CHƯƠNG 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ BAN HÀNH NGHỊ QUYÉT QUY PHAM PHÁP LUAT Ở VIET NAM HIEN NAY 1. Khái niệm ban hành nghị quyết quy phạm pháp luật 1. Định nghĩa ban hành nghị quyết quy phạm pháp luật Theo Đại từ điển Tiéng Việt nghị quyết là “Van bản quyết định về những vấn đề cơ bẩn sau khi được hội nghị bàn bạc nhất trí thông qua” 3 Còn theo quan điểm Từ điền Tiếng Việt của tác giả Hoàng Phê (chủ biên) đã đính nghia nghị quyết là: “Quyết đình đã được chính thức thông qua ở hội nghị, sau khi vấn đề được tập thé thảo luận.
Vi du: Hội nghị thông qua nghị quyết, chấp hành nghị quyết * Từ điển Luật hoc của Viên Khoa học pháp ly — Bộ Tư pháp cho rằng: “Nght quyết (hình thức văn bản) quyết đình về những van dé cơ bản sau khi được hội nghi bàn bac, thông qua bằng biểu quyết theo đa số biếu thị ý: kiến hay ý định của một cơ quem, tổ chức về một van đề nhất dinh”’. Va Từ điện Luật học do tác gia Nguyễn Hữu Quỳnh lam chủ nhiệm công trình có ghi: “Nghỉ quyết là quyết đình của cơ quam theo chế độ hội nghị sau khi đã thảo luận và biểu quyết ding thé thức được pháp luật guy đình Nghĩ quyết được thông qua theo da số (quá nữa tông số thành viên) hay da số tuyết đối (hai phần ba tổng số thành viên của cơ quan) do pháp luật qip' đìnhŠ Từ các quan điểm trong các từ điển khoa học này có thê hiểu định nghĩa nghị quyết theo nghia rộng “Nghi quyết được thé hiện dưới hình thức văn bản là quyết dinh tập thể của một hội nghị hay của một cơ quan duoe thông qua sau khi bàn bạc, thao luận và biểu quyết tập thé”. Nhưng dé biểu r6 hơn về khái miệm nghị quyết quy pham pháp luật thi phải dựa vào quy dinh của pháp luật Hiện nay, theo quy định của pháp luật hiện hành và quy định tại Điều2 Luật Ban hành V BQPPL năm 2015 được sửa đôi, bô sung năm 2020: “Văn bản guy phạm pháp luật là văn bản có chứa guy phạm pháp luật được ban hành theo ding thẩm quyển, hình thức, trình tư thủ tuc quy đình trong Luật này”. Tại Điều 4 Luật Ban hành V BQPPL ` Nguyễn Noor Ý (1988), Đại nừ điển Tiếng Vist, NXB Vin hoa Thông th,ư 1H96.
Hoàng Phê (Chủ bain) — ViÈn ngôn ngất học (2021), Từ điển Teng /Öêt, NXB Hong Dict. * Viên Khoa học pháp ly - Bộ Tư pháp (2006), Từ điển Luật học ,NXB Từ điện Bach khoa - NXB Tư pháp ,tr. © Nguyễn Hữu Quỳnh (Chủ nhiệm công tinh) (1999), Từ điển Luật học, N3 Từ diễn Bich khoa ,tr 319 năm 2015 được sửa đổi, bố sung năm 2020, cũng có quy định, nghi quyết là một trong các V BQPPL thuộc hệ thong V BQPPL ở Việt Nam hiện nay. Như vậy, có thé hiểu “nght quyết guy phạm pháp luật là VBQPPL do cơ quan nha nước có thâm quyên ban hành theo ding trình tự.
ti tuc guy đình trong Luật Ban hành VBQPPL, có chứa guy phạm pháp luật. được dp dụng ching lặp đi lặp lại đối với cơ quan. tổ chức, cá nhân trong phạm vì cả nước hoặc đơn vị hành chính nhất định. Bản chất của nghị quyết là loại VBQPPL được ban hành bởi một cơ quan hoạt động theo nguyên tắc tập thé và biểu quyết thông qua da sé” Bên canh đó, cân phân biệt nghị quyét quy pham pháp luật và các nghị quyết áp dung pháp luật.
