Dạy Học Sáo Trúc Tại Trường Đại Học Sân Khấu - Điện Ảnh Hà Nội

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Dạy sáo trúc cho sinh viên trường đại học sân khấu điện ảnh hà nội, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Phạm Hữu Dực
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Trọng Toàn
• Trường học: Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học Âm nhạc
• Đề tài: Dạy Sáo Trúc Cho Sinh Viên Trường Đại Học Sân Khấu - Điện Ảnh Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Dạy Sáo Trúc Cho Sinh Viên SKĐA Hà Nội Giới Thiệu

Âm nhạc cổ truyền Việt Nam vô cùng phong phú, đa dạng và độc đáo, trong đó sáo trúc đóng vai trò quan trọng. Tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội (SKĐA), việc dạy sáo trúc cho sinh viên là một phần không thể thiếu trong chương trình đào tạo nhạc công, đặc biệt là cho Kịch hát dân tộc như Chèo. Sáo trúc không chỉ là nhạc cụ, mà còn là phương tiện để diễn tả cảm xúc và hỗ trợ diễn viên trên sân khấu. Luận văn này tập trung vào việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp để nâng cao chất lượng dạy học sáo trúc tại trường, giúp sinh viên phát triển toàn diện kỹ năng biểu diễn và đáp ứng nhu cầu của sân khấu đương đại. Sự đầu tư cho đào tạo và nghiên cứu về lý luận và phương pháp dạy học là rất quan trọng, trong đó vấn đề đổi mới nội dung chương trình và phương pháp dạy học đứng hàng đầu trong việc nâng cao chất lượng đào tạo.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Sáo Trúc Trong Nghệ Thuật Biểu Diễn

Sáo trúc là nhạc cụ quan trọng trong nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống, đặc biệt là Chèo. Âm thanh của sáo trúc góp phần tạo nên không gian âm nhạc đặc trưng, hỗ trợ diễn viên trong việc biểu đạt cảm xúc và nội dung của vở diễn. Việc nắm vững kỹ thuật thổi sáo trúc là yêu cầu cơ bản đối với sinh viên SKĐA, giúp họ trở thành những nhạc công chuyên nghiệp. Đặc thù của nhạc công sáo trúc trong dàn nhạc kịch hát dân tộc, luôn phải áp dụng kỹ năng, kỹ xảo, kỹ thuật một cách nhuần nhuyễn, tinh tế để tiếng hát, tiếng sáo, tiếng đàn luôn phối hợp, hòa quyện thống nhất nhằm diễn tả những nội dung tư tưởng, trạng thái tình cảm đa dạng của nghệ thuật Kịch hát dân tộc.

1.2. Học Sáo Trúc Sinh Viên Sân Khấu Điện Ảnh Cần Chú Trọng Điều Gì

Sinh viên SKĐA cần chú trọng đến việc rèn luyện kỹ thuật cơ bản, cũng như khả năng cảm thụ âm nhạc và phối hợp với các nhạc cụ khác trong dàn nhạc. Bên cạnh đó, việc hiểu biết về lịch sử và văn hóa liên quan đến sáo trúc cũng giúp sinh viên nâng cao trình độ chuyên môn. Tự học sáo trúc cho sinh viên đại học Sân khấu Điện ảnh cũng là một yếu tố quan trọng để phát triển toàn diện.

II. Thách Thức Trong Dạy Sáo Trúc Cho Diễn Viên Đạo Diễn SKĐA Hà Nội

Việc dạy sáo trúc tại SKĐA Hà Nội đối mặt với nhiều thách thức. Thiếu hụt giảng viên cơ hữu, phương pháp dạy sáo trúc tại nhà cho sinh viên theo lối truyền ngón chưa được hệ thống hóa, và tài liệu giảng dạy còn hạn chế là những vấn đề cần giải quyết. Ngoài ra, sự du nhập của nhiều loại hình nghệ thuật mới cũng đặt ra yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy để thu hút sinh viên. Một số giảng viên cộng tác viên chủ yếu là các nghệ sĩ xuất sắc từ các đơn vị nghệ thuật, họ đề cao việc dạy học theo lối truyền ngón, truyền nghề, chưa chú trọng đến việc biên soạn tài liệu giảng dạy theo một hệ thống khoa học.

