Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Hoạt Động Phát Triển Du Lịch Biển Đến Môi Trường Tại Cửa Lò, Nghệ An

Luận văn phân tích tác động của phát triển du lịch biển đến môi trường tại thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Khánh Sinh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Chí Hiểu
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Hoạt Động Phát Triển Du Lịch Biển Đến Môi Trường Tại Cửa Lò, Nghệ An
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý luận về du lịch biển
• 2.1.1. Lịch sử phát triển
• 2.1.2. Xu thế, triển vọng
• 2.2. Môi trường
• 2.2.1. Khái niệm môi trường
• 2.2.2. Khái niệm môi trường du lịch
• 2.2.3. Môi trường du lịch tự nhiên
• 2.2.3.1. Môi trường địa chất
• 2.2.3.2. Môi trường nước
• 2.2.3.3. Môi trường không khí
• 2.2.3.4. Môi trường sinh học
• 2.2.4. Tác động của du lịch biển tới môi trường tự nhiên
• 2.2.4.1. Các tác động tích cực
• 3. PHẦN 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Ảnh hưởng của hoạt động phát triển du lịch đến môi trường Thị Xã Cửa Lò
• 3.5. Đề xuất các biện pháp nhằm phát huy mặt tích cực và giảm thiểu tác động có hại của hoạt động du lịch tới môi trường
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.6.2. Phương pháp quan sát thực địa
• 3.6.3. Phương pháp điều tra
• 3.6.3.1. Điều tra phỏng vấn bằng phiếu điều tra với số lượng
• 3.6.4. Phương pháp chuyên gia
• 3.6.5. Phương pháp xử lý phân tích số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội thị xã Cửa Lò
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện Kinh Tế - Xã Hội
• 4.2. Hiện trạng hoạt động du lịch của khu du lịch biển Cửa Lò
• 4.2.1. Hiện trạng khách du lịch biển Cửa Lò
• 4.2.2. Doanh thu từ hoạt động du lịch
• 4.2.3. Cơ sở lưu trú – kinh doanh
• 4.2.4. Hoạt động lữ hành và vận chuyển khách du lịch
• 4.2.5. Hiện trạng lao động trong ngành du lịch
• 4.2.6. Tình trạng văn hóa du lịch
• 4.3. Thực trạng môi trường du lịch
• 4.3.1. Thực trạng quản lý môi trường du lịch biển
• 4.3.2. Ảnh hưởng của hoạt động phát triển du lịch đến môi trường
• 4.3.2.1. Ảnh hưởng tích cực
• 4.3.2.2. Ảnh hưởng tiêu cực
• 4.3.3. Hạ tầng kỹ thuật xử lý các nguồn thải gây ô nhiễm môi trường
• 4.4. Đề xuất các giải pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường
• 4.4.1. Giải pháp về công tác quản lý nhà nước
• 4.4.2. Giải pháp xã hội
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Du Lịch Biển Cửa Lò Đến Môi Trường

Du lịch biển là ngành kinh tế mũi nhọn của Nghệ An, đặc biệt tại Cửa Lò, thu hút đông đảo khách du lịch và tạo nguồn doanh thu lớn. Tuy nhiên, sự phát triển này đi kèm với những thách thức về tác động môi trường. Lượng lớn rác thải du lịch, nước thải du lịch và các hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng đang gây áp lực lên môi trường biển Cửa Lò. Việc đánh giá và quản lý tác động môi trường du lịch Cửa Lò là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự phát triển du lịch bền vững Cửa Lò. Cần có các giải pháp đồng bộ để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên quý giá của vùng biển này. Theo số liệu thống kê, Cửa Lò đón khoảng 1 triệu lượt khách mỗi năm, tạo ra doanh thu gần 1000 tỷ đồng, nhưng đồng thời cũng phát sinh lượng lớn chất thải cần được xử lý hiệu quả.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Du Lịch Biển Cửa Lò

Du lịch biển Cửa Lò có lịch sử phát triển lâu đời, bắt đầu từ thời Pháp thuộc và phát triển mạnh mẽ sau này. Cửa Lò được biết đến với bãi cát mịn, nước biển trong xanh, thu hút du khách từ khắp nơi. Sự phát triển du lịch đã mang lại nhiều lợi ích kinh tế, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức về quản lý môi trường du lịch Cửa Lò. Cần có sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường biển Cửa Lò để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.2. Vai Trò Kinh Tế Của Du Lịch Biển Cửa Lò

Du lịch biển đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của Cửa Lò, tạo ra nhiều việc làm và thu nhập cho người dân địa phương. Ngành du lịch cũng đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá lớn vào du lịch có thể gây ra những rủi ro, đặc biệt khi môi trường biển Cửa Lò bị suy thoái. Cần đa dạng hóa các ngành kinh tế và phát triển du lịch có trách nhiệm để giảm thiểu tác động tiêu cực.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Do Du Lịch Biển Cửa Lò

