đặt vấn đề cho bài tiếp theo, hoặc vấn đề tiếp theo trong bài 1.3 Phương pháp đóng vai Đóng vai là phƣơng pháp tổ chức cho học sinh thực hành một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định. Phƣơng pháp đóng vai có những ƣu điểm sau [7,10] : - Học sinh đƣợc rèn luyện thực hành những kỹ năng ứng xử và bày tỏ thái độ trong môi trƣờng an toàn trƣớc khi thực hành trong thực tiễn. - Gây hứng thú và chú ý cho học sinh - Tạo điều kiện làm nảy sinh óc sáng tạo của học sinh 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của học sinh theo chuẩn mực hành vi đạo đức và chính trị – xã hội - Có thể thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói hoặc việc làm của các vai diễn. Cách tiến hành có thể nhƣ sau : o Giáo viên chia nhóm, giao tình huống đóng vai cho từng nhóm và quy định rõ thời gian chuẩn mực, thời gian đóng vai o Các nhóm thảo luận chuẩn bị đóng vai o Các nhóm lên đóng vai o Giáo viên phỏng vấn học sinh đóng vai - Vì sao em lại ứng xử nhƣ vậy ? - Cảm xúc, thái độ của em khi thực hiện cách ứng xử ? Khi nhận đƣợc cách ứng xử ( đúng hoặc sai ) o Lớp thảo luận, nhận xét : Cách ứng xử của các vai diễn phù hợp hay chƣa phù hợp ? Chƣa phù hợp ở điểm nào ? Vì sao ? o Giáo viên kết luận về cách ứng xử cần thiết trong tình huống.4 Phương pháp động não Động não là phƣơng pháp giúp học sinh trong một thời gian ngắn nảy sinh đƣợc nhiều ý tƣởng, nhiều giả định về một vấn đề nào đó.
Thực hiện phƣơng pháp này, giáo viên cần đƣa ra một hệ thống các thông tin làm tiền đề cho buổi thảo luận [7,10]. Cách tiến hành o Giáo viên nêu câu hỏi, vấn đề cần đƣợc tìm hiểu trƣớc cả lớp hoặc trƣớc nhóm o Khích lệ học sinh phát biểu và đóng góp ý kiến càng nhiều càng tốt 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com o Liệt kê tất cả các ý kiến phát biểu đƣa lên bảng hoặc giấy khổ to, không loại trừ một ý kiến nào, trừ trƣờng hợp trùng lặp o Phân loại ý kiến o Làm sáng tỏ những ý kiến chƣa rõ ràng và thảo luận sâu từng ý.5 Phương pháp dạy học theo dự án Đây là một hình thức dạy học trong đó “ngƣời học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lí thuyết và thực hành, tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu” [7,11]. Nhiệm vụ này đƣợc ngƣời học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế hoạch, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh. Ở phân môn học hát hợp xƣớng, nhiệm vụ đặt ra cao nhất bao giờ cũng là hoàn thành tốt một bài hợp xƣớng ở mức độ khó.
Cách thức tiến hành: o Xác định vấn đề để xây dựng thành dự án Giáo viên phải có kiến thức liên môn để xâu chuỗi, tổng hợp các kiến thức đó tổ chức thành một dự án phù hợp với điều kiện thực tiễn. Do vậy, dự án phải mang tính xã hội, thời sự sâu sắc. Ta có thể hình thành một số loại dự án nhƣ sau: Học thông qua việc phục vụ cộng đồng, giải quyết vấn đề, hợp tác trực tuyến: o Lập dự án Về cơ bản, khâu lập kế hoạch dự án bao gồm các nhiệm vụ sau: Xác định mục tiêu của dự án, thiết lập hoạt động cốt lõi, lập kế hoạch đánh giá, thiết kế các hoạt động. o Giao nhiệm vụ Trƣớc khi tổ chức thực hiện dự án, giáo viên cần dành ra một buổi học để triển khai dự án đến HS: giới thiệu tên dự án và nội dung tóm tắt, thảo luận 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com với HS về các giai đoạn thực hiện dự án, phổ biến tiêu chí đánh giá, nhắc nhở HS một số vấn đề khác: thời gian hoàn thành, tinh thần, thái độ làm việc,.
