CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về giảm nghèo bền vững 1. Các công trình nghiên cứu về giảm nghèo bền vững trên thế giới Không chỉ ở Việt Nam nghiên cứu về giảm nghèo bền vững mà trên thế giới có rất nhiều công trình nghiên cứu về giảm nghèo bền vững, tác giả đã nghiên cứu một số công trình điển hình như sau: Trong vài thập kỉ gần đây có nhiều nhà khoa học, các nhà phát triển dày công nghiên cứu về vấn đề nghèo đói: cuốn sách “Sự nghèo của các dân tộc – vì sao một số giàu đến thế mà một số lại nghèo đến thế” được xuất bản lần đầu tiên năm 1998 của tác giả David S Landes[74], giáo sư ưu tú về lịch sử và kinh tế tại Đại học Harvard, Mỹ, ông đã phân tích toàn cảnh bức tranh giàu nghèo của các dân tộc và nguyên nhân của nó.
Các quốc gia có thể tham khảo làm cơ sở tập trung mọi nỗ lực để hoạch định cơ chế, chính sách giải quyết tình trạng nghèo đói, đảm bảo công bằng xã hội. Đặc biệt, chương trình giảm nghèo bền vững đã được nghiên cứu và đưa vào nội dung hoạt động thường xuyên của chương trình phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) ở các quốc gia và khu vực cũng như trên toàn thế giới nhằm xây dựng một xã hội tốt đẹp, hài hòa trong tương lai. có bài viết “Growth is Good for the Poor” (Tăng trưởng tốt cho người nghèo) [76], tác giả nghiên cứu trên 92 quốc gia qua bốn thập kỷ về thu nhập bình quân của nhóm nghèo nhất tăng tương ứng với thu nhập trung bình và nhấn mạnh tầm quan trọng của TTKT với giảm nghèo bền vững để cho thấy thu nhập bình quân của nhóm nghèo nhất tăng tương ứng với thu nhập trung bình ở các nước này được giữ ở khu vực, thời gian, mức thu nhập và tỷ lệ tăng trưởng. Tuy các tác giả đã xem xét một số yếu tố thường không cân đối lợi ích người nghèo nhất trong xã hội, nhưng lại thấy rất ít bằng chứng tác dụng của chúng.
Báo cáo:“Poverty and regional development in Eastern Europe and central Asia”( Nghèo đói và phát triển khu vực ở Đông Âu và Trung Á) của tác giả Dillinger và William, năm 2007 được trình bày trong báo cáo của WB về PTKT vùng, giảm nghèo bền vững[87]. Bài viết chỉ ra các nghiên cứu thực tế giảm nghèo 14 bền vững thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển, TTKT, giảm tỷ lệ di dân. PTKT vùng khó khăn của các vùng kinh tế mới nổi. Phân tích những yếu tố cân bằng khác nhau giữa mục tiêu môi trường và xã hội trong phát triển vùng ở các nước đông Âu và Trung Á.
Bài viết “Grassroots Democracy and Community Empowerment: The Quest for Sustainable Poverty Reduction in Asia” (Dân chủ cơ sở và trao quyền cho cộng đồng: Nhiệm vụ xóa đói giảm nghèo bền vững ở châu Á) của tác giả Leonora C. Theo bài viết này, giảm nghèo đã trở lại trong chương trình nghị sự của quốc tế các cơ quan phát triển vào đầu những năm 1990, sau gần ba thập kỷ đang ở trên ổ ghi phía sau. Niềm tin không thể nghi ngờ vào nhỏ giọt mô hình phát triển làm cơ sở cho sự tăng trưởng theo định hướng thị trường và hội nhập kinh tế toàn cầu từ những năm 1970. Như lợi ích của tự do hóa kinh tế đã thất bại trong việc hỗ trợ dân số nghèo nhất thế giới, nhiều hình thức vận động xã hội khác nhau thách thức các quốc gia châu Á để trở nên có trách nhiệm hơn và đáp ứng các nhu cầu cơ bản của con người.
