Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị với đề tài "Vai trò nhà nước trong thu hút vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội (trường hợp tỉnh Bắc Ninh)" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Nguyễn Thanh Bình, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Ngô Tuấn Nghĩa tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (năm 2023, mã số chuyên ngành: 9 31 01 02).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Đầu tư giữ vị trí trọng yếu đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia cũng như từng địa phương. Cùng với lực lượng lao động, nguồn vốn là yếu tố sản xuất cơ bản cho các hoạt động kinh tế. Trong nền kinh tế thị trường, sự vận động của các dòng vốn chịu sự chi phối của các quy luật khách quan. Các nhà đầu tư luôn có xu hướng lựa chọn những địa phương sở hữu môi trường kinh doanh thuận lợi, hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật sẵn có và nguồn lực đáp ứng yêu cầu sản xuất với chi phí thấp nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và hạn chế rủi ro. Bản thân cơ chế thị trường hoặc các cá nhân, doanh nghiệp riêng lẻ không có đủ động lực kinh tế để tự tạo lập các điều kiện hạ tầng và hàng hóa công cộng này. Do đó, Nhà nước cần phát huy vai trò cung cấp hàng hóa công cộng, định hướng dòng vốn và điều hòa các mối quan hệ lợi ích.

Thực tế cho thấy việc thu hút đầu tư dàn trải, thiếu mục tiêu trọng tâm và thiếu cơ chế quản lý chặt chẽ sẽ dẫn đến hiệu quả sử dụng vốn thấp, gây ô nhiễm môi trường, phá sản doanh nghiệp hoặc chậm tiến độ giải ngân. Tỉnh Bắc Ninh từ một địa phương thuần nông đã chuyển dịch mạnh mẽ thành tỉnh công nghiệp và dịch vụ, đạt quy mô thu hút vốn cao:

  • Năm 2019: Vốn đầu tư trong nước đạt 70,24 nghìn tỷ đồng; dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đạt 18,98 tỷ USD.
  • Giai đoạn 2020 - 2021 (chịu ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19): Vốn đầu tư trong nước năm 2021 đạt 58,2 nghìn tỷ đồng, trong khi vốn FDI duy trì ở mức 19,36 tỷ USD.

Mặc dù vậy, Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2020 của Bắc Ninh chỉ xếp hạng 10 toàn quốc (thuộc nhóm "khá"), phản ánh môi trường đầu tư vẫn còn những rào cản và hạn chế trong công tác quản lý điều hành. Việc nghiên cứu một cách có hệ thống vai trò của chính quyền cấp tỉnh dưới góc độ kinh tế chính trị nhằm xác định nguyên nhân của các tồn tại và xây dựng giải pháp đến năm 2030 là yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

  • Mục đích nghiên cứu: Đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao vai trò của chính quyền tỉnh Bắc Ninh trong việc thu hút vốn đầu tư phục vụ phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2030 trên cơ sở làm rõ lý luận, đánh giá thực trạng giai đoạn 2015 - 2021 và xác định các nguyên nhân của hạn chế.
  • Nhiệm vụ nghiên cứu:
    1. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài để xác định cơ sở kế thừa và khoảng trống cần bổ sung.
    2. Xây dựng khung lý luận về vai trò của nhà nước (cấp tỉnh) trong thu hút vốn đầu tư phát triển kinh tế - xã hội.
    3. Phân tích, đánh giá thực trạng vai trò của chính quyền tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2015 - 2021; chỉ rõ kết quả, hạn chế và nguyên nhân.
    4. Đề xuất quan điểm và hệ thống giải pháp nhằm phát huy vai trò của chính quyền tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, kèm theo khuyến nghị đối với Trung ương.

Câu hỏi nghiên cứu

  1. Trong cơ chế thị trường, chính quyền địa phương cấp tỉnh có vai trò như thế nào trong thu hút vốn đầu tư để phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh?
  2. Chính quyền tỉnh Bắc Ninh đã thực hiện vai trò đó như thế nào và cần tiếp tục thực hiện vai trò đó ra sao để thúc đẩy thu hút vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong thu hút vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội tỉnh.
  • Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Bắc Ninh; bao quát 3 khu vực vốn: FDI, đầu tư tư nhân trong nước và đầu tư công.
  • Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2015 - 2021 (gồm giai đoạn 2015 - 2019 bứt phá tăng trưởng và giai đoạn 2020 - 2021 ứng phó với đại dịch Covid-19); tầm nhìn giải pháp đến năm 2030.
  • Phạm vi nội dung: Tập trung vào cấp chính quyền địa phương cấp tỉnh (không đi sâu vào cấp Trung ương hay huyện, xã), gồm 3 trụ cột nội dung: (1) Tạo lập thể chế và môi trường đầu tư; (2) Tổ chức thực hiện thu hút vốn đầu tư; (3) Giải quyết các quan hệ lợi ích kinh tế phát sinh.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tổng quan hệ thống các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo 4 nhóm chủ đề chính:

Các hướng nghiên cứu trước

  1. Nghiên cứu về thu hút và sử dụng vốn đầu tư:

    • Nghiên cứu quốc tế: Xiong và Lin (2010) phân tích hiệu quả đầu tư và thị trường tài chính tại Trung Quốc giai đoạn 1986 - 2005 thông qua chỉ số ICOR; Kinda (2010) chỉ ra các yếu tố hạ tầng, lạm phát, độ mở kinh tế tác động đến dòng vốn tư nhân tại 58 quốc gia; Vidya Bhushan Rawat, Mamidi Bharath Bhushan và Sujatha Surepally (2011) phân tích mô hình đặc khu kinh tế Polepally SEZ tại Ấn Độ; Michael Regan (2017) khảo sát thị trường vốn và hạ tầng khu vực châu Á - Thái Bình Dương giai đoạn 2007 - 2014; Rajan (2004) cùng Hornberger và cộng sự (2011) nghiên cứu động cơ dòng vốn FDI; Gui-Diby (2013) và Melnyk cùng cộng sự (2014) phát hiện điểm ngưỡng tác động của FDI đối với tăng trưởng kinh tế.
    • Nghiên cứu trong nước: Nguyễn Văn Hùng (2009) nghiên cứu huy động vốn vùng Tây Nguyên; Nguyễn Văn Dũng (2014) khảo sát thu hút vốn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Nguyễn Hồng Hà (2015) nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tại Trà Vinh; Nguyễn Văn Bình (2017) phân tích quản lý nguồn vốn khu vực biển, đảo; Mai Văn Nam (2008) ứng dụng mô hình Solow và ICOR tại Cần Thơ; Bùi Mạnh Cường (2012) đánh giá hiệu quả đầu tư công; Nguyễn Thị Giang (2010) khảo sát hiệu quả huy động và sử dụng vốn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

  2. Nghiên cứu về vai trò nhà nước trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương:

    • Nghiên cứu quốc tế: Irma Adelman (2000) khẳng định vai trò của chính quyền trong khắc phục khiếm khuyết thị trường; Bennett và cộng sự (2004) nhấn mạnh quan hệ phân cấp giữa trung ương và địa phương; Morgan (2009) chỉ rõ vai trò kích thích đầu tư tư nhân và cung cấp dịch vụ công; Hawkins (2016) phân tích tính chất cạnh tranh và hợp tác giữa các chính quyền cấp tỉnh.
    • Nghiên cứu trong nước: Lương Xuân Quỳ (2002), Nguyễn Ký và cộng sự (2006), Phan Anh Hồng (2009), Phạm Ngọc Quang (2009) làm rõ các chức năng quản lý nhà nước về kinh tế, xây dựng khung khổ pháp lý và điều tiết vĩ mô.

  3. Nghiên cứu về vai trò nhà nước trong thu hút vốn đầu tư ở cấp địa phương:

    • Nghiên cứu quốc tế: Klaus Schwab (2009 - 2010), Rainer Feurer và Kazem Chaharbaghi (1994), Michael Porter (1990) xây dựng khung phân tích năng lực cạnh tranh; Mesopartner (2008), Paolo Giaccaria (2000), Steward Anderson (2013) nghiên cứu năng lực cạnh tranh địa phương; Liyin Shen và cộng sự (2018) phát triển mô hình hệ số phù hợp cho định hướng đầu tư tại Tây Nam Trung Quốc; Lu Deng và cộng sự (2020) đánh giá tác động can thiệp của chính phủ tới hiệu quả đầu tư sau gói kích thích kinh tế năm 2008.
    • Nghiên cứu trong nước: Chỉ số PCI của VCCI (2005); các công trình của Nguyễn Thị Thu Hà (2009), Phan Nhật Thanh (2011 tại Hải Dương), Trần Thị Thanh Xuân (2018 tại Bắc Giang), Sở Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh (2013), UBND tỉnh An Giang (2013); Đặng Thị Hà (2013) về huy động vốn ngoài ngân sách cho đường cao tốc; Bùi Kiều Anh và Lê Minh Sơn (2021) về thể chế thu hút FDI. Tại Bắc Ninh có công trình của Phạm Thị Mai Hương (2016) về thu hút FDI giai đoạn 2010 - 2015 và Nguyễn Xuân Đương (2015) về thu hút đầu tư doanh nghiệp vào nông nghiệp.