Hiện nay, ô nhiễm môi trường Cửa Lò đang là vấn đề đáng báo động. Lượng rác thải du lịch ngày càng tăng, gây ô nhiễm bãi biển và hệ sinh thái biển. Nước thải du lịch chưa được xử lý đúng quy chuẩn, xả thẳng ra biển, gây ô nhiễm nguồn nước. Tình trạng xây dựng tràn lan, bê tông hóa bờ biển cũng làm mất đi vẻ đẹp tự nhiên của Cửa Lò. Ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận du khách và người dân còn hạn chế, góp phần làm gia tăng tình trạng ô nhiễm. Theo nghiên cứu, một lượng lớn rác thải sinh hoạt và công nghiệp được xả ra biển mỗi ngày, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đa dạng sinh học Cửa Lò.

2.1. Tác Động Của Rác Thải Du Lịch Đến Môi Trường Biển

Rác thải du lịch là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường biển Cửa Lò. Rác thải nhựa, túi nilon, chai lọ... trôi nổi trên biển, gây ảnh hưởng đến các loài sinh vật biển và làm mất mỹ quan. Việc thu gom và xử lý rác thải du lịch còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Cần có các biện pháp hiệu quả hơn để quản lý rác thải du lịch và nâng cao ý thức của du khách.

2.2. Ảnh Hưởng Của Nước Thải Du Lịch Đến Chất Lượng Nước Biển

Nước thải du lịch chứa nhiều chất ô nhiễm, vi khuẩn gây bệnh, ảnh hưởng đến chất lượng nước biển và sức khỏe của người dân. Hệ thống xử lý nước thải du lịch còn thiếu và chưa đồng bộ, dẫn đến tình trạng xả thải trực tiếp ra biển. Cần đầu tư xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải du lịch để giảm thiểu ô nhiễm môi trường biển Cửa Lò.

2.3. Xói Lở Bờ Biển Cửa Lò Do Phát Triển Du Lịch

Việc xây dựng các công trình ven biển, khai thác cát trái phép và biến đổi khí hậu đang gây ra tình trạng xói lở bờ biển Cửa Lò. Xói lở bờ biển không chỉ làm mất đất đai, ảnh hưởng đến các công trình xây dựng mà còn đe dọa đến hệ sinh thái ven biển. Cần có các giải pháp bảo vệ bờ biển, hạn chế xây dựng ven biển và tăng cường trồng cây chắn sóng.

III. Giải Pháp Giảm Thiểu Tác Động Môi Trường Du Lịch Cửa Lò

Để giảm thiểu tác động môi trường du lịch Cửa Lò, cần có các giải pháp đồng bộ từ quản lý nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Tăng cường công tác quản lý môi trường du lịch Cửa Lò, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động xả thải, xử lý rác thải du lịch và nước thải du lịch. Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho du khách và người dân địa phương. Khuyến khích phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch có trách nhiệm. Đầu tư vào công nghệ xử lý chất thải hiện đại và thân thiện với môi trường.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Về Bảo Vệ Môi Trường Cho Du Khách

Tổ chức các chương trình tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường biển Cửa Lò cho du khách. Phát tờ rơi, treo biển báo, tổ chức các hoạt động tình nguyện làm sạch bãi biển. Khuyến khích du khách sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường và hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần. Xây dựng các quy tắc ứng xử văn minh, thân thiện với môi trường tại các khu du lịch.

3.2. Quản Lý Rác Thải Du Lịch Hiệu Quả Tại Cửa Lò

Xây dựng hệ thống thu gom và xử lý rác thải du lịch hiện đại, đảm bảo thu gom hết lượng rác thải phát sinh. Phân loại rác thải du lịch tại nguồn để tái chế và xử lý hiệu quả hơn. Đầu tư vào công nghệ xử lý rác thải du lịch tiên tiến, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử phạt các hành vi xả rác bừa bãi.

3.3. Xây Dựng Hệ Thống Xử Lý Nước Thải Du Lịch Tiên Tiến

Đầu tư xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải du lịch đảm bảo xử lý đạt tiêu chuẩn trước khi xả ra biển. Áp dụng các công nghệ xử lý nước thải du lịch tiên tiến, thân thiện với môi trường. Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử phạt các hành vi xả nước thải du lịch trái phép.

IV. Phát Triển Du Lịch Bền Vững Cửa Lò Hướng Đến Tương Lai Xanh

Phát triển du lịch bền vững Cửa Lò là mục tiêu quan trọng để bảo vệ môi trường biển Cửa Lò và đảm bảo lợi ích kinh tế lâu dài. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, từ chính quyền địa phương, doanh nghiệp du lịch đến cộng đồng dân cư. Ưu tiên phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch có trách nhiệm. Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương. Tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn và thân thiện với môi trường.