2.1. Thực Trạng Dạy Sáo Trúc Cho Người Mới Bắt Đầu Sân Khấu Điện Ảnh

Nhiều sinh viên chưa có kiến thức nền tảng về nhạc lý và kỹ thuật thổi sáo trúc. Việc xây dựng chương trình lớp học sáo trúc cho người mới bắt đầu phù hợp là rất quan trọng. Cần có phương pháp sư phạm hiệu quả để giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách nhanh chóng và dễ dàng.

2.2. Thiếu Hụt Tài Liệu Và Phương Pháp Dạy Sáo Trúc Cho Sinh Viên Bận Rộn

Tài liệu học sáo trúc online cho sinh viên và phương pháp giảng dạy chưa đáp ứng được nhu cầu của sinh viên. Cần có sự đầu tư vào việc biên soạn giáo trình, tài liệu tham khảo và ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy. Sinh viên bận rộn cần phương pháp học tập linh hoạt và hiệu quả.

2.3. Giảng Viên Thiếu Kinh Nghiệm Dạy Sáo Trúc Cho Sinh Viên Đại Học

Một số giảng viên chưa có kinh nghiệm dạy sáo trúc chuyên sâu cho sinh viên đại học, đặc biệt là sinh viên ngành sân khấu điện ảnh. Cần có chương trình bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm cho đội ngũ giảng viên.

III. Phương Pháp Đổi Mới Nội Dung Khóa Học Sáo Trúc Đại Học Sân Khấu Điện Ảnh

Đổi mới nội dung chương trình là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo. Cần rà soát và điều chỉnh chương trình đào tạo hiện tại, bổ sung kiến thức về nhạc lý sáo trúc cơ bản, kỹ thuật biểu diễn nâng cao, và các tác phẩm âm nhạc phù hợp với trình độ của sinh viên. Cần xây dựng nội dung chương trình bậc Đại học nhạc công sáo trúc 4 năm và đổi mới phương pháp dạy học, để nâng cao chất lượng đào tạo sinh viên bậc Đại học nhạc công sáo trúc cho sân khấu Chèo.

3.1. Bổ Sung Kiến Thức Về Nhạc Lý Sáo Trúc Cơ Bản

Cần trang bị cho sinh viên kiến thức vững chắc về nhạc lý, bao gồm cấu tạo âm thanh, hệ thống ký hiệu âm nhạc, và các quy tắc hòa âm. Điều này giúp sinh viên hiểu sâu sắc về âm nhạc và có khả năng biểu diễn một cách sáng tạo.

3.2. Nâng Cao Kỹ Thuật Biểu Diễn Sáo Trúc Tone Gì Phù Hợp Cho Sinh Viên

Cần chú trọng đến việc rèn luyện kỹ thuật thổi sáo trúc cho sinh viên, bao gồm kỹ thuật hơi thở, kỹ thuật ngón, và kỹ thuật diễn tấu các loại hình âm nhạc khác nhau. Cần hướng dẫn sinh viên cách chọn sáo trúc phù hợp với khả năng và phong cách biểu diễn của mình.

3.3. Giới Thiệu Các Tác Phẩm Âm Nhạc Ứng Dụng Sáo Trúc Trong Sân Khấu Điện Ảnh

Cần giới thiệu cho sinh viên các tác phẩm âm nhạc tiêu biểu sử dụng sáo trúc trong sân khấu điện ảnh, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về vai trò và ứng dụng của sáo trúc trong nghệ thuật biểu diễn. Đồng thời, cần khuyến khích sinh viên sáng tạo và thử nghiệm các phong cách biểu diễn mới.

IV. Cải Tiến Phương Pháp Dạy Học Sáo Trúc Cho Sinh Viên SKĐA Hà Nội

Phương pháp giảng dạy cần được cải tiến để phù hợp với đặc điểm của sinh viên SKĐA. Cần kết hợp giữa phương pháp truyền thống và hiện đại, tăng cường tính tương tác giữa giảng viên và sinh viên, và khuyến khích sinh viên chủ động học tập. Đổi mới phương pháp rèn luyện hơi thở trong dạy học sáo trúc và áp dụng kỹ thuật hơi thở trong dạy học sáo trúc.

