Chương 1: NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE ĐÁNH GIÁ TÁC BONG CHÍNH SÁCH TRONG DE NGHỊ XÂY DỰNG LUAT 1. Khái niệm và mue đích đánh giá tác động chính sách trong 48 nghị xây dựng luật LLL Khái niệm đánh giá tác động chính sách trong dé nghĩ xd dựng Hit Chính sách là khái tiệm được dùng khá phổ biển trong khoa học pháp lý cũng như khoa học chính tr. Có rất nhiều cách hiểu khác nhau vẻ chính sách, có thể ké dén như. Theo từ điển tiếng Việt, “chinh sách là sách iược và Rễ hoạch cu th nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lỗi chính trị chung và tình hình thực tiễn mà đề ra") James Anderson cho rằng chỉnh sách 1a chuối những hoạt động ma chính quyển chon lêm hay không lâm với tính toan va chủ đích rõ rằng, có tác động đến người dân, hoặc “chúnh sách lä một quá trùnh hành động có muc dich mà một cả nhân hoặc một nhóm theo đuỗi một cách Riên dinh trong việc giải quyết vẫn để".
"Chính sách" theo Nghỉ định số 34/2016/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 14/5/2016 quy đính chi tiết va biện pháp thi hảnh Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 (được sửa đổi, bỗ sung ‘b6i Nghị định sé 154/2020/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 31/12/2020) gọi tất là Nghỉ định 34/2016/NĐ-CP được hiểu là "định hướng, giải pháp của Nhà nước để giải quyết vấn đồ của thực tiễn nhằm đạt được muc tiên nhất aah Ở Việt Nam, chính sách được hiểu một cach chung nhất “/é tap hop các biện pháp được thé chế hóa mà một chủ thé quyén lực hoặc chủ thé quản ý đua ra định hưởng hoạt động cho các 18 chức, cá nhân trong xã hôi nhằm thực hiện một mục tiêu vai tiên nào đồ trong chién lược phát triển của xã ` đốn ing Vật, ung tho từ bangin ngữ, 1903, Bà NG 173 5 ñôi"2. Ứng dụng khái niệm đó vào chính tị va quên lý một cách khái quất, một số chuyên gia lại cho rằng, chính sách la “chu rương của một Đăng phái, một Chính pint trong các iĩnh vực đời sống chính trị - xã hột”. Con rất nhiều khải niém, định nghĩa vẻ “chính sách”, tuy nhiên có thể tiểu chính sách là những chỉ dẫn dùng để định hướng cho hoạt động quản lý, chủ thé của hoạt động xây dựng chính sách có thé là cơ quan nha nước hoặc ‘bat kỷ cơ quan, tổ chức, cá nhân nao. Trong phạm vi nghiên cứu của khóa luân, tác giả đổng tình với khái niêm của chính sách theo Nghỉ định 34/2016/NĐ-CP đồng thời, tiếp côn và nghiền cứu chính sách dưới góc độ là những chính sách do chủ thể Nhà nước tao ra trong để nghị sây dựng luật Theo Tổ chức Hợp tác Kinh tế vả Phát triển (OECD) , đánh giá tác động pháp luật (Regulatory Impact Assessment hay gọi tất là RIA) la một phương pháp có tính hệ thống được sử dụng nhằm đánh giá mét cách toản.
diện, nghiêm túc về các tác động của chính sách trong một văn bản pháp luật được để xuất hay một văn ban hiện có va đánh giá các phương án khác để xử lý van để thực tiễn mà không cin phải sử dụng tới biện pháp ban hành văn bên quy phạm pháp luật RIA được sử dung rông rấi tại các nước thuộc OECD và sử dụng nhiễu các phương pháp nghiên cứu, phên tích khác nhau. Điểm quan trọng và chung nhất của các phương pháp nay lả một cách tiếp cân. chủ trọng tới nguyên tắc sử dung các bằng chứng (evidence based) cho quả trình xây dựng chính sáchẻ. RIA được áp dụng lẫn đầu tiên trên thé giới là vào giữa những năm 1970 tai Mỹ dưới thời Tổng thống Ford do có lo ngại về gánh năng quy định pháp luật dé lên vai xã hội, đắc biệt là doanh nghiệp vừa Economic Co-operation and Development), nhiều nước châu Âu chuyển đổi, chau A, châu Phi, châu Mỹ La tinh.