4.1. Khuyến Khích Du Lịch Sinh Thái Tại Cửa Lò

Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường. Phát triển các tour du lịch khám phá hệ sinh thái biển Cửa Lò, tham quan các khu bảo tồn thiên nhiên. Khuyến khích các hoạt động du lịch thân thiện với môi trường, như đi bộ, đạp xe, chèo thuyền kayak.

4.2. Phát Huy Du Lịch Cộng Đồng Gắn Với Văn Hóa Địa Phương

Du lịch cộng đồng là loại hình du lịch do cộng đồng địa phương quản lý và hưởng lợi, góp phần nâng cao đời sống kinh tế và bảo tồn văn hóa truyền thống. Khuyến khích du khách tham gia vào các hoạt động sinh hoạt, sản xuất của người dân địa phương. Tạo ra các sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc văn hóa địa phương.

V. Đánh Giá Tác Động Môi Trường ĐTM Cho Dự Án Du Lịch Cửa Lò

Việc thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) du lịch Cửa Lò là bắt buộc đối với các dự án phát triển du lịch lớn, nhằm dự báo và giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường biển Cửa Lò. ĐTM giúp xác định các biện pháp bảo vệ môi trường phù hợp và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành du lịch. Cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về ĐTM và thực hiện giám sát môi trường thường xuyên.

5.1. Quy Trình Thực Hiện Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Quy trình đánh giá tác động môi trường (ĐTM) bao gồm các bước: xác định dự án cần ĐTM, khảo sát và thu thập dữ liệu về môi trường biển Cửa Lò, đánh giá các tác động tiềm ẩn, đề xuất các biện pháp giảm thiểu, lập báo cáo ĐTM và trình duyệt. Cần có sự tham gia của các chuyên gia môi trường và cộng đồng địa phương trong quá trình ĐTM.

5.2. Giám Sát Môi Trường Sau Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Sau khi dự án đi vào hoạt động, cần thực hiện giám sát môi trường thường xuyên để kiểm tra việc tuân thủ các biện pháp giảm thiểu đã được đề xuất trong báo cáo ĐTM. Giám sát môi trường giúp phát hiện sớm các vấn đề môi trường và có biện pháp xử lý kịp thời.

VI. Kết Luận Hướng Đến Du Lịch Xanh Và Bền Vững Tại Cửa Lò

Du lịch biển Cửa Lò có tiềm năng phát triển rất lớn, nhưng cần phải đi đôi với bảo vệ môi trường biển Cửa Lò. Việc áp dụng các giải pháp giảm thiểu tác động môi trường du lịch Cửa Lò, phát triển du lịch bền vững Cửa Lò và thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) du lịch Cửa Lò là vô cùng quan trọng. Chỉ khi đó, Cửa Lò mới có thể trở thành điểm đến du lịch xanh, sạch, đẹp và bền vững.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Hợp Tác Quốc Tế Trong Bảo Vệ Môi Trường

Hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và nguồn lực để bảo vệ môi trường biển Cửa Lò. Tham gia các chương trình hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia có nền du lịch phát triển bền vững.

6.2. Cam Kết Của Cộng Đồng Trong Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Sự tham gia và cam kết của cộng đồng địa phương là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của phát triển du lịch bền vững Cửa Lò. Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường biển Cửa Lò.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Du lịch biển là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, đóng vai trò chủ đạo trong cơ cấu ngành du lịch của tỉnh Nghệ An. Với đường bờ biển dài 82 km, các hoạt động du lịch biển thu hút tới 80% lượng khách và đóng góp khoảng 70% tổng doanh thu của toàn ngành du lịch trên địa bàn tỉnh. Trong đó, thị xã Cửa Lò được xác định là trung tâm kinh tế du lịch trọng điểm với bờ biển dài trên 10 km, bãi cát mịn, độ dốc thoải và làn nước trong xanh. Hàng năm, Cửa Lò phục vụ xấp xỉ 1 triệu lượt du khách, mang lại nguồn doanh thu dịch vụ du lịch đạt gần 1.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các cơ sở lưu trú, nhà hàng, dịch vụ giải trí cùng với áp lực quá tải từ lượng du khách tập trung cao điểm vào các tháng mùa hè đã đặt môi trường tự nhiên của thị xã trước nhiều nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật môi trường chưa được đầu tư đồng bộ; hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt còn thiếu hụt, nhiều khu vực nước thải chưa qua xử lý được xả trực tiếp ra mương hở và đổ ra biển. Tình trạng bê tông hóa tăng nhanh làm suy giảm diện tích thảm thực vật và rừng phi lao phòng hộ ven biển. Hoạt động khai thác nước ngầm quá mức dẫn đến nguy cơ suy thoái tầng chứa nước và xâm nhập mặn. Trước bối cảnh thực tiễn đó, tác giả Nguyễn Khánh Sinh đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Khoa học Môi trường nhằm làm rõ bức tranh môi trường dưới tác động của du lịch.

