CHƯƠNG 1: NHUNG VAN DE LÍ LUẬN VE ĐÁNH GIÁ TÁC BONG CỦA CHÍNH SÁCH 11. Khái niệm đánh giá tác động của chính sách. Khái niệm chính sich Chính sách là thuật ngữ đa nghĩa và đa cấp đô. Có nhiều định nghĩa khác nhau vé chính sich Là thuật ngữ được sử dụng phổ biển trên thé giới vì chính sách là một trong những khái niềm cơ bản của khoa học pháp lý, là cổng cụ quan trong trong hoạt đông quan lý nói chung và quản lý nhà nước nói riêng, Theo từ điển Tiếng việt, thuật ngữ “chính sách” được hiểu là “sách.
lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt được mục đích nhất định, dựa vao đường lối chính trị chung và tinh hình hình thực tế để ra”, Ở một khía cạnh khác, Chính sách là một hệ thống nguyên tắc có chủ ý hướng dẫn các quyết định va đạt được các kết qua hợp lý, một công cụ quan trọng của quản lý nha nước Thông qua việc ban hảnh và thực thí chính sách, những mục tiêu của Nha nước được hiện thực hóa. Chính sách có thể hỗ trợ ca việc đưa ra quyết định. chủ quan va khách quan. Để có thé di vào cuộc sdng, chính sách được thể chế.
hóa thành các quy định pháp luật Nour vậy, khí nói đến chính sách đã bao ham cả những cách thức để giải quyết van dé đặt ra, trong cách thức đó gồm mục tiêu, định hướng, giải pháp. để thực hiện, còn van dé của xã hội chính là thực tiễn can giải quyết. ‘Theo Nghị định 34/2016/NĐ-CP. "Chính sách là định hướng, giải pháp của Nha nước để giải quyết van đề của thực tiễn nhằm đạt được mục tiêu nhất.
la Ngô ngã học Hoang Thi tên, Tư đến ống Wit, Mb BA Ning Thug Tim Từ đn bọc, Hi ‘Deng, 2005, 158 10 định "Đây là cách tiếp cận zây dựng, hoạch định chính sách dựa trên nhu cầu thực tiễn và nhằm giải quyết van dé thực tiễn. Do đó, điều quan trong đầu tiên là phải nhân điện đúng van dé thực tiễn can giải quyết. ‘Theo khải niềm trên, một chính sách gồm 3 yếu tô cấu thảnh chính: ‘Van dé thực tiễn cần giải quyết, Định hướng, mục tiêu giải quyết van dé (hay củn gọi là mục tiếu của chính sách); Các giải pháp của Nha nước (giải pháp thực hiện chính sich) để giải quyết vấn để theo muc tiêu đã sác định Đây là cách tiếp cân zây dựng, hoạch định chính sách dựa trên như cầu thực tiễn và nhằm giải quyết van để thực tiễn Do đó, diéu quan trong đầu tiên lả phải nhận điện đúng van để thực tiễn cần giải quyết. ‘Van để thực tiễn cần giả: quyết là một hiện trang xã hội đã va đang xảy ra, hoặc có thé được dự báo sảy ra có tác đông đến đời sống, hoạt đông của một hoặc một số nhóm đối tượng trong zã hội, đến tổ chức, hoạt động của cơ quan nha nước.
Một van để thực tiến đời hồi phải được giai quyết bằng chính sách, pháp luật chỉ khi vẫn để đó có nội dung tác động và pham vi tác động nhất định về thời gian, không gian cho các đổi tượng chiu ảnh hưởng, Mục tiêu chính sách là mức độ giải quyết vấn dé thực tiễn ma Nha nước hướng tới trong thời gian trước mắt hoặc lâu dai (mmc tiêu ngắn han, mục tiêu dai hạn) nhằm hạn chế, giảm thiểu các tác động tiêu cực đối với các đổi tượng chiu tác động hoặc chiu trách nhiệm tổ chức thi hành chính sich pháp luật. Một van dé có thé phát sinh do nhiều nguyên nhân gây ra vả có thé tác động tiêu cực đến các đổi tương trên các khía cạnh khác nhau như kinh tễ, xã hội, môi trưởng. Do đó, mục tiêu chính sách trước tiên cần hướng tới giãi quyết những nguyên nhân chính gây nên tác động tiêu cực chủ yêu cho các đổi tượng. " Giải pháp thực hiện chính sách la các phương án khác nhau để giải quyết van dé thực tiễn theo mục tiêu đã xác định.