Theo Sổ tay Kỹ năng đánh giá Văn bản pháp luật của Bộ Tư pháp, UNDP, 2010, “đánh giá tác động pháp luật là một tap hop các bước logic hỗ trợ cho việc chuẩn bị các đề xuất chính sách. Đánh giá tác động pháp iuật' bao gầm việc nghiên cửu sâu các hoạt động đi Rèm với quả trình xật đựng chỉnh s vat chính tức hóa bằng một bãn bảo cáo độc lập Tại Việt Nam, yêu cầu vẻ đảnh giá tác đông pháp luật trong quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật lẫn đầu tiên được quy định trong Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008 và đến Luật ban hành văn. ‘ban quy phạm pháp luật năm 2015 (sửa đổi, bd sung năm 2020) (gọi tắt lả Luật BHVBQPPL 2015) thì được gọi tên là đánh giá tác động chính sich. Tuy nhiên tại Luật BHVBQPPL 2015 quy định hoạt động đánh gia tác động pháp luật theo hướng tách riêng đánh giá tác đông chính sách (trong giai đoạn lêp đề nghị xây dựng luật) và đánh giá tác động pháp luật (trong giai đoạn soan thảo luật).
Trong phạm vi của khỏa luận, tác giã nghiên cứu hoạt động đảnh. giá tác đồng chính sách trong giai đoạn lap để nghỉ sly dựng luật. Theo quy định tại Điều 35 Luật BHVBQPPL 2015 và khoản 2 Điểu 2 Nghị định 34/2016/NĐ-CP, đánh giá tác động chính sách trong để nghi xây dựng văn ‘ban quy phạm pháp luật la việc phân tích, dự bảo tác động tích cực, tiêu cực của từng chính sách đối với các đổi tượng chịu tác động của chính sách (người dân, doanh nghiệp, tổ chức, Nhà nước.); dự báo va so sánh chỉ phí, lợi ích của các giải pháp để xuất để lựa chon giải pháp tối ưu thực hiện chính sách và lý do của việc lựa chọn giãi pháp đó Luật là đơn vị cầu tric bên trong của hệ thống pháp luật bao gồm các quy pham pháp luật điều chỉnh một loại quan hệ zã hôi có cùng tính chất, nối dung thuộc một lĩnh vực đời sống xã hội nhất định Luật là một loại văn ban quy pham pháp luật do Quốc hội ban hành, có hiệu lực pháp lí cao nhất, chỉ dưới Hiển pháp. Lập để nghị say dưng luật được xác định là thũ tục đâu tiên 7 và có ý nghĩa quan trọng quy trình zây dựng và ban hành văn bản luật.
Đây là giai đoạn cẩn có sự nghiên cứu kỹ lưỡng nhằm zác định nhu cầu, tim ra các chính sách, quy định pháp luật phủ hop dé giải quyết các van dé xã hội và quan lí nha nước. Ở giai đoạn nay, cơ quan, tổ chức, đại biểu Quốc hội tiển trành hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền tiền hảnh: Tổng kết việc thi hảnh. pháp luật, khảo sát, đánh giá thực trạng quan hệ xã hội liên quan đến để nghị xây dựng luật, pháp lệnh, nghiên cứu khoa học, thông tin, ty liệu, điều ước quốc tế mà Công hoa zã hội chủ ngiấa Việt Nam la thành viên có liên quan, xây dựng nội dung của chỉnh sich trong dự án luật, các giãi pháp để thực hiện chính sảch, đánh giả tác đông của chính sách, các giãi pháp và lý do của việc. Tựa chọn chính sách, dự kiến nguồn lực, điều kiện bảo đâm cho việc thi hành.