Mục đích và các mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác lập cụ thể như sau:

• Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động du lịch biển tới môi trường thị xã Cửa Lò nhằm đưa ra các biện pháp cải thiện chất lượng môi trường.
• Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu cụ thể:
  1. Đánh giá được hiện trạng môi trường khu du lịch Cửa Lò.
  2. Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường.
  3. Đề xuất được các biện pháp giảm thiểu ảnh hưởng của du lịch biển đến môi trường.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận:

• Đối tượng nghiên cứu: Môi trường khu du lịch Thị xã Cửa Lò.
• Phạm vi không gian: Địa bàn Thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An; trong đó tiến hành điều tra khảo sát chuyên sâu tại 4 phường trọng điểm gồm Nghi Hải, Nghi Tân, Nghi Thủy và Nghi Hương.
• Phạm vi thời gian: Đợt thực địa và thu thập số liệu sơ cấp diễn ra từ ngày 05/05/2014 đến ngày 05/08/2014; chuỗi dữ liệu thứ cấp được tổng hợp trong giai đoạn 2011 - 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm chuyên ngành về môi trường, môi trường du lịch và môi trường du lịch tự nhiên (gồm 4 thành phần: môi trường địa chất, môi trường nước, môi trường không khí và môi trường sinh học). Khung lý thuyết phân tích đặc điểm nổi bật của du lịch biển là tính mùa vụ cao độ, mô hình không gian du lịch 4S (Sun - Sand - Sea - Sex), cùng xu thế toàn cầu khi du lịch biển thu hút trên 70% lượng khách toàn thế giới và mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế biển của Việt Nam đến năm 2020 đóng góp 50% GDP quốc gia. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng các căn cứ pháp lý then chốt gồm: Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển; Luật Du lịch (khoản 21 Điều 4 quy định khái niệm môi trường du lịch; Điều 9 quy định về bảo vệ, tôn tạo môi trường du lịch); và đối chiếu các thông số chất lượng nước biển ven bờ theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 10:2008/BTNMT.

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu, khóa luận đã kết hợp 5 phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu, báo cáo thống kê kinh tế - xã hội từ UBND thị xã Cửa Lò, Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Cửa Lò, Phòng Kinh tế thị xã Cửa Lò, cùng Báo cáo tổng hợp kết quả quan trắc và phân tích môi trường năm 2013 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nghệ An.
• Phương pháp quan sát thực địa: Quan sát trực tiếp dòng khách, hiện trạng các bãi tắm (Lan Châu, Xuân Hương, Song Ngư), hoạt động của các cơ sở kinh doanh, tàu thuyền lữ hành, các điểm tập kết rác và dòng chảy nước thải tại các cống, mương dẫn ra biển.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Sử dụng phiếu điều tra phỏng vấn bán cấu trúc với cỡ mẫu $n = 80$ phiếu phân bổ trên 4 phường đại diện (Nghi Hải, Nghi Tân, Nghi Thủy, Nghi Hương) để thu thập dữ liệu về khối lượng rác thải sinh hoạt, nguồn nước sử dụng và nhận thức bảo vệ môi trường.
• Phương pháp chuyên gia: Phỏng vấn trực tiếp cán bộ chuyên trách môi trường tại địa phương và tiếp thu các định hướng chuyên môn từ giảng viên hướng dẫn (TS. Nguyễn Chí Hiểu).
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Ứng dụng các thuật toán thống kê mô tả, tổng hợp và phân tích dữ liệu định lượng thông qua phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu luận giải tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ mâu thuẫn giữa tốc độ tăng trưởng du lịch biển nhanh chóng tại Cửa Lò và áp lực ô nhiễm môi trường gia tăng do hạ tầng kỹ thuật chưa hoàn thiện. Tác giả xác định rõ ràng mục đích, 3 mục tiêu cụ thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu, đồng thời nêu bật ý nghĩa học thuật trong việc củng cố kỹ năng phân tích môi trường và ý nghĩa thực tiễn cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý tài nguyên địa phương.

Phần 2: Tổng quan vấn đề cần nghiên cứu

Chương tổng quan hệ thống hóa các vấn đề lý luận về du lịch biển, nguồn gốc phát triển từ thế kỷ XVIII, bùng nổ sau Cách mạng Công nghiệp và xu hướng phát triển hiện đại. Tác giả phân tích cấu trúc của môi trường du lịch tự nhiên và làm rõ mối quan hệ tác động hai chiều giữa du lịch và môi trường:

• Tác động tích cực: Thúc đẩy bảo tồn thiên nhiên, cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông và xử lý chất thải, nâng cao ý thức cộng đồng, tạo nguồn lực tài chính tái đầu tư cảnh quan.
• Tác động tiêu cực: Tiêu hao tài nguyên nước (khách quốc tế dùng 200 - 250 lít/ngày, khách nội địa dùng 100 - 150 lít/ngày so với mức 80 lít/ngày của người dân địa phương); phát sinh rác thải (trung bình 0,67 kg CTR/khách/ngày); nước thải thấm vào tầng nước ngầm; phát thải khí từ phương tiện giao thông và khí CFCs từ hệ thống máy lạnh khách sạn; làm suy thoái các rạn san hô, thảm cỏ biển và thu hẹp nơi cư trú của động thực vật hoang dã.
• Giải pháp quản lý: Khái quát các giải pháp tổ chức quản lý liên ngành, giáo dục ý thức môi trường cho 3 nhóm đối tượng (học đường, cộng đồng địa phương, du khách), căn cứ pháp lý theo Luật Du lịch và vai trò của hợp tác quốc tế.

