Đánh giá tác dụng của phương pháp điện trường châm kết hợp xoa bóp bấm huyệt điều trị đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm ở người bệnh tại các khoa nội trú tại bệnh viện y học cổ truyền tp hcm

Đánh giá hiệu quả phương pháp điện trường châm và xoa bóp bấm huyệt trong điều trị đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm tại bệnh viện y học cổ truyền TP HCM.

• Tác giả: Nguyễn Lê Phi Long
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Đình Long
• Trường học: Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Đánh giá tác dụng của phương pháp điện trường châm kết hợp xoa bóp bấm huyệt điều trị đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP.HCM

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đau Thần Kinh Tọa Do Thoát Vị Đĩa Đệm Nguyên Nhân

Đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm là một vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới. Bệnh thường gặp ở độ tuổi từ 30 đến 60, gây ra những cơn đau dữ dội lan dọc theo dây thần kinh tọa, từ thắt lưng xuống chân. Thoát vị đĩa đệm chiếm tỷ lệ lớn trong các trường hợp đau thần kinh tọa, gây ra sự chèn ép lên rễ thần kinh và dẫn đến các triệu chứng khó chịu. Việc chẩn đoán và điều trị sớm là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Y học cổ truyền (YHCT) có nhiều phương pháp điều trị hiệu quả, trong đó có điện trường châm và xoa bóp bấm huyệt. Các phương pháp này giúp giảm đau, giãn cơ và phục hồi chức năng vận động.

1.1. Nguyên nhân chính gây đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm

Nguyên nhân hàng đầu gây đau thần kinh tọa là thoát vị đĩa đệm, đặc biệt ở các đốt sống L4-L5 và L5-S1. Các yếu tố như chấn thương, thoái hóa cột sống, và tư thế sai khi lao động có thể dẫn đến thoát vị đĩa đệm. Theo tài liệu, chấn thương (cấp, mạn, vi chấn thương) là nguyên nhân hàng đầu gây thoát vị đĩa đệm. Tuy nhiên chấn thương gây ra thoát vị đĩa đệm chỉ phát sinh khi bệnh nhân bị bệnh lý thoái hóa đĩa đệm sinh lý ( lão hóa) hay thứ phát đến một mức độ nào đó sẽ không chịu đựng được một lực chấn thương nhẹ hay một tác động của tải trọng nhẹ mà gây thoát vị đĩa đệm.

1.2. Dịch tễ học và đối tượng dễ mắc đau thần kinh tọa

Bệnh thường gặp ở lứa tuổi 30 đến 60 tuổi. Nam mắc bệnh nhiều hơn nữ gấp 3 lần . Đau thần kinh tọa có nhiều nguyên nhân nhưng phổ biến nhất là thoát vị đĩa đệm ( chiếm 60-90% theo nhiều tác giả, 75% theo Castaigne. Bệnh có tính nghề nghiệp: tỷ lệ mắc bệnh cao ở các đối tượng khuân vác nặng, lái xe, lái tàu. Những người mang vác và lao động nặng tư thế sai, đột ngột… là yếu tố dễ làm khởi phát bệnh.

II. Thách Thức Điều Trị Đau Thần Kinh Tọa Y Học Hiện Đại YHCT

Điều trị đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm đặt ra nhiều thách thức cho cả y học hiện đại và y học cổ truyền. Mặc dù phẫu thuật có thể giải quyết căn nguyên bằng cách loại bỏ phần đĩa đệm bị thoát vị, nhưng không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả lâu dài và có thể gây ra các biến chứng. Điều trị nội khoa bằng thuốc giảm đau và chống viêm có thể gây ra các tác dụng phụ nghiêm trọng. Do đó, việc tìm kiếm các phương pháp điều trị an toàn và hiệu quả, đặc biệt là các phương pháp không dùng thuốc như điện trường châm và xoa bóp bấm huyệt, ngày càng trở nên quan trọng. YHCT có nhiều ưu điểm trong việc điều trị đau thần kinh tọa, giúp giảm đau, cải thiện chức năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