luật” Giai đoạn lêp để nghị có vai trò rat quan trong trong quy trình xây dựng luật. Nó như kim chỉ nan giúp định hướng mục tiêu, sắc định phương thức giải quyết van để. Xuất phát từ vai trò quan trong nay nên việc đánh giá tác động chính sách trong giai đoạn để nghĩ zây dựng luật có ÿ ngiĩa vô cùng cấp thiết Luật BHVB QPPL 2015 quy định việc đánh giá tác động chính sách đổi với dự thảo luật phải được tiến hành trong quá trình để nghị xây dựng luật, pháp lênh và trong hỗ sơ để nghị xây dựng luật phải có báo cáo đảnh giá tác động chính sich’. Việc đánh giá tác động đổi với từng chính sich trong văn ‘ban quy pham pháp luất, đặc biệt đánh giá tac động của chính sich trong để nghị xây dựng luật là một công việc khó khăn, phức tạp.
Bởi vai trò của nó đổi với hệ thống pháp luật nói chung rét quan trong (nó có hiệu lực pháp li cao nhất chỉ sau Hiển pháp), Chính vì vay đời hỏi người đảnh giá phải có trình đô chuyên môn va kỹ năng Đảng thời, sự đánh giá phải khách quan thì việc đánh giá tác đông chính sách mới thể hiện được đúng ý nghĩa va tim quan trong của nó trong quả trinh xây dựng luật. Khi dé cập đến đánh giá tác ˆ Bộ Thép, Vụ Phố biến go đục pháp tật “ĐỀ cong gi điểu Luật bú hành vin bên guy pam pip “Điều 3% 1,37 Trật Bmuhab rên gay Hư pip hit sin 2015 8 đông của chính sách trong dé nghị xây dựng luật cũng chỉnh 1a để cập đến dự báo tác động của chính sách nếu được luật hóa thi sẽ ảnh hưỡng như thé nâo đến các đổi tượng chiu sự tác đông, cũng như tác động ra sao đến chủ thể (cơ quan nha nước) chịu trách nhiệm tổ chức thi hành”, Từ đó, có thể hiểu rằng danh gia tác động của chính sach trong dé nghi giá để xác định van để cẩn giải quyết, xác định các phương án khả thi giải quyết van dé, đây không chỉ đơn thuẫn là việc nhân điện cho đúng nội dung của một chính sách từ nhiều góc độ khác nhau, phát hiện điểm mạnh, điểm yêu của chính sách để phục vụ cho các mục dich sử dụng khác nhau. Có thé thấy rằng đánh giá tác động của chính sách trong để nghị xây dựng luật là một hoạt động quan trong trong quá trình nghiên cứu chỉnh sách, nhằm lam rõ ảnh. hưởng của chính sách đối với các đổi tượng khác nhau trong x hội va đổi với sư phát triển của xế hội nói chung Do đó, van dé nay phải được lam nhanh.
chồng, hiệu quả va minh bạch. Theo Luật BHVB QPPL 2015, chủ thé danh giá tác động chính sách bao gồm cơ quan, tổ chức, cả nhân chịu trách nhiệm xây dựng chính sách khi lap để nghị x4y dựng văn ban quy phạm pháp luật (bao gồm ca dé nghị xây dung Luét) hay khi soạn thảo văn bản quy pham pháp luật đồng thời chiu trách nhiệm đánh giá tác động chỉnh sách Đối với để nghĩ xây dựng văn bản quy pham pháp luật hoặc dự thảo văn bản quy phạm pháp luật do Chính phi, Uy ban nhân dân cấp tinh trình thi Chính phũ phân công cho các bộ, ngành, Oy ban nhân dân phân công cho các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân.