Điều trị tật khúc xạ ở trẻ em: Phương pháp và kết quả

Đánh giá kết quả lâu dài phẫu thuật đặt thủy tinh thể nhân tạo cố định vào củng mạc ở trẻ em, giúp cải thiện thị lực và chất lượng cuộc sống.

• Tác giả: Tôn Thị Kim Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Điều trị tật khúc xạ ở trẻ em: Phương pháp và kết quả
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Sự lược về giải phẫu sinh lý liên quan chủ đề nghiên cứu
• 1.2. Bệnh lý TTT ở trẻ em
• 1.2.1. Độc TTT bẩm sinh
• 1.2.2. Độc TTT bệnh lý
• 1.2.3. Độc TTT do chấn thương
• 1.3. Thay đổi vị trí hình dạng TTT
• 1.4. Phương pháp phẫu thuật TTT và điều trị chỉnh quang sau mổ
• 1.4.1. Kỹ thuật lấy TTT ngoài bao
• 1.4.2. Kỹ thuật đặt TTTNT vào củng mạc
• 1.4.3. Thiết bị chuyên dụng trong phẫu thuật đặt TTTNT vào củng mạc

Tóm tắt

I. Tổng quan về điều trị tật khúc xạ ở trẻ em

Tật khúc xạ ở trẻ em là một vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến sự phát triển thị lực và chất lượng cuộc sống của trẻ. Theo nghiên cứu, tỷ lệ trẻ em mắc tật khúc xạ có thể lên đến 38%. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng. Các phương pháp điều trị hiện nay bao gồm đeo kính, phẫu thuật và các liệu pháp điều chỉnh khác.

1.1. Tật khúc xạ và ảnh hưởng đến trẻ em

Tật khúc xạ bao gồm cận thị, viễn thị và loạn thị. Những tật này có thể gây ra khó khăn trong việc học tập và sinh hoạt hàng ngày. Trẻ em mắc tật khúc xạ thường gặp khó khăn trong việc nhìn rõ, dẫn đến giảm khả năng tập trung và học tập.

1.2. Tầm quan trọng của việc phát hiện sớm

Việc phát hiện sớm tật khúc xạ giúp trẻ em nhận được điều trị kịp thời, từ đó cải thiện chất lượng thị lực và ngăn ngừa các vấn đề nghiêm trọng hơn. Khám mắt định kỳ là cần thiết để theo dõi sự phát triển của thị lực ở trẻ.

II. Những thách thức trong điều trị tật khúc xạ ở trẻ em

Điều trị tật khúc xạ ở trẻ em gặp nhiều thách thức, bao gồm sự hợp tác của trẻ trong việc đeo kính, cũng như sự thay đổi trong độ khúc xạ theo thời gian. Nhiều trẻ em không thích đeo kính, dẫn đến việc không tuân thủ điều trị. Ngoài ra, việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cũng là một thách thức lớn.

2.1. Khó khăn trong việc tuân thủ điều trị

Nhiều trẻ em cảm thấy không thoải mái khi đeo kính, dẫn đến việc không tuân thủ điều trị. Sự hỗ trợ từ gia đình và giáo viên là rất quan trọng để khuyến khích trẻ em đeo kính thường xuyên.

2.2. Sự thay đổi trong độ khúc xạ

Độ khúc xạ của trẻ em có thể thay đổi theo thời gian, đòi hỏi phải theo dõi và điều chỉnh phương pháp điều trị thường xuyên. Việc này có thể gây khó khăn cho các bậc phụ huynh trong việc quản lý sức khỏe thị lực của trẻ.

III. Phương pháp điều trị tật khúc xạ ở trẻ em hiệu quả

Có nhiều phương pháp điều trị tật khúc xạ ở trẻ em, bao gồm đeo kính, phẫu thuật và các liệu pháp điều chỉnh khác. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp cần dựa trên tình trạng cụ thể của trẻ.

3.1. Đeo kính Phương pháp phổ biến

Đeo kính là phương pháp điều trị phổ biến nhất cho trẻ em mắc tật khúc xạ. Kính giúp điều chỉnh thị lực và cải thiện khả năng nhìn. Tuy nhiên, việc trẻ em chấp nhận đeo kính là một thách thức lớn.

