Thẩm Định Dự Thảo Văn Bản Quy Phạm Pháp Luật Của Chính Quyền Địa Phương: Thực Trạng Và Giải Pháp

Khóa luận phân tích thực trạng và giải pháp cho hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật tại chính quyền địa phương.

• Tác giả: Phan Thị Hương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Linh Ngọc
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Xây dựng văn bản pháp luật
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Thẩm Định Dự Thảo Văn Bản Quy Phạm Pháp Luật Tại Chính Quyền Địa Phương
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu của đề tài
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 0.7. Kết cấu của đề tài nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH DỰ THẢO VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
• 1.1. Khái quát về văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 1.1.1. Khái niệm văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 1.1.2. Đặc điểm văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 1.1.3. Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 1.2. Khái quát về thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 1.2.1. Khái niệm thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 1.2.2. Chủ thể và nguyên tắc thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 1.2.3. Ý nghĩa thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH DỰ THẢO VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
• 2.1. Kết quả đạt được của hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 2.2. Một số tồn tại, hạn chế trong hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 2.3. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH, THẨM TRA TRONG XÂY DỰNG VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
• 3.1. Yêu cầu đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương
• 3.2.1. Hoàn thiện quy định pháp luật về thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thực hiện thẩm định văn bản quy phạm pháp luật
• 3.2.3. Tăng cường các điều kiện bảo đảm
• 3.2.4. Giải pháp về tài chính
• 3.2.5. Giải pháp về khoa học, kỹ thuật
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TỔNG HỢP TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nâng Cao Hiệu Quả Thẩm Định Dự Thảo Văn Bản Quy Phạm Pháp Luật

Hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật tại chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính hợp pháp và khả thi của các quy định pháp luật. Việc nâng cao hiệu quả thẩm định không chỉ giúp cải thiện chất lượng văn bản mà còn tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý nhà nước. Nghiên cứu này sẽ phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thẩm định.

1.1. Khái Niệm Thẩm Định Dự Thảo Văn Bản Quy Phạm Pháp Luật

Thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật là quá trình đánh giá, xem xét nội dung và hình thức của văn bản trước khi ban hành. Quá trình này giúp phát hiện các vấn đề pháp lý, kỹ thuật và nội dung cần điều chỉnh để đảm bảo tính hợp pháp và khả thi của văn bản.

1.2. Vai Trò Của Thẩm Định Trong Quá Trình Ban Hành Văn Bản

Thẩm định có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo rằng các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành. Nó giúp ngăn ngừa các sai sót có thể xảy ra trong quá trình soạn thảo và ban hành văn bản.

II. Thực Trạng Hoạt Động Thẩm Định Dự Thảo Tại Chính Quyền Địa Phương

Hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật tại chính quyền địa phương hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu minh bạch, chậm trễ trong quy trình thẩm định và sự không nhất quán trong quyết định thẩm định đang gây cản trở cho hiệu quả của hoạt động này.

2.1. Những Tồn Tại Trong Hoạt Động Thẩm Định

Một số tồn tại trong hoạt động thẩm định bao gồm việc thiếu thông tin, sự chậm trễ trong quy trình và sự không đồng nhất trong các quyết định thẩm định. Điều này dẫn đến việc các văn bản quy phạm pháp luật không đạt yêu cầu về chất lượng.

2.2. Nguyên Nhân Của Những Hạn Chế

Nguyên nhân chính của những hạn chế này bao gồm thiếu nguồn lực, thiếu kiến thức chuyên môn và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan trong quá trình thẩm định.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Thẩm Định Dự Thảo Văn Bản

Để nâng cao hiệu quả thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, cần áp dụng một số phương pháp và giải pháp cụ thể. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện quy trình thẩm định mà còn nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Thẩm Định

Cần cải thiện quy trình thẩm định bằng cách xây dựng các tiêu chí rõ ràng và quy trình minh bạch hơn. Điều này sẽ giúp các cơ quan thực hiện thẩm định dễ dàng hơn trong việc đánh giá và đưa ra quyết định.

3.2. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực

Đào tạo nguồn nhân lực là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng thẩm định. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật và kỹ năng thẩm định cho cán bộ thực hiện.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hoạt Động Thẩm Định

Hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn rõ ràng. Việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả thẩm định sẽ giúp cải thiện chất lượng văn bản quy phạm pháp luật tại chính quyền địa phương.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tiễn

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả thẩm định đã mang lại kết quả tích cực, giúp giảm thiểu sai sót và nâng cao chất lượng văn bản.

