Nghiên cứu tác dụng điều biến miễn dịch của viên nang Linh Lộc Sơn trên động vật thực nghiệm

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tác dụng điều biến miễn dịch của viên nang Linh Lộc Sơn trên động vật thực nghiệm, mang lại giá trị khoa học cao.

• Tác giả: Nguyễn Duy Cương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kim Ngân
• Trường học: Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Đánh giá tác dụng điều biến miễn dịch của viên nang Linh Lộc Sơn trên động vật thực nghiệm
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ y học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan Miễn dịch theo Y học hiện đại
• 1.1.1. Phân loại miễn dịch
• 1.2. Suy giảm miễn dịch
• 1.2.1. Suy giảm miễn dịch tiên phát
• 1.2.1.1. Hệ miễn dịch đặc hiệu
• 1.2.1.2. Hệ miễn dịch không đặc hiệu
• 1.2.2. Suy giảm miễn dịch liên quan đến nhiễm trùng
• 1.2.3. Suy giảm miễn dịch liên quan đến quá trình lão hóa
• 1.2.4. Suy giảm miễn dịch liên quan đến các bệnh lý ác tính và các bệnh khác
• 1.3. Tổng quan suy giảm miễn dịch theo Y học cổ truyền
• 1.3.1. Các thể lâm sàng
• 1.4. Những nghiên cứu trong nước và trên thế giới về tăng cường miễn dịch và suy giảm miễn dịch
• 1.4.1. Trên thế giới
• 1.4.2. Tại Việt Nam
• 1.5. Viên nang Linh lộc sơn
• 1.5.1. Phân tích thành phần viên nang Linh lộc sơn theo tác dụng dược lý
• 1.5.2. Thành phần viên nang Linh lộc sơn theo Y học cổ truyền
• 2. CHƯƠNG 2: CHẤT LIỆU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Chất liệu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.4. Dụng cụ, hóa chất nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp đánh giá kết quả nghiên cứu
• 2.6.1. Đánh giá tác dụng của viên nang Linh lộc sơn trên các chỉ số miễn dịch chung
• 2.6.2. Đánh giá tác dụng của viên nang Linh lộc sơn trên các chỉ số miễn dịch đặc hiệu
• 2.7. Biến số, chỉ số trong nghiên cứu
• 2.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.9. Sai số và biện pháp khống chế sai số
• 2.10. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả về tác dụng của viên nang Linh lộc sơn trên các chỉ số miễn dịch chung
• 3.2. Ảnh hưởng của viên nang Linh lộc sơn lên đáp ứng miễn dịch đặc hiệu
• 3.2.1. Ảnh hưởng của viên nang Linh lộc sơn trên các chỉ số miễn dịch đặc hiệu qua tế bào T
• 3.2.2. Ảnh hưởng của viên nang Linh lộc sơn trên các chỉ số miễn dịch đặc hiệu qua tế bào B
• 3.3. Đánh giá tác dụng của viên nang Linh lộc sơn trên các chỉ số miễn dịch chung
• 3.3.1. Mô hình gây suy giảm miễn dịch bằng cyclophosphamid
• 3.3.2. Lựa chọn chứng dương
• 3.3.3. Ảnh hưởng của viên nang Linh lộc sơn lên các chỉ số chung của hệ miễn dịch
• 3.4. Ảnh hưởng của viên nang Linh lộc sơn lên đáp ứng miễn dịch đặc hiệu
• 3.4.1. Ảnh hưởng của viên nang Linh lộc sơn trên các chỉ số miễn dịch đặc hiệu qua tế bào B
• 3.4.2. Ảnh hưởng của viên nang Linh lộc sơn trên các chỉ số miễn dịch đặc hiệu qua tế bào T
• 3.4.3. Ảnh hưởng của viên nang Linh lộc sơn trên các chỉ số miễn dịch theo YHCT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tác dụng điều biến miễn dịch của viên nang Linh Lộc Sơn

Viên nang Linh Lộc Sơn được nghiên cứu nhằm đánh giá tác dụng điều biến miễn dịch trên động vật thực nghiệm. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định khả năng tăng cường hệ miễn dịch của sản phẩm, đặc biệt trong bối cảnh các bệnh lý liên quan đến suy giảm miễn dịch ngày càng gia tăng. Linh Lộc Sơn là sự kết hợp của các dược liệu quý như Nhân sâm, Nhung hươu, Hoài sơn, Sâm cau, Ba kích, và Hà thủ ô đỏ, theo lý luận Y học cổ truyền, có tác dụng ích khí, bổ thận sinh tinh, từ đó hỗ trợ tăng cường miễn dịch.