3.2. Phẫu thuật điều chỉnh tật khúc xạ

Phẫu thuật là một lựa chọn cho những trẻ em có tật khúc xạ nặng. Các phương pháp phẫu thuật như LASIK có thể mang lại kết quả tốt, nhưng cần được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa có kinh nghiệm.

3.3. Liệu pháp điều chỉnh khác

Ngoài đeo kính và phẫu thuật, còn có các liệu pháp điều chỉnh khác như liệu pháp thị giác. Những liệu pháp này có thể giúp cải thiện thị lực và giảm triệu chứng của tật khúc xạ.

IV. Kết quả nghiên cứu về điều trị tật khúc xạ ở trẻ em

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc điều trị tật khúc xạ ở trẻ em có thể mang lại kết quả tích cực nếu được thực hiện đúng cách. Các nghiên cứu cho thấy rằng trẻ em được điều trị sớm có khả năng phát triển thị lực tốt hơn và giảm thiểu các vấn đề liên quan đến học tập.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu lâm sàng

Nghiên cứu lâm sàng cho thấy rằng trẻ em được điều trị tật khúc xạ sớm có khả năng cải thiện thị lực đáng kể. Việc theo dõi định kỳ giúp điều chỉnh phương pháp điều trị kịp thời.

4.2. Ứng dụng thực tiễn trong điều trị

Các phương pháp điều trị hiện nay đã được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn, giúp nhiều trẻ em cải thiện thị lực và chất lượng cuộc sống. Sự kết hợp giữa các phương pháp điều trị cũng mang lại hiệu quả cao hơn.

V. Kết luận và tương lai của điều trị tật khúc xạ ở trẻ em

Điều trị tật khúc xạ ở trẻ em là một lĩnh vực đang phát triển với nhiều tiến bộ trong công nghệ và phương pháp điều trị. Tương lai hứa hẹn sẽ có nhiều giải pháp hiệu quả hơn, giúp trẻ em có cơ hội phát triển thị lực tốt nhất.

5.1. Xu hướng mới trong điều trị

Các nghiên cứu mới đang tìm kiếm các phương pháp điều trị hiệu quả hơn, bao gồm công nghệ mới trong phẫu thuật và liệu pháp điều chỉnh. Những tiến bộ này có thể mang lại hy vọng cho nhiều trẻ em mắc tật khúc xạ.

5.2. Tầm quan trọng của giáo dục và nâng cao nhận thức

Giáo dục và nâng cao nhận thức về tật khúc xạ là rất quan trọng. Các bậc phụ huynh và giáo viên cần được trang bị kiến thức để phát hiện sớm và hỗ trợ trẻ em trong việc điều trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 ®Æt vÊn ®Ò §ôc thÓ thñy tinh (TTT) ë trÎ em lµ mét bÖnh lý rÊt phøc t¹p vµ kh¸ phæ biÕn. §©y lµ nguyªn nh©n hµng ®Çu g©y mï, g©y gi¶m thÞ lùc ë trÎ em vµ ¶nh hëng ®Õn sù ph¸t triÓn thÓ chÊt, trÝ tuÖ cña trÎ. Trªn thÕ giíi tû lÖ trÎ em mï do ®ôc TTT chiÕm tõ 10 – 38% trong c¸c trêng hîp mï [13], [15], [21]. Trªn thÕ giíi c¸c ph¬ng ph¸p ®iÒu chØnh quang häc sau mæ lÊy TTT cho trÎ lµ: ®eo kÝnh gäng, dïng kÝnh tiÕp xóc, phÉu thuËt ®¾p gi¸c m¹c vµ ®Æt TTTNT.