2.1. Hạn chế của phương pháp phẫu thuật và điều trị bằng thuốc

Phương pháp điều trị bằng can thiệp ngoại khoa để lấy nhân nhầy bị thoát vị, giải phóng các rễ thần kinh khỏi sự chèn ép của phần đĩa đệm thoát vị được coi là một biện pháp điều trị giải quyết căn nguyên triệt để. Tuy nhiên trên thực tế, không phải luôn giải quyết được tiệt căn do các phần còn lại của đĩa đệm có thể tiếp tục thoát vị, gây tái phát sau mổ, đặc biệt ở bệnh nhân lao động nặng, không có các biện pháp tránh áp lực quá mức lên đĩa đệm. Ngoài ra, có một số tai biến do phẫu thuật, hậu quả do xơ hóa cũng là hạn chế của phẫu thuật.

2.2. Ưu điểm của YHCT trong điều trị đau thần kinh tọa

Theo Y học cổ truyền (YHCT), đau thần kinh tọa do TVĐĐ thuộc phạm vi chứng tý, chứng huyết ứ, khí trệ huyết ứ với các bệnh danh cụ thể: yêu thống, yêu cước thống. YHCT có rất nhiều phương pháp để điều trị như châm, cứu, xoa bóp, bấm huyệt, thuốc thang sắc uống, thuốc đắp, thuốc bôi.

III. Điện Trường Châm Cách Giảm Đau Thần Kinh Tọa Hiệu Quả YHCT

Điện trường châm là một phương pháp điều trị đau thần kinh tọa hiệu quả trong YHCT. Phương pháp này kết hợp giữa châm cứu truyền thống và kích thích điện, giúp tăng cường tác dụng giảm đau, giãn cơ và phục hồi chức năng. Điện trường châm tác động lên các huyệt vị trên cơ thể, kích thích hệ thần kinh và giải phóng các chất giảm đau tự nhiên. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả trong việc điều trị đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm, giúp giảm đau nhanh chóng và cải thiện khả năng vận động của bệnh nhân. Theo BS. HỒ THỊ NGỌC HUYẾN , cô là người đã truyền dạy tôi kỹ thuật trường châm , kinh nghiệm lâm sàng , luôn theo sát tôi , hướng dẫn tôi trên từng bệnh nhân .

3.1. Cơ chế tác dụng của điện trường châm trong giảm đau

Điện trường châm tác động lên các huyệt vị, kích thích hệ thần kinh và giải phóng endorphin, một chất giảm đau tự nhiên của cơ thể. Kích thích điện cũng giúp tăng cường lưu thông máu, giảm viêm và giảm co thắt cơ.

3.2. Ưu điểm của điện trường châm so với châm cứu truyền thống

Điện trường châm có thể tạo ra kích thích mạnh hơn và chính xác hơn so với châm cứu truyền thống. Điều này giúp tăng cường hiệu quả điều trị và giảm thời gian điều trị.

IV. Xoa Bóp Bấm Huyệt Bí Quyết Chữa Đau Thần Kinh Tọa Tại Nhà

Xoa bóp bấm huyệt là một phương pháp điều trị đau thần kinh tọa đơn giản và hiệu quả, có thể thực hiện tại nhà. Phương pháp này giúp thư giãn cơ bắp, giảm đau và cải thiện lưu thông máu. Xoa bóp bấm huyệt tác động lên các huyệt vị và các vùng cơ bị căng cứng, giúp giải phóng sự chèn ép lên dây thần kinh tọa. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong việc giảm đau và cải thiện chức năng vận động cho bệnh nhân đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm. Việc kết hợp xoa bóp bấm huyệt với điện trường châm có thể mang lại hiệu quả điều trị tối ưu.

4.1. Các huyệt vị quan trọng trong xoa bóp bấm huyệt điều trị đau thần kinh tọa

Các huyệt vị quan trọng bao gồm: Hoàn khiêu, Thừa phù, Ủy trung, Dương lăng tuyền, Giải khê, và Côn lôn. Việc xoa bóp và bấm các huyệt này giúp giảm đau và cải thiện chức năng vận động.