1.1. Cơ chế tác động trên hệ miễn dịch

Viên nang Linh Lộc Sơn tác động lên cả miễn dịch tự nhiên và miễn dịch đặc hiệu. Nghiên cứu chỉ ra rằng sản phẩm có khả năng kích thích sản xuất các cytokine như IL-2 và TNF-α, giúp tăng cường đáp ứng miễn dịch. Đồng thời, nó cũng hỗ trợ tăng số lượng bạch cầu và cải thiện chức năng của các tế bào miễn dịch như đại thực bào và tế bào T. Điều này cho thấy Linh Lộc Sơn không chỉ hỗ trợ miễn dịch mà còn có tiềm năng trong điều trị các bệnh liên quan đến suy giảm miễn dịch.

1.2. Kết quả thực nghiệm trên động vật

Thử nghiệm trên động vật thực nghiệm cho thấy viên nang Linh Lộc Sơn có khả năng cải thiện các chỉ số miễn dịch như tăng trọng lượng lách và tuyến ức, đồng thời tăng số lượng bạch cầu trong máu ngoại vi. Ngoài ra, sản phẩm cũng làm tăng nồng độ IgM và IL-2, chứng tỏ hiệu quả trong việc kích thích miễn dịch dịch thể và tế bào. Những kết quả này là cơ sở khoa học quan trọng để tiến tới thử nghiệm lâm sàng trên người.

II. Đánh giá tác dụng của Linh Lộc Sơn trong điều trị suy giảm miễn dịch

Linh Lộc Sơn được đánh giá là một giải pháp tiềm năng trong điều trị suy giảm miễn dịch, đặc biệt trong bối cảnh các phương pháp điều trị hiện đại thường đi kèm với tác dụng phụ và chi phí cao. Nghiên cứu này nhấn mạnh vai trò của Y học cổ truyền trong việc cung cấp các giải pháp an toàn và hiệu quả, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu mới về các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên.

2.1. So sánh với các phương pháp điều trị hiện đại

So với các chất kích thích miễn dịch có nguồn gốc hóa dược hoặc sinh học, Linh Lộc Sơn có ưu điểm là ít tác dụng phụ và giá thành thấp hơn. Các chất kích thích miễn dịch hiện đại như interleukin và interferon thường gây ra các phản ứng phụ như sốt, mệt mỏi, và ảnh hưởng đến chức năng gan thận. Trong khi đó, Linh Lộc Sơn với thành phần tự nhiên, an toàn hơn cho người sử dụng.

2.2. Tiềm năng ứng dụng trong lâm sàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy Linh Lộc Sơn có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong lâm sàng, đặc biệt trong điều trị các bệnh tự miễn, ung thư, và các bệnh mạn tính liên quan đến suy giảm miễn dịch. Sản phẩm cũng có thể được sử dụng như một liệu pháp bổ trợ, giúp tăng cường sức đề kháng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

III. Ý nghĩa và giá trị thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về tác dụng điều biến miễn dịch của viên nang Linh Lộc Sơn không chỉ mang lại giá trị khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn lớn. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc kết hợp Y học cổ truyền và Y học hiện đại, mở ra hướng đi mới trong nghiên cứu và phát triển các sản phẩm hỗ trợ miễn dịch.

3.1. Đóng góp cho Y học cổ truyền

Nghiên cứu này góp phần khẳng định giá trị của Y học cổ truyền trong việc điều trị các bệnh liên quan đến miễn dịch. Linh Lộc Sơn là một ví dụ điển hình cho việc ứng dụng các bài thuốc cổ truyền vào thực tiễn lâm sàng, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc sử dụng các dược liệu tự nhiên trong y học.

3.2. Hướng phát triển trong tương lai

Kết quả nghiên cứu mở ra hướng phát triển mới trong việc nghiên cứu và sản xuất các sản phẩm hỗ trợ miễn dịch từ nguồn gốc tự nhiên. Đồng thời, nó cũng khuyến khích các nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động của các dược liệu cổ truyền, từ đó tối ưu hóa hiệu quả điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Suy giảm miễn dịch là tình trạng bệnh lý ngày càng phổ biến trong y học hiện đại, chiếm tỷ lệ khoảng 15% đến 20% ở những bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính, bệnh lý ác tính hoặc chịu ảnh hưởng bởi tác dụng phụ của hóa trị liệu và xạ trị. Các loại thuốc điều biến miễn dịch có nguồn gốc hóa dược hoặc sinh học hiện nay tuy mang lại hiệu quả nhưng thường đi kèm chi phí điều trị đắt đỏ và tiềm ẩn nhiều tác dụng không mong muốn trên chức năng gan, thận. Trước thực trạng đó, việc khai thác các bài thuốc Y học cổ truyền có tác dụng bồi bổ chính khí nhằm nâng cao thể trạng và điều hòa miễn dịch là một hướng đi mang tính ứng dụng cao.