4.1. Sử Dụng Phương Pháp Giảng Dạy Trực Quan Sinh Động

Cần sử dụng các phương tiện trực quan như video, hình ảnh, và âm thanh để minh họa các kỹ thuật và tác phẩm âm nhạc. Điều này giúp sinh viên dễ dàng hình dung và tiếp thu kiến thức.

4.2. Tăng Cường Thực Hành Rèn Luyện Kỹ Năng

Cần dành nhiều thời gian cho sinh viên thực hành, rèn luyện kỹ năng thổi sáo trúc. Có thể tổ chức các buổi biểu diễn, giao lưu với các nghệ sĩ chuyên nghiệp để sinh viên có cơ hội cọ xát và học hỏi kinh nghiệm.

4.3. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Dạy Sáo Trúc Cho Người Chưa Biết Gì

Cần ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy, sử dụng các phần mềm, ứng dụng hỗ trợ học tập, và tạo ra các bài giảng trực tuyến. Điều này giúp sinh viên có thể học tập mọi lúc mọi nơi và tiếp cận với nguồn tài liệu phong phú.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Dạy Sáo Trúc Tại SKĐA

Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể để cải thiện chương trình và phương pháp dạy sáo trúc tại SKĐA Hà Nội. Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng vào thực tế, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Thực nghiệm học thực hành và thực nghiệm học lý thuyết sẽ giúp đánh giá hiệu quả của các giải pháp đề xuất.

5.1. Nâng Cao Kỹ Năng Biểu Diễn Sáo Trúc Cho Diễn Viên Sân Khấu

Các giải pháp đề xuất giúp sinh viên nâng cao kỹ năng biểu diễn sáo trúc, tự tin thể hiện trên sân khấu và đáp ứng yêu cầu của các vở diễn chuyên nghiệp.

5.2. Đóng Góp Vào Sự Phát Triển Của Nghệ Thuật Chèo

Việc đào tạo ra những nhạc công sáo trúc chất lượng cao góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của nghệ thuật Chèo, một loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc của Việt Nam.

5.3. Mở Ra Cơ Hội Việc Làm Cho Sinh Viên Tốt Nghiệp

Chương trình đào tạo được cải thiện giúp sinh viên có nhiều cơ hội việc làm hơn sau khi tốt nghiệp, đáp ứng nhu cầu của các đoàn nghệ thuật và các đơn vị văn hóa trên cả nước.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Dạy Sáo Trúc Cho Sinh Viên Điện Ảnh

Luận văn đã trình bày một cách tổng quan về tình hình dạy sáo trúc tại SKĐA Hà Nội, phân tích các thách thức và đề xuất các giải pháp để cải thiện chất lượng đào tạo. Hy vọng rằng, những đóng góp của luận văn sẽ góp phần vào sự phát triển của nghệ thuật âm nhạc truyền thống và nâng cao trình độ chuyên môn của sinh viên SKĐA. Việc lựa chọn mua sáo trúc ở đâu uy tín cũng cần được quan tâm để đảm bảo chất lượng học tập.

6.1. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Lợi Ích Học Sáo Trúc Đối Với Sinh Viên

Cần có thêm các nghiên cứu về hiệu quả của các phương pháp giảng dạy mới, cũng như tác động của việc học sáo trúc đối với sự phát triển toàn diện của sinh viên. Các nghiên cứu về dạy sáo trúc cho sinh viên cần tập trung vào kỹ thuật thổi sáo trúc và cả khía cạnh tinh thần.