§eo kÝnh gäng thêng kh«ng sö dông ®îc trong nh÷ng trêng hîp chØ ®ôc TTT mét m¾t do sù t¹o ¶nh ë hai m¾t kh«ng t¬ng ®ång. KÝnh tiÕp xóc cã u ®iÓm h¬n, nhng dÔ bÞ ®¸nh mÊt v× thêng xuyªn ph¶i th¸o l¾p kÝnh vµ cã thÓ g©y nhiÔm trïng. Ph¬ng ph¸p ®¾p gi¸c m¹c ®Ó ®iÒu chØnh quang häc sau mæ rÊt khã thùc hiÖn [13], [21]. §iÒu chØnh quang häc b»ng TTTNT lµ ph¬ng ph¸p ®a TTTNT vµo vÞ trÝ tù nhiªn cña TTT, t¹o ®iÒu kiÖn tèt cho viÖc phôc håi thÞ lùc vµ chøc n¨ng thÞ gi¸c hai m¾t ë trÎ em.

Tuy nhiªn viÖc ®Æt TTTNT kh«ng ph¶i khi nµo còng thùc hiÖn ®îc ngay trong phÉu thuËt lÇn ®Çu. ë nh÷ng trÎ qu¸ nhá tuæi, nh÷ng trÎ ®ôc TTT bÖnh lý hoÆc chÊn th¬ng viÖc ®Æt TTTNT ngay lÇn phÉu thuËt ®Çu cha ®îc ®Æt ra [10], [24], [27], [28]. 2 Trong nhiÒu trêng hîp, qu¸ tr×nh phÉu thuËt kh«ng cßn gi÷ ®îc bao sau TTT hoÆc bao sau kh«ng cßn nguyªn vÑn, ngêi ta sö dông mét sè ph¬ng ph¸p ®Æt TTTNT nh: ®Æt TTTNT tiÒn phßng, ®Æt TTTNT ®Ýnh vµo mèng m¾t. Nh÷ng ph¬ng ph¸p nµy l¹i g©y ra nhiÒu biÕn chøng do vÞ trÝ cña TTTNT.

Tõ nh÷ng n¨m 1980, ®· cã t¸c gi¶ nghiªn cøu ph¬ng ph¸p ®Æt TTTNT vµo cñng m¹c gióp cho TTTNT vµo gÇn ®óng víi vÞ trÝ gi¶i phÉu cña TTT trong thêng hîp bao sau kh«ng cßn hoÆc kh«ng cßn nguyªn vÑn. Víi sù ph¸t triÓn cña khoa häc, ph¬ng ph¸p mæ lÊy TTT b»ng ph¬ng ph¸p phaco ®Æt TTTNT ®· dÇn chiÕm u thÕ v× nã cã rÊt nhiÒu u ®iÓm so víi ph¬ng ph¸p mæ lÊy TTT kh¸c vµ TTTNT ®îc ®Æt vµo ®óng víi vÞ trÝ gi¶i phÉu cña nã. Bªn c¹nh nh÷ng bÖnh nh©n mæ lÊy TTT ®îc ®Æt TTTNT cßn cã rÊt nhiÒu bÖnh nh©n trong qu¸ tr×nh phÉu thuËt kh«ng gi÷ ®îc bao sau rÊt mong muèn ®îc ®Æt TTTNT. Tríc nh÷ng yªu cÇu trªn, ®· cã mét sè t¸c gi¶ nghiªn cøu øng dông kü thuËt ®Æt TTTNT cè ®Þnh vµo cñng m¹c nh: T«n ThÞ Kim Thanh, TrÇn An, L· Huy BiÒn, TrÇn §×nh LËp, NguyÔn H÷u Quèc Nguyªn bíc ®Çu ®· ®¹t ®îc kÕt qu¶ kh¶ quan vµ ®¸p øng phÇn nµo yªu cÇu cña bÖnh nh©n.

Tuy nhiªn cha cã mét c«ng tr×nh nghiªn cøu nµo tiÕn hµnh mét c¸ch cã hÖ thèng vµ ®Çy ®ñ vÒ ph¬ng ph¸p ®Æt TTTNT cè ®Þnh vµo cñng m¹c trªn trÎ em. ChÝnh v× vËy chóng t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi: 3 “§¸nh gi¸ kÕt qu¶ l©u dµi phÉu thuËt ®Æt thñy tinh thÓ nh©n t¹o cè ®Þnh vµo cñng m¹c ë trÎ em. Víi hai môc tiªu sau: 1. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ phÉu thuËt treo thñy tinh thÓ nh©n t¹o ë trÎ em trong 5 n¨m.