Phần 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết đối tượng nghiên cứu là môi trường khu du lịch Cửa Lò, phạm vi không gian toàn thị xã và thời gian thực hiện từ ngày 05/05/2014 đến 05/08/2014. Tác giả cụ thể hóa 4 nhóm nội dung nghiên cứu chính: điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội; hiện trạng phát triển du lịch; các tác động môi trường; và giải pháp giảm thiểu. Mô tả chi tiết quy trình triển khai 5 phương pháp nghiên cứu gồm thu thập số liệu thứ cấp, quan sát thực địa, điều tra 80 phiếu khảo sát tại 4 phường, phỏng vấn chuyên gia và xử lý dữ liệu bằng phần mềm Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Đây là chương nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn diện các dữ liệu thu thập được:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội: Cửa Lò có bờ biển dài trên 10 km, chia thành 3 bãi tắm (Lan Châu, Xuân Hương, Song Ngư); khí hậu có 2 mùa rõ rệt, nhiệt độ trung bình mùa nóng là 23,9°C (cao nhất 39,4°C), mùa lạnh trung bình 19,9°C (thấp nhất 6,2°C), lượng mưa trung bình năm đạt 1.900 mm. Dân số tính đến 31/01/2013 là 75.985 người (nam chiếm 49,1%, nữ chiếm 50,9%), lực lượng trong độ tuổi lao động là 39.677 người (chiếm 53,01%). Toàn thị xã có 124 km đường bộ (99,7 km đường nhựa, bê tông), nhà máy cấp nước sạch công suất 3.000 m³/ngày (dự kiến nâng lên 10.000 m³/ngày), diện tích rừng phòng hộ ven biển đạt 423 ha (chủ yếu là phi lao tại Nghi Hương và Nghi Hòa).
• Hiện trạng du lịch: Khách du lịch tăng đều qua các năm nhưng có sự chênh lệch lớn về cơ cấu: khách nội địa chiếm trên 99%, khách quốc tế chỉ chiếm xấp xỉ 1%. Tính mùa vụ rất khắt khe khi mùa du lịch (tháng 5 đến tháng 8) đón 97 - 100% lượng khách của cả năm. Đến cuối năm 2013, thị xã có 248 cơ sở lưu trú, 175 tàu du lịch, 125 cano, 11 xuồng cứu hộ và 5 doanh nghiệp vận tải chuyên trách. Công tác quản lý áp dụng chủ trương "5 không" và "6 nhất".
• Đánh giá tác động môi trường:
  • Tích cực: 8 tháng đầu năm 2013 đón 1.985.000 lượt khách, doanh thu đạt 1.268 tỷ đồng (102% kế hoạch); công tác vệ sinh thực hiện quét dọn trên 14.259,2 ha đường phố lâm viên, sàng lọc 21.000 m² cát bãi tắm, chăm sóc 1.523.280 m² bồn hoa và 300.103 m² thảm cỏ; thu gom và xử lý tập trung khoảng 25.000 m³ rác thải sinh hoạt/năm.
  • Tiêu cực: Nước thải sinh hoạt và dịch vụ du lịch tại 248 cơ sở lưu trú phần lớn tự thấm hoặc xả thẳng ra mương hở dẫn ra biển. Rác thải sinh hoạt phát sinh bình quân tại các hộ gia đình là 1,57 kg/người/ngày (phường Nghi Hương cao nhất với 2,26 kg/người/ngày), tổng lượng rác sinh hoạt toàn thị xã ước tính 83 tấn/ngày, tỷ lệ phân loại rác tại nguồn đạt 0%. Dự án sân Golf Cửa Lò quy mô 133 ha (kinh phí 1.500 tỷ đồng) làm chuyển đổi mục đích sử dụng đất và ảnh hưởng diện tích rừng phòng hộ. Tỷ lệ hộ dân sử dụng nước máy chỉ đạt 48,6%, còn 51,4% phụ thuộc vào nước giếng khoan.
  • Dữ liệu quan trắc chất lượng nước biển ven bờ năm 2013 cho thấy nồng độ $NH_4^+$, $CN^-$, Fe và Coliform tại các điểm bãi tắm đều vượt ngưỡng cho phép theo QCVN 10:2008/BTNMT.
• Đề xuất giải pháp: Tác giả đề xuất nhóm giải pháp quản lý nhà nước (tăng cường thanh kiểm tra, kiểm soát quy hoạch), giải pháp kỹ thuật hạ tầng (đẩy nhanh tiến độ dự án thoát nước và xử lý nước thải do Bỉ tài trợ giai đoạn một gần 100 tỷ đồng, nâng cấp nhà máy nước) và giải pháp xã hội (tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng).