4.2. Các Mô Hình Thành Công

Một số mô hình thành công trong việc thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật đã được áp dụng tại một số địa phương, cho thấy tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp đã đề xuất.

V. Kết Luận Về Nâng Cao Hiệu Quả Thẩm Định Dự Thảo Văn Bản

Nâng cao hiệu quả thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật tại chính quyền địa phương là một nhiệm vụ quan trọng. Việc thực hiện các giải pháp đã đề xuất sẽ góp phần nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật, từ đó cải thiện hiệu quả quản lý nhà nước.

5.1. Tương Lai Của Hoạt Động Thẩm Định

Tương lai của hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện các giải pháp đã đề xuất và sự cam kết của các cơ quan nhà nước trong việc nâng cao chất lượng văn bản.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thẩm định, bao gồm việc cấp kinh phí, đào tạo và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của thẩm định.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam đòi hỏi hệ thống pháp luật phải được hoàn thiện đồng bộ, khoa học, dân chủ và minh bạch. Trong quy trình lập quy, hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) của chính quyền địa phương giữ vị trí mắt xích bắt buộc nhằm bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất và khả thi của các quyết định quản lý nhà nước tại cơ sở. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng cho thấy công tác này tại cấp tỉnh và cấp huyện còn bộc lộ nhiều hạn chế như: quy trình bị rút ngắn mang tính hình thức, thiếu tính phản biện chuyên môn sâu, cán bộ tư pháp kiêm nhiệm nhiều đầu việc và sự phối hợp giữa cơ quan soạn thảo với cơ quan thẩm định chưa kịp thời. Nhằm giải quyết các bất cập trên, tác giả Phan Thị Hương Thảo đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương - Thực trạng và giải pháp" dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Ngô Linh Ngọc tại chuyên ngành Xây dựng văn bản pháp luật.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo ba nhiệm vụ:

1. Xác định và hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về VBQPPL của chính quyền địa phương cũng như hoạt động thẩm định dự thảo VBQPPL ở cấp cơ sở.
2. Đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động thẩm định dự thảo VBQPPL của chính quyền địa phương trên các phương diện: kết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân dẫn đến các vướng mắc trong thực tiễn.
3. Đề xuất hệ thống các giải pháp đồng bộ, khả thi nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động thẩm định dự thảo VBQPPL của chính quyền địa phương trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của công trình gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy định của pháp luật hiện hành về thẩm định dự thảo VBQPPL của chính quyền địa phương và thực tiễn thi hành hoạt động thẩm định này tại các cơ quan tư pháp địa phương.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào thẩm quyền, nội dung, trình tự, thủ tục và các điều kiện bảo đảm cho hoạt động thẩm định đối với dự thảo nghị quyết của Hội đồng nhân dân (HĐND) và dự thảo quyết định của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh, cấp huyện.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu thực tiễn từ thời điểm Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 có hiệu lực thi hành cho đến thời điểm thực hiện khóa luận năm 2024.

---

Cơ sở lý luận, pháp lý và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở các khái niệm, quy định pháp luật thực định và nền tảng lý luận về khoa học pháp lý hành chính:

• Hệ thống khái niệm và học thuyết: Khóa luận viện dẫn khái niệm "thẩm định" từ Đại từ điển tiếng Việt (1998), thuật ngữ tiếng Pháp "Contrôle" trong Le Petit Larousse (1993), thuật ngữ tiếng Đức "Gutachten" trong Từ điển Luật học của Gerhard Koebler (1994) và định nghĩa chuyên ngành của Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp. Khái niệm "chính quyền địa phương" (local government) được đối chiếu từ Black’s Law Dictionary. Về VBQPPL, tác giả dựa trên cơ sở Điều 2 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và giáo trình chuyên ngành của Trường Đại học Luật Hà Nội.
• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật áp dụng: Hiến pháp năm 2013; Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2020); Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019); Nghị định số 34/2016/NĐ-CP và Nghị định số 154/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Ban hành VBQPPL; Thông tư số 42/2022/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung Thông tư số 338/2016/TT-BTC) quy định lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước bảo đảm cho công tác xây dựng VBQPPL.
• Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu: Tác giả áp dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh cùng các quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể gồm phương pháp phân tích - tổng hợp quy phạm pháp luật, phương pháp so sánh pháp luật và phương pháp thống kê dữ liệu thực tế từ các báo cáo chuyên môn của ngành tư pháp.
• Nguồn dữ liệu: Các số liệu sơ cấp và thứ cấp trích xuất từ báo cáo công tác của Sở Tư pháp thành phố Đà Nẵng, dữ liệu thực tiễn tại Hà Nội, Thừa Thiên Huế, Bạc Liêu, Điện Biên, Phú Thọ và kết quả từ các công trình nghiên cứu thạc sĩ, đề tài khoa học cấp trường liên quan.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Khái quát về hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương

Chương 1 tập trung phân tích bản chất pháp lý của VBQPPL và quy trình thẩm định ở cấp địa phương. VBQPPL của chính quyền địa phương được xác định là hình thức pháp lý thể hiện ý chí quyền lực nhà nước của HĐND và UBND, mang năm đặc điểm cơ bản: do chủ thể có thẩm quyền ban hành; tuân thủ hình thức, thủ tục, trình tự luật định; có đối tượng áp dụng chung nhiều lần; là công cụ chuyển hóa nhiệm vụ của nhà nước cấp trên; và có tính cá biệt hóa theo đặc thù của từng địa phương.

Về thẩm quyền, HĐND ban hành Nghị quyết, UBND ban hành Quyết định. Thẩm quyền nội dung bị giới hạn nghiêm ngặt theo phân cấp quản lý nhà nước; các ban của HĐND hay cơ quan chuyên môn thuộc UBND không có thẩm quyền ban hành VBQPPL.

Cấp hành chính	Cơ quan ban hành	Hình thức văn bản	Cơ quan có thẩm quyền thẩm định	Đối tượng văn bản thẩm định
Cấp tỉnh	Hội đồng nhân dân	Nghị quyết	Sở Tư pháp	Dự thảo Nghị quyết do UBND cùng cấp trình
Cấp tỉnh	Ủy ban nhân dân	Quyết định	Sở Tư pháp	Dự thảo Quyết định của UBND cấp tỉnh
Cấp huyện	Ủy ban nhân dân	Quyết định	Phòng Tư pháp	Dự thảo Quyết định của UBND cấp huyện

Nội dung thẩm định bao quát sáu nhóm vấn đề pháp lý:

1. Sự cần thiết ban hành văn bản.
2. Đối tượng và phạm vi điều chỉnh.
3. Sự phù hợp với chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước; tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất với hệ thống pháp luật.
4. Sự phù hợp với văn bản cấp trên giao quy định chi tiết và các chính sách đề xuất.
5. Ngôn ngữ, kỹ thuật soạn thảo văn bản (tuân thủ Điều 8 Luật Ban hành VBQPPL, Nghị định số 34/2016/NĐ-CP và Nghị định số 154/2020/NĐ-CP).
6. Tính khả thi của dự thảo đối với điều kiện kinh tế - xã hội địa phương.

Tác giả khẳng định ba nguyên tắc chỉ đạo xuyên suốt: bảo đảm tính khách quan, khoa học; tuân thủ trình tự, thủ tục và thời hạn luật định; bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan. Hoạt động này chịu sự tác động đồng thời của yếu tố chính trị, thể chế pháp luật thực định cùng nguồn lực nhân sự và cơ sở vật chất kỹ thuật.

Chương 2: Thực trạng hoạt động thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương

Chương 2 phản ánh bức tranh thực tiễn thông qua việc tổng hợp số liệu và phân tích các trường hợp điển hình.

Về kết quả đạt được, công tác thẩm định đã từng bước đi vào nề nếp. Dẫn chứng tại thành phố Đà Nẵng: theo Báo cáo số 4361/BC-STP ngày 29/11/2022, Sở Tư pháp đã thẩm định 60 dự thảo VBQPPL (gồm 32 dự thảo Nghị quyết và 28 dự thảo Quyết định). Báo cáo thẩm định đã chỉ ra những lỗi sai chi tiết về kỹ thuật lập quy, ví dụ: yêu cầu cơ quan soạn thảo không viết tắt ngày tháng năm bằng dấu gạch chéo theo Mẫu số 37 Phụ lục I Nghị định số 154/2020/NĐ-CP; tách các văn bản căn cứ pháp lý thành từng dòng riêng biệt thay vì trình bày chung một dòng (khoản 3 Điều 61 Nghị định số 34/2016/NĐ-CP); sửa đổi viện dẫn sai tên Nghị định số 158/2016/NĐ-CP và Nghị định số 23/2020/NĐ-CP; thay cụm từ "Xét đề nghị" thành "Theo đề nghị".

