CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐẺ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VẺ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG VE GIỚI CUA CHÍNH SÁCH TRONG THỰC TIEN XÂY DỰNG LUẬT Ở NƯỚC TA 11. Khái niệm đánh giá tác động về giới của chính sách. Tính toi thời điểm hiện nay, khái niệm về giới va bình đẳng giới không, con xa lạ đổi với các nha hoạch định chính sách.
Đồi với một quốc gia chịu ảnh hưởng lớn về nhận thức giới từ Nho giáo như Việt Nam thi van để giải quyết tinh hình bắt binh đẳng giới và nâng cao vị thé của phụ nữ trong gia đính và xã hội luôn được Bang va Nha nước đặc biệt quan tâm Nhằm thực hiện các chiến lược vẻ bình đẳng giới, xóa bỏ phân biệt đối xử va dim ban quyền va lợi ich hợp pháp của mỗi giới, Đăng va Nhà nước đã lỏng ghép các van dé é giới vả đưa vào luật pháp, chính sách, kế hoạch, chương hình va dir án phát triển cia nha nước một cảch có hệ thông, Lần đầu tiên, các khải niệm về "giới”, "bình đẳng giới”, cum từ “léng ghép van dé BĐG va “báo cáo Lồng ghép van để BĐG” được giải thích cu thé tại Luật Binh đẳng giới năm 2016. Theo diễn giải của Luật nay, bình ding giới (BDG) là một phạm tra được tiếp cận trên nền của van dé giới — chỉ đặc điểm, vi trí, vai trò của nam va nữ trong tat cả các mỗi quan hệ xd hội (khoản. 1 Điều 5 Luật BG năm 2006), trong đó sác dink: “Binh đẳng giới có nghĩa là việc nam nit có vi trí vai trỏ ngang nhan, được tao diéu kiện và cơ hội phát iny năng lực ctia mình cho sự phát triển của cộng đồng. của gia đình va tìm hướng nine nhau về thành qua cũa sự phát triển đó “ (khoản 3 Điền 5 Luật BBG năm 2006).
Theo đó, BĐG được hiểu là nam, nữ déu bình đẳng về quyền, bình đẳng về tiếp cân và kiểm soát nguồn lực; bình đẳng về tham gia. ‘ban bạc va trong các quyết định, hoat đông phát triển kinh tê, xã hi ; bình đẳng về cơ hội, điều kiện, năng lực thực hiện các quyển, lợi ích và thụ hưởng au từ quả tình ra quyết định ban hành va thực hiện chỉnh sách đó đổi với mỗi giới 'Việc thực hiện mục tiêu bình đẳng giới nảy doi hdi các Bộ, ngành vả các. nhả quân lý cũng như hoạch định chính sách phải xem xét việc đưa vấn để giới vào các chương trình xây dựng chính sách vả pháp luật cũng như các kế hoạch, dự án phát triển như la một biên pháp đặc biết quan trong, cin thiết trong quả trình xây dựng nha nước pháp quyền ở Việt Nam Nhận thay tắm. quan trong của van để lồng ghép vấn dé Binh đẳng giới trong việc xây dựng VBQPPL hoặc trong dự án, dự thảo VBQPPL, Bộ Tw pháp đã ban hành.
Thông tư số 17/2014/TT-BTP ngày 13/8/2014 Quy định vẻ lồng ghép vẫn để trình đẳng giới trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Việc lồng ghép vấn để BĐG trong xây dựng VBQPPL đã được thực hiện từ khi Luật Bình đẳng giới năm 2006 và các Nghĩ định quy định chỉ tiết Luật có hiệu lực đến nay, trong đó, một trong những bước của quy trình lông ghép vấn dé BBG la đánh gia tác đông về giới Để hiểu rõ hơn về khải niệm đánh giá tác đông về giới của chính sách, đầu. tiên, Theo Từ điển Cambridge, chính sách lả “tap hợp những ý tường hoặc kế hoạch hảnh động trong những tình huông cu thé được tập thể, tổ chức kinh. doanh, chính quyên hoặc đồng phái chính trị chỉnh thức thừa nhên”.
Với định nghĩa nay, chính sách có thé gin với hoạt động của một nhóm các cá nhân. (gia đình, hội, nhóm), các tổ chức, doanh nghiệp, đăng phái chính trị, chỉnh quyền, và rông hơn gắn với hoạt đồng của một quốc gia. Chính sách có thể liên quan đến những van dé gin gũi với đời sống hang ngày, có thé gắn với những nổi dung mang tính chỉnh trị, ở tim vĩ mô. Chính sách có thể giãi quyết những van để trong thời gian dai hoặc cũng có thé trong một thời gian ngắn hơn hoặc thâm chi giãi quyết van dé mang tính nhất thời.
1 Theo Nghị định 34/2016/NĐ-CP, “Chính sách là định hướng, giải pháp của Nha nước để giải quyết van đề của thực tiễn nhằm đạt được mục tiêu nhất định”. Theo khái niệm trên, một chính sách gồm 3 yêu tổ cầu thánh chính: - Vận để thực tiễn cân giải quyết, - _ Định hướng, mục tiêu giải quyết vẫn để (hay còn goi là mục tiêu của chính sách), - _ Các giải pháp của Nhà nước (giải pháp thực hiện chính sách) để giải quyết van dé theo mục tiêu đã xác định. Đây là cách tiếp cân xy dựng, hoạch định chính sách dựa trên nhu cẩu. thực tiễn va nhằm giải quyết van dé thực tiễn.