4.2. Hướng dẫn tự xoa bóp bấm huyệt tại nhà để giảm đau

Người bệnh có thể tự xoa bóp nhẹ nhàng các vùng cơ bị căng cứng và bấm các huyệt vị quan trọng trong khoảng 15-20 phút mỗi ngày. Nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia YHCT để được hướng dẫn cụ thể.

V. Nghiên Cứu Thực Tế Hiệu Quả Điện Trường Châm Xoa Bóp Bấm Huyệt

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của điện trường châm kết hợp xoa bóp bấm huyệt trong điều trị đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm. Các nghiên cứu này cho thấy rằng phương pháp này giúp giảm đau, cải thiện chức năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng điện trường châm và xoa bóp bấm huyệt có thể giúp giảm sự phụ thuộc vào thuốc giảm đau và giảm nguy cơ tái phát bệnh. Đề tài “ Đánh giá tác dụng của phương pháp điện trường châm kết hợp xoa bóp bấm huyệt điều trị đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm “ ở người bệnh tại các khoa nội trú tại Bệnh Viện Y Học Cổ Truyền TP.HCM ”, nhằm 2 mục tiêu : -Đánh giá tác dụng của phương pháp điện trường châm kết hợp xoa bóp bấm huyệt điều trị đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm . -Theo dõi tác dụng không mong muốn của phương pháp điều trị .

5.1. Kết quả nghiên cứu về tác dụng giảm đau của điện trường châm

Các nghiên cứu cho thấy rằng điện trường châm có thể giảm đau đáng kể cho bệnh nhân đau thần kinh tọa, đặc biệt là khi kết hợp với xoa bóp bấm huyệt.

5.2. Cải thiện chức năng vận động sau điều trị bằng điện trường châm

Bệnh nhân thường có thể đi lại, ngồi và thực hiện các hoạt động hàng ngày dễ dàng hơn sau khi được điều trị bằng điện trường châm và xoa bóp bấm huyệt.

VI. Kết Luận Triển Vọng Điện Trường Châm Xoa Bóp Bấm Huyệt

Điện trường châm và xoa bóp bấm huyệt là những phương pháp điều trị đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm hiệu quả và an toàn trong YHCT. Việc kết hợp hai phương pháp này có thể mang lại hiệu quả điều trị tối ưu, giúp giảm đau, cải thiện chức năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của điện trường châm và xoa bóp bấm huyệt trong điều trị đau thần kinh tọa và các bệnh lý khác.

6.1. Tóm tắt lợi ích của điện trường châm và xoa bóp bấm huyệt

Điện trường châm và xoa bóp bấm huyệt giúp giảm đau, giãn cơ, cải thiện lưu thông máu và phục hồi chức năng vận động cho bệnh nhân đau thần kinh tọa.

6.2. Hướng nghiên cứu và phát triển trong tương lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của điện trường châm và xoa bóp bấm huyệt trong điều trị đau thần kinh tọa và các bệnh lý khác, cũng như để tối ưu hóa phác đồ điều trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đau thần kinh tọa theo YHHĐ 1. Đại cương Đau dây thần kinh hông to hay thần kinh tọa là chứng đau ở rễ thần kinh L5 và cùng S1 với đặc tính đau lan theo đường đi của dây thần kinh hông to .( Bách khoa thư bệnh học) Đau dây thần kinh tọa có nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là do những tổn thương ở cột sống thắt lưng. Năm 1928 , một nguyên nhân mới đã được phát hiện làm thay đổi hẳn khái niệm về nguyên nhân gây bệnh , đó là thoát vị đĩa đệm vùng cột sống thắt lưng.