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp những kết quả chính về tình hình phát triển du lịch và hiện trạng suy thoái môi trường tại Cửa Lò. Khóa luận kiến nghị chính quyền địa phương cần khẩn trương hoàn thiện hạ tầng xử lý nước thải, mở rộng mạng lưới nước máy, tăng cường thiết bị thu gom rác chuyên dụng và siết chặt công tác quản lý các dự án đầu tư ven biển.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa cụ thể hiện trạng phát sinh chất thải và mức độ ô nhiễm các thành phần môi trường thông qua số liệu khảo sát thực tế và báo cáo quan trắc:

Chỉ tiêu phát sinh rác thải sinh hoạt	Phường Nghi Thủy	Phường Nghi Tân	Phường Nghi Hương	Phường Nghi Hải	Trung bình chung
Lượng rác phát sinh (kg/người/ngày)	1,39	0,97	2,26	1,20	1,57
Tỷ lệ thành phần hữu cơ (%)	70	65	63	66	66
Tỷ lệ thành phần phi hữu cơ (%)	30	35	37	34	34
Tỷ lệ phân loại rác tại nguồn (%)	0	0	0	0	0

Nguồn: Kết quả điều tra của tác giả năm 2014

Thông số quan trắc nước biển ven bờ (năm 2013)	Đơn vị tính	Vị trí B1	Vị trí B2	Vị trí B3	Vị trí B4	Vị trí B5	QCVN 10:2008/BTNMT (Bãi tắm)
pH	Thang pH	8,0975	8,0075	8,4050	8,0050	7,9475	6,5 - 8,5
BOD₅	mg/l	19,25	16,425	14,50	11,675	15,00	-
NH₄⁺	mg/l	0,4075	1,1675	1,3300	0,4925	0,4325	0,5
CN⁻	mg/l	0,01125	0,00625	0,00500	0,00450	0,00410	0,0005
Fe	mg/l	0,1850	0,20375	0,27375	0,32750	0,51875	0,1
Hg	mg/l	0,00002	0,00007	0,00005	0,00030	0,00010	0,002
Coliform	MPN/100ml	2.400	3.800	2.184	1.200	2.184	1.000

Nguồn: Báo cáo tổng hợp kết quả quan trắc và phân tích môi trường tỉnh Nghệ An năm 2013

Kết quả đánh giá ý thức bảo vệ môi trường từ 80 phiếu điều tra ghi nhận:

• Khách du lịch: 65% đánh giá tốt, 27% bình thường, 8% chưa tốt.
• Người dân địa phương: 62% đánh giá tốt, 23% bình thường, 15% chưa tốt.
• Ban quản lý khu du lịch: 83% đánh giá tốt, 17% bình thường, 0% chưa tốt.

Về mặt đóng góp, đề tài đã xây dựng được cơ sở dữ liệu thực nghiệm về hệ số phát sinh chất thải rắn sinh hoạt tại các phường ven biển Cửa Lò, chỉ ra các điểm nghẽn hạ tầng kỹ thuật (nước máy chỉ đạt 48,6%, nước thải sinh hoạt chưa được xử lý tập trung) và phản ánh mức độ vượt chuẩn của các chỉ tiêu vi sinh vật và kim loại nặng trong nước biển ven bờ. Hệ thống giải pháp được đề xuất bám sát thực trạng địa phương, gắn liền với việc thực thi các quy chế quản lý trật tự đô thị đặc thù của thị xã.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế do điều kiện thực hiện:

• Cỡ mẫu điều tra xã hội học còn hạn chế ($n = 80$ phiếu), chỉ tập trung tại 4 trên tổng số 7 phường của thị xã Cửa Lò.
• Thời gian khảo sát thực địa diễn ra trong 3 tháng mùa hè (tháng 5 đến tháng 8 năm 2014), mang tính thời điểm cao và chưa theo dõi được biến thiên môi trường trong mùa thấp điểm.
• Dữ liệu chất lượng môi trường nước, đất, không khí chủ yếu kế thừa từ nguồn thứ cấp của cơ quan chức năng năm 2013, chưa triển khai lấy mẫu và phân tích hóa nghiệm độc lập liên tục trong đợt nghiên cứu.

Hướng mở rộng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi khảo sát điều tra trên toàn bộ 7 phường hành chính của thị xã và bổ sung đối tượng phỏng vấn là các doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú.
• Thiết lập chương trình quan trắc môi trường định kỳ tại các bãi tắm trong cả mùa cao điểm và mùa vắng khách để đánh giá chính xác tải lượng ô nhiễm và sức chịu tải môi trường của vùng biển Cửa Lò.
• Nghiên cứu sâu hơn về mô hình kinh tế tuần hoàn và công nghệ xử lý nước thải phi tập trung phù hợp cho các cụm khách sạn, nhà hàng ven biển.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Quản trị Dịch vụ Du lịch và Địa lý Du lịch tham khảo phương pháp đánh giá tác động môi trường của hoạt động du lịch ven biển.
• Cán bộ quản lý tại Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Kinh tế thị xã Cửa Lò và các cơ quan quản lý đô thị ven biển làm cơ sở tham chiếu số liệu phát sinh chất thải và hoạch định chính sách hạ tầng.
• Các nhà nghiên cứu quan tâm đến dữ liệu phân tích thành phần chất thải rắn sinh hoạt đô thị du lịch và các mô hình quản lý văn hóa du lịch ("5 không", "6 nhất") tại miền Trung.

Câu hỏi thường gặp

1. Khối lượng phát sinh rác thải sinh hoạt bình quân đầu người tại thị xã Cửa Lò là bao nhiêu và phường nào có tỷ lệ phát sinh cao nhất?
Theo kết quả điều tra tại 4 phường, khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh trung bình là 1,57 kg/người/ngày (thành phần hữu cơ chiếm 66%, phi hữu cơ chiếm 34%). Trong đó, phường Nghi Hương có tỷ lệ phát sinh cao nhất với 2,26 kg/người/ngày, tiếp theo là phường Nghi Thủy (1,39 kg/người/ngày), phường Nghi Hải (1,20 kg/người/ngày) và phường Nghi Tân (0,97 kg/người/ngày). Toàn bộ 100% hộ dân được khảo sát đều chưa thực hiện phân loại rác tại nguồn.

2. Chất lượng nước biển ven bờ tại các bãi tắm Cửa Lò năm 2013 có các thông số nào vượt ngưỡng Quy chuẩn Việt Nam QCVN 10:2008/BTNMT?
Dựa trên kết quả quan trắc 5 vị trí bãi tắm (B1 đến B5), các thông số vượt ngưỡng giới hạn cho phép bao gồm:

• $NH_4^+$: Vị trí B2 đạt 1,1675 mg/l và B3 đạt 1,33 mg/l (vượt giới hạn 0,5 mg/l).
• $CN^-$: Cả 5 vị trí dao động từ 0,0041 đến 0,01125 mg/l (vượt quy chuẩn 0,0005 mg/l).
• Fe tổng số: Cả 5 vị trí dao động từ 0,185 đến 0,51875 mg/l (vượt quy chuẩn 0,1 mg/l).
• Coliform: Cả 5 vị trí dao động từ 1.200 đến 3.800 MPN/100ml (vượt giới hạn 1.000 MPN/100ml).

3. Tình hình cấp nước sinh hoạt và hiện trạng xử lý nước thải tại thị xã Cửa Lò được ghi nhận như thế nào trong văn bản?
Về cấp nước, kết quả khảo sát 80 hộ dân cho thấy có 48,6% hộ sử dụng nước máy và 51,4% hộ sử dụng nước giếng khoan. Nhà máy nước của thị xã đạt công suất thiết kế 3.000 m³/ngày (dự kiến nâng lên 10.000 m³/ngày). Về nước thải, thị xã chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung; nước thải sinh hoạt từ 248 cơ sở lưu trú và khu dân cư chủ yếu tự thấm xuống đất hoặc chảy tràn qua các mương hở đổ ra biển. Thị xã đang triển khai dự án hệ thống xử lý và thoát nước thải do Chính phủ Bỉ tài trợ giai đoạn một với số vốn gần 100 tỷ đồng.

4. Nội dung của chủ trương "5 không" và "6 nhất" trong quản lý du lịch tại thị xã Cửa Lò gồm những quy định gì?
Chủ trương "5 không" bao gồm: không nâng ép giá; không đeo bám, chèo kéo khách; không tẩm quất và bán hàng rong; không làm tổn hại cảnh quan môi trường; không làm mất an ninh trật tự. Chủ trương "6 nhất" bao gồm: chuẩn bị chu đáo nhất; khách sạn, nhà hàng đẹp nhất; công tác vệ sinh môi trường sạch nhất; thái độ phục vụ tốt nhất; giá cả hợp lý nhất; kinh doanh hiệu quả nhất.