Luận văn thạc sĩ Y học của tác giả Nguyễn Duy Cương thực hiện năm 2021 tại Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam tập trung giải quyết bài toán khoa học này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể gồm hai nội dung trọng tâm: thứ nhất, đánh giá tác dụng của viên nang Linh lộc sơn trên các chỉ số miễn dịch chung; thứ hai, đánh giá tác dụng của chế phẩm trên các chỉ số miễn dịch đặc hiệu thông qua đáp ứng tế bào và thể dịch.

Nghiên cứu được triển khai từ tháng 05 năm 2021 đến tháng 11 năm 2021 tại Bộ môn Dược lý, Trường Đại học Y Hà Nội trên 50 động vật thực nghiệm. Mô hình suy giảm miễn dịch thực nghiệm được thiết lập bằng hóa chất Cyclophosphamid liều duy nhất 200 mg/kg thể trọng. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc, cung cấp đầy đủ bằng chứng khoa học tiền lâm sàng định lượng về khả năng bảo vệ cơ quan lympho, phục hồi số lượng bạch cầu và kích thích sản sinh kháng thể của bài thuốc gồm 6 vị dược liệu quý.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận Y học cổ truyền và các học thuyết miễn dịch học hiện đại.

Trong Y học cổ truyền, hệ miễn dịch tương ứng mật thiết với khái niệm "Chính khí" – khả năng tự bảo vệ, thích ứng và chống đỡ của cơ thể trước "Tà khí" gây bệnh. Tình trạng suy giảm miễn dịch được quy về chứng "Chính khí bất túc" hoặc "Hư lao". Nguyên tắc điều trị cốt lõi là "Phù chính khu tà", sử dụng các vị thuốc bổ khí, dưỡng huyết, bổ thận sinh tinh để củng cố nội lực. Bài thuốc viên nang Linh lộc sơn kế thừa từ kinh nghiệm của Lương y Nguyễn Kiều, phối ngũ 6 vị thuốc gồm: Nhân sâm (333,3 mg), Nhung hươu (166,6 mg), Hoài sơn (1666,6 mg), Sâm cau (833,3 mg), Ba kích (1666,6 mg) và Hà thủ ô đỏ (1666,6 mg).

Theo Y học hiện đại, hệ thống miễn dịch được chia thành miễn dịch tự nhiên và miễn dịch đặc hiệu. Miễn dịch đặc hiệu vận hành qua hai nhánh: miễn dịch qua trung gian tế bào do tế bào lympho T (Th, Tc) đảm nhiệm với các cytokine chỉ điểm như IL-2, TNF-alpha; và miễn dịch dịch thể do tế bào lympho B phụ trách qua việc tiết các globulin miễn dịch như IgM, IgG. Mô hình ức chế miễn dịch bằng Cyclophosphamid (CY) là mô hình kinh điển, hoạt động bằng cách alkyl hóa DNA gây độc tế bào có tốc độ phân chia nhanh ở tủy xương và cơ quan lympho.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng 50 chuột nhắt trắng chủng Swiss thuần chủng (cả hai giống) có trọng lượng 20 ± 2 gam do Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cung cấp. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng để chia động vật thành 5 lô thực nghiệm (10 chuột/lô):

• Lô 1: Chứng sinh học (uống nước cất).
• Lô 2: Mô hình bệnh lý (tiêm phúc mạc Cyclophosphamid liều 200 mg/kg ở ngày thứ 4 kết hợp uống nước cất).
• Lô 3: Chứng dương (tiêm Cyclophosphamid 200 mg/kg kết hợp uống Levamisol liều 100 mg/kg).
• Lô 4: Thuốc thử liều thấp (tiêm Cyclophosphamid 200 mg/kg kết hợp uống Linh lộc sơn liều 8,8 g/kg/ngày).
• Lô 5: Thuốc thử liều cao (tiêm Cyclophosphamid 200 mg/kg kết hợp uống Linh lộc sơn liều 17,6 g/kg/ngày).

Quy trình thực nghiệm diễn ra trong 8 ngày liên tục. Chuột được mẫn cảm bằng kháng nguyên Ovalbumin (OA) liều 0,1 ml và hồng cầu cừu 5% liều 0,5 ml vào ngày thứ nhất; tiêm phát hiện OA 0,05 ml ở gan bàn chân vào ngày thứ 7. Ngày thứ 8, tiến hành thu thập mẫu máu và bệnh phẩm mô học.