Sigwald và Dereux là hai người đầu tiên mô tả hội chứng đau thần kinh hông to do thoát vị đĩa đệm vùng thắt lưng., Middleton và Teacher tách đau dây thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm thành một thể riêng (1911). chứng minh đau dây thần kinh hông to là bệnh đau ở rễ chứ không phải đau ở dây. ( 1925-1951) là người mô tả rất kỹ về cấu trúc giải phẫu của đĩa đệm. Alajouanine , Petit Dutaillis (1928-1930) , Mauric (1933) và Mixter và Barr (1934) đã mô tả kỹ về lâm sàng và giải phẫu bệnh của thoát vị đĩa đệm.

Từ 1937, đã có hàng loạt công trình nghiên cứu về đau dây thần kinh tọa của Glorieux (1937), Bergouignan và Caillon (1939). Trong số này , trường phái của De Sèze đã có những đóng góp rất lớn .2 Định Nghĩa : [1] [2] [3] Đau dây thần kinh tọa là hội chứng đau rễ ( hay gốc) với đặc tính : đau lan theo đường đi của dây thần kinh tọa từ thắt lưng – cùng đến hông , dọc theo mặt sau đùi. Xuyên ra mặt trước ngoài cẳng chân đến mu bàn chân phía ngón chân 3 cái ( do tổn thương dây mác chung). Hoặc xuyên ra mặt sau cẳng chân đến gan bàn chân đến ngón út ( do tổn thương dây chày) [6],[10],[11].3 Dịch tễ học: [4] [5] Bệnh thường gặp ở lứa tuổi 30 đến 60 tuổi.

Nam mắc bệnh nhiều hơn nữ gấp 3 lần. Đau thần kinh tọa có nhiều nguyên nhân nhưng phổ biến nhất là thoát vị đĩa đệm ( chiếm 60-90% theo nhiều tác giả, 75% theo Castaigne. Bệnh có tính nghề nghiệp: tỷ lệ mắc bệnh cao ở các đối tượng khuân vác nặng, lái xe, lái tàu. Những người mang vác và lao động nặng tư thế sai, đột ngột… là yếu tố dễ làm khởi phát bệnh.4 Giải phẫu học dây thần kinh tọa: [6] [7] [8] Dây thần kinh tọa là dây thần kinh dài và to nhất trong cơ thể trải dài từ phần dưới thắt lưng đến tận ngón chân được tạo nên trong hố chậu, được tạo bởi các rễ L4,L5,S1,S2,S3 trong đó có 2 rễ cơ bản là rễ L5 và S1.

Những rễ này thuộc đám rối thần kinh thắt lưng cùng. - Dây thần kinh tọa gồm dây thần kinh chày và dây thần kinh mác chung hợp lại trong một bao chung : Dây mác chung ( dây hông khoeo ngoài ) : Do các sợi phần sau của ngành trước từ rễ thần kinh L4,L5,S1,S2 tạo thành. Dây chày ( dây hông khoeo trong) : Do các sợi của ngành trước từ các rễ thần kinh L4,L5,S1,S2,S3 tạo thành.5 Sinh Lý : [4] - Dây thần kinh tọa chi phối cảm giác, dinh dưỡng và vận động cho phần lớn chi dưới, chủ yếu là cẳng chân. Rễ L5 S1 TK TK Mác TK Chày Cơ  Cơ cẳng chân trước  Cơ cẳng chân sau  Cơ duỗi các ngón  Cơ gấp các ngón chân Vận động  Gấp bàn chân  Duỗi bàn chân  Duỗi các ngón chân  Gấp các ngón chân  Xoay ngoài bàn chân  Xoay trong bàn chân Động tác  Đứng, đi bằng gót chân  Đứng, đi bằng mũi chân Phản xạ  Không  Gân gót Cảm giác  Mặt sau – ngoài đùi  Mặt sau-giữa đùi  Mặt trước – ngoài cẳng  Mặt sau- ngoài cẳng chân chân  Gan bàn chân, bờ ngoài bàn  Mu bàn chân, kẽ giữa ngón chân, ngón chân thứ 5 và ½ chân 1-2.

