CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH 1.1 Khái niệm đánh giá tác động của chính sách 1.1 Khái uiệm chính sách Chính sách là một thuật ngữ được sử dung phổ biên trong đời sống, đặc biệt trong khoa học chính trị, chính sách công, xuất hiện trong các văn kiện của Đảng, van bản pháp luật của nước ta. Hiện nay, bàn về khái niêm “chính sách” đang có nhiều quan điểm khác nhau trong các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước. Chính sách tổn tại đưới 2 dang chính sách công và chính sách tu. Chính sách công do nha nước cơ quan nhà nước ban hành, chính sách tư là do các tổ chức phi nha nước ben hành Nhằm phục vụ cho nghiên cứu chuyên dé khóa luận tập trung phân tích khái niệm của “chính sách” và “chính sách công”.
Từ điển bách khoa Việt Nam đính ngiữa, chính sách “Tà nhitg chuẩn tắc cu thé dé thực hiện đường lỗi, nhiệm vụ; được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những Tinh vực cu thé nào đó. Anderson: “Chinh sách là một quá trình hành động có mục dich mà một cá nhấn hoặc một nhóm theo đuối một cách lân đình trong việc giải quyết van đề n8 Theo nha giáo Vũ Cao Dam, quan niém “chính sách là tập hợp các biện pháp được thé chế hóa của một chit thé quản lý tác động vào đối mene quản lý nhằm thúc day đối tương quản lý thực hiển mục tiên mà chit thé quản Ij.“` Khái niệm “hệ thông xã hội” được hiểu là một quốc gia, mét khu vực hành chính, một doanh nghiép, ruột nha trường. Vé cơ bản, các nhà nghiên cứu đều đính nghia chính sách là những định hướng, mong muốn, biện pháp nhằm giải quyết các vân đề hoặc đạt được mục dich đề ra trong Tính vực đời sông, chính trị-xã hội dim bảo quyên và lợi ích của người dân. Trong Giáo trình chinh sách kinh tê-xã hội của Trường Dai học Kinh tê Quốc dân khái niém chính sách công là “tong thé những quan điểm, tư tưởng phát triển những mục tiêu tổng quát và những phương thức cơ bản dé thực hiện mục tiểu của * Teedisin Deck --—=-.
3 Nguyền Nave Chang (2015, dod Saint bart “x2 Đà tan «Tip Nhà nước, hlpa:/lcen-vnlSeua(%g/338720MEe-van- đe-sedee-moi lrach-dnhsl #reueg-o-Vt tray cập gy 0thàng s 4 VRCae Đám (2011) “+ hy) shudr suan rhủo, thẩm lnk, đánh gid tác đẳng của vàn Ain guy phạm phdp fade”. * Yong Đại bạc Kink w Quoc dan Gino traà chmbséch bink srk bai Neb. Kea loc-KY thst trì] 4 Đã Phú Hai quan niém “Chính sách công là một tấp hợp các quyết định có liên quan của Nhà nước nhằm lựa chon các mue tiêu cu thé và giải quyết các vẫn đề của xã hội theo mue tiểu tổng théđã xác đình. a Trong sách báo trước ngoài, các nhà nghiên cứu đính nghie về chính sách công dưới nhiều góc nhìn, quan điểm khác nhau.
Dye: “Chinh sách cổng là cái mà chỉnh phù lựa chon làm hay không làm”. Đôi với quan điểm này rat nhiêu nhà nghiên cứu đồng tinh với quan điểm này vì đối với khái niệm nay “mục dich” hay mục tiêu không phải là van đề chính của chính sách theo như tác giả đã nói ở trên ma tập trung vào sự lựa chon của chính phủ trong việc quyét định làm hay không lam và chính sách được thực hiện trên thực tế, thực tiến (không phải dua trên những dự kiến, kế hoạch). Dunn: “Chính sách công là một kết hop phức tạp những sự lựa chọn liền quan lẫn nhan. bao gồm các quyết đình không hành đồng.
do các cơ quan nhà nước hay các quan chức nhà nước đề ra ”. Peter Aucoin cho rang “Chính sách công bao gồm các hoạt động thực tế do Chính phủ tiền hành Bên canh những khái niém về chính sách đã được nêu trong các công trình, nghiên cứu khái niệm của chính sách đã được theo Nghi định 34/2016/NĐ-CP, “Chinh sách là định hướng. giải pháp của Nhà nước dé giải quyết van đề của thực tiễn nhằm dat được mue tiéu nhất định”. Qua những quan điểm trên của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước về khái niém chính sách được hiểu ở rất nhiều góc đô, quan điểm khác nhau, thé hiện tính đa dạng, sáng tạo và các quan điểm điều có những đặc điểm, chính sách công nhumg van có những đặc điểm chung nhật dinh Qua những ý kiên trên có thể hiểu chính sách công là phương tiện mà Nhà nước sử dụng nhằm thể hiện tật cả các quan điểm, tư tưởng tác đông lên các chủ thê trong xã hội với mục đích giải quyết các vân đề và thực hiện các mục tiêu đề ra trong các lĩnh vực đời sống, kinh tê, chính trị,.
Nhấn Gk mp bai gag(1012/ ^ \ sự bản vế clink sách cảng,” Bạc viện KQea lực xà bại s1 ‘We EhabVRÀ “Chink sich nhấp fu 46 ý lun vỏ save sy", Nà, Camb trịgsic gia re Đếttr111.2 Khái wigm đánh giá tác động cha chinh sách Đánh giá tác đông của chính sách là mat quy trình không thê thiêu trong qua trình xây dung văn bản pháp luật và khá: niệm về đánh giá tác động của chính sách đã được nhiêu nhà nghiên cứu giải thích và dinh nghia về hoạt động này. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD thì “Danh giá tác động của chính sách (RIA) là một cách tiếp cẩn có hệ thống dé đánh giả các tác động tích cực và tiêu cực của các quy dinh được đề xuất và hiện hành cing như các giải pháp thay thế không có gy dinh Đây là một yéu tô quan trọng của cách tiếp cẩn dua trên bằng chứng trong việc hoạch định chính sách. “Ê Đánh giá tác đông của chính sách nhằm dự đoán, đánh giá tác động của chính sách thi sẽ đưa tới những kết quả nhằm giải quyết vên đề còn khúc mắc hoặc kết quả để đạt được mục tiêu mà minh dé ra. Hoạt động đánh giá tác động bao gom: đánh gid tiên nghiệm ( đánh giá dua trên quan sát dữ liêu, trải nghiệm trước khi thực hiện chương trình) và đánh giá hồi cứu (đánh gia tác đông sau khi thực hiện chương trình).
Theo cách tiếp cân của ThS. Lê Tuân Phong định nghĩa: “Đánh giá tác động của chính sách là phân tích những ảnh hưởng của chỉnh sách đối với đời sống linh tế - xã hội, cụ thé hon là đối với các đối tương chiu sự tác đồng của chỉnh sách. Đảnh giá tác đồng cha chỉnh sách nói ching thường được thực hiển ở cd hai giai đoạn: Trước khi chính sách được ban hành (đánh giá sự cẩn thiết, dự báo những anh hướng tích cực; fiều cực nêu chính sách được thực thi.); và san khi chính sách đã được ban hành và di vào cuộc sống (đánh gid kết quả. hiệu quả của chính sách trong thực tiễn thủ hành) °Ê Theo hướng tiép cân của tác giả Nguyễn Lê, đánh giá tác động của chính sách (RIA): “là phương pháp đánh giá chi phí, hệ qua.
