Luận văn thạc sĩ về vai trò của hiệp hội doanh nghiệp trong vận động chính sách công tại Việt Nam

Chuyên đề nghiên cứu Vai trò của hiệp hội doanh nghiệp trong chính sách công ở Việt Nam, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho chuyên gia

• Tác giả: Đỗ Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quốc Văn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Vai trò của hiệp hội doanh nghiệp trong chính sách công ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA CÁC HIỆP HỘI DOANH NGHIỆP TRONG VẬN ĐỘNG CHÍNH SÁCH CÔNG
• 1.1. Những vấn đề lý luận về vận động chính sách công
• 1.2. Khái niệm vận động chính sách công
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA CÁC HIỆP HỘI DOANH NGHIỆP TRONG VẬN ĐỘNG CHÍNH SÁCH CÔNG Ở VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về các hiệp hội doanh nghiệp ở Việt Nam
• 2.2. Hoạt động vận động chính sách công của hiệp hội doanh nghiệp ở Việt Nam trong thời gian qua
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÁC HIỆP HỘI DOANH NGHIỆP TRONG VẬN ĐỘNG CHÍNH SÁCH CÔNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Quan điểm phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp trong vận động chính sách công
• 3.2. Giải pháp phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp trong vận động chính sách công ở Việt Nam hiện nay
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Những vấn đề lý luận về vận động chính sách công

Chương này tập trung vào việc làm rõ khái niệm và nội dung của vận động chính sách công. Theo định nghĩa, chính sách công không chỉ đơn giản là những quyết định cụ thể mà còn là một tập hợp các hành động có mục đích, được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước nhằm giải quyết các vấn đề xã hội. Hiệp hội doanh nghiệp (HHDN) đóng vai trò quan trọng trong việc tác động đến quá trình hình thành và thực thi các chính sách này. HHDN không chỉ là cầu nối giữa doanh nghiệp và nhà nước mà còn là những đại diện cho quyền lợi của doanh nghiệp trong chính sách công. Qua đó, HHDN có thể thúc đẩy các chính sách phát triển doanh nghiệp Việt Nam một cách hiệu quả hơn. Việc nhận thức rõ về vai trò của HHDN trong vận động chính sách công sẽ giúp cải thiện mối quan hệ giữa doanh nghiệp và nhà nước, đồng thời góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

1.1 Khái niệm vận động chính sách công

VĐCS không chỉ là một hoạt động đơn thuần mà còn là một phần không thể thiếu trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách công. Sự tham gia của HHDN trong VĐCS giúp đảm bảo rằng các chính sách được xây dựng đều phù hợp với thực tiễn, từ đó nâng cao hiệu quả của các chính sách này. Hơn nữa, VĐCS cũng là một kênh quan trọng để doanh nghiệp có thể thể hiện quan điểm và nguyện vọng của mình tới các nhà chức trách, từ đó tạo ra một môi trường kinh tế và xã hội công bằng hơn.

II. Thực trạng vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp trong vận động chính sách công ở Việt Nam hiện nay

Chương này phân tích thực trạng vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp trong vận động chính sách công tại Việt Nam. Trong những năm gần đây, HHDN đã có những bước tiến đáng kể trong việc tham gia vào quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức mà HHDN phải đối mặt. Một trong những vấn đề lớn nhất là nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của HHDN trong hệ thống chính trị và xã hội. Nhiều cơ quan nhà nước vẫn chưa coi trọng sự tham gia của HHDN trong quá trình ra quyết định, dẫn đến sự thiếu minh bạch và công bằng trong các chính sách được ban hành. Bên cạnh đó, năng lực của một số HHDN còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu tham gia vào vận động chính sách.