Tuy nhiên, chương này chỉ rõ các tồn tại mang tính hệ thống:

• Chất lượng đánh giá không đồng đều: Hoạt động thẩm định còn nặng về kiểm tra hình thức, thể thức văn bản mà chưa đi sâu vào đánh giá tác động chính sách và tính khả thi. Một số trường hợp thẩm định mang tính hình thức nhằm "hợp thức hóa hồ sơ".
• Vi phạm thời hạn gửi hồ sơ: Luật Ban hành VBQPPL quy định cơ quan soạn thảo phải gửi hồ sơ thẩm định trước ngày họp UBND chậm nhất 20 ngày, và cơ quan tư pháp thẩm định trong thời hạn 10 ngày. Trên thực tế, các cơ quan soạn thảo thường gửi hồ sơ rất sát kỳ họp (chỉ trước 2-3 ngày, thậm chí 1 ngày), tạo áp lực lớn khiến chất lượng thẩm định bị giảm sút.
• Bất cập về nhân lực cấp huyện: Tại các Phòng Tư pháp cấp huyện, cán bộ vừa thiếu vừa yếu về nghiệp vụ lập quy. Thống kê trong văn bản chỉ ra số cán bộ có trình độ cử nhân luật tại cấp huyện chỉ chiếm khoảng 20%, phần lớn còn lại đào tạo trái chuyên ngành, dẫn tới nguy cơ thẩm định sót lọt các quy định trái luật.

Nguyên nhân của các tồn tại được tác giả quy về ba nhóm: chất lượng nguồn nhân lực làm công tác thẩm định chưa theo kịp sự biến đổi kinh tế - xã hội và cam kết quốc tế; sự phối hợp hai chiều giữa cơ quan tư pháp và cơ quan chủ trì soạn thảo thiếu chặt chẽ; nguồn kinh phí và cơ sở vật chất, hệ thống dữ liệu tra cứu chưa đáp ứng yêu cầu.

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thẩm định, thẩm tra trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương

Dựa trên yêu cầu đổi mới của Luật sửa đổi, bổ sung năm 2020 (bắt buộc thẩm định sự cần thiết đối với Nghị quyết theo khoản 2, 3 Điều 27 và Quyết định UBND theo khoản 2, 3 Điều 28), Chương 3 xác lập bốn nhóm giải pháp:

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về thẩm định: Quy định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của cơ quan thẩm định, bao gồm quyền quyết định việc trả hồ sơ không đủ điều kiện, quyền đề xuất sửa đổi hoặc loại bỏ điều khoản không phù hợp; thiết lập cơ chế kiểm soát chất lượng thẩm định qua các tiêu chí đo lường tính hợp pháp, tính logic và tính khả thi; mở rộng quy trình đối thoại, công khai tiếp nhận ý kiến cộng đồng trên cổng thông tin điện tử.
2. Cải tiến tổ chức bộ máy: Đề xuất thành lập một phòng nghiệp vụ chuyên trách thực hiện công tác thẩm định tại các Sở Tư pháp địa phương, tách biệt với các công việc hành chính tư pháp khác nhằm bảo đảm tính chuyên sâu.
3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Hoàn thiện cơ chế thi tuyển, đào tạo công chức dự bị; cân đối cơ cấu công chức theo độ tuổi và giới tính (khắc phục bất cập được chỉ ra tại Phòng Văn bản Pháp quy - Sở Tư pháp thành phố Hà Nội); bảo đảm 100% cán bộ làm công tác thẩm định sử dụng thành thạo công nghệ thông tin và có năng lực tra cứu, đối chiếu văn bản có yếu tố quốc tế.
4. Tăng cường điều kiện bảo đảm:
   • Về tài chính: Nâng định mức chi theo Thông tư số 42/2022/TT-BTC, tháo gỡ sự bất cập giữa mức chi hiện hành với độ phức tạp của công việc. Đồng thời, cải cách quy trình giải ngân kinh phí, khắc phục triệt để tình trạng trễ ngân sách vào các tháng đầu năm (tháng 1 đến tháng 4).

Loại dự thảo văn bản quy phạm pháp luật cấp tỉnh	Mức chi tối đa hiện hành theo Thông tư 42/2022/TT-BTC
Dự thảo Nghị quyết HĐND cấp tỉnh ban hành mới	2.000.000 đồng/dự thảo
Dự thảo Nghị quyết HĐND cấp tỉnh sửa đổi, bổ sung	1.500.000 đồng/dự thảo
Dự thảo Quyết định UBND cấp tỉnh ban hành mới	2.000.000 đồng/dự thảo
Dự thảo Quyết định UBND cấp tỉnh sửa đổi, bổ sung	1.500.000 đồng/dự thảo

• Về khoa học - kỹ thuật: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa liên thông về VBQPPL; triển khai nền tảng lấy ý kiến góp ý dự thảo trực tuyến để giảm thời gian xử lý thủ tục.