6.2. Khuyến Khích Sự Sáng Tạo Và Đổi Mới Trong Dạy Sáo Trúc Online Cho Sinh Viên

Cần khuyến khích giảng viên và sinh viên sáng tạo và đổi mới trong quá trình giảng dạy và học tập, tạo ra những phương pháp và tác phẩm âm nhạc mới, phù hợp với xu hướng phát triển của xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu cho cuộc diễn Chèo ở sân đình ngày xưa, bộ gõ gồm trống cái, trống đế, thanh la, não bạt, mõ… trong dàn nhạc Chèo vang lên những âm thanh với những tiết tấu dồn dập, thôi thúc mời bà con, cô bác, mọi người trong làng xã tới xem. Cùng với bộ gõ, dàn nhạc Chèo sân đình còn có nhị, hồ, sáo trúc để đệm cho hát, cho múa. Vào những đêm trong trời, tiếng trống (của đủ loại trống chầu, trống ban, trống đế…), tiếng mã la, sênh, mõ nổi lên dồn dập, hòa với tiếng hát vỡ nước khi lảnh lót, khi trầm trầm, có đệm theo tiếng hồ thủ thỉ, tiếng nhị ấm cúng, tiếng sáo véo von, nghe vừa sốt ruột vừa hấp dẫn, gây một không khí náo nức trong nhân dân [36; 5]. Đoạn trích trên trong tài liệu Âm nhạc trong nghệ thuật Chèo của tác giả Trần Việt Ngữ, do Viện nghiên cứu sân khấu in roneo năm 1970, đã cho chúng ta thấy, các nhạc cụ và tính chất của các nhạc cụ trong dàn nhạc Chèo truyền thống diễn ở sân đình ngày xưa.

Sáo trúc là nhạc cụ không thể thiếu trong dàn nhạc Chèo truyền thống. Đặc điểm cơ bản quan trọng nhất của dàn nhạc Chèo truyền thống là đệm cho hát. Hát Chèo là lối hát có những đặc điểm chung của hát dân ca người Việt vùng châu thổ sông Hồng, đó là kỹ năng “tròn vành, rõ chữ”. Để hát tròn vành, rõ chữ người nghệ nhân hát Chèo phải nắm vững cách phát âm, nhả chữ theo dấu giọng thanh điệu tiếng Việt.

Hầu hết các nhạc cụ 16 trong dàn nhạc Chèo thường không đi đúng như giai điệu hát mà chỉ đệm họa theo (phỏng theo) giai điệu của người hát, người ta gọi là đệm tòng. Đây là nét đặc trưng của dàn nhạc Chèo truyền thống. Bộ ba hồ, nhị, sáo trúc thường hòa tấu với nhau theo một kiểu riêng của từng loại nhạc cụ. Trên cơ sở âm điệu của làn điệu, bộ ba hồ, nhị, sáo trúc thể hiện những câu xuyên tâm, lưu không nối những câu hát, trổ hát.

Các nghệ nhân hồ, nhị dùng những kỹ thuật, kỹ xảo để thể hiện tính chất của làn điệu như: láy nhanh, gọi là gân bong để diễn tả tính chất vui tươi; láy chậm cùng với nhấn dây gọi là gân chìm để diễn tả tính chất u buồn, ai oán. Để khắc họa tính cách một số nhân vật, các nhạc cụ trong dàn nhạc còn thay nhau sử dụng kỹ xảo để khắc họa như: đệm cho vai chín (chính diện) thì nhị, hồ dùng cung (vĩ) kéo trên dây cho mượt mà, êm tiếng, đoan trang; đệm cho vai lệch (phản diện) thì dùng cung cứa trên dây để khắc họa tính cách ngoa ngoắt, đanh đá, xảo trá; Sáo trúc thường vang lên bay bổng, véo von, ngọt ngào khi diễn tả cảnh đẹp của đồng quê, sông nước hay tâm trạng mơ mộng của nhân vật. Âm nhạc Chèo rất đa dạng, độc đáo và đặc sắc. Trong nền âm nhạc cổ truyền nước ta, âm nhạc Chèo diễn tả phong phú về các trạng thái tư tưởng, tình cảm nhân vật người nông dân vùng châu thổ Bắc Bộ với đủ vẻ vui, buồn, hờn, giận.

Âm nhạc Chèo có giá trị trong nền âm nhạc dân tộc. Thành phần dàn nhạc Chèo có cây sáo trúc, là nội dung quan trọng trong đề tài, chúng tôi sẽ trình bày những vấn đề liên quan ở phần sau. - Về thang âm và điệu trong âm nhạc Chèo Theo GS. Trần Văn Khê: Âm giai: gần với gam (game).