ngón chân thứ 4.1 Thoái hóa cột sống thắt lưng: - Thoát vị đĩa đệm là nguyên nhân thường gặp nhất của đau dây thần kinh tọa, thường xảy ra ở đĩa đệm L4-L5 và L5-S1, do hai đĩa đệm này là bản lề vận động chủ yếu của cột sống. - Yếu tố chấn thương ( cấp, mạn, vi chấn thương) là nguyên nhân hàng đầu gây thoát vị đĩa đệm. Tuy nhiên chấn thương gây ra thoát vị đĩa đệm chỉ phát sinh khi bệnh nhân bị bệnh lý thoái hóa đĩa đệm sinh lý ( lão hóa) hay thứ phát đến một mức độ nào đó sẽ không chịu đựng được một lực chấn thương nhẹ hay một tác động của tải trọng nhẹ mà gây thoát vị đĩa đệm.2 Thoái hóa cột sống thắt lưng : - Thoái hóa cột sống liên quan đến khoang đĩa đệm, khớp liên mấu hoặc các mô nâng đỡ và mô mềm xung quanh dẫn đến các bệnh lý trên gây chèn ép rễ thần kinh.3 Trượt đốt sống : - Sự trượt thường là về phía trước của một đốt sống phía trên so với đốt phía dưới. Nữ gặp nhiều hơn nam.

Trượt đốt sống hay kèm với thoái hóa cột sống, hẹp ống sống chèn ép các rễ thần kinh L5, S1 gây đau thần kinh tọa. - Nguyên nhân gây trượt đốt sống: (1) do loạn sản, (2) do khuyết eo đốt sống, (3) do thoái hóa, (4) do chấn thương, (5) thứ phát sau bệnh xương, u.4 Viêm cột sống: - Tổn thương viêm cột sống gây hẹp lỗ liên hợp, hẹp ống sống chèn ép các rễ thần kinh. Đau thắt lưng hông có đặc điểm tăng lên khi vận động và thường không có sự tương xứng giữa lâm sàng và chụp X-quang. - Nguyên nhân do tụ cầu ( thường gặp sau các nhiễm trùng ngoài da, tiết niệu, phổi…) hoặc do lao cột sống.5 Viêm cột sống dính khớp: - Đặc điểm là viêm khớp liên đốt sống làm cho cứng khớp đốt sống hoàn toàn và cứng gần như hoàn toàn khớp ở gốc tứ chi với sự nguyên vẹn của khớp xương nhỏ.

6 - Khác với viêm đốt sống, viêm cột sống dính khớp thường tiến triển âm thầm với biểu hiện đau thắt lưng hông và mông, cứng khớp cột sống vào buổi sáng, gặp ở nam giới trước 40 tuổi, đau tăng về đêm và không đỡ đau khi nghỉ. X-quang thấy các đốt sống dính với nhau ( cầu xương) , mất khe khớp tạo nên hình ảnh “ đốt tre” khi các dây chằng bị vôi hóa.6 Chấn thương : - Chấn thương trực tiếp vào dây thần kinh tọa, gẫy xương cột sống thắt lưng, gãy xương chậu… 1.7 Lâm sàng đau thần kinh tọa: [11] [12] [13] 1.1 Hội chứng cột sống: a. Biến dạng cột sống: - Bệnh nhân đau dây thần kinh tọa cấp thường có biến dạng cột sống do tư thế chống đau, biểu hiện là vẹo cột sống tư thế mục đích làm giảm áp lực lên dây thần kinh bị chèn ép do đó giảm đau. - Bệnh nhân có thể nghiên về bên rễ bị chèn ép hoặc về phía ngược lại thường là biểu hiện chủ yếu của thoát vị đĩa đệm.

Vẹo người sang bên đau ( tư thế chống Vẹo người sang bên không đau ( tư thế đau thẳng) chống đau chéo) TVĐĐ cạnh trung tâm ( thoát vị sau- TVĐĐ cạnh bên ( thoát vị lỗ ghép) bên) b. Đau cột sống thắt lưng : - Đau cột sống thắt lưng L4, L5, S1. Đau cấp tính dưới sáu tuần, bán cấp 6- 12 tuần, mạn tính > 12 tuần. - Cường độ đau cấp tính có thể dữ dội, nếu bán cấp và mạn tính có thể chỉ âm ỉ.