Kh¶o s¸t mét sè yÕu tè liªn quan ®Õn kÕt qu¶ phÉu thuËt. Ch¬ng 1 Tæng quan 1. S¬ lîc vÒ gi¶i phÉu sinh lý liªn quan chñ ®Ò nghiªn cøu 1. Gi¶i phÉu thÓ thñy tinh TTT lµ mét thÊu kÝnh héi tô hai mÆt låi, kh«ng cã m¹ch m¸u, kh«ng cã thÇn kinh vµ ®îc dinh dìng b»ng thÈm thÊm qua mµng läc.

Khi qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ ë ®©y bÞ rèi lo¹n sÏ g©y ra ®ôc TTT [3], [13], [15]. 4 TTT n»m ngay sau mèng m¾t, ¸p s¸t vµo mÆt biÓu m« cña mèng m¾t vµ ®îc cè ®Þnh nhê ¸p lùc cña thuû dÞch vµ dÞch kÝnh, hÖ thèng d©y ch»ng Zinn ®i tõ xÝch ®¹o cña TTT ®Õn thÓ mi. TrÎ s¬ sinh kÝch thíc TTT chØ b»ng 1/3 cña ngêi lín, ®- êng kÝnh xÝch ®¹o lµ 6,4 mmm, dÇy 3,5 mm, nÆng kho¶ng 90 mg, thÓ tÝch lµ 63,7 mm 3 vµ c«ng suÊt trung b×nh kho¶ng + 34,4D. Theo thêi gian cã ®é c¨ng cña d©y Zinn vµ sù nÐn c¸c sîi TTT ë trung t©m dÉn ®Õn TTT cã h×nh dÑt, lóc nµy TTT cã ®é dÇy lµ 5mm, ®êng kÝnh xÝch ®¹o lµ 9 mm, nÆng 225 mg, thÓ tÝch lµ 215 mm3 vµ cã c«ng suÊt héi tô kho¶ng + 16D ®Õn + 20D, chØ sè khóc x¹ lµ 1,43D.

Bao TTT gåm cã bao tríc vµ bao sau, lµ mét mµng ®¸y trong suèt, ®µn håi, kh«ng cã thÇn kinh, kh«ng cã m¹ch m¸u, ®¶m b¶o dinh dìng cho TTT nhê tÝnh thÈm thÊu qua mµng läc, vi khuÈn vµ b¹ch cÇu kh«ng x©m nhËp ®îc trõ khi cã r¸ch bao sau. NÕu bao sau bÞ r¸ch th× vÕt r¸ch sÏ to¸c réng ra vµ cuén mÐp r¸ch l¹i. ë trÎ em bao sau TTT dÝnh ch¾c víi mµng Hyaloid cña dÞch kÝnh cho nªn nÕu lÊy TTT cã r¸ch bao sau sÏ g©y tho¸t dÞch kÝnh. VÒ ph¬ng diÖn m« häc bao TTT lµ mét mµng trong suèt bao quanh lÊy TTT, ®îc cÊu t¹o bëi Collagen type IV, Laminin, entactin, heparan sulphat, proteoglycan vµ fibronectin.

ChiÒu dµy bao TTT thay ®æi tïy theo tõng vïng, cùc sau thêng máng h¬n cùc tríc, trung b×nh dµy kho¶ng 11-18 nm. §Æc ®iÓm gi¶i phÉu vïng r×a 5 Vïng r×a gi¸c cñng m¹c lµ vïng phÉu thuËt cña phÇn tríc nh·n cÇu, lµ vïng chuyÓn tiÕp gi÷a gi¸c m¹c vµ cñng m¹c bao gåm c¸c cÊu tróc liªn quan ®Õn sù lu th«ng thñy dÞch. Giíi h¹n tríc cña vïng r×a lµ mét mÆt ph¼ng ®i ngang qua mèc tËn cïng cña mµng Bowman vµ mµng Descemet, giíi h¹n sau lµ mét mÆt ph¼ng th¼ng gãc víi bÒ mÆt cña nh·n cÇu xuyªn qua cùa cñng m¹c. Hai mÆt ph¼ng nµy cã kho¶ng c¸ch trªn bÒ mÆt nh·n cÇu kho¶ng 1,5mm, ®©y lµ mèc qua träng nhÊt ë vïng r×a, thêng rÊt dÔ nhËn thÊy sau khi bãc t¸ch kÕt m¹c.