Đồng thời, các nhà hoạch địn phát triển trong các kẽ của các cơ quan quốc tế, chính phủ ở các nước bắt đầu có nhiều giải pháp khác nhau để mang lại các hình thức thay thế phát triển bền vững. Việc phát triển bền vững đã trải qua những sửa đổi từ công thức ban đầu của nó là khả năng đáp ứng hiện tại nhu cầu mà không phải hy sinh phúc lợi của các thế hệ tương lai để bao gồm nhiều biến thể được thúc đẩy bởi các trung gian phi chính phủ và tổ chức phi chính phủ (Singh & Titi 1995). Cốt lõi của các diễn ngôn chống phát triển hoặc phát triển thay thế này là niềm tin rằng các mục tiêu của con người phát triển sẽ không đạt được trừ khi được giải thoát khỏi ống kính hẹp của tăng trưởng kinh tế và giải thích kinh tế của phát triển. Do đó, sự phát triển của con người đòi hỏi phải loại bỏ các điều kiện tạo ra nghèo đói và các điều kiện liên quan của đói nghèo, dễ bị tổn thương, thiếu thốn, vi phạm nhân phẩm, và sự bất lực, đó là con đường dẫn đến nghèo đói bền vững.
Bài viết về “Policies and growth for the poor: Asian Experience”, (Chính sách và tăng trưởng vì người nghèo - Kinh nghiệm châu Á) - Chương trình phát triển Liên hiệp quốc, của tác giả Hafiz A. Palanivel, năm 2004, bài viết đưa ra cho rằng: Việc theo đuổi tăng trưởng phải đi kèm với nỗ lực đạt được tăng trưởng vì người nghèo thông qua việc tái phân bổ tài sản và thu nhập trong nền kinh 15 tế và điều này có ý nghĩa lớn trong xác định bản chất của chiến lược chống đói nghèo. Thực tế một số quốc gia có tốc độ giảm nghèo hạn chế trong khi thành tích tăng trưởng kinh tế đầy ấn tượng, còn một số khác lại có tốc độ giảm nghèo cao trong khi tăng trưởng kinh tế là tương đối thấp. Bài viết “Sustainable Poverty Reduction: Credit for the Poor” (Giảm nghèo bền vững: Tín dụng cho người nghèo) của Asis Kumar Banerjee, được nhà xuất bản Springer xuất bản tháng 7/2013 [71].
Theo bài viết này, tác giả đã đánh giá về nghiên cứu được thực hiện trong hai thập kỷ qua hoặc hơn về vai trò của cung cấp tín dụng trong giảm nghèo bền vững. Đương nhiên, tín dụng cho người nghèo sẽ là trọng tâm chú ý nghiên cứu của tác giả, tác giả xem xét cả nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm tiễn giảm nghèo ở Ấn Độ trong những năm vừa qua, qua đó tác giả đã đề xuất các nhằm hỗ trợ tín dụng cho người nghèo qua đó giúp công tác giảm nghèo bền vững được hiệu quả hơn và đưa ra một vài khuyến nghị chính sách có liên quan đến nền kinh tế Ấn Độ. Bài viết “Sustainable poverty reduction and green growth” (Giảm nghèo bền vững và tăng trưởng xanh) của tác giả Ulf Narloch (Chuyên viên phụ trách, Phó chủ tịch biến đổi khí hậu, Ngân hàng Thế giới), được đăng trên Let Talk Development năm 2014 [84] Theo bài viết này, tác giả đã chỉ ra xóa đỏi giảm nghèo và đạt được sự thịnh vượng chung sẽ đòi hỏi nhiều hơn là tăng trưởng kinh tế. Nó sẽ đòi hỏi các chính sách vì người nghèo phải bền vững.