Đau có tính chất cơ học, tăng khi vận động giảm khi nằm nghỉ. - Sờ thấy co cứng cơ cạnh sống bên đau ( tăng trương lực cơ cạnh cột sống). - Ấn gõ dọc các mõm gai L4, L5, S1 có thể xuất hiện đau chói. 7 - Gõ dồn : đấm từ đầu xuống tạo lực truyền theo trục dọc cột sống hoặc cho bệnh nhân đứng nhón gót rồi nện mạnh gót xuống sàn nhà có thể xuất hiện đau chói.

Giảm biên độ vận động của cột sống: - Khoản cách ngón tay mặt đất :  Cách khám : cho bệnh nhân đứng thẳng, chân thẳng, yêu cầu bệnh nhân cúi tối đa, hai tay thẳng và ngón tay hướng xuống đất. Sau đó đo khoản cách từ giữa ngón tay giữa của bệnh nhân tới mặt đất.  Đánh giá : bình thường khoản cách ngón tay đất thường bằng 0 ( ngón tay giữa chạm được xuống đất), hoặc là một số âm. Bệnh nhân đau thần kinh tọa thì ngón tay không thể chạm được xuống đất.

- Nghiệm pháp Schober:  Cách khám: bệnh nhân đứng thẳng, đánh dấu vị trí A ngang mức khớp cột sống thắt lưng cùng (L5-S1), sau đó đánh dấu điểm B phía trên điểm A 10 cm. Bảo bệnh nhân cúi tối đa và đo lại khoảng cách giữa điểm A và B.  Đánh giá: chỉ số Schober bình thường khi khoảng cách 2 điểm A-B tăng ít nhất 4 cm. Chỉ số Schober giảm nếu khoảng cách A-B tăng < 4 cm chứng tỏ có sự giảm vận động cột sống thắt lưng.

- Nghiệm pháp Schober bổ sung ( tác giả MACRAE):  Cách khám: Bệnh nhân đứng thẳng, đánh dấu điểm A ngang mức khớp cột sống thắt lưng cùng (L5-S1), sau đó đánh dấu điểm B dưới điểm A 5 cm và điểm C trên điểm A 10 cm. Bảo bệnh nhân cúi tối đa và đo lại khoản cách giữa hai điểm B và C.  Đánh giá: Chỉ số “Schober bổ sung” bình thường khi khoản cách giữa hai điểm B-C tăng ít nhất 6 cm .Chỉ số “Schober bổ sung” giảm khi khoản cách B-C tăng < 6 cm chứng tỏ có sự giảm vận động cột sống thắt lưng.2 Hội chứng rễ thần kinh: a. Đau rễ thần kinh thắt lưng cùng: - Đau kiểu rễ thần kinh: Đau vùng cột sống thắt lưng L4, L5, S1, lan xuống mông đùi, cẳng chân theo đường đi của rễ thần kinh tương ứng.

8  Rễ L5: từ thắt lưng xuống mông xuống mặt sau ngoài đùi, mặt trước ngoài cẳng chân xuống mu chân, từ bờ ngoài bàn chân chéo qua mu chân đến ngón chân cái.  Rễ S1: từ thắt lưng xuống mông, xuống mặt sau giữa đùi, mặt sau ngoài cẳng chân xuống gót chân, gan chân, dọc bờ ngoài bàn chân đến ngón chân út.  Đau sâu trong cơ, xương, cảm giác nhức nhối khó chịu, có khi buốt nhói như dao đâm hoặc như bị điện giật, như cháy bỏng, tăng lên ngay cả khi sờ nhẹ vào da. Hoặc có người đau mức độ nhẹ hơn, dần dần thành mản tính với cảm giác như bị khoét thủng, cắn nát.

Đó là do co thắt quá mức các cơ cạnh sống và cơ cẳng chân.