Do đó, điều quan trọng đâu tiên. 1à phải nhên diện đúng van để thực tiễn cần giãi quyết Đánh giá tác động của chính sách la việc phân tích, dự báo tác động của chính sách đang được sây dựng đối với các nhóm đổi tương khác nhau nhằm lựa chọn giãi pháp tôi ưu thực hiện chính sách. Có 05 loại tác động cần đánh giá đối với từng chính sách bao gém tác động vẻ kinh tế, tác đông về xã hội, tác động về giới, tác đông của thủ tục hành chính và tác động đổi với hệ thống pháp luật Tác đông của chính sich La “đính hướng, giải pháp của Nha nước để giãi quyết các van dé của thực tiễn nhằm đạt được mục tiêu nhất định”, chính sách: khi được ban hành và thực hiện trên thực tế chắc chấn tác động đến các đổi tượng khác nhau có liên quan trong đời sống xã hội. Chính sách được đưa ra nhằm tao sự thay đổi đổi với những đổi tượng này va chính sự thay đổi đó tao sa những tác đồng của chính sich.
Sự khác nhau về kết quả giữa có hay không có sự can thiệp của chỉnh sách được gọi lả tác động của chỉnh sách Nói cách khác, tác đông của chính sách là những thay đổi mà chính sảch tạo ra đổi với những đổi tượng chịu sự tác động của chính sảch. Như vậy, hai yéu tô căn ban trong tác đông của chinh sách la đối tương chịu sự tác đông của chỉnh sách va 1 những thay ma chính sách tao ra đổi với đổi tượng chịu sự tác động của chính sich Ở góc độ khái quát, danh gia tác động của chính sách là việc phân tích để làm rõ những tác động của chính sách đối với sw phát triển của 2 hội nói chung và đối với các đối tượng khác nhau trong 24 hội nói riêng, Chi tiết hơn, theo Ủy ban châu Âu, đánh giá tác đông của chính sách “dua ra các lập iuân có tinh iogic liên kết vấn dé với các muc tiêu và các phương dn chính sách khác nhan dé giải quyết vẫn đồ“ và “xác dink các tác động có thé xây ra của. mỗi phương dn dé, ai sẽ bị tác động và tác động niwe thể nào: "Với nhận thức về nội dung tác động của chính sách như đã phân tích ở phân trên, ở Việt Nam, đảnh giá tac đông của chính sách trong xây dựng văn ‘ban quy phạm pháp luật bao gồm: (i) đảnh giá tác đồng vẻ kinh tế của chính sách, (i) đánh giá tác động vẻ zã hội của chỉnh sách; (ii) đánh giá tác động về giới của chỉnh sách, (iv) đánh giá tác đông của thủ tục hành chính để thực "hiên chính sich; và (v) đánh gia tác động đổi với hệ thông pháp luật cia chính. sách Khai niệm dénh gia tac động vẻ giới được quy định tai Khoản 3 Điều 6, Nghĩ định 34/2016/NĐ-CP ngảy 14/5/2016 của Chính phủ Quy định chỉ tiét một số điều va biện pháp thí hành luật ban hành văn ban quy phạm pháp luật Theo đó, “Tác động và giới của chính sách (nễu có) được đánh gid trên cơ số.
phân tích, dự báo các tác động kinh tê, xã hội liên quan đến cơ hội, điều kiện, năng lực thực hién và thu hướng các quyền, lợi ích của mỗi giới”. Như vậy, tác động về giới của chính sách vẻ bản chat la tác động về kinh tế, tác động về xã hội hoặc cả tác động vé kinh tế va xã hội, tác động vẻ thủ tục hành chính đến bình đẳng giữa các giới. Hiểu rộng hơn, tác động về giới của chính sách. 1a việc thu thập, xữ lý, phân tích, dự báo các tác động, ảnh hưởng và hệ quả tích cực hoặc tiêu cực do dự thảo chính sách có thể gây ra đến vấn để bình “ đẳng giới của chính sách sẽ hoặc đang thực hiện nhằm để xuất các biện pháp.
tối ưu để can thiệp, khắc phục hoặc giảm thiểu van dé giới sẽ hoặc đã này sinh do tac động của chính sách sẽ hoặc đang thực hiện. Nội dung của đánh giá tác động về của chính sách. Đánh giá tác động về giới của chính sách nhằm đáp tmg muc tiêu về Bình. đẳng giới - xóa bö sự phân biết đổi xử về giới, tao diéu kiện cho các giới được phat triển kinh tế - xã hội cùng với phát triển nguồn nhân lực, tiến tới mục.
đích quan trong la binh đẳng giới thực chất giữa nam, nữ vả thiết lập, cũng có. các mối quan hệ hợp tác, hỗ trợ giữa các giới trong mọi lĩnh vực của đời sống, gia dinh va xã hội Dựa trên mục tiêu vả mục dich trên, chủthể thực hiện đánh giả tac đông. vẻ giới của chính sách phải có “nhay cảm giới” để nhận biết và đánh giá đúng sự khác biệt về giới của các tác đông đỏ đối với cơ hôi, năng lực, điểu kiện va thụ hưởng quyên va lợi ích của mỗi giới, tự đó có thể đưa ra những dé xuất, giải pháp phù hop với mục tiêu chung của chính sách; đồng thời han chế hoặc khắc phục nhằm xử lý các tác động bất lợi vẻ BBG để đáp ứng được mục tiêu xóa bỏ sự bất bình đẳng giới ma chính sách đưa ra. Nou đã phân tích ở trên, tác động vé giới của chính sách được đảnh giá trên cơ sở phân tích, dự bao các tác đông vé kinh té, xã hội, thủ tục han chính liên quan đến cơ hội, điểu kiến, năng lực thực hiện va thụ hưởng các quyển và lợi ich của mỗi giới, Vi vey, vide đănh giả tác lồng về giới được thực hiện dua theo phương thức dng ghép với đánh giá tác đồng vẻ kinh tế, vẻ xã hội, về thủ tục hành chính (nếu có).