Báo cáo giám sát toàn cầu 2014/2015 được phát hành gần đây tập trung vào tầm quan trọng của tính bền vững như là một phương tiện để cho phép các quốc gia tiếp cận với những người nghèo nhất của họ trong trung hạn (đến 2030) và dài hạn (ngoài 2030). Tính bền vững có một số khía cạnh, tất cả đều quan trọng như nhau và đều bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu: bền vững kinh tế (duy trì vốn sản xuất và giữ nợ ở mức có thể quản lý được), bền vững xã hội (đảm bảo sự ổn định chính trị và xã hội), bền vững môi trường ngày càng trở nên quan trọng trong một thế giới tài nguyên thiên nhiên hữu hạn, ranh giới hành tinh và các tác động thảm họa và biến đổi khí hậu ngày càng tăng. Suy giảm tài nguyên thiên nhiên, suy thoái hệ sinh thái và ô nhiễm và biến đổi khí hậu có thể có tác động trực tiếp và gián tiếp đến nghèo đói và thịnh vượng chung. Đầu tiên, người nghèo có thể bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi các tác động của họ, vì họ thường sống ở những khu vực miền núi, xa xôi và có ít tài nguyên nhất để 16 giúp họ đối phó và thích nghi.
Thứ hai, những thách thức này có thể làm suy yếu khả năng duy trì tăng trưởng kinh tế của một quốc gia, điều này có thể làm cho việc xóa đói giảm nghèo và làm tăng sự thịnh vượng chung trở nên phức tạp hơn. Tác giả đã chỉ ra các quốc gia phải đối mặt với nhiều thách thức, bắt tay nhau, không riêng ở quốc gia nào từ sự cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, suy thoái và ô nhiễm hệ sinh thái và biến đổi khí hậu có thể được củng cố lẫn nhau. Khi được thiết kế cẩn thận, các chiến lược tăng trưởng xanh có thể giải quyết những thách thức này mà không làm suy yếu tiềm năng tăng trưởng thông qua giảm ô nhiễm và khí thải, cải thiện quản lý tài nguyên thiên nhiên, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn và tăng cường khả năng phục hồi trong khi thúc đẩy tăng trưởng bền vững và tránh tác động xấu đến người nghèo. Tăng trưởng xanh sẽ đòi hỏi sự phối hợp giữa các lĩnh vực như nước, nông nghiệp, năng lượng và giao thông, cùng với một loạt các hành động phù hợp với bối cảnh đất nước.
Ưu tiên là thực hiện các lựa chọn đó với mức độ khẩn cấp lớn nhất và lợi ích lớn nhất, ngay lập tức tại mỗi quốc gia. Ở nhiều nước đang phát triển, đây có thể là những hành động làm tăng hiệu quả năng lượng và cung cấp năng lượng carbon thấp đồng thời cải thiện sức khỏe, tăng năng suất nông nghiệp, đảm bảo tiếp cận các dịch vụ cơ bản và giảm thiểu rủi ro thiên tai và khí hậu. Trong khi một số biện pháp tăng trưởng xanh giúp người nghèo, những biện pháp khác có thể yêu cầu các chính sách bù đắp để hạn chế bất kỳ tác động bất lợi nào. Một số biện pháp, như đưa ra thuế môi trường và loại bỏ trợ cấp nhiên liệu hóa thạch mang lại lợi ích đáng kể về môi trường và nguồn tài chính khổng lồ miễn phí, sau đó có thể cung cấp hỗ trợ có mục tiêu, hiệu quả hơn cho người nghèo.
Nhiều tổ chức cơ sở và tổ chức phi chính phủ tìm khắp nơi và chính phủ các nước tìm mọi cách mang lại sự thay đổi dựa trên các mô hình phát triển thay thế. Bài viết “Sustainable Livelihood Approach to Poverty Reduction” (Phương pháp sinh kế để giảm nghèo bền vững) của tác giả Vishwambhar Prasad Sati, được nhà xuất bản Springer xuất bản năm 2016 [85].