Những chữ nhạc sắp theo thứ tự từ thấp đến cao như những nấc của một cây thang mà chữ giai có nghĩa là cây thang. Toàn thể thanh sắp theo thứ tự từ thấp lên 17 cao là một giai. Âm giai Việt Nam lấy theo âm giai của âm nhạc Trung Hoa nên chỉ có năm âm: hò, xự, xang, xê, cống, líu. Giọng liêu và ú chỉ là giọng hò và xự mà cao hơn một bát độ (octave) [58; 2345].TS Nguyễn Thụy Loan trong sách Âm nhạc cổ truyền Việt Nam, Giáo trình Cao đẳng Sư phạm, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội, trang 51, viết: “ở đầu thế kỷ XIII, dưới thời nhà Nguyên thang âm gốc Mông cổ (vốn chỉ gồm bày âm trong phạm vi một quãng 8) Hò Xự Y Xang Xê Cống Phan líu Ú ứng với Pha Xon La Xib Đô Rê Mi Pha1 Xon1” [29 ; 51].

Trong luận văn, chúng tôi sử dụng khái niệm thang âm: Hệ thống cao độ của các bậc âm trong một bài hát, bản nhạc… được sắp xếp từ thấp đến cao và từ cao xuống thấp trong phạm vi một quãng tám. Nghệ thuật âm nhạc có nhiều loại thang âm. Tùy theo thẩm mỹ của từng dân tộc, các bài bản, làn điệu dân ca hay các tác phẩm âm nhạc chuyên nghiệp, người ta sử dụng các loại thang âm khác nhau. Trong dân ca của các dân tộc ở nước ta, có giai điệu sử dụng thang âm từ âm thấp đến âm cao, nhưng cũng có giai điệu sử dụng thang âm từ các âm cao xuống các âm thấp (dân ca Ê Đê).

Âm nhạc Chèo sử dụng chủ yếu là thang 5 âm không bán âm (bán cung). Mặc dù trong một số làn điệu, bài hát Chèo có 6 âm, 7 âm song không có các quãng bán âm, đây là hiện tượng có 2 loại điệu (có khi có 3 loại điệu) 5 âm xen kẽ nhau trong cấu tạo giai điệu. Về điệu (thường hay gọi là điệu thức), trong âm nhạc Chèo là sự tương quan giữa các bậc âm trong một thang 5 âm theo một hệ thống. Hệ thống các bậc âm trong thang 5 âm này được nối tiếp với nhau bởi những quãng một cung (tương ứng với quãng 2 trưởng) và những quãng một cung rưỡi (tương ứng với quãng 3 thứ).

Tùy theo các làn điệu, bài hát Chèo… các âm có mối quan hệ khác nhau, tạo nên các cảm giác về tính chất, màu sắc của các làn điệu, bài hát, bản nhạc này khác nhau. 18 Tên các điệu trong âm nhạc Chèo được gọi là Huỳnh, Nao, Pha, Bắc, Nam (tương ứng như các điệu Cung, Thương, Giốc, Chủy, Vũ của âm nhạc Trung Hoa). Mối tương quan của các bậc âm trong các điệu này khác nhau, tạo nên tính chất của chúng khác nhau. Trong âm nhạc Chèo có một số điệu như sau: Điệu Huỳnh tương ứng như điệu Cung, có trong giai điệu các bài Chức cẩm hồi văn, Bắt đò… Ví dụ 1.

CHỨC CẨM HỒI VĂN Đoạn trích bài Chức cẩm hồi văn là điệu Huỳnh (Cung) giọng Son: G - A - H - D - E - (G) Điệu Nao tương ứng như điệu Thương, có trong giai điệu các bài Hề mồi cơm canh, Cách cú… Ví dụ 2. CÁCH CÚ 19 Đoạn trích bài Cách cú ở ví dụ trên là điệu Nao (Thương) giọng son: G - A - C - D - F - (G) Trong giai điệu của những bài Đường trường bắn thước, Hề mồi thắt lưng xanh, Hề mồi cơm canh… có điệu Bắc, tương ứng như điệu Chủy. HỀ MỒI THÁT LƯNG XANH Đoạn trich bài Hề mồi thắt lưng xanh ở ví dụ trên là điệu Bắc (Chủy) giọng rê: D - E - G - A - H - (D) Bài Lới lơ, bài Đường trường phải chiều… là điệu Nam, tương ứng như điệu Vũ. LỚI LƠ 20 Ví dụ trên là điệu Nam, giọng la, tương ứng như điệu La Vũ: A - C - D - E - G - (A) - Làn điệu (điệu hát) và bài hát Chèo Làn điệu là một thuật ngữ thường được sử dụng trong âm nhạc Chèo.