Lý do lựa chọn các phương pháp phân tích:

• Máy phân tích huyết học tự động Exigo-VET giúp định lượng chính xác tuyệt đối số lượng bạch cầu chung và công thức bạch cầu.
• Kỹ thuật miễn dịch gắn enzyme ELISA (hãng Invitrogen) đảm bảo độ nhạy cao trong định lượng cytokine IL-2, TNF-alpha và nồng độ kháng thể IgM.
• Thước panme cơ học đo độ dày gan bàn chân đánh giá khách quan phản ứng quá mẫn muộn.
• Phân tích mô bệnh học vi thể lách và tuyến ức dưới sự đánh giá chuyên môn độc lập nhằm đối chứng tổn thương thực thể.
• Xử lý số liệu bằng kiểm định Student's t-test giúp so sánh giá trị trung bình giữa các nhóm độc lập với độ tin cậy thống kê cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình thực nghiệm đã ghi nhận các kết quả nổi bật về khả năng phục hồi hệ miễn dịch của viên nang Linh lộc sơn:

Thứ nhất, trên chỉ số trọng lượng lách tương đối (TLLTĐ), lô mô hình tiêm Cyclophosphamid bị teo lách nghiêm trọng, chỉ số giảm mạnh từ 7,10 ± 1,69 %o (lô chứng sinh học) xuống 3,12 ± 0,62 %o (giảm 56,05%, p < 0,001). Khi sử dụng Linh lộc sơn liều cao 17,6 g/kg, chỉ số TLLTĐ phục hồi rõ rệt lên 4,00 ± 0,84 %o, tăng 28,21% so với lô mô hình (sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05). Ở liều 8,8 g/kg, TLLTĐ đạt 3,21 ± 0,42 %o, ghi nhận xu hướng cải thiện cấu trúc lympho.

Thứ hai, thuốc giúp hạn chế sự suy giảm nghiêm trọng của số lượng bạch cầu tổng số và các dòng bạch cầu hạt trung tính, tế bào mono trong máu ngoại vi sau khi chuột bị tổn thương tủy xương bởi hóa chất alkyl hóa.

Thứ ba, đối với đáp ứng miễn dịch tế bào, viên nang Linh lộc sơn làm tăng rõ rệt phản ứng phù nề quá mẫn chậm tại gan bàn chân chuột khi tiếp xúc lại với kháng nguyên OA sau 24 giờ, đồng thời thúc đẩy sự biểu hiện nồng độ cytokine điều hòa miễn dịch IL-2 và kiểm soát nồng độ TNF-alpha trong huyết thanh.

Thứ tư, trên đáp ứng miễn dịch dịch thể, nồng độ kháng thể đặc hiệu IgM ở các lô điều trị bằng Linh lộc sơn ghi nhận mức tăng sinh cao hơn có ý nghĩa so với lô mô hình bệnh lý.

Thảo luận kết quả

Tác dụng bảo vệ và phục hồi miễn dịch của viên nang Linh lộc sơn được lý giải dựa trên sự tương tác hiệp đồng của các hoạt chất sinh học quý. Nhân sâm chứa ginsenoside giúp thúc đẩy chuyển dạng tế bào lympho và kích thích thực bào; Nhung hươu giàu acid amin và IGF-1 hỗ trợ tăng sinh tế bào máu và củng cố thể trạng; Sâm cau cùng Ba kích kích thích tăng sinh lympho bào tại lách và hạn chế teo tuyến ức; Hà thủ ô đỏ và Hoài sơn cung cấp polysaccharide chống oxy hóa, bảo vệ tế bào miễn dịch trước sự phân hủy gốc tự do do hóa trị.

Khi so sánh với các nghiên cứu trong nước trên cùng mô hình suy giảm miễn dịch bằng Cyclophosphamid, kết quả của Linh lộc sơn có sự tương đồng ấn tượng. Cụ thể, bài thuốc Nam Địa Long từng ghi nhận khả năng phục hồi 42% đến 44% số lượng bạch cầu; viên nén Livganic liều 0,6 g/kg làm tăng nồng độ IgG và phản ứng bì OA; cao xương cá sấu liều 3,77 g/kg cải thiện khối lượng cơ quan lympho. Tuy nhiên, viên nang Linh lộc sơn thể hiện ưu thế vượt trội ở khả năng tác động đồng thời trên cả hai nhánh miễn dịch tế bào và dịch thể.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa sinh động qua các đồ thị cột biểu diễn trọng lượng lách tương đối và bảng so sánh các chỉ số huyết học giữa 5 nhóm chuột. Sự phục hồi của nang lympho trên tiêu bản giải phẫu vi thể lách và vùng tủy tuyến ức là minh chứng vững chắc cho cơ chế bồi bổ nguyên khí, dưỡng huyết và sinh tinh của Y học cổ truyền.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả tiền lâm sàng khả quan, nghiên cứu đưa ra 4 khuyến nghị hành động mang tính chiến lược:

1. Triển khai thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2 và 3: Hội đồng chuyên môn tại các Bệnh viện Y học cổ truyền cần tiến hành đánh giá hiệu quả của viên nang Linh lộc sơn trên bệnh nhân ung thư đang điều trị hóa chất hoặc người cao tuổi suy nhược cơ thể. Mục tiêu lâm sàng là cải thiện 30% đến 50% chỉ số bạch cầu và kháng thể huyết thanh sau liệu trình 60 ngày.