Hiện nay, Theo quy định tại khoản 3 điều 3 Nghị dinh số 34/2016/NĐ- CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Ban hành VBQPPL được sửa doi, bd sung bởi Nghị định số 154/2020/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2020 Nghị quyét do Hồi đồng nhân dân ban hành không phải là văn bản quy pham pháp luật trong các trường hợp sau'“4) Nghị quyết miễn nhiệm, bất nhiệm đại biểu Hội đồng nhân dân và các chức vụ khác; b) Nghị quyết phê chuẩn kết quả bau cứ đại biểu Hội đồng nhân dain và bầu các chức vụ khác; e) Nghĩ quyết giải tán Hội đồng nhân dân; d) Nghĩ quyết phê chuẩn cơ edu cơ quan chuyên môn thuộc Uy ban nhân dân cấp tĩnh thành phô trực thuộc trưng ương huyện, quân thi xã. thành phố thuốc tinh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương: ä) Nghĩ quyết thành lắp, sáp nhập, giải thể cơ quan chuyên môn thuốc Ủy ban nhân dân; quyết định thành lập các ban, ban chỉ dao, hội đồng Uy ban để thực hiện nhiệm vu trong một thời giam xác đình; e) Nghỉ quyết tổng biên ché ở đa phương: g) Nghĩ quyết dự toán. quyết toán ngân sách địa phương: g1) Nghị quyết về chương trình đề án dur án, kế hoạch; Ì) Các nghĩ quyết. quyết đình khác không có nội dhmg quy định tại các Diéu 27, 28.
29 và 30 của Luật". “Ban hành VBOPPL” là một hoạt động gắn liên với quá trình xây dung pháp luật của mỗi quốc gia trên thé giới, hiện nay hoạt động ban hành V BQPPL là mat thuật ngir được sử dung phô biên và có khá nhiéu quan điểm khác nhau về thuật ngữ nay. Theo định nghĩa của Từ điển Tiêng Việt “Bon hành là chính thức thông qua và cho thi hành”.7 Con theo quan điểm của Viện Khoa học pháp lý: “Ban hành VBQPPL là hoạt động của Hoàng Phê (Chủ biển) ~ Viên ngôn ngữ học (2021), tad, tr. 35 cơ quan nhà rước có thẩm quyển các tổ chức xã hội khi được nhà nước trao quyền thực hiện theo trình tự đã được quy dinh chat chế thé hiền các bước, từng công việc phải làm dé đưa ra các VBQPPL, từ đề xuất sáng kiến lập pháp, lập chương trình xd dung VBOQPPL đền soan thảo dur án VBQPPL, thâm đình thẩm tra dự án VBQPPL, công bỗ tổ chức lay ý kiến đông góp của cơ quan tổ chức, cá nhân, những tang lớp dân ew có liền quan dén việc tông hợp, phân tích.
nghiên cứu tiếp thu ý kiến đóng góp, đến trình cơ quan nhà nước có thẩm quyển xem xét, cho ý kiến hoặc thông qua du án VBQPPL”§ Theo tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh đã đưa ra quan điểm về ban hành V BQPPL: “La hoat động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo trình tự đã được quy đình dé ra các văn bản pháp luật" ® Từ các quan điểm này có thé biểu rang hoạt đông ban hành V BQPPL không đơn thuận chỉ là chính tÍưức thông qua và cho thi hành mét VBQPPL mà đó là một quy trình bao gồm nhiéu bước dé hình thành nên một VBOPPL. Tuy vậy, trong quy trình xây dung VBOPPL, các loại nghị quyết quy pham pháp luật khác nhau sẽ có các quy trình khác nhau song đều mang tính chặt chế, logic và bao gồm các giai đoạn Lập đề nghị xây đựng (chỉ áp dụng đổi với một sé loai nghỉ quyét); Soan thảo văn bản, Tham dink, thêm tra dự thảo; Trinh V BQPPL; Thông qua và ban hành V BQPPL. Tom lại, từ các quan điểm trên có thé định ngliia về ban hành nghị quyết quy pham pháp luật như sau: “Ban hành nghị quyết guy phạm pháp luật là hoạt đồng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo trình tự trong Luật Ban hành VBQPPL nhằm tạo ra một nghị quyết guy phạm pháp luật". Đặc điểm của nghị quyết quy phạm p háp luật Nghĩ quyết quy pham pháp luật là một loại V BQPPL do đó nó mang đây đủ các đặc điểm của VBQPPL nói chung, dong thời van mang những nét đặc trung riêng biệt để có thé phân biệt với các văn bản khác.