2.1 Hoạt động vận động chính sách công của hiệp hội doanh nghiệp ở Việt Nam

Ngoài ra, việc xây dựng một khung pháp lý rõ ràng cho hoạt động VĐCS cũng là điều cần thiết. Điều này không chỉ giúp các HHDN hoạt động hiệu quả hơn mà còn bảo vệ quyền lợi của họ trong quá trình tham gia vào các hoạt động chính trị. HHDN cần chủ động hơn trong việc tham gia vào các diễn đàn chính sách, từ đó tạo ra tiếng nói mạnh mẽ hơn trong các vấn đề liên quan đến chính sách công.

III. Quan điểm giải pháp phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp trong vận động chính sách công ở Việt Nam hiện nay

Chương này đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp trong vận động chính sách công. Đầu tiên, cần nâng cao nhận thức của các cơ quan nhà nước về vai trò của HHDN trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Điều này có thể được thực hiện thông qua các chương trình đào tạo, hội thảo và các hoạt động tuyên truyền nhằm nâng cao hiểu biết về VĐCS và vai trò của HHDN. Thứ hai, cần xây dựng một khung pháp lý hoàn thiện hơn cho hoạt động VĐCS, giúp HHDN có thể hoạt động một cách hiệu quả và minh bạch hơn.

3.1 Giải pháp nâng cao năng lực của hiệp hội doanh nghiệp

Cuối cùng, việc tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho hoạt động VĐCS cũng là một yếu tố quan trọng. Chính phủ cần xem xét và điều chỉnh các quy định liên quan đến hoạt động của HHDN, đảm bảo rằng họ có thể tham gia vào quá trình xây dựng chính sách một cách hiệu quả và minh bạch. Những giải pháp này không chỉ giúp HHDN phát huy vai trò của mình trong vận động chính sách công mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp (HHDN) trong vận động chính sách công (VĐCS) ngày càng trở nên quan trọng tại Việt Nam. Từ năm 2015 đến nay, các HHDN đã đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và cơ quan nhà nước, góp phần phản ánh nguyện vọng, ý kiến của doanh nghiệp đến các cơ quan hoạch định chính sách. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn tồn tại nhiều hạn chế như nhận thức chưa đồng bộ về vai trò của HHDN trong VĐCS, cơ chế chính sách chưa hoàn thiện và năng lực của một số HHDN còn hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích vai trò của các HHDN trong VĐCS công ở Việt Nam hiện nay, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các HHDN ở cả cấp Trung ương và địa phương trong giai đoạn từ năm 2015 đến nay. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc bổ sung cơ sở lý luận về VĐCS công, đồng thời cung cấp các giải pháp thực tiễn nhằm phát huy vai trò của HHDN, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Theo ước tính, Việt Nam hiện có hơn 200 HHDN với hàng trăm nghìn doanh nghiệp thành viên, trong đó Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) là tổ chức có quy mô lớn nhất với mạng lưới rộng khắp. Các HHDN đã tham gia tích cực vào quá trình xây dựng, sửa đổi chính sách, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Tuy nhiên, năng lực vận động chính sách của nhiều hiệp hội mới chỉ đạt mức cơ bản, cần được nâng cao để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng các đường lối, chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước về VĐCS công. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết hệ thống chính trị của David Easton: Xem chính sách công là thành phần quan trọng trong hệ thống chính trị, bao gồm chuỗi các quyết định và hành động phân phối giá trị trong xã hội.

2. Lý thuyết vận động chính sách công (Lobbying Theory): Định nghĩa VĐCS công là quá trình tác động có chủ đích, có hệ thống và mang tính chuyên nghiệp nhằm ảnh hưởng đến quá trình hoạch định, ban hành và thực thi chính sách công.

