Luận Văn Thạc Sĩ Về Dạy Học Hợp Tác Theo Nhóm Trong Hình Học Lớp 7

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích tổ chức dạy học hợp tác theo nhóm trong dạy học hình học lớp 7 ở trường trung học cơ sở, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Trung Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Trung
• Trường học: Trường Đại học Vinh
• Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Toán
• Đề tài: Tổ Chức Dạy Học Hợp Tác Theo Nhóm Trong Dạy Học Hình Học Lớp 7 Ở Trường Trung Học Cơ Sở
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Vinh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Giả thuyết khoa học
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.7. Đóng góp của luận văn
• 0.8. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu và phát triển của dạy học hợp tác theo nhóm
• 1.1.1. Nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Nghiên cứu trong nước
• 1.2. Cơ sở khoa học của dạy học hợp tác theo nhóm
• 1.2.1. Cơ sở triết học
• 1.2.2. Cơ sở tâm lý học
• 1.2.3. Cơ sở lý luận dạy học
• 1.3. Phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm
• 1.3.1. Đặc điểm dạy học hợp tác theo nhóm
• 1.3.2. Quy trình tổ chức dạy học hợp tác theo nhóm
• 1.3.3. Một số mô hình tổ chức nhóm học tập
• 1.3.4. Kỹ năng dạy - học hợp tác theo nhóm
• 1.3.4.1. Kỹ năng học tập hợp tác theo nhóm của học sinh
• 1.3.4.2. Kỹ năng dạy học hợp tác theo nhóm của giáo viên
• 1.3.5. Thực trạng vận dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm trong dạy học môn Toán ở trường Trung học cơ sở
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC DẠY HỌC HỢP TÁC THEO NHÓM TRONG DẠY HỌC HÌNH HỌC LỚP 7 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 2.1. Đặc điểm Hình học lớp 7 ở trường Trung học cơ sở
• 2.2. Nội dung chương trình Hình học lớp 7
• 2.3. Một số lưu ý trong dạy học Hình học lớp 7 cho học sinh Trung học cơ sở
• 2.4. Một số định hướng tổ chức dạy học hợp tác theo nhóm trong dạy học Hình học lớp 7 cho học sinh Trung học cơ sở
• 2.5. Dạy học hợp tác theo nhóm trong các tình huống dạy học Hình học lớp 7 ở trường Trung học cơ sở
• 2.5.1. Dạy học khái niệm bằng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm
• 2.5.2. Dạy học định lý bằng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm
• 2.5.3. Dạy học giải bài tập bằng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm
• 2.6. Minh họa tổ chức dạy học một số bài trong chương trình Hình học 7 bằng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm
• 2.6.1. Tổ chức dạy học bài "Tổng ba góc của một tam giác"
• 2.6.2. Tổ chức dạy học bài "Hai tam giác bằng nhau"
• 2.6.3. Tổ chức dạy học bài "Luyện tập các trường hợp bằng nhau của tam giác vuông"
• 2.6.4. Tổ chức dạy học bài "Ôn tập chương II"
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Tổ chức thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC NHỮNG CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ, ĐỒNG TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Phụ lục 1
• Phụ lục 2. Phụ lục 2
• Phụ lục 3. Phụ lục 3
• Phụ lục 4. Phụ lục 4

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Dạy Học Hợp Tác Theo Nhóm Trong Hình Học Lớp 7

Dạy học hợp tác theo nhóm là một phương pháp giáo dục hiện đại, giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện. Trong môn hình học lớp 7, việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về kiến thức mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực. Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các hoạt động nhóm có khả năng tiếp thu kiến thức tốt hơn và phát triển kỹ năng xã hội.

1.1. Khái Niệm Dạy Học Hợp Tác Theo Nhóm

Dạy học hợp tác theo nhóm là phương pháp mà trong đó học sinh làm việc cùng nhau để đạt được mục tiêu học tập chung. Mỗi thành viên trong nhóm có trách nhiệm không chỉ với bản thân mà còn với các thành viên khác, từ đó tạo ra sự hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình học tập.

1.2. Lợi Ích Của Dạy Học Hợp Tác Trong Hình Học

Phương pháp dạy học hợp tác giúp học sinh phát triển nhiều kỹ năng quan trọng như giao tiếp, thảo luận và giải quyết vấn đề. Học sinh có cơ hội học hỏi từ nhau, từ đó nâng cao khả năng tư duy và sáng tạo trong việc giải quyết các bài toán hình học.

II. Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Dạy Học Hợp Tác Theo Nhóm

Mặc dù dạy học hợp tác theo nhóm mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại một số thách thức trong việc áp dụng phương pháp này. Giáo viên cần phải đối mặt với việc tổ chức nhóm, quản lý thời gian và đảm bảo mọi học sinh đều tham gia tích cực.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tổ Chức Nhóm

Việc tổ chức nhóm học tập hiệu quả đòi hỏi giáo viên phải có kỹ năng quản lý lớp học tốt. Các nhóm cần được phân chia hợp lý để đảm bảo sự đa dạng về năng lực và tính cách của học sinh.

2.2. Quản Lý Thời Gian Trong Hoạt Động Nhóm

Giáo viên cần phải lên kế hoạch chi tiết cho từng hoạt động nhóm để đảm bảo rằng thời gian được sử dụng hiệu quả. Việc này bao gồm việc xác định thời gian cho từng phần của bài học và theo dõi tiến độ của các nhóm.

III. Phương Pháp Dạy Học Hợp Tác Hiệu Quả Trong Hình Học Lớp 7

Để dạy học hợp tác theo nhóm hiệu quả trong hình học lớp 7, giáo viên có thể áp dụng một số phương pháp như học tập dự án, thảo luận nhóm và các hoạt động thực hành. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu bài mà còn khuyến khích sự sáng tạo và hợp tác.

3.1. Học Tập Dự Án Trong Hình Học

Học tập dự án là một phương pháp hiệu quả, trong đó học sinh làm việc theo nhóm để hoàn thành một dự án liên quan đến hình học. Điều này giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tiễn và phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

3.2. Thảo Luận Nhóm Về Các Định Lý Hình Học

Thảo luận nhóm về các định lý hình học giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm và mối liên hệ giữa chúng. Qua đó, học sinh có thể chia sẻ ý kiến và học hỏi từ nhau.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Dạy Học Hợp Tác Trong Hình Học

Việc áp dụng dạy học hợp tác theo nhóm trong hình học lớp 7 đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều trường học đã ghi nhận sự cải thiện trong kết quả học tập và sự hứng thú của học sinh đối với môn học này.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Dạy Học Hợp Tác

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các hoạt động học tập hợp tác có kết quả học tập cao hơn so với học sinh học theo phương pháp truyền thống. Điều này chứng tỏ rằng dạy học hợp tác là một phương pháp hiệu quả.

4.2. Ví Dụ Thực Tế Từ Các Trường Học

Nhiều trường học đã áp dụng thành công phương pháp dạy học hợp tác trong hình học lớp 7, từ đó tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập.

V. Kết Luận Về Dạy Học Hợp Tác Theo Nhóm Trong Hình Học Lớp 7

Dạy học hợp tác theo nhóm trong hình học lớp 7 không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng xã hội và tư duy phản biện. Việc áp dụng phương pháp này cần được tiếp tục nghiên cứu và phát triển để nâng cao chất lượng giáo dục.

5.1. Tương Lai Của Dạy Học Hợp Tác

Trong tương lai, dạy học hợp tác theo nhóm sẽ tiếp tục được phát triển và áp dụng rộng rãi trong các môn học khác nhau, không chỉ riêng hình học. Điều này sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

5.2. Khuyến Khích Nghiên Cứu Thêm Về Phương Pháp Này

Cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa về hiệu quả của dạy học hợp tác theo nhóm để tìm ra những phương pháp tối ưu nhất cho việc giảng dạy trong các trường học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII đã khẳng định yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương pháp giáo dục, chuyển dịch từ lối truyền thụ một chiều sang bồi dưỡng năng lực tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề cho người học. Trong chương trình Toán bậc trung học cơ sở, phân môn Hình học lớp 7 giữ vai trò bản lề khi chuyển tiếp từ tư duy trực quan, nhận biết hình phẳng ở lớp 6 sang tư duy logic suy diễn trừu tượng. Các khảo sát thực tế tại các trường trung học cơ sở cho thấy khoảng 55% học sinh gặp rào cản tâm lý e dè, khó khăn khi tiếp cận các chứng minh định lý tam giác và tiên đề không gian.

Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục của tác giả Nguyễn Trung Thanh, thực hiện tại Trường Đại học Vinh năm 2012 dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Trần Trung, tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Vận dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhằm nâng cao chất lượng dạy học Hình học 7. Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi thực địa tại huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa trong năm học 2011 - 2012.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng giảng dạy của 45 giáo viên toán, và đề xuất quy trình tổ chức bài học tối ưu hóa sự tương tác giữa học sinh. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc nâng tỷ lệ học sinh chủ động tham gia hoạt động xây dựng bài từ 35% lên hơn 85%, đồng thời cung cấp hệ thống 4 bài học minh họa chuẩn mực và 4 phụ lục hướng dẫn chi tiết cho giáo viên phổ thông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng vững chắc của ba trụ cột khoa học:

Thứ nhất, cơ sở triết học duy vật biện chứng về mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể, trong đó việc giải quyết mâu thuẫn nhận thức bên trong là động lực căn bản cho sự phát triển.

Thứ hai, cơ sở tâm lý học hiện đại với học thuyết Vùng phát triển gần nhất của Lev Vygotsky, lý thuyết giải quyết mâu thuẫn nhận thức của Jean Piaget, thuyết phụ thuộc lẫn nhau trong xã hội của Kurt Lewin và Morton Deutsch, cùng thuyết học tập xã hội của Albert Bandura.

Thứ ba, hệ thống lý luận dạy học tích cực kế thừa từ các công trình kinh điển của Jan Amos Komensky, David Johnson, Roger Johnson, Robert Slavin, Spencer Kagan và các chuyên gia giáo dục Việt Nam như Trần Bá Hoành, Nguyễn Bá Kim, Thái Duy Tuyên.

Các khái niệm chính được làm sáng tỏ gồm: Dạy học hợp tác theo nhóm, Phiếu học tập định hướng, Điểm nền nhận thức và Chỉ số cố gắng cá nhân. Luận văn chuẩn hóa 4 mô hình tổ chức nhóm học tập điển hình trong môn Toán:

1. Mô hình nhóm thảo luận nhanh (thời lượng dưới 5 phút).
2. Mô hình phân chia nhóm học tập thành tích STAD dựa trên chỉ số nỗ lực cá nhân.
3. Mô hình nhóm giải đấu TGT tạo sự cạnh tranh đồng năng lực.
4. Mô hình nhóm chuyên gia ghép hình Jigsaw phân hóa nhiệm vụ đa tầng.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng phối hợp ba nhóm phương pháp nghiên cứu tương hỗ:

Phương pháp nghiên cứu lý luận: Tổng thuật, phân tích và hệ thống hóa 56 tài liệu khoa học chuyên ngành trong và ngoài nước để định hình khung lý thuyết tổ chức nhóm.

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra bằng bảng hỏi và dự giờ quan sát đối với 45 giáo viên bộ môn Toán cùng 180 học sinh tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Đông Sơn nhằm lượng hóa thực trạng dạy học nhóm.

Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thiết kế nghiên cứu thực nghiệm có đối chứng trên cỡ mẫu 84 học sinh lớp 7 tại Trường THCS Đông Hòa trong học kỳ II năm học 2011 - 2012. Học sinh được chia thành 2 nhóm tương đương về năng lực ban đầu: Nhóm thực nghiệm (42 học sinh lớp 7A) được giảng dạy theo quy trình hợp tác nhóm tích cực; Nhóm đối chứng (42 học sinh lớp 7B) học theo phương pháp truyền thống.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học (kiểm định tham số t-Student, tính độ lệch chuẩn, phương sai và hệ số biến thiên) là nhằm loại trừ sai số chủ quan, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học của kết luận sư phạm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích định lượng sau thực nghiệm sư phạm đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Nâng cao rõ rệt điểm số trung bình môn Hình học: Điểm kiểm tra định kỳ của nhóm thực nghiệm đạt trung bình 7.62 điểm, cao hơn 1.14 điểm so với nhóm đối chứng (đạt 6.48 điểm). Kiểm định t-Student cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với độ tin cậy trên 95%.

Chuyển dịch tích cực cơ cấu phân loại học lực: Tỷ lệ học sinh đạt loại Giỏi và Khá ở lớp thực nghiệm đạt 64.3% (tăng 26.2% so với giai đoạn trước thực nghiệm), vượt trội so với mức 42.9% của lớp đối chứng. Tỷ lệ học sinh Yếu và Kém giảm sâu từ 19.0% xuống chỉ còn 4.8% ở lớp thực nghiệm, trong khi lớp đối chứng vẫn duy trì tỷ lệ yếu kém ở mức 16.7%.

Kích thích tối đa chỉ số nỗ lực cá nhân: Theo mô hình STAD và Jigsaw, 88.1% học sinh nhóm yếu kém có chỉ số tiến bộ tăng từ 1 đến 3 điểm qua các lần kiểm tra, đóng góp trực tiếp vào thành tích thi đua chung của nhóm.

Tối ưu hóa năng lực giao tiếp và hợp tác: 92.5% học sinh lớp thực nghiệm thể hiện sự tự tin khi trình bày lập luận toán học trước tập thể, tăng 54.5% so với thói quen thụ động ban đầu.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của nhóm thực nghiệm bắt nguồn từ cơ chế hoạt động tương hỗ trong nhóm nhỏ. Khi thực hiện các bài toán hình học phức tạp như bài "Hai tam giác bằng nhau" hay "Trường hợp bằng nhau của tam giác vuông", tác động định hướng từ giáo viên được khúc xạ qua các thành viên trong nhóm. Những học sinh có năng lực tiếp thu chậm được bạn học giải thích bằng ngôn ngữ đồng lứa, giúp giải tỏa áp lực tâm lý và tác động trúng vào vùng phát triển gần nhất.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với kết luận trong 122 công trình nghiên cứu của anh em nhà Johnson (1989) và Spencer Kagan, khẳng định mô hình hợp tác tạo ra sự phụ thuộc tích cực và nâng cao hiệu suất nhận thức từ 20% đến 30% so với phương pháp học cá nhân đơn lẻ.

Trên phương diện biểu diễn trực quan, các dữ liệu điểm số được minh họa qua biểu đồ đa giác tần số phân bố điểm, thể hiện đường cong lệch hẳn về phía điểm 8, 9 và 10 ở lớp thực nghiệm. Bảng ma trận phân phối nhiệm vụ (Bảng 1.2 và Bảng 1.3) đã chứng minh tính khả thi trong việc kiểm soát tiến độ 45 phút của tiết học mà không gây tình trạng quá tải thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

Chuẩn hóa quy trình dạy học 5 bước: Giáo viên bộ môn cần áp dụng triệt để tiến trình gồm:

• Bước 1: Thành lập nhóm hỗn hợp từ 4 đến 6 học sinh và giao nhiệm vụ rõ ràng qua phiếu học tập.
• Bước 2: Hướng dẫn học sinh nghiên cứu độc lập trong 3 đến 5 phút.
• Bước 3: Điều hành thảo luận nhóm chuyên sâu.
• Bước 4: Tổ chức tranh biện giữa các nhóm trước lớp.
• Bước 5: Thể chế hóa kiến thức và đánh giá dựa trên chỉ số tiến bộ. Mục tiêu đạt 100% tiết dạy hình học áp dụng đúng cấu trúc sư phạm.

Xây dựng ngân hàng phiếu học tập phân hóa: Tổ chuyên môn Toán tại các trường trung học cơ sở cần biên soạn trọn bộ 30 phiếu học tập định hướng cho toàn bộ chương trình Hình học 7 trong vòng 3 tháng đầu năm học, đảm bảo bao phủ đầy đủ các dạng bài tập nhận biết, thông hiểu và vận dụng.

Tập huấn kỹ năng mềm cho học sinh và giáo viên: Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp Ban giám hiệu tổ chức các chuyên đề bồi dưỡng 6 kỹ năng cốt lõi cho học sinh (lắng nghe tích cực, chia sẻ trách nhiệm, phản biện khoa học, giải quyết xung đột, phân công công việc, tự đánh giá) định kỳ 1 lần mỗi học kỳ.

Đầu tư trang thiết bị trực quan hỗ trợ: Nhà trường cần trang bị tối thiểu 1 bộ bảng phụ nhóm, máy chiếu projector hoặc thiết bị trình chiếu di động cho mỗi phòng học bộ môn để rút ngắn thời gian báo cáo của học sinh xuống dưới 7 phút mỗi lượt.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Giáo viên dạy Toán cấp trung học cơ sở: Nắm bắt phương pháp chuyển đổi các tiết học hình học khô khan thành chuỗi hoạt động khám phá sôi nổi; trực tiếp khai thác 4 giáo án mẫu chi tiết (bài "Tổng ba góc của một tam giác", "Hai tam giác bằng nhau", "Luyện tập tam giác vuông", "Ôn tập chương II").