---

Kết quả và đóng góp

Văn bản khóa luận đã đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể:

• Làm sáng tỏ vị trí pháp lý độc lập và giới hạn thẩm quyền của Sở Tư pháp và Phòng Tư pháp trong quy trình xây dựng VBQPPL theo Luật năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2020).
• Trích xuất dữ liệu thực tế chứng minh áp lực công việc và những hạn chế kỹ thuật: Sở Tư pháp Đà Nẵng thẩm định 60 dự thảo trong năm 2022; tỷ lệ cử nhân luật tại cấp huyện chỉ đạt 20%; các lỗi vi phạm phổ biến về Nghị định số 34/2016/NĐ-CP và Nghị định số 154/2020/NĐ-CP; khoảng trống kinh phí theo Thông tư số 42/2022/TT-BTC (mức chi tối đa 1,5 - 2 triệu đồng/văn bản).
• Đưa ra giải pháp tổ chức cụ thể là mô hình thành lập phòng chuyên môn chuyên trách thẩm định tại Sở Tư pháp, đồng thời kiến nghị sửa đổi quy trình cấp phát ngân sách để tránh tình trạng "nợ kinh phí" trong quý I hàng năm.

So với các công trình nghiên cứu trước đây (thường chỉ tập trung vào thẩm định ở cấp bộ ngành trung ương như Bộ Tư pháp hoặc nghiên cứu toàn bộ quy trình ban hành văn bản tại một địa phương đơn lẻ như Điện Biên, Phú Thọ), khóa luận đã đi sâu phân tích trực diện cơ chế thẩm định của chính quyền địa phương ở cả hai cấp tỉnh và huyện trong mối tương quan với các văn bản hướng dẫn thi hành mới ban hành.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Các số liệu thực chứng chuyên sâu chủ yếu được trích xuất từ báo cáo của một số địa phương đại diện (Đà Nẵng, Hà Nội) và các nghiên cứu đi trước; chưa bao quát được toàn diện số liệu của tất cả 63 tỉnh, thành phố. Ngoài ra, khóa luận chưa khảo sát sâu về cơ chế thẩm định văn bản tại các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do chưa có khung pháp lý đồng bộ trong thực tế.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu cơ chế phối hợp liên ngành trong việc thẩm định các dự thảo VBQPPL có tính chất chuyên ngành phức tạp (như tài chính, đất đai, quy hoạch xây dựng); nghiên cứu tiêu chí định lượng hóa việc đánh giá tác động chính sách trong giai đoạn thẩm định tại chính quyền địa phương.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị sử dụng cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên ngành Luật và Quản lý nhà nước: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên khảo cho các học phần Xây dựng văn bản pháp luật, Luật Hành chính, và Kỹ thuật lập quy.
• Cán bộ, công chức làm công tác tư pháp: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tiễn cho công chức Sở Tư pháp và Phòng Tư pháp trong việc nhận diện các lỗi kỹ thuật soạn thảo thường gặp theo quy chuẩn của Nghị định số 34/2016/NĐ-CP và Nghị định số 154/2020/NĐ-CP.
• Phần nội dung đáng lưu ý: Bảng tổng hợp đối tượng thẩm định tại Chương 1 và danh mục các đề xuất điều chỉnh mức chi tài chính cùng mô hình tổ chức bộ máy tại Chương 3.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Theo quy định pháp luật hiện hành, cơ quan nào có thẩm quyền thẩm định dự thảo quyết định của UBND cấp huyện?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 148 Luật Ban hành VBQPPL năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) được khóa luận trích dẫn, Phòng Tư pháp cấp huyện là cơ quan chịu trách nhiệm thẩm định dự thảo quyết định của UBND cấp huyện trước khi trình ban hành.

2. Thực trạng thời gian gửi hồ sơ thẩm định tại chính quyền địa phương diễn ra như thế nào so với quy định pháp luật?
Luật định yêu cầu cơ quan soạn thảo phải gửi hồ sơ đến cơ quan tư pháp chậm nhất 20 ngày trước ngày UBND họp, và thời hạn thẩm định là 10 ngày. Tuy nhiên, thực tế cơ quan soạn thảo thường gửi hồ sơ rất gấp, chỉ trước 2-3 ngày, thậm chí 1 ngày trước kỳ họp, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chiều sâu và chất lượng thẩm định.