Sù chuyÓn tiÕp tõ gi¸c m¹c ®Õn cñng m¹c lµm cho ta khã nhËn biÕt ®©u lµ n¬i gi¸c m¹c chÊm døt vµ ®©u lµ n¬i cñng m¹c b¾t ®Çu. T¹i n¬i chuyÓn tiÕp c¸c líp thí cña gi¸c m¹c ®an xen lÉn víi c¸c líp thí cña cñng m¹c t¹o nªn mét vïng gäi lµ vïng hßa lÉn. Cñng m¹c cña trÎ em máng kho¶ng 0,45mm vµ rÊt ®µn håi [9], [22]. §Æc ®iÓm gi¶i phÉu d©y ch»ng Zinn D©y ch»ng Zinn lµ mét hÖ thèng nh÷ng sîi cÊu tróc d¹ng gel nèi liÒn tõ xÝch ®¹o TTT ®Õn thÓ mi, gi÷ TTT t¹i chç vµ truyÒn c¸c ho¹t ®éng cña c¬ thÓ mi ®Õn bao TTT.

Søc co d·n cña d©y ch»ng Zinn lín gÊp ba lÇn søc co d·n cña bao TTT. ë trÎ em d©y ch»ng ch¾c h¬n ngêi lín (100g míi lµm ®øt d©y ch»ng ë trÎ em, 60g ®· lµm ®øt d©y ch»ng cña ngêi lín). D©y ch»ng Zinn cã mét vai trß rÊt quan träng vÒ mÆt sinh lý cña sù ®iÒu tiÕt vµ c¶ vÒ ph¬ng diÖn gi¶i phÉu. §©y lµ mét hÖ thèng nh÷ng sîi s¾p xÕp theo h×nh nan hoa dµy ®Æc ®i tõ vïng vßng vµ vïng vµnh cña thÓ mi ®Õn tËn ®Ýnh ë mÆt tríc vµ mÆt sau bao TTT ë vïng 6 xÝch ®¹o cã kÝch thíc 2- 8µ, dµi 6-7mm.

Líp tríc vµ líp sau cña c¸c d©y ch»ng h×nh thµnh quanh TTT mét kho¶ng gäi lµ èng Hannover, gi÷a líp d©y ch»ng sau vµ mµng bäc dÞch kÝnh lµ kho¶ng Petit [22]. §Æc ®iÓm gi¶i phÉu vïng r·nh thÓ mi R·nh thÓ mi lµ vïng cã giíi h¹n tríc lµ mÆt sau mèng m¾t vµ èng Schlemm, giíi h¹n sau lµ c¬ mi vµ nÕp thÓ mi, giíi h¹n ngoµi lµ c¬ thÓ mi vµ cñng m¹c, giíi h¹n trong lµ thñy dÞch ë hËu phßng. Trong phÉu thuËt ®©y lµ vïng khã tiÕp cËn v× xa, s©u vµ bÞ che khuÊt, v× vËy rÊt khã thùc hiÖn c¸c thao t¸c mét c¸ch hoµn h¶o vµ chÝnh x¸c [26]. Davis (1991) r·nh thÓ mi cã ®êng kÝnh trung b×nh lµ 11.

Theo Duffey (1989) ®a ra sù t¬ng quan cña r·nh thÓ mi víi vïng r×a lµ 0.83mm ë kinh tuyÕn däc, 0,46mm ë kinh tuyÕn ngang. Kinh tuyÕn chÐo kh«ng cã m¹ch m¸u vµ thÇn kinh ®i qua nªn thêng ®îc chän lµ vÞ trÝ xuyªn kim trong phÉu thuËt ®Æt TTTNT cè ®Þnh vµo cñng m¹c. BÖnh lý TTT ë trÎ em 1. §ôc TTT ë trÎ em ®ôc TTT lµ mét hiÖn tîng bÊt thêng cña sù rèi lo¹n trao ®æi chÊt, hoÆc do t¸c ®éng cña chÊn th¬ng.