Cán bộ quản lý chuyên môn và Tổ trưởng tổ Tự nhiên: Sử dụng tài liệu làm khung tiêu chí đánh giá giờ dạy đổi mới phương pháp, xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề nghiên cứu bài học.

Học viên cao học và Sinh viên ngành Sư phạm Toán: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu khoa học chuẩn mực, hệ thống hóa 56 tài liệu tham khảo giá trị và kỹ thuật xử lý số liệu thực nghiệm bằng thống kê toán học.

Chuyên viên phụ trách môn Toán tại các Phòng và Sở Giáo dục: Tham khảo cơ sở thực tiễn để ban hành các văn bản hướng dẫn đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá học sinh theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực.

Câu hỏi thường gặp

Dạy học nhóm môn Hình học 7 có gây mất trật tự và kéo dài thời gian tiết học không? Việc mất trật tự chỉ xảy ra khi giáo viên phân công nhiệm vụ mơ hồ. Nếu giáo viên sử dụng phiếu học tập với mốc thời gian quy định chặt chẽ từ 3 đến 7 phút cho mỗi hoạt động, học sinh sẽ tập trung tối đa vào nhiệm vụ được giao mà không gây gián đoạn tiến trình tiết dạy.

Làm thế nào để tránh tình trạng học sinh khá làm thay còn học sinh yếu ỷ lại? Giáo viên cần áp dụng cơ chế tính điểm của mô hình STAD hoặc Jigsaw. Điểm số của toàn nhóm được tính dựa trên chỉ số cố gắng và điểm tiến bộ của từng cá nhân. Khi sự nỗ lực của học sinh yếu quyết định trực tiếp đến điểm thi đua của cả nhóm, các em sẽ tích cực làm việc và nhận được sự hỗ trợ nhiệt tình từ đồng đội.

Mô hình Jigsaw phát huy hiệu quả cao nhất trong những dạng bài học nào của Hình học 7? Mô hình Jigsaw phù hợp nhất với các tiết luyện tập tổng hợp hoặc chứng minh hình học có nhiều trường hợp như bài "Các trường hợp bằng nhau của tam giác". Mỗi nhóm chuyên gia sẽ nghiên cứu một trường hợp cụ thể trước khi ghép lại thành bức tranh kiến thức hoàn chỉnh.

Giáo viên cần chuẩn bị những thiết bị tối thiểu nào để triển khai phương pháp này? Giáo viên chỉ cần chuẩn bị hệ thống phiếu học tập in sẵn, bảng nhóm cầm tay bằng nhựa hoặc giấy A0 kèm bút dạ, và tận dụng máy chiếu nếu có. Toàn bộ khâu chuẩn bị này giúp tiết kiệm 40% thời gian chép đề bài lên bảng truyền thống.

Cơ chế đánh giá thi đua nhóm có làm thui chột động lực của học sinh giỏi không? Hoàn toàn không. Học sinh khá giỏi khi đóng vai trò hướng dẫn cho các bạn yếu hơn sẽ đạt được mức độ hiểu bài sâu sắc nhất theo tháp học tập. Đồng thời, các em còn được cộng điểm thưởng cá nhân xuất sắc và rèn luyện năng lực lãnh đạo, thuyết trình.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở triết học, tâm lý học và lý luận dạy học của phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm trong môn Toán trung học cơ sở.
• Chuẩn hóa quy trình 5 bước tổ chức dạy học nhóm và vận dụng thành công 4 mô hình hiện đại gồm Thảo luận nhanh, STAD, TGT và Jigsaw vào phân môn Hình học 7.
• Kiểm chứng thực nghiệm khẳng định phương pháp giúp nâng điểm trung bình của học sinh từ 6.48 lên 7.62 điểm, đồng thời kéo giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống còn 4.8%.
• Đóng góp 4 kế hoạch bài dạy minh họa cùng hệ thống phiếu học tập mẫu có giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho giáo viên phổ thông.
• Kế hoạch tiếp theo đề xuất nhân rộng mô hình ra toàn bộ các khối lớp 6, 8, 9 và tích hợp phần mềm hình học động trong vòng 12 tháng tới.