3. Tỷ lệ cán bộ có chuyên môn cử nhân luật tại Phòng Tư pháp cấp huyện được văn bản ghi nhận là bao nhiêu?
Văn bản chỉ ra rằng trong tổng số cán bộ làm công tác tư pháp ở cấp huyện, số cán bộ có trình độ chuyên môn là cử nhân luật chỉ chiếm 20%; phần lớn cán bộ còn lại có trình độ chuyên môn thấp hoặc đào tạo trái ngành nghề.

4. Mức chi tối đa từ ngân sách cho việc xây dựng và thẩm định một dự thảo nghị quyết HĐND cấp tỉnh ban hành mới hiện nay là bao nhiêu?
Căn cứ Thông tư số 42/2022/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Thông tư số 338/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính được nêu trong khóa luận, mức chi tối đa cho dự thảo nghị quyết HĐND cấp tỉnh ban hành mới là 2.000.000 đồng/dự thảo (đối với văn bản sửa đổi, bổ sung là 1.500.000 đồng/dự thảo).

5. Khóa luận đề xuất mô hình tổ chức nào tại Sở Tư pháp để giải quyết tình trạng kiêm nhiệm trong thẩm định?
Tác giả đề xuất tại các Sở Tư pháp cần thành lập một phòng nghiệp vụ chuyên trách chỉ thực hiện công tác thẩm định dự thảo VBQPPL, tách bạch khỏi các nhiệm vụ hành chính tư pháp khác để chuyên môn hóa đội ngũ và nâng cao tính phản biện thực chất.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phan Thị Hương Thảo đã hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận và cơ sở pháp lý điều chỉnh hoạt động thẩm định dự thảo VBQPPL của chính quyền địa phương. Công trình phản ánh trung thực thực trạng công tác thẩm định tại cấp tỉnh và cấp huyện, đồng thời chỉ rõ những điểm nghẽn về thời gian xử lý, năng lực cán bộ tư pháp và định mức kinh phí bảo đảm. Hệ thống bốn nhóm giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ từ hoàn thiện thể chế, tái cơ cấu phòng chuyên môn đến bảo đảm ngân sách và ứng dụng công nghệ thông tin. Đây là tài liệu nghiên cứu chuyên khảo có giá trị học thuật và thực tiễn đối với lĩnh vực xây dựng văn bản pháp luật tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VE HOAT ĐỌNG THAM ĐỊNH DU THẢO VĂN BẢN QUY PHAM PHÁP LUAT CUA CHÍNH QUYEN DIA PHƯƠNG 1. Khái quátvề văn bản quy phạm pháp luat của chính quyền địa phương 1. Khái uiệm văn ban quy phạm pháp luật của chíth quyều địa phưương. Văn bên quy phạm pháp luật là một hình thức thể hiện của quyết đính quy phạm pháp luật do các cơ quan nhà nước, cá nhén có thâm quyền, các co quan của tổ chức xã hội khi được nhà nước trao quyền ban hành trên cơ sở và dé thi hành luật, theo thé thức và thủ tục do phép luật đính”, Trong đó có quy tắc xử su chưng, có hiệu lực thực biện nhiều lân đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phạm vi cả tước hoặc đơn vị hành chính nhật đính và được nhà nước bão đâm.

Theo Điều2 Luật Ban hành văn bản pháp luật 201 5, sửa đổi bd sung 2020 quy. dnh “Van ban quy phạm pháp luật là văn ban có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành theo dimg thâm quyên, hình thức, trình tự. thù tục guy định trong Luật nay. Có thé hiéu rằng, văn bản quy phạm phép luật là những văn bản do các cơ quan nhà nước có thâm quyền ban hành theo trình tự thủ tục pháp luật quy định.

Trong đó có chứa đựng các quy tắc xử sự mang tính bat buộc chung làm khuôn mâu cho xử sự của các chủ thể pháp luật, được áp dung nhiều lần cho nhiêu chủ thé pháp luật trong một khoảng thời gian và không gian nhật định Nhằm điêu chỉnh các quan hệ xã hội theo một trật tự nhat định mà nhà nước muốn xác lập Chính quyên địa phương là thuật ngữ được sử dụng dé chỉ những thiét chế nha nước, có tư cách quyền lực công, được thành lập một cách hợp hiên, hợp pháp dé quần lý điệu hành moi mat đời sông, kính tê, chính trị, văn hóa, xã hôi trên một đơn vi hành chính - lãnh thé của một quốc gia, trong giới hạn thâm quyên, cách thức, thủ tục đo pháp luật quy định. Theo Từ điển Black’s Law Dictionary Free Online Legal Dictionary, chính quyền địa phương (local government) là “Chính quyển thành phố thi xã quận hoặc bang. Co quan hành chính đối với khu vực dia lý nhỏ. Bầu các quan chức thu thuế, và làm nhiều việc mà chính phù quốc gia có thé làm theo thẩm quyển Chính ' Nguyễn Hữu Quỳnh và tip thể tác giả (1999), “Mie điển Luật học”, Nxb Từ điễn Bich khoa Ha Nội.