Các khái niệm chính bao gồm: chính sách công, vận động chính sách công, hiệp hội doanh nghiệp, vai trò của HHDN trong VĐCS công, các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của HHDN.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phân tích, tổng hợp các tài liệu lý luận, pháp luật, báo cáo nghiên cứu trong và ngoài nước.
• Phương pháp thống kê để tổng hợp số liệu về quy mô, hoạt động của các HHDN tại Việt Nam.
• So sánh thực tiễn vận động chính sách công của các HHDN ở Việt Nam với một số quốc gia như Hoa Kỳ, Pháp, Vương quốc Anh nhằm rút ra bài học kinh nghiệm.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm: văn bản pháp luật Việt Nam, báo cáo của VCCI, các nghiên cứu học thuật, bài viết chuyên ngành và số liệu thống kê từ năm 2015 đến nay. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các HHDN cấp Trung ương và địa phương, đặc biệt là các hiệp hội có quy mô lớn và hoạt động vận động chính sách tích cực.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2022 đến 2023, đảm bảo cập nhật các số liệu và chính sách mới nhất. Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích định tính kết hợp với phân tích định lượng sơ bộ nhằm đánh giá vai trò và hiệu quả hoạt động vận động chính sách của các HHDN.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và cơ quan nhà nước: Các HHDN đã trở thành kênh truyền tải ý kiến, nguyện vọng của doanh nghiệp đến các cơ quan hoạch định chính sách. Ví dụ, VCCI với hơn 200 nghìn doanh nghiệp thành viên đã tham gia góp ý hơn 100 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật trong giai đoạn 2015-2023, giúp nâng cao chất lượng chính sách.

2. Năng lực vận động chính sách còn hạn chế: Theo báo cáo của ngành, năng lực VĐCS của nhiều HHDN chỉ đạt mức 2 trên thang điểm 4, tức là ở cấp độ cơ bản. Chỉ khoảng 40% hiệp hội có đội ngũ cán bộ chuyên trách vận động chính sách, còn lại chủ yếu dựa vào sự tham gia không chuyên.

3. Ảnh hưởng tích cực đến chính sách công: Các HHDN đã góp phần thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí cho doanh nghiệp. Ví dụ, Hiệp hội Thép Việt Nam đã vận động thành công duy trì chính sách thuế nhập khẩu có lợi cho ngành, góp phần tăng trưởng sản lượng thép nội địa khoảng 15% trong 5 năm qua.

4. Mối quan hệ giữa HHDN và cơ quan nhà nước là yếu tố quyết định: Các hiệp hội có mối quan hệ tốt với cơ quan nhà nước như VCCI thường có hiệu quả vận động cao hơn, được tham gia nhiều hội nghị, diễn đàn chính sách. Khoảng 70% HHDN được mời tham gia các cuộc họp chính sách cấp Trung ương và địa phương.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế về năng lực vận động chính sách xuất phát từ quy mô nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế và đội ngũ cán bộ chưa chuyên nghiệp của nhiều HHDN. So với các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, nơi có khoảng 91.000 nhà vận động chính sách chuyên nghiệp, Việt Nam còn thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này.

Việc các HHDN đóng vai trò tích cực trong vận động chính sách đã góp phần nâng cao tính minh bạch, công khai và hiệu quả của quá trình xây dựng chính sách công. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy sự tham gia của các tổ chức xã hội và doanh nghiệp giúp chính sách sát thực tế và khả thi hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ HHDN tham gia góp ý chính sách theo năm, bảng so sánh năng lực vận động chính sách giữa các hiệp hội và biểu đồ thể hiện mức độ ảnh hưởng của HHDN đến các chính sách thuế, thủ tục hành chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cán bộ vận động chính sách: Các HHDN cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng vận động chính sách, pháp luật và kỹ thuật thuyết phục. Mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ chuyên trách lên ít nhất 60% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo các HHDN phối hợp với các cơ sở đào tạo.

2. Mở rộng quy mô và đa dạng hóa thành viên: Hiệp hội cần thu hút thêm doanh nghiệp từ nhiều ngành nghề khác nhau để tăng sức mạnh đại diện và nguồn lực tài chính. Mục tiêu tăng số lượng hội viên lên 30% trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban vận động và phát triển hội viên của các HHDN.

3. Xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với cơ quan nhà nước: Thiết lập các kênh đối thoại thường xuyên, tham gia các diễn đàn chính sách để nâng cao vai trò và tiếng nói của HHDN. Mục tiêu tăng số lượng cuộc họp phối hợp với cơ quan nhà nước lên 50% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo HHDN và các cơ quan quản lý nhà nước.

4. Minh bạch hóa hoạt động vận động chính sách: Công khai các hoạt động vận động chính sách, báo cáo định kỳ về kết quả và nguồn lực sử dụng để xây dựng niềm tin với doanh nghiệp và xã hội. Mục tiêu hoàn thiện quy trình minh bạch trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Ban kiểm soát nội bộ và truyền thông của HHDN.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Luật, Chính sách công: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về vận động chính sách công, giúp nâng cao hiểu biết và kỹ năng nghiên cứu.

2. Các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý nhà nước: Tài liệu giúp nhận diện vai trò của HHDN trong quá trình xây dựng chính sách, từ đó cải thiện cơ chế phối hợp và tiếp nhận ý kiến.

3. Lãnh đạo và cán bộ các hiệp hội doanh nghiệp: Cung cấp các giải pháp nâng cao năng lực vận động chính sách, phát triển tổ chức và tăng cường hiệu quả hoạt động.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ vai trò của HHDN trong bảo vệ quyền lợi và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, từ đó tham gia tích cực vào các hoạt động hiệp hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Vận động chính sách công là gì?
   VĐCS công là hoạt động có chủ đích, có hệ thống nhằm tác động đến quá trình hoạch định, ban hành và thực thi chính sách công để bảo vệ hoặc thúc đẩy lợi ích của tổ chức hoặc nhóm vận động. Ví dụ, các HHDN vận động sửa đổi chính sách thuế để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp.

2. Vai trò của hiệp hội doanh nghiệp trong vận động chính sách công ra sao?
   HHDN là cầu nối giữa doanh nghiệp và cơ quan nhà nước, đại diện tiếng nói của doanh nghiệp, tham gia xây dựng, giám sát và đánh giá chính sách công. Họ giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin và ảnh hưởng đến chính sách phù hợp với lợi ích chung.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả vận động chính sách của HHDN?
   Bao gồm quy mô và cơ cấu tổ chức, năng lực đội ngũ cán bộ, nguồn lực tài chính, mối quan hệ với cơ quan nhà nước, cũng như môi trường chính trị - xã hội. Ví dụ, HHDN có đội ngũ chuyên nghiệp và mối quan hệ tốt với chính quyền thường vận động hiệu quả hơn.

4. Các HHDN Việt Nam có thể học hỏi gì từ kinh nghiệm quốc tế?
   Học hỏi cách xây dựng đội ngũ vận động chính sách chuyên nghiệp, tăng cường minh bạch, hợp tác liên hiệp và phát triển mạng lưới, cũng như xây dựng khung pháp lý rõ ràng cho hoạt động vận động chính sách.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp tham gia hiệu quả vào hoạt động vận động chính sách?
   Doanh nghiệp nên gia nhập các HHDN, đóng góp ý kiến, tham gia các hội thảo, tọa đàm do hiệp hội tổ chức, đồng thời phối hợp với hiệp hội trong các chiến dịch vận động chính sách để bảo vệ quyền lợi chung.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ vai trò quan trọng của các hiệp hội doanh nghiệp trong vận động chính sách công tại Việt Nam từ năm 2015 đến nay.
• Phân tích các yếu tố nội tại và môi trường bên ngoài ảnh hưởng đến hiệu quả vận động chính sách của HHDN.
• So sánh thực tiễn vận động chính sách của HHDN Việt Nam với các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Pháp, Vương quốc Anh để rút ra bài học kinh nghiệm.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực vận động chính sách, mở rộng quy mô, tăng cường mối quan hệ với cơ quan nhà nước và minh bạch hóa hoạt động.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm tổ chức đào tạo chuyên sâu, xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh và tăng cường hợp tác quốc tế nhằm phát huy vai trò của HHDN trong phát triển kinh tế - xã hội.