2. Chuẩn hóa quy trình chiết xuất và kiểm soát chất lượng: Cơ sở sản xuất đạt chuẩn GMP Bách Thảo Dược cần xây dựng tiêu chuẩn định lượng hoạt chất saponin toàn phần và polysaccharide trong cao khô hỗn hợp 480 mg, bảo đảm độ đồng đều hàm lượng hoạt chất đạt trên 95% theo Dược điển Việt Nam ấn bản thứ 5.

3. Mở rộng nghiên cứu cơ chế phân tử chuyên sâu: Các nhóm nghiên cứu dược lý cần thực hiện thêm các thử nghiệm in vitro trong vòng 12 tháng để xác định chính xác con đường dẫn truyền tín hiệu nội bào, đo lường sự biến đổi tỷ lệ tế bào CD4+/CD8+ và mức độ biểu hiện gen của các thụ thể chemokine CCR-5, CXCR-4.

4. Ứng dụng tích hợp trong phác đồ chăm sóc giảm nhẹ: Các cơ sở y tế chuyên khoa nên đưa sản phẩm vào danh mục hỗ trợ điều trị để giảm tác dụng phụ của hóa xạ trị, nâng cao chất lượng cuộc sống cho khoảng 70% bệnh nhân ung thư điều trị ngoại trú.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Bác sĩ và Dược sĩ Y học cổ truyền: Nắm bắt cơ sở khoa học hiện đại của bài thuốc phối ngũ 6 vị (Nhân sâm, Nhung hươu, Hoài sơn, Sâm cau, Ba kích, Hà thủ ô đỏ) để tự tin kê đơn điều trị chứng Hư lao, suy nhược cơ thể và suy giảm miễn dịch trên lâm sàng.
• Nhà nghiên cứu Dược lý và Miễn dịch học: Tiếp cận quy trình chuẩn hóa mô hình gây ức chế miễn dịch bằng Cyclophosphamid 200 mg/kg và bộ công cụ đánh giá miễn dịch toàn diện từ vi thể, tế bào đến dịch thể.
• Doanh nghiệp sản xuất Dược phẩm: Khai thác công thức bào chế viên nang cứng 500 mg, thông số kỹ thuật cao khô và dữ liệu an toàn - hiệu quả tiền lâm sàng để tối ưu hóa quy trình sản xuất và hoàn thiện hồ sơ đăng ký lưu hành sản phẩm.
• Giảng viên, Học viên cao học và Sinh viên Y Dược: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm, thiết kế thử nghiệm có đối chứng và kỹ thuật phân tích thống kê y sinh học.

Câu hỏi thường gặp

Viên nang Linh lộc sơn gồm những thành phần nào và liều dùng quy đổi ra sao? Chế phẩm gồm 6 dược liệu: Nhân sâm 333,3 mg, Nhung hươu 166,6 mg, Hoài sơn 1666,6 mg, Sâm cau 833,3 mg, Ba kích 1666,6 mg và Hà thủ ô đỏ 1666,6 mg dưới dạng cao khô hỗn hợp 480 mg trong 1 viên nang cứng 500 mg. Liều người dùng thông thường là 6 viên/ngày chia làm 2 lần.

Mô hình gây suy giảm miễn dịch bằng Cyclophosphamid trong nghiên cứu diễn ra như thế nào? Chuột nhắt trắng được tiêm màng bụng Cyclophosphamid liều duy nhất 200 mg/kg vào ngày thứ 4 của thử nghiệm. Hóa chất này gây độc tế bào tủy xương, làm giảm nghiêm trọng trọng lượng lách từ 7,10 %o xuống 3,12 %o và ức chế sản sinh bạch cầu.

Tác dụng nổi bật nhất của Linh lộc sơn trên cơ quan miễn dịch là gì? Ở liều 17,6 g/kg, viên nang Linh lộc sơn giúp tăng trọng lượng lách tương đối lên 4,00 ± 0,84 %o (tăng 28,21% so với lô mô hình bệnh lý, p < 0,05), bảo vệ cấu trúc vi thể lách và hạn chế teo tuyến ức trước tác động phá hủy của hóa chất.

Thuốc tác động thế nào đến đáp ứng miễn dịch qua trung gian tế bào? Linh lộc sơn làm tăng có ý nghĩa phản ứng phù nề quá mẫn chậm ở gan bàn chân chuột với kháng nguyên OA sau 24 giờ đo bằng thước panme, đồng thời kích thích giải phóng cytokine IL-2 và điều hòa TNF-alpha trong huyết thanh.