§ quyền địa phương thường chỉ kiểm soát khu vực dia lj cụ thể, không thé thực thi pháp luật vượt quá thâm quyền pháp I} của minh’? Chính quyền die phương hiện được hiểu là cấp chính quyền dưới cấp trung wong, trực tiếp cung cấp các dich vụ công cho dân chúng, Thuật ngữ “chính quyền dia phương” thường được hiểu là những đơn vị của chính quyên trực tiếp cung cấp dich vu cho công dân tại cấp trung gian Ở một số nước trên thé giới, các đơn vi chính quyền địa phương đã có quyên tự trị từ rất lâu, kể từ thời điểm trước khi các quốc gia đó được thanh lập Khái mệm chính quyền địa phương là khái miệm phat sinh từ khái mém hệ thống các cơ quan nhà nước ở địa phương Khéi niém nay được sử dung khả phố bién trong nhiêu van bản pháp luật của nhà nước. Là một khái niệm được sử dung nhiéu trong tô chức và hoạt động của nha nước vào đời sông thực tê xã hội, tuy nhiên liện nay van chưa có một văn bản pháp luât nào định nghia khái niệm chính quyên dia phương bao gồm những thiết chế nào, méi quan hệ và cơ chế hoạt động cụ thể của các bộ phân cầu thành Qua việc phân tích trên, có thé hiểu rằng. “Wan ban quy phạm pháp huật của chính quyền địa phương là hink thức pháp lý thé hiệu và ghỉ nhậu ý chí quyén hire nhà mước của HĐND và UBND, được ban hành nhằm thì hành hién pháp, huật và văn ban cña các cơ quan uhà nước cấp trên, theo thé thite và thit tục do pháp luật quy địth, có các quy tắc xí sự mang tinh bắt buộc chung, có hiện hee thực hiệu đối với cơ quan, to chức, cá hân trong phạm vi địa pÏitơng và được Nha nước bao dam thựtc hiện ”. Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền dia phương có vai trò quan trong đối với quản lý nhà nước và xã hội ở địa phương, là phương tiện dé cụ thé hóa và thực thi các quy dinh của các cơ quan nhà nước ở trung ương và 1a công cụ dé chính quyền địa phương bão vệ quyên con người, quyền công dan 1.

Đặc điểm vim ban my phạm pháp luật của chính quyền địa phưrơng Căn cứ vào tính chat của văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương, có những đặc điểm như. Thứ nhất, văn bản guy phạm pháp luật của chính quyền địa phương do chủ È Blade's Law Dictionary Free Online Legal Dictionary 2nd Ed Law Dictionary, địa chỉtruy cập, http /Ahelavdictionary arg/local- govenmenti#iicz pETYYUwE, tray cập ngay 24/3/2024 9 thể có thâm quyên ban hành và đâm bảo thực hiện Van bản quy pham pháp luật của chính quyên địa phương được ban hành bởi các cơ quan có thêm quyền tại cấp địa phương bao gồm Hội đồng nhân dân và Uy ban nhân din Quy đính về thêm quyên ban hành văn bản quy phạm pháp luật thường được phân chia 16 rang trong pháp luật và các văn bản hướng dẫn cụ thể liên quan. Thông thường, những cơ quan này sẽ có thêm quyên ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong các lĩnh vực được quy định cụ thé, dựa trên phân cập hành chính và pháp luật hiện hành Việc chỉ định 16 ràng thâm quyền ban hành văn bên quy phạm pháp luật giúp dam bao tính minh bạch, 16 rang và tuân thủ pháp luật trong quá trình lap pháp và thực thi pháp luật tai cấp địa phương Thứ hai, văn bản quy pham pháp luật của chính quyển dia phương được ban hành theo hình thức, thi tục, trình tự luật định. Van bản quy pham pháp luật của chính quyền dia phương được ban hành theo hình thức có nghĩa 1a đúng tên loại văn bản và đúng thê thức, kỹ thuật trình bày.