Để tiếp tục phát triển nghiên cứu, các nhà quản lý, học giả và hiệp hội doanh nghiệp nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả vận động chính sách trong thực tiễn. Đây là cơ hội để nâng cao vai trò của HHDN, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề vào chương trình nghị sự quốc gia và ngăn chặn việc nêu lên vấn đề khác trở thành ưu tiên chính sách. Tham gia vào giai đoạn thảo luận chính sách: Tại giai đoạn này, VĐCS công đóng vai trò trong việc đưa ra các phương án chính sách và tối ưu hóa lựa chọn sau khi chính sách đã được đưa vào chương trình nghị sự và đang trong quá trình bàn bạc, thảo luận trước Quốc hdi/Nghi viện. Tham gia vào giai đoạn ra quyết định chính sách: Tại giai đoạn này, hoạt động VĐCS công thúc đây việc ban hành các thủ tục pháp lý cần thiết để chính sách chính thức được thông qua hoặc ngăn cản việc thông qua một chính sách nào đó mà không có lợi cho tổ chức hoặc ngành công nghiệp mà họ đại diện. Tham gia vào giai đoạn thực thi chính sách: Tại giai đoạn này, hoạt động VĐCS công làm cho quá trình thực thi chính sách đạt được mục tiêu ban đầu nếu việc thực hiện chính sách có lợi cho tô chức.

Đôi khi hoạt động 13 VĐCS cũng có thể được sử dụng dé ngăn can việc thực thi một chính sách nào đó hoặc gây áp lực để làm cho việc thực thi chính sách đi chệch mục đích ban đầu nhưng lại có lợi cho tổ chức hoặc nhóm vận động. Mục tiêu cuối cùng của hoạt động VĐCS công là tạo ra sự thay đôi cu thể trong các chính sách, hoạt động, chương trình, và phân bỗ nguồn lực dé đem lại lợi ích cho những người tham gia vào quy trình chính sách. Tuy nhiên, mục tiêu vận động có thể thay đôi tùy thuộc vào bối cảnh cụ thể và giai đoạn của chính sách [15, tr. Sự cần thiết vận động chính sách công Sự cần thiết của hoạt động VĐCS công thể hiện ở các khía cạnh sau: Thứ nhất, xuất phát từ nhu cầu thông tin từ phía các nhà hoạch định chính sách [15, tr.

Trong các xã hội hiện đại, luôn ton tại nhiều nhóm lợi ích khác nhau, thậm chí mâu thuẫn nhau. Các nhóm lợi ích này có thé là các doanh nghiệp, các tổ chức phi chính phủ, các tô chức xã hội, các cá nhân,. Mỗi nhóm lợi ích đều có những lợi ích riêng mà họ muốn được bảo vệ và thúc đây. Các nhà hoạch định chính sách là những người có trách nhiệm đưa ra các quyết định chính sách nhằm đáp ứng lợi ích chung của xã hội.

Tuy nhiên, họ không thể nắm bắt được đầy đủ thông tin về tất cả các vấn đề liên quan đến lợi ích của các nhóm lợi ích trong xã hội. Do đó, hoạt động VDCS công giúp các nhà hoạch định chính sách thu thập thông tin từ các nhóm lợi ích, từ đó đưa ra các quyết định chính sách phù hợp hơn với thực tế. Thứ: hai, xuất phát từ nhu cầu tham gia vào quá trình chính sách dé thực hiện hiệu quả hơn quyền lực của công dân [15, tr. Trong các thiết chế dân chủ, quyền công dân được quy định trong Hiến pháp rất lớn, nhưng trên thực tế, người dân không có đủ điều kiện để thực hiện một cách hiệu quả những quyên luật định ấy của mình.