Nghiên cứu có ý nghĩa như thế nào trong việc kết hợp Đông - Tây y? Luận văn đã chứng minh bằng số liệu thực nghiệm rằng các bài thuốc bổ khí sinh tinh của Y học cổ truyền hoàn toàn có khả năng phục hồi các chỉ số miễn dịch học hiện đại, mở ra tiềm năng lớn trong việc hỗ trợ bệnh nhân sau hóa trị ung thư.

Kết luận

• Viên nang Linh lộc sơn chứng minh tác dụng điều biến miễn dịch vượt trội trên 50 chuột nhắt trắng chủng Swiss bị suy giảm miễn dịch thực nghiệm.
• Liều cao 17,6 g/kg giúp phục hồi 28,21% trọng lượng lách tương đối (đạt 4,00 ± 0,84 %o so với 3,12 ± 0,62 %o ở lô mô hình) với ý nghĩa thống kê p < 0,05.
• Cải thiện rõ rệt số lượng bạch cầu máu ngoại vi, phục hồi phản ứng quá mẫn muộn với kháng nguyên OA và tăng sinh kháng thể IgM.
• Cung cấp luận cứ khoa học vững chắc kết nối học thuyết "Chính khí - Phù chính" của Y học cổ truyền với hệ thống miễn dịch học hiện đại.
• Định hướng kế hoạch 24 tháng tới cần tập trung hoàn thiện thử nghiệm lâm sàng và mở rộng ứng dụng trong chăm sóc giảm nhẹ.

Hãy tải toàn văn tài liệu hoặc liên hệ với cơ sở đào tạo để cập nhật các nghiên cứu khoa học chuyên sâu về dược liệu và miễn dịch học!

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho miễn dịch đặc hiệu [1],[11],[12]. Các hàng rào đáp ứng miễn dịch tự nhiên: Hàng rào vật lý: Đó là da và niêm mạc có tác dụng ngăn cách nội môi của cơ thể với môi trƣờng xung quanh. Da lành lặn, không bị tổn thƣơng sẽ cản trở sự xâm nhập của kháng nguyên, đặc biệt lớp tế bào ngoài cùng (sừng hoá) luôn đƣợc bong ra và đổi mới tạo ra một cản trở vật lý trƣớc sự xâm 4 nhập của kháng nguyên. Niêm mạc gồm một lớp tế bào có tác dụng cản trở sự xâm nhập của kháng nguyên lạ, vì ngoài tính đàn hồi nhƣ da, nó còn đƣợc phủ bởi một lớp chất nhầy.

Chất nhầy do những tuyến dƣới niêm mạc tiết ra tạo nên màng bảo vệ làm cho vi khuẩn và các vật lạ không bám thẳng đƣợc vào tế bào, mà sự bám này là điều kiện tiên quyết để chúng có thể xâm nhập vào sâu hơn. Một số niêm mạc nhƣ mắt, miệng… thƣờng xuyên đƣợc rửa sạch bởi các dịch tiết loãng. Một số niêm mạc khác nhƣ niêm mạc đƣờng hô hấp lại có các vi nhung mao luôn rung động cản bụi mang theo vi sinh vật và các vật lạ, không cho chúng vào phế nang và đẩy ra khỏi phế quản cùng với các phản xạ ho và hắt hơi [1],[11],[12]. Hàng rào hóa học: Da và niêm mạc ngoài tác dụng cản trở cơ học chúng còn đƣợc tăng cƣờng bởi một số yếu tố hoá học.

Trên da có các chất tiết: acid lactic, acid béo của mồ hôi và tuyến mỡ dƣới da mà các vi khuẩn không tồn tại lâu đƣợc. Tại niêm mạc chất nhầy bảo vệ bề mặt tế bào khỏi bị enzyme của virus tác động. Dịch tiết của các tuyến nhƣ nƣớc mắt, nƣớc bọt, nƣớc mũi, sữa… có chứa nhiều lysozym có tác dụng trên vỏ của một số vi khuẩn. Khi kháng nguyên vƣợt qua đƣợc hàng rào da và niêm mạc sẽ gặp phải hàng rào hoá học ngay bên trong cơ thể, đó là dịch nội môi, huyết thanh có chứa lysozym, protein phản ứng C, các thành phần của bổ thể, interferon… Protein phản ứng C là một protein trong huyết thanh có nồng độ tăng cao trong viêm cùng với sự có mặt của ion canci, có tác dụng đối với phế cầu trùng và cố định bổ thể.

Bổ thể là một hệ thống gồm nhiều thành phần, bản chất là các chuỗi poly peptid đƣợc hoạt hoá theo một trình tự nhất định, khi đƣợc hoạt hoá mỗi thành phần của nó sẽ đƣợc cắt ra ít nhất là 2 thành phần, mỗi phần có tác dụng riêng. Ví dụ phần C3a và C5a có tác dụng hoá ứng động bạch cầu, gây giãn mạch…Phần C3b, C5b dính vào vi khuẩn giúp cho tế bào thực bào dễ tiếp cận và tiêu diệt vi khuẩn. Interferon là một họ protein đƣợc sản xuất bởi nhiều loại tế bào có đặc tính chống một cách không đặc hiệu các 5 virus, làm cản trở sự xâm nhập và nhân lên của virus. Những tế bào bị nhiễm virus lại có khả năng sinh ra interferon thấm vào các tế bào xung quanh, giúp các tế bào không bị virus xâm nhập tiếp [1],[11],[12].

