Chương 1. Khải quát về đảnh giả tác động chính sách trong xây dựng luật, pháp lệnh. Thực tiễn đánh giá tác động chính sách trong zây dưng luật, pháp lệnh ở Viết Nam. Giải pháp nông cao chất lượng đánh giá tác động chính sách trong xy dựng luật, pháp lệnh.
KHÁI QUÁT VE ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH TRONG XÂY DỰNG LUẬT, PHÁP LỆNH 1. Khái niệm đánh giá tác động chính sách trong xây dung luật, pháp. lệnh LLL Khái êm chinh sich Chính sách là thuật ngữ được sử dụng phổ biển trên thé giới vi chính sách là một trong những khải niêm cơ bản của khoa học pháp lý, là công cu quan trong trong hoạt động quan ly nói chung va quản lý nha nước nói riêng, Theo Tử điển Tiếng Việt, “chính sách” là sách lược và kế hoạch cu thể nhằm dat một mục dich nhất định, đựa vào đường lỗi chính trị chung va tỉnh hình thực tế mà để ral. Cu thể hơn, “Chinh sách là tập hop các biện pháp được thé ché hóa mà một chủ thể quyễn lực hoặc chủ thé quân If đưa ra định hướng hoạt đông cho các tỗ chúc, cá nhân trong xã lội nhằm thực hiện một mmc tiều im tiên nào đỗ trong chiến lược phát trién cia xã hội “2 Mặc di có nhiều cách tiếp cân nhưng nhìn chung, chính sách là sự lựa chon, phản ứng, hành đông của chính quyển nhằm mục tiêu giải quyết các vẫn dé công mang tinh xã hồi.
‘Theo quy định hiện hành tại Khoản 1 Điều 2 Nghị định số 34/2016/NĐ-CP. ngày 14/05/2016 cia Chính phủ (Nghĩ định số 34) quy đính chi tiết một số điền và biện pháp thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 (Luật Ban hành VBQPPL) quy đính: ” Chih sách là đmh hướng giải pháp của Nhà nước dé giải quyết vẫn dé của thực tiễn nhằm đạt được mục tiêu nhất dinh 'Một chính sách bao gồm 3 yếu tô cau thành chính: (i) Van dé thực tiễn cần. giãi quyết, đi) Định hướng, mục tiêu giải quyết vẫn dé (hay còn goi lá mmc tiêu của chính sách), và (il) Các giãi pháp của Nhà nước (giải pháp thực hiện chính sách) để giải quyết vẫn để theo muc tiêu đã xac định Đây là cách tiếp cân xây dựng, hoạch định chính sách đưa trên nhu cau thực tiễn và nhằm để giải quyết vấn dé thực tiến. 1 Hing Phi (997), đến Tổng Vt, NO BA Nẵng #157 2 Wa ceo Bian 201), Kỹ năng phn ich vì hoạch i chê sách, sb.
Ti gi, HA NEL, 9 Vi vay, điều quan trong đầu tiên la phải nhân diện đúng vẫn để thực tiễn cản giải quyết. Cụ thé, van dé thực tiễn cân giãi quyết là một hiện trang zã hội đã và đang xây ra (hoặc có thể được dự bảo sé xy ra) có ảnh hưỡng/tác động tiêu cực dén đời sống, hoạt đông cia một hoặc một số nhóm đối tượng trong x hội, đến tổ chức, hoạt động cia cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, cần phải lưu ý ring, một vấn dé thực tiễn đòi hỏi phải được giải quyết bằng chính sách, pháp luật chỉ khi vấn dé đó có nội dung tác động va phạm vi tac động dang kể vẻthời gian, không, gian cho các đối tương chịu ảnh hưởng, Tiếp do, mục tiêu chính sách là mức độ giải quyết van dé thực tiễn ma Nha "nước hướng tới trong thời gian trước mắt hoặc lâu dai (muc tiêu ngắn hạn, mục tiêu dài hạn) nhằm hạn ché, giảm thiểu các tác đồng tiêu cực đổi với các đổi tương chu tác động hoặc chịu trách nhiệm tổ chức thi hảnh chính sách pháp luật Cuối cùng, giải pháp thực hiện chính sách lả các phương án khác nhau để giải quyết vẫn để thực tiễn theo mục tiêu đã xác định. Giải pháp phải phù hợp, cân xứng với van để về quy mô, phạm vi, doi tượng tác đông, khắc phục được.
trúng va đúng các nguyên nhân trực tiếp va nguyên nhân gián tiếp gây ra van đẻ. đồng thời giải pháp phải hiệu qua nghĩa là đạt được mục tiêu đặt ra với chỉ phí hợp lý, khả thí d6i với các đối với các đối tượng phải thực hiện, tuân thi. Khái niệm về đánh giá tác động chinh sách Trong giai đoạn đâu của chu trinh chỉnh sách, khi các mục tiêu chính sách. được thiết kế nhưng có nhiều phương án giải quyết được để xuất, đánh giá tac đồng chính sich (Policy Impact Assessment - PIA) được xem la một công cụ manh mẽ để giúp các cơ quan có thẩm quyền ra quyết định dé chon lựa chính sách tốt làm tiên dé cho hoạt động quy phạm hỏa chính sách Dit đánh giá tác đông chính sách không thay thé toàn bộ cho việc hoạch định chính sách nhưng là khâu quan trong, góp phan hỗ trợ thiết ké chính sách hiệu quả hơn nhờ mang lại thông tin đây đủ, toàn điền, đảng tin cây và thuyết phục cho hành động hay quyết sách của Chính phủ trong việc hoạch định chính sách.
‘Theo Tổ chức Hợp tác Kinh tế va Phát triển (OECD), đánh giá tác động pháp uật (RIA) là một phương pháp có tính hệ thống được sử dụng nhằm dnb giá một cách toàn điện, nghiêm túc về các tác động của các chính sách trong một văn ban 10 pháp luật được dé xuất hay một văn ban hiện có va đánh giá các phương án khác. để xử lý van để thực tiễn mà không cân phải sử dụng tới biện pháp ban hảnh văn bên quy phạm pháp luật Con ở Việt Nam, trong số tay Kỹ năng đánh giá van ban pháp luật (Bộ Tư phap, UNDP, 2010) cũng có quy định ring “ÐG7Ð pháp luật (Regulatory Impact Assessment- RIA) là một tập hợp các bước logic hỗ trợ cho việc chuẩn bt các đề xuất chính sách. DGTD pháp luật (RIA) bao gém việc nghiên cứu sâu các hoat đông di lèm với quá trinh xây đựng chính sách và chính thức hóa các quả nghiên cứu bằng một báo cdo độc lap“? Theo đó, tại Nghĩ định 34/2016/NĐ-CP ngày 14 tháng 5 năm 2016 của Chính phi quy định chi tiết về một số điều va biến pháp thí hành Luật Ban hành 'VBQPPL, được sửa đi, bd sung bởi Nghị định 154/2020/NĐ-CP ngày 31 thang 12 năm 2020 để quy định “Đánh giá tác đông chính sách là việc phân tích, cue bdo tác động của chính sách đang được xây dung đối với các nhóm đối tương khác nhan nhằm iva chọn giải pháp tối wn thực hiện chính sách ”® Có thé án một cách khái quát, đánh gia tác đồng của chính sách là phân tích những ảnh thưởng của chính sách đổi với đời sống kinh tế - xã hội, cụ thể hon la đối với các đối tượng chịu sự tác động của chính sách. Đánh giá tác động của chính sách nói chung thường thực hiên ở cả hai giai đoạn: Trước khi chính sách được ban hanh (đánh giá sự cần thiết, dự báo những, ảnh hưỡng tích cực/ tiêu cực nêu chính sách được thực thi.); va sau khí chính sách đã được ban hành và đi vào cuộc sống (đánh giá kết quả, hiệu qua của chính sách trong quả trình thực tiễn thi hành.