§ôc TTT ë trÎ em g©y c¶n trë sù ph¸t triÓn chøc n¨ng thÞ gi¸c nªn thêng dÉn ®Õn nhîc thÞ, rung giËt nh·n cÇu vµ l¸c. BÖnh cã thÓ x¶y ra ë mét m¾t hoÆc hai m¾t, cã thÓ phèi hîp víi c¸c héi chøng vµ c¸c bÖnh toµn th©n mang tÝnh chÊt di truyÒn. 7 §ôc TTT ë trÎ em chia lµm 3 lo¹i: §ôc TTT bÈm sinh, ®ôc TTT bÖnh lý vµ ®ôc TTT do chÊn th¬ng [13], [15], [17].1 §ôc TTT bÈm sinh Lµ t×nh tr¹ng ®ôc TTT ngay tõ khi trÎ míi ®îc sinh ra, nhiÒu trêng hîp ®ôc TTT tõ khi nµo mµ bè mÑ kh«ng râ, chØ quan s¸t thÊy ch¸u bÐ nh×n qu¸ kÐm hoÆc thÊy ®¸m tr¾ng ë gi÷a ®ång tö hoÆc ch¸u bÞ l¸c. Cã nhiÒu h×nh th¸i vµ møc ®é kh¸c nhau cña ®ôc TTT [3], [13], [59].

Nguyªn nh©n: Do di truyÒn chiÕm kho¶ng 10%- 25%, thêng do di truyÒn gen tréi nhiÔm s¾c thÓ thêng, di truyÒn gen lÆn nhiÔm s¾c thÓ thêng vµ di truyÒn nhiÔm s¾c thÓ giíi tÝnh gÆp Ýt h¬n. §ôc TTT bÈm sinh cßn cã thÓ do c¸c sai l¹c nhiÔm s¾c thÓ nh d¹ng ba nhiÔm s¾c thÓ thêng vµ d¹ng mét nhiÔm s¾c thÓ X [3], 13]. Do rèi lo¹n trong thêi kú mang thai: bÖnh cña ph«i thai do tia x¹ trong ba th¸ng ®Çu, do hãa chÊt, do nhiÔm khuÈn trong bông mÑ, ®Æc biÖt lµ do mÑ bÞ nhiÔm virus [3], [13]. Mét sè trêng hîp kh«ng râ nguyªn nh©n.2 §ôc TTT bÖnh lý.

Nguyªn nh©n: do hËu qu¶ cña c¸c bÖnh t¹i m¾t hoÆc toµn th©n. + C¸c bÖnh t¹i m¾t : VMB§, Glocom, Bong vâng m¹c. 8 + C¸c bÖnh toµn th©n : BÖnh ®¸i th¸o ®êng, bÖnh galactoza huyÕt, viªm da dÞ øng. §Æc ®iÓm: thêng kÌm theo c¸c tæn th¬ng phèi hîp nh: tho¸i hãa gi¸c m¹c h×nh d¶i b¨ng, tña sau gi¸c m¹c, tho¸i hãa mèng m¾t, dÝnh bê ®ång tö, ®ôc dÞch kÝnh, bong vâng m¹c vµ cã thÓ kÌm theo t¨ng nh·n ¸p do dÝnh bÝt bê ®ång tö, do TTT c¨ng phång qu¸ chÝn.

§ôc TTT do chÊn th¬ng. Nguyªn nh©n: do rÊt nhiÒu nguyªn nh©n g©y nªn vÕt th- ¬ng xuyªn g©y r¸ch bao sau, chÊn th¬ng ®ông dËp, c¸c yÕu tè vËt lý ,hãa häc. §Æc ®iÓm: thêng ®ôc ë mét m¾t kÌm theo c¸c tæn th¬ng kh¸c.