Hàng rào tế bào: Đây là hàng rào quan trọng và phức tạp nhất. Các tế bào có khả năng thực bào đã đƣợc Mechnikoff phát hiện ra từ những năm đầu của thế kỷ XX, gồm hai loại: Tiểu thực bào và đại thực bào. Không những trong máu, trong nội môi có tế bào thực bào mà trên niêm mạc cũng có rất nhiều tế bào có khả năng thực bào di tản từ nội môi ra. Tiểu thực bào là những bạch cầu hạt trung tính.

Đại thực bào cũng bắt nguồn từ tuỷ xƣơng, phân hoá thành mono bào ở máu hoặc di tản đến các mô trở thành các tế bào của hệ thống võng nội mô. Hàng rào thể chất: là tổng hợp tất cả các đặc điểm hình thái và chức năng của cơ thể. Những đặc điểm đó khá bền vững, có tính di truyền quyết định tính phản ứng của cơ thể trƣớc các yếu tố xâm nhập. Chính hàng rào này đã tạo nên sự khác nhau giữa loài này với loài khác, giữa cá thể này với cá thể khác, trƣớc sự tấn công của các vật lạ.

Hàng rào thể chất đã tạo nên sự khác biệt về sức đề kháng, tính nhạy cảm giữa các cá thể, các loài. Viêm không đặc hiệu: Tất cả các cơ chế bảo vệ kể trên có thể thấy ở một hiện tƣợng rất hay gặp đó là viêm không đặc hiệu (viêm cấp) với biểu hiện là phản ứng tuần hoàn và phản ứng tế bào với các triệu chứng sƣng, nóng, đỏ, đau, nhằm tiêu diệt và loại bỏ các tác nhân xâm nhập. Miễn dịch đặc hiệu Miễn dịch đặc hiệu (miễn dịch đặc hiệu) là trạng thái miễn dịch xuất hiện khi cơ thể đã có tiếp xúc với kháng nguyên. Kháng nguyên đƣợc đƣa vào chủ động hay ngẫu nhiên.

Miễn dịch đặc hiệu có thể có đƣợc khi truyền các tế bào có thẩm quyền miễn dịch hoặc truyền kháng thể vào cơ thể [11],[12]. 6 Hệ thống đáp ứng miễn dịch đặc hiệu: Để loại trừ kháng nguyên lạ khi xâm nhập vào cơ thể, hệ thống đáp ứng miễn dịch đặc hiệu sử dụng hai phƣơng thức: Đáp ứng miễn dịch dịch thể và đáp ứng miễn dịch qua trung gian tế bào. Cả hai phƣơng thức đáp ứng miễn dịch đều trải qua 3 bƣớc: Nhận diện, hoạt hoá và hiệu ứng Bước nhận diện kháng nguyên: Khi kháng nguyên xâm nhập vào cơ thể sống sẽ gặp sức đề kháng đầu tiên của cơ thể là đáp ứng miễn dịch tự nhiên. Trong phản ứng bảo vệ này, đại thực bào đóng một vai trò rất quan trọng.

Nếu hiện tƣợng thực bào là một phần của đáp ứng miễn dịch không đặc hiệu thì đồng thời cũng là bƣớc khởi đầu của đáp ứng miễn dịch đặc hiệu. Trong đáp ứng miễn dịch đặc hiệu đại thực bào có chức năng xử lý và trình diện kháng nguyên. Những kháng nguyên lạ sau khi bị các tế bào thực bào tiêu trong túi thực bào thì một số sản phẩm giáng hoá của chúng đƣợc đƣa ra ngoài màng thực bào kết hợp với phân tử MHC II (Phức hợp hoà hợp mô chủ yếu) để trình diện cho các tế bào có thẩm quyền miễn dịch. Lympho bào là những tế bào sẽ tham gia vào đáp ứng miễn dịch đặc hiệu [11],[12],[16].

Bước hoạt hoá: Các lympho bào có receptor tƣơng ứng với tế bào thực bào trình diện (TCR đối với lympho bào T và BCR đối với lympho bào B) sẽ tiếp nhận kháng nguyên. Khi có sự liên kết giữa hai tế bào nhƣ thế sẽ tạo ra quá trình hoạt hoá các lympho bào. Nếu là lympho bào B sẽ hình thành đáp ứng miễn dịch dịch thể, nếu là lympho bào T thì sẽ hình thành đáp ứng miễn dịch tế bào. Tế bào trí nhớ: Một số lympho bào B và T đã đƣợc mẫn cảm sẽ trở thành các tế bào trí nhớ, nếu tiếp xúc lại với kháng nguyên đã gây mẫn cảm sẽ tạo ra đáp ứng miễn dịch với cƣờng độ mạnh hơn và thời gian duy trì đáp ứng nhanh và dài hơn [12],[16].

Bước hiệu ứng: Tạo ra các kháng thể hoặc các tế bào T dƣới lớp để tiêu diệt kháng nguyên. Khi kháng nguyên đƣợc trình diện cho tế bào lympho B thì tế bào B đƣợc hoạt hoá (trực tiếp nếu kháng nguyên không phụ thuộc 7 tuyến ức hoặc gián tiếp qua lympho bào Th nếu kháng nguyên phụ thuộc tuyến ức) và sẽ biệt hoá thành tƣơng bào sản xuất ra kháng thể dịch thể gọi là globulin miễn dịch viết tắt là Ig. Các Ig khi đổ vào dịch nội môi có thể lƣu hành trong đó một thời gian, một số có ái tính với tế bào hạt ái kiềm, một số kết hợp với kháng nguyên có khả năng hoạt hoá bổ thể và làm giải phóng các hoá chất trung gian. Những hiện tƣợng này đƣợc thấy trong phản ứng viêm đặc hiệu.

Khi đại thực bào trình diện kháng nguyên cho tế bào lympho T (kháng nguyên phụ thuộc tuyến ức) làm cho những tế bào này đƣợc mẫn cảm trở thành những tế bào T hoạt hoá và một số trở thành tế bào trí nhớ. Tế bào lympho T hoạt hoá sản xuất ra những chất tƣơng tự nhƣ globulin miễn dịch, nhƣng chỉ có phần hoạt động kết hợp với kháng nguyên là lộ ra khỏi bề mặt của tế bào. Sự kết hợp kháng nguyên ngay trên bề mặt tế bào sẽ kích thích lympho bào tiết ra các lymphokin. Sự điều hoà đáp ứng miễn dịch: Cũng nhƣ mọi đáp ứng của cơ thể sống, đáp ứng miễn dịch một khi xảy ra chịu sự điều hoà phức tạp do nhiều loại tế bào tham gia.

Đáng chú ý là T helper (Th: hỗ trợ) và T Suppessor (Ts: T ức chế ) và các chất lymphokin [11],[12],[16]. Phân loại miễn dịch đặc hiệu Miễn dịch đặc hiệu đƣợc chia làm hai loại là miễn dịch thể dịch (còn gọi là miễn dịch qua trung gian kháng thể) và miễn dịch tế bào (hay miễn dịch qua trung gian tế bào) * Miễn dịch dịch thể (humoral immunity): do các tế bào lympho B đảm nhiệm với các globulin miễn dịch lƣu hành trong các dịch IgG, IgM, IgA, IgE, IgD. - Kháng thể IgG: có nồng độ cao nhất trong huyết thanh. Phân tử IgG là một monormer gồm hai chuỗi nặng và hai chuỗi nhẹ.

IgG có thể thấy cả trong lòng mạch và ở ngoài lòng mạch. IgG là kết quả miễn dịch đặc hiệu sau khi tiếp xúc với kháng nguyên. 8 - Kháng thể IgM: IgM monormer xuất hiện trên bề mặt tế bào B. Loại IgM này đƣợc phát hiện ở trên bề mặt của 90% số tế bào B trong máu ngoại vi và có vai trò sinh học nhƣ một thụ thể dành cho kháng nguyên.

IgM là lớp globulin miễn dịch đầu tiên đƣợc tổng hợp ở trẻ sơ sinh. Cấu trúc pentamer của IgM làm cho lớp kháng thể này có một số tính chất riêng biệt [11],[12]. - Kháng thể IgA: là lớp globulin miễn dịch chính trong dịch ngoại tiết sữa, nƣớc bọt, nƣớc mắt, dịch nhầy khí phế quản, đƣờng tiết niệu, sinh dục, đƣờng tiêu hóa. - Kháng thể IgE: nồng độ trong huyết thanh rất nhỏ.

Các kháng thể IgE gây ra các phản ứng quá mẫn tức thì với phản ứng của hen, mày đay và sốc phản vệ. - Kháng thể IgD: đƣợc phát hiện lần đầu tiên ở một bệnh nhân bị đa u tủy mà protein đa u tủy của bệnh này không phản ứng với huyết thanh kháng isotype kháng lại cacsisotype đã biết lúc đó là IgG, IgM, IgA. * Miễn dịch qua trung gian tế bào: do các tế bào lympho T đảm nhận với các dƣới nhóm chúng: TCDH, Tc, Ts, Th và các cytokin do chúng tiết ra.