o Thực hiện dự án Sau khi đã nắm đƣợc nội dung của dự án, các nhiệm vụ cụ thể cần giải quyết. Các nhóm HS thảo luận để lập kế hoạch thực hiện dự án, phân công công việc đến từng thành viên trong nhóm và các em độc lập giải quyết từng nhiệm vụ trong dự án. o Trình bày sản phẩm Hết thời hạn thực hiện dự án, giáo viên tổ chức một buổi để các nhóm trình bày sản phẩm về dự án của mình. Các nhóm cử đại diện trình bày kết quả thực hiện dự án của nhóm mình.
Các nhóm khác theo dõi, thảo luận, trao đổi, nhận xét, đóng góp ý kiến về kết quả làm việc của nhóm bạn đồng thời đƣa ra đánh giá cụ thể. o Tổng kết, đánh giá Giáo viên nên kết hợp mọi quá trình đánh giá: tự đánh giá của nhóm thực hiện, đánh giá của nhóm bạn, đánh giá của giảng viên để đƣa ra kết luận về kết quả thực hiện dự án của các nhóm. Lựa chọn ra sản phẩm của nhóm xuất sắc để trình bày trƣớc toàn trƣờng.6 Phương pháp đọc hiểu Đây là phƣơng pháp giáo viên giúp HS đọc trực tiếp văn bản, tự mình cảm nhận, lí giải, thƣởng thức, ghi nhớ văn bản. Đọc- hiểu là hoạt động duy nhất để học sinh tiếp xúc trực tiếp với các giá trị văn học, tránh sự áp đặt từ bên ngoài kể cả từ thầy cô, ngăn chặn đƣợc sự suy giảm năng lực đọc của học sinh trong điều kiện các phƣơng tiện nghe nhìn ngày càng phổ biến…Điều này rất phù hợp với qui luật tiếp nhận văn học và qui luật phát triển tƣ duy cũng nhƣ sự hình thành nhân cách.
Qui trình cơ bản của đọc hiểu nhƣ sau [3,19]: 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com o Đọc kĩ Đọc kĩ trƣớc hết phải đọc thật nhiều lần. Đây là một kiểu đọc có tần số cao. Đọc để giới hạn quang cảnh và bối cảnh xã hội và những vấn đề của nó và để tìm vấn đề (tính có vấn đề) của con ngƣời qua việc xác lập đƣờng dây sự kiện, tình huống, trạng thái trong quan hệ với nhân vật văn học. o Đọc sâu Đọc để biểu hiện, làm bộc lộ mối liên hệ thông nhất nhiều mặt của đời sống và nghệ thuật, của trí tuệ và tình cảm ngày càng bao quát trọn vẹn văn bản.
Đọc chậm, phát hiện những cái mới lạ của từ ngữ, hình ảnh, sự kiện của thế giới suy tƣ và tâm tình nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại, độc thoại trong giao tiếp với môi trƣờng sống của nhân vật và tác phẩm. Thống kê những mối quan hệ giữa nhân vật với sự kiện, tình huống chính. Sơ đồ hóa mạng lƣới hệ thống giữa các yếu tố hình thức và nội dung, bộ phận và toàn thể, chi tiết và chỉnh thể của tác phẩm. Tham khảo thời điểm sáng tác, chặng đƣờng nghệ thuật, sự chuyển biến tƣ tƣởng của nhà văn để xác định cảm hứng sáng tác của nhà văn trong tác phẩm.
o Đọc sáng tạo Đọc để bổ sung những nội dung mới, làm giàu có về ý nghĩa xã hội và ý vị nhân sinh của tác phẩm. Đọc biểu hiện sự đánh giá và thƣởng thức giá trị vĩnh hằng của tác phẩm, tái hiện lại chặng đời của hình tƣợng nhân vật trung tâm và khái quát sự vận động của hình tƣợng từ đầu cho đến hết. Đọc nhận ra giá trị và ý nghĩa của kết thúc tác phẩm đối với đời sống. Phân tích và đánh giá ý nghĩa của kết thúc tác phẩm đối với đời sống.