Giải pháp phải phủ hợp, cân. xứng với van dé vẻ quy mô, pham vi, đổi tượng tác đồng, khắc phục được. trúng và đúng các nguyên nhân trực tiếp va nguyên nhân gián tiếp gây ra van để, đồng thời giải pháp phai hiệu quả nghĩa la dat được muc tiêu đốt ra với chỉ phí hop lý, khả thi đối với các đối tương phải thực hiện, tuân thủ, Thông thường, mỗi giải pháp thực hiện chính sách sử dụng một công, cụ thể hiện cách thức ma Nha nước có thé can thiệp dé giải quyết van dé thực. Việc ban hành VBQPPL chứa chính sách là một trong các công cụ, giải pháp quan trọng nhưng không phải là duy nhất.
Có những công cụ chính sách bất buộc phải thể hiện bang hình thức VBQPPL (như luật, pháp lệnh.) nhưng cũng có những công cụ thực hiện không phải bằng VBQPPL. Để đạt được mục tiêu chính sách, có thé sử dụng đồng thời nhiều công cụ chính sách nhưng những công cụ đó không được mang tính chất loại trừ mà phải hỗ trợ lẫn nhau khi áp dung cho cùng đổi tượng. Rhái niệm đánh giá tác động chinh sich Đánh giá tác đông của chính sách hiện là một quy trình, hoạt động không thể thiểu trong quá trình xây dựng luật. Việc ĐGTĐCS gop phan hỗ trợ cho chính sách có tính khả thi hơn, mang lại thông tin, số liệu đáng tin cây va thuyết phục để triển khai trong việc hoạch định chính sách.
Theo số tay Kỹ năng đánh giá văn bản pháp luật "Đánh giá tác động pháp luật (Regulatory Impact Assesment — viết tất la RIA) lá một tập hợp các bước logic hỗ trợ cho việc chuẩn bị các để xuất chính sách. Đánh giá tác động pháp luật (RIA) bao gồm việc nghiên cứu sâu các hoạt động di kém với quá trình xây dung chính sách va chính thức hóa các kết quả nghiên cứu bằng một báo cáo độc lập”? Đánh gia tác đông quy định/pháp luật (Regulation Impact Assessment — RIA) được áp dung lẫn đầu tiên trên thé giới vảo giữa thap niên 70 của thể ky XÃ tại Mỹ, đưới thời tổng thông Ford, do có lo ngại vé gánh năng quy định pháp luật đẻ lên vai xã hội, đặc biết là doanh nghiệp vừa và nhỏ, công với lo ngại về sự gia tăng lam phát. Đền nay, RIA đã được áp dụng ở đại đa số các quốc gia thuộc Tổ chức hợp tác va phát triển kinh tế (OECD), RIA đã được sử dụng như một công cụ hữu hiệu nhằm bao đảm chất lương va tính hiệu quả của môi trường pháp lý” 'Việt Nam, lẫn đầu tiên trong lich sử lâp pháp, yêu cầu vẻ ĐGTĐ pháp uất trong quy trình xây dựng VB QPPL được quy đính trong một đạo luật - đó 1à Luật Ban hành VB QPPL năm 2008 và đền nay được quy định rõ nét hơn trong Luật Ban hành VB QPPL năm 2015, sửa đổi, sung năm 2020 với tên gọi DGTD chính sách. Để hướng dẫn việc ĐGTĐCS, Nghị định số 34/2016/ ND-CP ngày 14 tháng 5 năm 2016 của Chính phủ quy định chỉ tiết về một số digu và biển pháp thi hành Luật Ban hành VBQPPL (gọi tắt là Nghỉ định 34/2016/NĐ-CP), sửa