, chất lƣợng đào tạo đƣợc coi là yếu tố sống còn, quyết định sự “tồn tại” của cơ sở đào tạo đó [2]. Chất lƣợng đào tạo là yếu tố quan trọng nhất và ảnh hƣởng trực tiếp đến mọi mặt hoạt động của cơ sở đào tạo vì vậy, để đáp ứng tốt nhu cầu của xã hội, nâng cao khả năng cạnh tranh thì việc không ngừng nâng cao chất lƣợng đào tạo là việc làm phải đƣợc diễn ra thƣờng xuyên, liên tục và có sự điều chỉnh kịp thời cho phù hợp với xu thế và nhu cầu của các doanh nghiệp sử dụng lao động.
Đây là công tác không chỉ của riêng của nhà quản lý mà là của cả tập thể từ lãnh đạo đến nhân viên của cơ sở đào tạo. Chất lƣợng đào tạo là một chỉ tiêu tổng hợp của nhiều yếu tố cấu thành nên nó. Chất lƣợng đào tạo thể hiện ở quá trình đào tạo, kết quả của hoạt động đào 6 tạo và thể hiện ở sau quá trình đào tạo [6]. Đối với một cơ sở đào tạo thì chất lƣợng đào tạo thể hiện ở năng lực nhận thức của ngƣời học, thái độ của ngƣời học, kiến thức và kỹ năng mà ngƣời học tích lũy đƣợc sau khi đƣợc đào tạo.
Yếu tố quan trọng nhất thể hiện ở chất lƣợng đào tạo là kỹ năng làm việc của ngƣời đƣợc đào tạo, khả năng thích ứng của ngƣời đó đối với công việc cũng nhƣ với các đồng nghiệp, đối tác, khách hàng trong điều kiện môi trƣờng ngày càng biến động. Vì vậy, đánh giá một cách tổng quan thì ta có thể coi: Chất lượng đào tạo là sự tổng hợp của các yếu tố tạo nên năng lực của người được đào tạo, thể hiện ở thái độ, kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động [7]. Nâng cao chất lượng đào tạo Nhƣ đã phân tích trƣớc đó, chất lượng đào tạo giai đoạn hiện nay mang ý nghĩa sống còn đối với mỗi cơ sở đào tạo. Để mỗi cơ sở đào tạo có thể tồn tại thì vấn đề tiên quyết tại thời điểm hiện tại là phải nâng cao chất lượng đào tạo.
Để làm đƣợc việc này, mỗi cơ sở đào tạo cần có cái nhìn khách quan, qua đó đánh giá đúng và đủ các yếu tố then chốt gây ảnh hƣởng trực tiếp hay gián tiếp đến chất lƣợng đào tạo tại đơn vị mình. Nâng cao chất lƣợng đào tạo liên quan đến tiến trình thay đổi toàn diện và lâu dài quá trình dạy và học tại cơ sở đào tạo. Chất lƣợng có thể xem là kết quả của những việc làm theo đúng những phƣơng pháp và cách thức đúng nhất. Vì thế, nâng cao chất lƣợng đào tạo là phải làm theo đúng phƣơng pháp và cách thức tốt hơn trƣớc.
Nâng cao chất lƣợng đào tạo cơ bản nhất là nâng cao chất lƣợng dạy và học [11]. Hiện nay, việc thực hiện đầy đủ các mục tiêu và nhiệm vụ dạy học là điều kiện cần nhƣng chƣa đủ để gọi là dạy tốt, học tốt. Một điều kiện nữa hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lƣợng đào tạo, bồi dƣỡng đó là phải thực hiện những nhiệm vụ đó trong thời gian ngắn nhất, với chi phí thấp nhất và đạt hiệu quả cao nhất. Do vậy, khi đề cập đến vấn đề nâng cao chất lƣợng đào tạo, với quan niệm về chất lƣợng và hiệu quả dạy học thì công tác đào tạo, bồi dƣỡng sẽ bao gồm việc đảm bảo chất lƣợng trong việc thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau của một 7 cơ sở đào tạo, bao gồm: nâng cao chất lƣợng đội ngũ giảng viên, trợ giảng, chuyên gia và cán bộ quản lý công tác đào tạo; cung cấp tài chính, cải thiện điều kiện phục vụ và dịch vụ, quản lý chất lƣợng quá trình dạy học [12].
Trong những nhiệm vụ đó, quản lý chất lƣợng đội ngũ giảng viên và chất lƣợng giờ lên lớp của giảng viên có vai trò quyết định. Các tiêu chí và phƣơng pháp đánh giá chất lƣợng đào tạo 1. Các tiêu chí đánh giá chất lƣợng đào tạo Đối với một cơ sở đào tạo nhƣ một trƣờng Cao đẳng thì việc vận dụng các tiêu chí đánh giá đúng đắn và khoa học sẽ là tiền đề để đánh giá chính xác chất lƣợng đào tạo và là cơ sở để nâng cao chất lƣợng đào tạo. Việc đánh giá chất lƣợng đào tạo của các cơ sở đào tạo, tác giả vận dụng dựa trên các cơ sở sau: - Bộ tiêu chuẩn kiểm định chất lƣợng trƣờng Cao đẳng, ban hành kèm theo Quyết định số 08/VBHN-BGDĐT, ngày 04 tháng 03 năm 2014 về việc: “Ban hành Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường Cao đẳng”.
- Văn bản hợp nhất Quyết định số 66/2007/QĐ-BGDĐT ngày 01 tháng 11 năm 2007 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lƣợng giáo dục trƣờng cao đẳng, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 12 năm 2007. - Thông tƣ số 37/2012/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 10 năm 2012 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 66/2007/QĐ-BGDĐT ngày 01 tháng 11 năm 2007 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lƣợng giáo dục trƣờng đại học; - Quyết định số 67/2007/QĐ-BGDĐT ngày 01 tháng 11 năm 2007 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lƣợng giáo dục trƣờng trung cấp chuyên nghiệp, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2013. Các tiêu chuẩn đó là: Sứ mạng và mục tiêu của trƣờng Cao đẳng (Điều 4); Tổ chức và quản lý (Điều 5); Chƣơng trình đào tạo (Điều 6); Hoạt động đào tạo (Điều 7); Đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên và nhân viên (Điều 8); Ngƣời học (Điều 9); Nghiên cứu khoa học; ứng dụng, phát triển và chuyển giao công nghệ (Điều 10); Thƣ viện, trang thiết bị 8 học tập và cơ sở vật chất khác (Điều 11); Tài chính và quản lý tài chính (Điều 12); Quan hệ giữa Nhà trƣờng và xã hội (Điều 13). Tác giả sử dụng các phiếu điều tra, khảo sát theo các tiêu chí đánh giá dựa trên một số tiêu chuẩn đánh giá chất lượng đào tạo đã được ban hành cụ thể trong các quy định để đánh giá chất lượng đào tạo của trường Cao đẳng Kinh tế Công nghiệp Hà Nội (Các biểu mẫu từ Phụ lục 2 đến Phụ lục 6 kèm luận văn).
Các phƣơng pháp đánh giá chất lƣợng đào tạo 1. Phương pháp đánh giá quá trình đào tạo Phƣơng pháp này sẽ đánh giá toán bộ các giai đoạn của quá trình đào tạo bao gồm: Xác định nhu cầu đào tạo, lập kế hoạch đào tạo, tổ chức thực hiện đào tạo và đánh giá kết quả đào tạo. - Xác định nhu cầu đào tạo: bao gồm đánh giá nhu cầu đào tạo và xác định nhu cầu cụ thể cho đào tạo. Đánh giá nhu cầu đào tạo là quá trình thu thập và phát triển thông tin để làm rõ nhu cầu cải thiện những kiến thức, kỹ năng thực hiện công việc của ngƣời đƣợc đào tạo.
Đánh giá chính xác nhu cầu đào tạo sẽ loại trừ đƣợc những chƣơng trình đào tạo không thích hợp, để nhận biết những nhu cầu đào tạo thích hợp còn chƣa đƣợc đáp ứng và để xác định mục tiêu đào tạo cho các chƣơng trình đƣợc vạch ra. Hiện nay, việc đánh giá nhu cầu đào tạo là yêu cầu bắt buộc đối với mỗi cơ sở đào tạo. Hiện có 3 loại hình đào tạo theo nhu cầu của xã hội bao gồm: - Đào tạo theo nhu cầu hiện tại của thị trƣờng: - Đào tạo đáp ứng nhu cầu tƣơng lai của thị trƣờng: - Đào tạo theo nhu cầu ảo của thị trƣờng Bên cạnh đó, hiện nay cũng có 3 nhóm nhu cầu đào tạo chính: - Nhu cầu của Nhà nƣớc - Nhu cầu của doanh nghiệp - Nhu cầu của ngƣời học - Căn cứ vào những nhu cầu trên mà cơ sở đào tạo cần phải xác định đƣợc nhu cầu đào tạo của thị trƣờng, từ đó xác định chỉ tiêu tuyển sinh, điều chỉnh cơ cấu và quy mô của các ngành nghề đào tạo, xây dựng chƣơng trình đào tạo cho phù hợp với những đặc điểm đó. 9 - Lập kế hoạch đào tạo: Sau khi đã đánh giá việc xác định nhu cầu đào tạo thì lập kế hoạch đào tạo là giai đoạn tiếp theo.
Trong công tác đánh giá quá trình lập kế hoạch đào tạo thì việc đánh giá chất lƣợng của chƣơng trình đào tạo là vô cùng quan trọng.