Theo quy định của Luật ban hành V BQPPL năm 2015, sửa đổi, bd sung năm 2020, hội đồng nhân dân ban hành nghị quyết, ủy ban nhân dân ban hành quyết đính. V ăn bản quy pham pháp luật của chính quyền địa phương phải có đủ và trình bảy các yêu tô như. quốc liệu, tiêu ngữ, tên cơ quan ban hành, sô, kí hiệu văn bản; địa danh, thời gian ban hành, tên văn bản, trích yêu nội dung, chữ ký; nơi nhận. Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền dia phương phải tuân thủ các thủ tục và trình tự quy định trong luật ban hành VBQPPL ném 2015, sửa đổi bỗ sung năm 2020 và các quy đính pháp lý khác.

Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương được ban hanh theo trình tự sau: Lập chương trình xây dung văn bản; soạn thảo, lâyý kiên đóng góp, thẩm định, thâm tra, trình, thông qua, ký chứng thực và ban hành. văn bản guy phạm pháp luật của chính quyền dia phương có đối tượng áp ding ching được dp đụng nhiều lần trong thực tiễn. Văn bản quy pham pháp luật của chính quyền dia phương thường có đối tượng áp dung chung được áp dụng nhiều lần trong thực tiễn Đây là các quy định. pháp luật mà áp dung cho tat cả các cá nhân, tô chức trong phạm vi dia phương đó mà không phân biệt đối tượng cụ thé nao.

Các loại văn bản này có thể bao gồm các 10 quyét định, nghỉ quyết của Hội đồng nhân dân dia phương, các quy chế, quy định của các cơ quan, tô chức địa phương. Ví du, các van bản quy phạm pháp luật về quản ly hành chính, về sử dung đất đai, quản ly tài nguyên và môi trường quy định về trật tự, an toàn, văn hóa x4 hôi. thường được ban hành bởi chính quyền địa phương và có tính chất áp dung chung, không phụ thuộc vào đôi tượng cu thé nào mà chỉ dua vào các điều kiện và tình hình cụ thể tại địa phương đó. Thứ he văn bản qịp' phạm pháp luật của chính quyền địa phương là công cụ cơ bản dé chuyên hóa những guy đình của pháp luật về nhiém vụ của nhà nước ở từng dia phương Van bản quy pham pháp luật của chính quyền dia phương thường phải tuân thủ các quy định của Hiên pháp của quốc gia, trong đó có quy định về phân quyên và thâm quyền của cơ quan chính quyền dia phương Việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật của chính quyên dia phương trên cơ sở của các quy định của pháp luật cập trên giúp đảm bảo tính nhật quán và tuân thủ trong việc thực liện và ap dung pháp luật tại địa phương.

Van bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương là công cu cơ bản dé chuyển hóa, thể hiên và thực hiện những nhiệm vụ của nhà nước ở địa phương, bao gồm việc quản lý, điều chỉnh và hướng dan các hoạt động kinh tế, xã hôi, văn hóa, giáo đục, y tê, môi trường, an ninh trật tự và các lĩnh vực khác trên dia bản dia phương, Thứ năm, cá biệt hóa những đặc điểm của dia phương Các văn bản quy pham pháp luật của chính quyên địa phương được thiết kế dé phan anh điều kiên va tình hành cụ thé của địa phương, bao gồm cả văn hóa, kinh tê, xã hội, và môi trường Các văn bản này cũng có thé được sắp xếp và thiét kế để phan ánh văn hóa, truyền thống và gid trị đặc biệt của tùng dia phương nhềm đêm bảo tính thông nhất va dn định trong công đẳng Do mỗi dia phương có thé có các van đề và điều kiện khác nhau, các van ban quy pham pháp luật của chính quyên địa phương cũng có thể chứa các quy định và điều khoản riêng biệt dé phân ánh các đặc thù pháp lý của dia phương đó. Tinh ca biệt hóa của văn bản quy phạm pháp luật của chính quyên địa phương là một trong những đặc điểm quan trong, giúp dap ứng và thích nghỉ với các yêu cầu và điều lại kiện cụ thể của từng địa phương, dam bảo tính linh hoạt và hiệu quả trong quản lý và điều hành các hoạt đông trên dia ban 1. Tham quyều ban hành VBQPPL của chính quyền địa phroug Vé thẩm quyển ban hành VBQPPL của chính quyén dia phương phải đâm bao cả thẩm quyển về hình thức và nỗi ding.