đỗi, ba sung bởi Nghỉ định 154/2020/NĐ-CP ngày 31 thang 12 năm 2020 (gọi tất là Nghỉ định 154/2020/NĐ-CP) đã quy đính chỉ tiết vé việc ĐGTĐCS: “anh giá tác đông của chính sách là việc phân tích, dự bao tác động của chính sách đang được xây dựng đối với các nhóm đối tương khác nhau nhằm lựa chọn giãi pháp tồi uu thực hiện chính sách "* Để ĐGTPCS một cách toản diện nhất thì can phải đánh giá tác động về kinh tế, tac đông về 28 hội, tác đông vẻ giới (nếu có), tác đông của thủ tục TED.DLAL Đính gi túc động củ ce chê sich công thich te,plumng phip vì kết qu, 2008 "Đoạn Thị ô Uyên 2016) 'ĐGTĐCSpbáp bật trong goi tr>h iy đựng vin ban gọ phạ nhấp hit6 Việt Nenhện may”, Tp drậthọc trói 74 ˆ Mho§n 2 Đầu3 Nghị ảnh 342016/ND-CD sa đổi, bỗ ng bối Nghị nh 154/2020/NĐ-CP 3 ảnh chính (nếu có) va tác động đổi với hệ thống pháp luật bằng phương pháp định lượng và định tinh’.
Co thể thay, dưới bat kỳ quan điểm nao được đưa ra thi déu thông nhất coi hoạt động ĐGTĐCS lả một công cụ hỗ trợ quan trong, hữu hiệu ĐGTPC§ giúp cơ quan có thẩm quyên thận trọng, khách quan khi xem xét, cân nhắc lựa chọn giải pháp hợp lý, khả thi và hiệu quả dé giải quyết vẫn để thực tiễn dua trên việc phân tích chi phi, loi ích, các tac động tích cực và tiêu. cực đối với cả nhân, tổ chức va CQNN do thí hành chính sách nếu được ban hành Giúp nâng cao chất lượng của chỉnh sách do việc phân tích, đánh giá được thực hiện bằng các phương pháp khoa học dựa trên các thông tin, dit liệu, số liêu được thu thập từ các nguôn rõ rang, tin cậy. Đảm bảo cho việc công khai các thông tin trong quả trình xây dưng chính sich thông qua việc ấy ý kiến nhân dân, các đổi tượng chiu tác động trực tiếp trong suốt qua trình xây dựng, thẩm định, thông qua chính sách cũng như trong qua trinh soạn thảo, th định, thẩm tra và thông qua dự thio VB QPPL. Thêm vào đó giúp việc dim bảo tính thông nhất, đồng bô của các chính sách, quy đính pháp luật đốt với hệ thống pháp luật của Việt Nam và các điều ước quốc tế, 1⁄2.
Mục đích đánh giá tác động chính sách Mục dich đánh gia tac động chính sách được dẫn gii tại Tải liệu hướng dẫn nghiệp vu, Đánh giá tác động Chính sách của Bộ Tư pháp như sauế. - Đánh giá tác đông chính sách giúp cơ quan có thẩm quyền thân trọng, khách quan khi xem xét, cân nhắc lựa chon giải pháp hop lý, khả thi va hiệu quả để giãt quyết van dé thực tiễn dua trên việc phân tích chi phí, lợi ích, các. Spa 7 gaan 3400160-cE “ta hfuteong din v ng va nh gi tức co qua Pit kn Qic t Hou Kỳ (USAID GIG) phaiep vớ Vụ Cự vn dưng wy ng hép hit ca Bộ Rrpháp Vật Nam, 112 M tác động tích cực và tiêu cực đối với cá nhân, tổ chức va CQNN do thi hành chính sach nếu được ban hảnh. - Đánh giá tác đồng chính sach giúp nâng cao chất lương của chính.