Như vậy, khái niệm “đánh giá tac đông chính sich” theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện tại đang tiếp cân với quan điểm đánh giá tác động chính sách khi đang trong quá trình xây dựng, Nhu vậy, khái niêm ĐGTĐ chính sách la khải niệm công cu được các nha hoạch định chính sách sử dụng để phục vụ tốt nhất cho việc ban hành chính sách và pháp luật. Dưới bat kỷ quan điểm nao được đưa ra đều thống nhất coi hoạt 3 Rp DIAL- BGTD củ các chân sich cổng thíck tóc, nhrơng pip vi tắt qu, 2008 * Nhgàn2 Điều2 Nghị dh sé 342016INĐ.CP sa i, bi sang DSi Nghị nh 1542020080. "1 đông ĐGTĐCS là một công cụ hỗ trợ quan trong, hữu hiệu. ĐGTĐCS giúp cơ quan có thẩm quyền thận trọng, khách quan khi xem xét, cân nhắc lựa chọn giải pháp hợp lý, khả thi và hiéu quả để giai quyết van dé thực tiễn dua trên việc phân.
tích chi phí, lợi ích, các tác động tích cực va tiêu cực đổi với cá nhân, tổ chức va cơ quan nha nước do thí bảnh chính sách nếu được ban hành. Từ đó giúp nâng cao chất lượng của chính sách do việc phân tích, đánh giá được thực hiến bằng các phương pháp khoa học dua trên các thông tin, đữ liệu, số liêu được thu thập từ các nguồn rõ rang, tin cây, dim bao cho việc công khai các thông tin trong quả. trình xây dựng chính sách thông qua việc lầy ÿ kiển nhân dân, các đổi tượng chịu tác đồng trực tiép trong suốt quả trình xây dựng, thẩm định, thông qua chính sách. cũng như trong quá trình soan thảo, thẩm định, thẩm tra vả thông qua dự thao 'VBQPPL, Thêm vào đó giúp việc đầm bao tính thông nhất, đồng bô của các chính sách, quy định pháp luật đối với hệ thông pháp luật của Việt Nam và các điều ước quốc tế + “Khái niệm đánh giá tác động chinh sách trong xây dung luật, pháp lệnh “Xây dưng pháp luật, pháp lênh là hoạt động phức hợp bao gồm pham ví réng lớn các hành vi kế tiép nhau, quan hệ chất chế với nhau, do nhiều chủ thể có vi trí, chức năng, quyển hạn khác nhau tiến hành nhắm chuyển hóa ý chí của giai cấp cảm quyển thành những quy tắc pháp lý, thé hiện chúng dưới những hình.
thức pháp luật. Có thể thay, tuy có nhiều loại quy trình zây đưng từng thể loại văn ban khác nhau, song các quy trình nói chung đều mang tinh chặt chế, lôgjc. Sự kết thúc mỗi bước của quy trình zây dựng đánh dâu một trình độ phát triển về chất của quá trình hình thành văn bản. Hoạt đông xây dựng luật, pháp lệnh là hoạt động mang tinh sảng tao, thể hiện qua trình nhân thức ngày càng day đủ hơn, sâu sắc hơn các quy luật 2 hội, nhất là quy luật vẻ lợi ich, đánh giá đúng đắn tâm quan trong của các quan hệ xã hội cơ bản cân có pháp luật điều chỉnh, trên cơ sỡ đó, xác định pham ví vả phương, pháp điều chỉnh phi: hợp với từng loại quan hé x8 hội.
Thông qua việc sử dung "Bộ Trphập & USAID (2018), Từ bêu hướng dẫn nhập vụ ĐGTP cia chân sich 12 các quy tắc đặc thù của kĩ thuất lâp pháp, nhà nước chuyén ý chí cia các giai cấp, các tng lớp nhân dân thảnh các chuẩn mực pháp luật có tính bắt buộc thực hiện chung.