Đặc điểm của nghi quyết quy pham pháp luật được thể hiện ở nhũng khía cạnh sau: Thứ nhất, nghỉ quyết quy phạm pháp luật được ban hành bởi chit thé có thâm quyền Đổi với nghị quyết quy phạm. pháp luật chỉ có thể được ban hành bởi những chủ *Nguyễn HữuNinh Giản La cóc cixt (A999) lautr. * Viện hoa học pháp ý - Bộ Tư pháp (2006), tha, tr.2 thé được quy định tại Điều 4 Luật Ban hành V BỌPPL năm 2015, được sửa đổi, bé sung năm 2020: “2. Nghự quyết ctia Quốc hội; 3.
Nghi quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội; nghĩ quyết liền tịch giữa Uy ban thường vu Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Uy ban trưng ương Mat trận Tổ quốc Iiệt Nam; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phí, Đoàn Chữ tịch Uy ban trung ương Mặt trấn Tổ quốc Viét Nam; 5. Nghị quyết liền tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chữ tịch Uy ban trung ương Mặt trân Tổ quốc liệt Nam; 7. Nght quyết của Héi đồng Thẩm phán Tòa án nhân dén tối cao; 9. Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tinh, thành phé trực thuộc Tring ương (sau đây gọi chưng là cấp tinh); 12.
Nghĩ quyết của Hội đồng nhân dân huyện quân, thi xã. thành phô thuộc tinh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương (san đây gọi chung là cấp huyén); 14 Nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã phường thi trắn (sau đây gọi chung là cấp xã)". Đây là dau hiệu dé phân biệt giữa nghi quyét quy phạm pháp luật đối với các nghị quyết thông thường do các cơ quan, tô chức khác trong xã hội ban hành như nghị quyết của Đảng Công sản Việt Nam, Đoàn Thanh tiên C ông sản Hồ Chi Minh, nghị quyết của Dai hội cỗ đông của công ty cỗ phân, của tập đoàn. Thử hai, nội ching của nghĩ quyết quy phạm pháp luật thé hiện ý chi của Nhà nước, cơ quan ban hành, nhằm nuạc đích tác động vào đổi tương chiu sự quan lý.
Nghị quyết quy phạm pháp luật là văn bản do cơ quan nhà nước có thêm quyên ban hành, quy định những nội dung bắt buộc thực hiện đối với một hoặc một số đổi tượng nhật định. Các quy định trong nghị quyết được xây dung dua trên cơ sở phép luật, va chủ trương. chính sách mang tính định hướng của Nhà nước phi hợp với điều kiện thực tế và nhằm mục đích giải quyết những van dé cu thé trong lĩnh vực quan lý nha nước Thứ ba, nghị quyết guy phạm pháp luật luôn mang tính bắt buộc và được bảo đâm thực hiện bởi nhà nước. Vi nội dung nghị quyết quy pham pháp luật có chứa dung ¥ chí Nhà nước nên nghị quyết luôn mang tính bat buộc và được bảo đảm thực hién bằng sức manh Nhà nước.
Nghị quyết có giá trị bat buộc thi hành với đổi tượng quản lý (cá nhân, tô chức) và ngay cả chủ thé ban hành cũng phải tuân thủ quy định của nghi quyét. Như vậy, Cơ quan ban hành đơn phương thé hiệný chi của minh mà không lệ thuộc vào ý chi chủ quan của các đôi tượng có ngiĩa vụ thi hành nghi quyết.