Theo Bùi Đức Hạnh trong tài liệu Ca hát trong Chèo, viết:… "sự hình thành các làn điệu chèo là từ dân ca phát triển lên, mới đầu chỉ là những hình thức ngâm vịnh, hát đố, hát ghẹo" [12; 18]. Cũng trong tài liệu này, ở trang 24, 25 tác giả nêu về tên gọi của các làn biểu hiện tính chất âm nhạc và lối diễn xướng của làn điệu. Tác giả Trần Việt Ngữ trong cuốn Âm nhạc trong nghệ thuật chèo, viết: “Những làn trong cùng một cụm thường mang nét nhạc cơ bản có âm điệu giống nhau trong một trình độ nhất định, có khi ngay cả thể thơ và tiếng đệm cũng giống nhau (như tiếng đệm “dẫu mà’, “này” trong cụm hắt sắp). Người mới nghe khó phân biệt làn nọ với làn kia [36; 11].

Trong cuốn Từ điển Bách khoa Việt Nam (2002), do Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển bách khoa Việt Nam, Nxb Từ điển Bách khoa Hà Nội, ghi: Làn điệu 1. Thuật ngữ âm nhạc dân gian chỉ phần âm hưởng của giai điệu (hay âm điệu) trong các thể loại dân ca, nhằm phân biệt với phần thơ ca dùng làm lời. Những khúc nhạc có sẵn, được dùng trong các kịch hát dân tộc như tuồng, chèo, cải lương. Những LĐ này được sắp xếp theo tính cách âm nhạc thành từng nhóm như sắp, sử (chèo), nam, khách (tuồng).

Các tác giả văn học phải nắm được các LĐ này để viết lời cho phù hợp với nhạc và sắp xếp các thứ tự sử dụng các LĐ cho phù hợp với tính cách, tuyến phát triển của mỗi nhân vật và giữa các nhân vật với nhau. Cấu trúc âm nhạc có một giai điệu cơ bản mang tính chất lòng bản (x. Lòng bản), cho phép mọi sự biến đổi, xê dịch các yếu tố âm nhạc cho phù hợp với thanh điệu và ngôn điệu cụ thể của từng lời ca. Đầu và cuối mỗi trổ của LĐ có thể có bộ phận nhạc gọi là nhạc đáp.

Xướng gọi; Xô đáp; Láy đầu; Láy đuôi [17; 635]. Theo ý kiến của chúng tôi, trong âm nhạc Chèo người ta thường sử dụng thuật ngữ làn điệu là để chỉ một hệ thống bài hát Chèo có chung những tính chất cơ bản về thể thơ, tiếng đệm và có âm điệu, lưu không, xuyên tâm, ngân đuôi… tương đối giống nhau. Ví dụ trong làn điệu Hát sắp thường dung thể thơ lục bát, tiếng đệm “dẫu mà’; “này”… Còn về thuật ngữ bài bản, bài hát trong âm nhạc cổ truyền, tác giả Nguyễn Thụy Loan (2006), trong sách Âm nhạc cổ truyền Việt Nam, Giáo trình Cao đẳng Sư phạm, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội, viết: Bài là “Thuật ngữ của người Việt để chỉ loại cấu trúc giai điệu tương đối ổn định, không có sự thay đổi thêm bớt, biến hóa trong các lần trình diễn” [29; 247]. Qua nghiên cứu các bài hát Chèo, trong các làn điệu hay điệu hát Chèo, chúng tôi quan niệm bài hát Chèo (bài Chèo) là lối gọi một bài hát có cấu trúc giai điệu riêng biệt.

Ví dụ: bài Cách cú, bài Con gà rừng, bài Ba mươi tết… - Cấu trúc trong âm nhạc Chèo. Cấu trúc nhỏ nhất trong âm nhạc Chèo là trổ hát.