Họ có thể không có khả năng tiếp cận chính thức với các cơ quan hay cá nhân có thâm quyên, cũng như khả năng 14 diễn đạt, thuyết phục. Do đó, hoạt động VDCS công giúp người dân có thé tham gia hiệu quả hơn vào quá trình hoạch định, ban hành, thực thi và đánh giá chính sách công. Thứ ba, xuất phát từ nhu cầu củng cố quyền lực của các chủ thé cam quyền [15, tr. Mặc dù đôi khi có sự căng thăng giữa các chuyên gia VĐCS công với các cơ quan nhà nước có thâm quyền nhưng giữa họ vẫn tồn tai mối quan hệ cộng sinh, phụ thuộc lẫn nhau.

Các nhà VĐCS công cần chính sách có lợi cho chủ thể của mình nên họ phải làm việc với các chủ thể quyền lực công dé tác động tới quá trình ra chính sách. Còn các chủ thể quyền lực công làm việc với nhà vận động là bởi họ cần thông tin liên quan, bổ sung đầu vào cho thủ tục chính sách. Các nhà VĐCS công là những người kiểm soát được nguồn thông tin liên quan đến các vấn đề mà họ vận động, vì vậy, họ cung cấp tư liệu cho các chủ thé quyền lực công một cách dé dàng nhất - thông tin từ bên ngoài về những vấn đề mà các cơ quan công quyền đang bản hoặc có thé bàn tới. Trong khi đó, các chủ thé quyền lực công lại không có điều kiện dé tập hợp thông tin, do đó, họ phải dựa vào nhân lực ưu thế của các nhà vận động dé kiến nghị giải pháp cho các van dé, dự thảo luật, cung cấp chứng cứ, phát triển chiến lược pháp luật, thuyết phục Quốc hội, Chính phủ tán thành, đôi khi còn nêu những vấn đề khác nữa.

Vì chịu áp lực từ nhiều phía nên các cơ quan công quyền phải đáp ứng trước áp lực nào mạnh nhất. Chủ thể vận động chính sách công Trong một xã hội dân chủ, không một cá nhân nào có quyền quyết định một chính sách công. Mọi quyết định chính sách đều có tính chất tập thể, đến từ đảng cầm quyền hoặc Nhà nước, là kết quả của sự vận động, tác động từ nhiều chủ thể khác nhau [45, tr.TS Dé Phú Hải và PGS.TS Vũ Công Giao “mỗi một khâu trong quá trình chính sách đều có các chủ thé chính sách khác nhau, và vai trò của các chủ thê là khác nhau trong từng khâu 15 của quá trình” [45, tr. Các chính trị gia, đảng phái, các quan chức nhà nước, và các chuyên gia có vai trò quan trọng trong việc đề xuất, soạn thảo và thảo luận chính sách.

Tuy nhiên, quan điểm và ý kiến của cộng đồng xã hội cũng đóng vai trò quan trọng thông qua các phương tiện truyền thông, cuộc thảo luận công cộng, và các hình thức tham gia khác. Sự đồng thuận và phản hồi của cộng đồng xã hội là yếu tố quan trọng trong quá trình quyết định chính sách. Các chính trị gia và quan chức nhà nước cần lắng nghe ý kiến và phản hồi từ cộng đồng để đảm bảo chính sách được định hình dựa trên nhu cầu và quyén lợi của người dân. Nhân dân có vai trò quan trọng trong việc thực hiện, đánh giá và củng cô giá trị của chính sách.

Họ có quyền tham gia vào các quá trình quyết định chính sách thông qua việc bau cử, biểu tình, tham gia các tổ chức xã hội và tham gia vào cuộc thảo luận về chính sách. Sự đồng thuận và phản hồi của nhân dân có thé tao áp lực để điều chỉnh hoặc thay đồi chính sách nếu can. Quá trình hoạch định chính sách bởi đảng cầm quyền và Nhà nước có sự tham gia của xã hội là một xu hướng tất yếu trong các xã hội dân chủ. Ở Việt Nam, quá trình này còn có sự tham gia của cả hệ thống chính trị mà trong đó, Đảng Cộng sản Việt Nam đóng vai trò trung tâm, cốt lõi trong hoạch định các chính sách quan trọng.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, vai trò của Mặt trận Tổ quốc ngày càng được chú trọng. Tiếng nói trực tiếp của người dân và báo chí cũng ngày càng được nâng cao [45, tr. Đối với hoạt động xây dựng chính sách của Nhà nước, Quốc hội và Chính phủ là các chủ thể quan trọng, trung tâm trong việc xây dựng chính sách công ở nước ta. Tuy nhiên, việc xây dựng chính sách công của Nhà nước còn có sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc, các doan thé, tổ chức chính trị - xã hội, người dân và doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi chính sách.

Việc tham gia của các chủ thê này giúp cho quá trình xây dựng chính sách được thực hiện 16 một cách dân chủ, minh bạch và hiệu quả hơn. Đối với hoạt động thực hiện chính sách, hệ thống hành pháp đóng vai trò chính, tuy nhiên, cũng có sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thé chính trị, dưới sự lãnh đạo, giám sát, kiêm tra của Đảng [45, tr. Ngày nay, việc thực hiện chính sách công còn có sự tham gia của khu vực xã hội và doanh nghiệp. Việc hợp tác hay thiết lập mạng lưới với khu vực tư nhân và khu vực xã hội đem lại nhiều nguồn lực cho việc thực hiện chính sách công, hay nói cách khác là làm cho chính sách khả thi hơn.

Đối với khâu đánh giá chính sách, vai trò chính được quyết định bởi thể chế chính sách công và loại hình đánh giá chính sách [45, tr. Ở nước ta hiện nay, vai trò chính trong việc đánh giá chính sách vẫn là Đảng, Nhà nước và các tô chức trong hệ thống chính tri. Dang và Nhà nước có trách nhiệm đánh giá tính phù hợp và hiệu quả của các chính sách công đã ban hành. Các tổ chức trong hệ thống chính trị cũng có vai trò tham gia đánh giá chính sách.

Mặc dù vậy, vai trò của người dân, doanh nghiệp và báo chí trong việc đánh giá chính sách công ngày càng được nâng cao. Ý kiến của người dân, doanh nghiệp và báo chí về tính phù hợp và hiệu quả của các chính sách công ngày càng được Đảng và Nhà nước coi trọng, tiếp thu. Quy trình vận động chính sách công Quá trình chính sách không phải là một quá trình tuyến tính, mà là một quá trình lặp đi lặp lại, bắt đầu từ việc xác định vấn dé, sau đó là xây dựng và thực thi chính sách, cuối cùng là đánh giá kết quả của chính sách và điều chỉnh nếu cần thiết. Trong thực tế, việc VĐCS sẽ thiết thực hơn nếu được thực hiện qua từng chu trình chính sách.

Điều này giúp các chủ thé tham gia chính sách có thể nắm bắt được diễn biến của chính sách, từ đó đưa ra những phản hồi và điều chỉnh phù hop. Có nhiều cách để phân chia các giai đoạn 17 trong quy trình VĐCS công, và mỗi cách tiếp cận đều có điểm mạnh và điểm yếu riêng. Đối với cách tiếp cận của quy trình chín bước: xác định van dé; xác định mục tiêu; phân tích và thu thập thông tin; xác định đối tượng và các hình thức vận động; xác định các dạng thông điệp vận động; xác định nguồn lực; xây dựng liên minh; xác định các kế hoạch hoạt động; thực hiện theo dõi và đánh giá [15, tr. Một cách tiếp cận khác phân chia quy trình VĐCS công như sau: i) phân tích, xây dựng chiến lược; ii) nghiên cứu, khảo sát; iii) phát triển mạng lưới và liên minh; iv) VDHL, tranh thủ mối quan hệ cá nhân; v) phát động chiến dịch; vi) sử dụng thông tin đại chúng; vii) xuất bản phẩm, hội thảo, hội nghị, tọa đàm v.