những tác động có thé xây ra đối với các nhóm trong xã hội, các khu vực, hoặc toàn bộ xã hội và nên kinh té từ sự thay đổi chính sách hoặc pháp luật, được thực hiện trong qua hình làm luật, stra đổi bỗ sung các guy định pháp luật hoặc ban hành chính sách mới. "10 Regulatory auef axsecuuent, Me Taw aucl sxgin pa6inmÉn puasery-poliryttia btm vụ chp apiy (0 hiyg baie A934 Lễ Tada Phony (2020) " Dai giả đc đăng esis ohiok nic Ae aaah nhập Ant xước a kiến key”, Tap chủ Np cứu Lie pháp, nguồn Tại Việt Nam, đánh giá tác động được quy định tại khoản 2 Điều 2 của Nghị đính 34/2016/NĐ-CP: “Đánh giá tác động của chính sách là việc phân tích, du báo tác ông của chính sách đang xây dựng đối với nhóm đôi tương khác nhau nhằm lựa chon giải pháp tôi ưu trong xây dung.” Qua các định ngiấa trên từ các nguôn trong và ngoài nước, đặc điểm đặc trung của đánh giá tác đông “Tả hoat động phân tích và đánh giá những thay đổi trong quá trình xây dung chính sách” Đối với khái tiệm tác đông chính sách được quy định trong pháp luật Viét Nam thi quan điểm này tập trung việc đánh giá chính sách trong quá trình xây dụng Chính vi vậy, dé tập trung và phục vụ pham vĩ nghiên cứu của minh, hướng tiếp cân đôi với “đánh giá tác đông của chính sách" chú trong cu thé vào phân tích, đánh giá tác động của chính sách trong lính vực đời sông-xã hôi Theo Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015,. “Nội dimg đánh giá tác động của từng chính sách trong đề nghỉ xây đựng luật. pháp lệnh phải nên rỡ: vấn đề can giải quyết; mục tiêu của chính sách; giải pháp dé thực hiện chính sách; tác động tích cực, tiéu cực của chính sách: chi phi, loi ích của các giải pháp; so sánh chỉ phi, lợi ích của các giải pháp: lựa chọn giải pháp của cơ quan tổ chức và lt do của việc lựa chọn; đánh giá tác đồng thủ tuc hành chính.
tác động về giới giấu cs)" 1.3 Vai trò của đánh giá tác động cña chinh sácÌt Hoạt đông đánh giá tác đông chính sách là một hoạt động rat quan trong trong quá trình xây dung và ban hành các V BQPPL. Không chi ở Việt Nam ma tại các nước khác, đánh giá tác động của chính sách là một khâu được đề cao vì những ý ng]ĩa to lớn, thiệt thực, có giá trị cao của hoat đông này trong quá trình xây dựng văn bản pháp luật. Theo đó đánh gia tác động của chính sách trong quy trình xây đựng và ban hành các V BQPPL có vai trò như sau: Một là, đánh giá tic độug của chính sách dam bao chất hrợng của chink sách, góp phan giảm thiêu van đề lạm phát chính sách, VBPL kém chất hrợng. Trong quá trình ĐGTĐCS buộc co quan có thâm quyên xác đính rõ mục tiêu của minh khi xây dung chính sách và đánh giá những tác đông của chính sách dem lại bằng cách tham van chính sách đối với các bên có lợi ích va các ban ngành co ' Điển 35, 3leám1, Lust Bạn bánh ván ba guy pham pháp Init nts 2015.
i liên quan nhằm thu thập dữ liệu từ những nguôn tin chính thong và đưa ra giải pháp đổi với tùng van dé, các phương án được đảm bảo về hiệu quả của lợi ich, chi phí,. Dua trên yêu tổ, cơ sở đó cơ quan có thâm quyên lựa chon ra phương án tôi ưu, hiệu quả và các tính áp dung được vào thực tiễn sau khi chính sách ban hành, dim bảo tinh hợp hiện, hợp pháp, phủ hợp với đường lôi chính ti.