5. Cơ cấu du khách và đặc điểm mùa vụ của hoạt động du lịch biển Cửa Lò diễn ra như thế nào?
Khách du lịch đến Cửa Lò tuyệt đại đa số là khách nội địa (chiếm trên 99%), khách quốc tế chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ xấp xỉ 1%. Hoạt động kinh doanh du lịch mang tính mùa vụ sâu sắc khi 97 - 100% lượng khách tập trung vào các tháng mùa hè (từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 8), các tháng còn lại trong năm hầu như các cơ sở dịch vụ đều đóng cửa.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Khánh Sinh đã phản ánh toàn diện bức tranh phát triển du lịch biển thị xã Cửa Lò giai đoạn 2011 - 2013 và các áp lực môi trường đi kèm. Kết quả nghiên cứu đã chỉ rõ tình trạng quá tải hạ tầng, sự thiếu hụt hệ thống xử lý nước thải tập trung, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh lớn (1,57 kg/người/ngày) chưa được phân loại, cùng các dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ và vi sinh vật tại các vùng nước biển bãi tắm. Các giải pháp đề xuất kết hợp đồng bộ giữa quản lý hành chính, quy chế đô thị và đầu tư kỹ thuật hạ tầng có giá trị thực tiễn cao đối với công tác bảo vệ môi trường du lịch bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Du lịch Biển là loại hình du lịch dựa vào tài nguyên biển, đảo. Du lịch biển thường mang tính mùa vụ (chủ yếu vào mùa hè), du khách thường tới biển để nghỉ dưỡng, tắm biển và tham gia các trò chơi mạo hiểm như lướt sóng, đua thuyền. Hiện nay, du lịch biển là lĩnh vực thu hút 80% lượng khách và 70% doanh thu của toàn ngành Du lịch Nghệ An.

Nghệ An với lợi thế là tỉnh có đường bờ biển dài 82km, hiện nay loại hình du lịch biển được phát triển mạnh tại hầu khắp các bãi biển trải dài từ Cửa Lò đến Quỳnh Lưu như Bãi biển Cửa Lò, Bãi Lữ - Cửa Hiền, Bãi biển Diễn Thành (Diễn Châu), bãi biển Quỳnh Phương (Quỳnh Lưu) và một số đảo (Lan Châu, đảo Ngư, đảo Mắt,. Tuy nhiên bên cạnh sự phát triển du lịch biển thì vấn đề đáng lo ngại nhất hiện nay là vẫn đề ô nhiễm môi trường biển.Hàng ngày, một lượng không nhỏ nước thải, chất thải sinh hoạt và công nghiệp được xả xuống các con sông đổ ra biển. Sự phát triển nhanh về cơ sở lưu trú, nhà hàng và các cơ sở dịch vụ du lịch khác cộng với lượng khách du lịch bãi biển ngày càng đông đã đẩy môi trường du lịch biển trước nguy cơ ô nhiễm, ngoài ra còn ảnh hưởng đến môi trường địa chất do sự phát triển của các cơ sơ hạ tầng. Ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận nhân dân và khách du lịch chưa cao.Ô nhiễm nước biển tất yếu dẫn tới sự suy thoái của các hệ sinh thái biển.

Sự suy giảm về số lượng các loài sinh vật biển và năng suất nuôi trồng thủy hải sản làm giảm sút về sản lượng và chất lượng đánh bắt và nuôi trồng thủy hải sản của ngư dân vùng biển, đe dọa trực tiếp cuộc sống của ngư dân nơi đây. 2 Từ nhiều năm nay Cửa Lò được khách du lịch đánh giá là một khu du lịch biển đẹp, có bãi cát mịn, nước biển trong xanh và có độ mặn vừa phải, phù hợp với du lịch tắm biển, nghỉ dưỡng. Cửa Lò được xác định là trung tâm kinh tế du lịch trọng điểm của tỉnh Nghệ An, du lịch hiện nay đang là ngành kinh tế mũi nhọn của thị xã. Mỗi năm Cửa Lò đón và phục vụ khoảng 1 triệu khách đến tắm biển, nghỉ dưỡng.

Doanh thu dịch vụ du lịch hàng năm đạt xấp xỉ 1000 tỷ đồng. Tuy nhiên bên cạnh đó các vấn đề môi trường ở Cửa Lò cũng đang trở nên đáng báo động. Cơ sở hạ tầng và các dịch vụ du lịch cũng phát triển nhanh, nhưng quy mô không lớn, chất lượng chưa cao. Các điều kiện xử lý môi trường chưa đúng quy trình.

Hệ thống cấp, thoát nước chưa được xây dựng hoàn chỉnh, nhất là đối với hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt. Một số phường như Nghi Thu, Nghi Thuỷ chưa có đường ống cấp nước sạch cũng như mương thoát nước. Trong những năm gần đây việc bê tông hoá tại khu du lịch Cửa Lò đang có xu hướng gia tăng. Diện tích khuôn viên cây xanh, thảm thực vật đang bị thu hẹp dần.

Ngoài ra Cửa Lò còn chịu tác động không nhỏ của thiên tai gây ảnh hưởng xấu tới hoạt động phát triển kinh tế. Xuất phát từ những vấn để thực tiễn trên, trên, được sự phân công của ban chủ nhiệm Khoa Môi Trường dưới sự hướng dẫn của thầy giáo TS.Nguyễn Chí Hiểu, tôi thực hiện đề tài: “Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động phát triển du lịch biển đến môi trường thị xã Cửa Lò – tỉnh Nghệ An”.