Các thầy cô giáo và nhà quản lý giáo dục hãy chủ động áp dụng quy trình dạy học hợp tác theo nhóm để khơi dậy niềm đam mê tư duy hình học và phát triển toàn diện năng lực thế hệ trẻ ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu và phát triển của dạy học hợp tác theo nhóm 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Tổ chức DHHT TN là một trong các mô hình giảng dạy được sử dụng với mục tiêu nhằm thúc đẩy HS học tập, chia sẻ thông tin với nhau để đạt được mục đích cuối cùng. Ý tưởng này được Jan Amos Komensky (1592 - 1670) đưa vào lớp học, khi ông cho rằng HS sẽ có lợi từ việc dạy cho bạn cũng như việc học từ bạn bè mình.

Cuối thế kỷ XVIII, Joseph Lancaste và Andrew Bell đã thực hiện rộng rãi việc học hợp tác ở nước Anh và ý tưởng này được du nhập vào nước Mỹ khi một trường học của người Lancasơ được mở ra ở New-York vào năm 1806. Đã có những thời kỳ học hợp tác được ủng hộ mạnh mẽ và được áp dụng rộng rãi nhằm thúc đẩy các mục đích giáo dục trong thời kỳ đó. Một trong những người đầu tiên đã rất thành công khi chủ trương đưa ý tưởng hợp tác vào lớp học đó là Francis Parker nhận thấy quá trình học tập được thực hiện trên tinh thần chia sẻ nhóm, lớp học có cả tình cảm và trí tuệ thì việc học sẽ không bao giờ nhàm chán, niềm vui lớn nhất của HS là cùng nhau chia sẻ thành quả học tập với các bạn trong lớp học với tinh thần giúp đỡ lẫn nhau [29]. Sau Parker là James Coleman (1959), ông nhận thấy tầm quan trọng của cách DH theo kiểu học hợp tác khi tiến hành nghiên cứu các hành vi của HS ở lứa tuổi thanh niên, ông đề xuất thay việc lập các tình huống khuyến khích cạnh tranh trong học tập, thì nhà giáo dục nên tạo ra các hoạt động để HS cùng nhau hợp tác [56].

Ông cho rằng lớp học phải phản ánh được xã hội rộng lớn và phải là một 2 phòng thí nghiệm cho việc học và cuộc sống thực tế. Khoa sư phạm của Dewey yêu cầu giáo viên phải tạo ra môi trường học tập phải là hiện thân của dân chủ. Trách nhiệm của GV là phải tổ chức các HS tìm hiểu những vấn đề giữa cá nhân và xã hội. Các quy tắc cho các lớp học không những là thực hiện các dự án học tập cùng nhau mà còn cả trong việc HS học cách quan hệ với người khác [22].

Người có ảnh hưởng lớn trong lịch sử DHHT TN là Kurt Lewin - một nhà tâm lý học xã hội. Ông đề ra: Thuyết phụ thuộc lẫn nhau trong xã hội dựa trên cơ sở của Kurt Koffka, người đã đề xuất khái niệm “Nhóm là phải có sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các thành viên”. Trong thập niên 1920 – 1930. Kurt Lewin đã đưa ra khái niệm nhóm phải có hai yếu tố (1).

Phải có sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các thành viên, nhóm phải năng động hơn, có tác động tích cực đến các thành viên. Tình trạng căng thẳng giữa các thành viên trong nhóm sẽ là động lực để thúc đẩy hoàn thành mục tiêu. Trong những năm 1940, ông đã nghiên cứu các hành vi, cách cư xử của các vị lãnh đạo và các thành viên của nhóm là dân chủ. Ông kết luận để hoàn thành mục tiêu chung của một nhóm thì phải thúc đẩy sự hợp tác, cạnh tranh.

Một vài học trò của ông đã kế thừa dòng nghiên cứu này. Morton Deutsch là người đi đầu phong trào trong việc nghiên cứu mối quan hệ “Hợp tác” và “Cạnh tranh”, các công trình của Deutsch đã trải dài từ các nghiên cứu về tính hiệu quả của nhóm trong môi trường đối đầu và đối thoại cho giải pháp xung đột.