Phân tích và đánh giá ý nghĩa thời đại lịch sử, ý nghĩa xã hội, đạo đức và ý nghĩa nghệ thuật thẩm mĩ của hình tƣợng đối với quá khứ, hiện tại và tƣơng lai. Với đọc hiểu trong nhà trƣờng, giáo viên và học sinh có thể tuân theo quy trình sau: 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chuẩn bị cho giờ đọc hiểu trên lớp: - Học sinh đọc tiểu dẫn về văn bản. - Học sinh nên đọc kĩ tác phẩm trƣớc ở nhà.
- Đọc kĩ chú thích - Đọc và trả lời hệ thống câu hỏi đọc hiểu - Đối chiếu, kiểm tra lại quá trình đọc hiểu, xem kĩ phần Ghi nhớ trong SGK. Giờ học trên lớp - Giáo viên cho học sinh đọc diễn cảm, đọc phân vai văn bản. - Học sinh đƣa ra cách hiểu khác nhau đối với văn bản. - Học sinh thảo luận các câu hỏi ở phần hƣớng dẫn đọc hiểu và câu hỏi có liên quan tới văn bản.
Mọi ý kiến đều đƣợc tôn trọng. - Có thể đọc diễn cảm lại với những văn bản đặc biệt. Phương pháp diễn giảng Diễn giảng là phƣơng pháp giáo viên dùng lời và các phƣơng tiện phi ngôn ngữ khác để làm sáng tỏ một vấn đề nào đó, tạo nên sự liên kết giữa các vấn đề đó, với kinh nghiệm hiện có của ngƣời học, qua đó giúp ngƣời học lĩnh hội đƣợc kiến thức. Nhƣ vậy, có thể hiểu diễn giảng chính là phƣơng pháp trình bày, thông báo một hệ thống một vấn đề mới cho HS.
Giáo viên dùng lời nói cũng các phƣơng tiện thông tin, nghe- nhìn để diễn giảng cho ngƣời học nghe, phát hiện và hiểu các khái niệm, hiện tƣợng, nguyên lí của các quá trình Ƣu điểm của phƣơng pháp này so với phƣơng pháp khác là giúp cho ngƣời dạy chủ động trong tiến trình đào tạo, tập trung vào chủ điểm, kiểm soát đƣợc nội dung và thứ tự thông tin truyền đạt trong thời gian định trƣớc; truyền đạt đƣợc một khối lƣợng kiến thức lớn trong một thời gian giới hạn; phù hợp với số đông ngƣời học, phù hợp với điều kiện thiếu trƣờng lớp, phƣơng tiện 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bên cạnh ƣu điểm, phƣơng pháp diễn giảng còn tồn tại một số nhƣợc điểm: ngƣời dạy không nắm đƣợc thông tin phản hồi của học sinh, chỉ có thông tin một chiều, ngƣời học bị động; khó nắm đƣợc hiệu quả của bài giảng, ngƣời học dễ nhàm chán, giảm chú ý. Phƣơng pháp này cũng không phát huy một cách hiệu quả trong vấn đề đào tạo kĩ năng cho học sinh Nhƣ vậy, để đạt đƣợc hiệu quả cao trong phƣơng pháp diễn giảng GV cần: Làm cho ngƣời học nắm đƣợc mục tiêu, yêu cầu của bài giảng, chủ điểm và ngôn ngữ diễn giải phù hợp với trình độ HS; phải chú trọng đến phần mở đầu và tóm tắt bài giảng; tốc độ diễn giải phù hợp với ngƣời nghe; GV phải biết điều chỉnh cách diễn giảng; cần thƣờng xuyên dùng câu hỏi để kiểm tra sự hiểu bài của ngƣời nghe giảng.