  4. Nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng tới vai trò nhà nước trong thu hút vốn đầu tư:

    • Nghiên cứu quốc tế: Liyin Shen và cộng sự (2018), Michael Regan (2017), Rajan (2004).
    • Nghiên cứu trong nước: Vương Đức Tuấn (2007), Đinh Khánh Lê (2018), Cao Tấn Huy (2019), Nguyễn Xuân Đương (2015).

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết

  • Luận giải cơ sở lý luận về vai trò của chính quyền địa phương cấp tỉnh trong thu hút vốn đầu tư dưới góc độ kinh tế chính trị, đặt trong mối quan hệ giữa nhà nước và thị trường.
  • Xác định các đặc thù và hệ thống nhân tố tác động (bên trong và bên ngoài) đến việc thực hiện vai trò của chính quyền cấp tỉnh.
  • Chuẩn hóa khung nội dung thực hiện vai trò và thiết lập bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong thu hút vốn đầu tư.
  • Phân tích toàn diện thực trạng tại tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2015 - 2021, nhận diện nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế và đề xuất hệ thống giải pháp khả thi đến năm 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án tiếp cận trên nền tảng lý luận kinh tế chính trị về vai trò kinh tế của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa:

  • Khái niệm công cụ: Luận án hệ thống hóa các khái niệm về đầu tư (theo quan điểm của Samuelson, 2002 là sự bổ sung tư liệu sản xuất và hàng hóa vốn), vốn đầu tư, thu hút vốn đầu tư và chính quyền địa phương cấp tỉnh.
  • Khung phân tích vai trò chính quyền cấp tỉnh: Gồm 3 nội dung liên hoàn:
    1. Xây dựng thể chế và tạo lập môi trường thu hút vốn đầu tư: Ban hành văn bản cụ thể hóa luật pháp; lập và quản lý quy hoạch; ban hành chính sách ưu đãi, đất đai, lao động, hạ tầng, môi trường; hoàn thiện môi trường tự nhiên, kinh tế, pháp lý, chính trị và văn hóa - xã hội.
    2. Tổ chức thực hiện thu hút vốn đầu tư: Xây dựng bộ máy quản lý (UBND tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp); điều hành thực thi chính sách; nâng cao chất lượng dịch vụ công và "môi trường mềm"; tiến hành thanh tra, kiểm tra, giám sát.
    3. Giải quyết các quan hệ lợi ích kinh tế: Xử lý hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người lao động; giữa Nhà nước, nhà đầu tư và cộng đồng dân cư; giữa các khu vực doanh nghiệp nhằm bảo đảm cạnh tranh công bằng.

Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp luận: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, phân tích các hiện tượng kinh tế trong mối quan hệ vận động, gắn với bối cảnh lịch sử cụ thể và điều kiện đặc thù của địa phương.
  • Phương pháp nghiên cứu cụ thể:
    • Phương pháp trừu tượng hóa khoa học: Gạt bỏ các yếu tố ngẫu nhiên để nhận diện bản chất và xu hướng vận động chính của dòng vốn đầu tư.
    • Phương pháp logic kết hợp lịch sử: Đánh giá quá trình điều hành chính sách của tỉnh Bắc Ninh theo tiến trình phát triển liên tục.
    • Phương pháp phân tích và tổng hợp: Mổ xẻ từng mặt hoạt động quản trị công để đánh giá tổng thể vai trò của chính quyền.
    • Phương pháp thống kê, so sánh: Sử dụng chuỗi số liệu theo thời gian và không gian để so sánh giữa các năm, giữa các thành phần kinh tế và giữa Bắc Ninh với các tỉnh trong vùng Đồng bằng sông Hồng.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu

Luận án kết hợp đồng thời nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp:

Loại dữ liệu Nguồn thu thập Đặc điểm và phạm vi áp dụng
Dữ liệu thứ cấp Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh, các niên giám thống kê, báo cáo kinh tế - xã hội, văn bản pháp quy của UBND tỉnh, báo cáo PCI của VCCI. Phân tích quy mô GRDP, cơ cấu vốn đầu tư, số lượng doanh nghiệp và xếp hạng chỉ số cạnh tranh giai đoạn 2015 - 2021.
Dữ liệu sơ cấp Khảo sát thực địa bằng bảng hỏi cấu trúc theo thang đo Likert 5 mức độ (1 = Không đồng ý đến 5 = Hoàn toàn đồng ý). - Mẫu 1: 200 cán bộ, công chức làm việc tại các cơ quan quản lý hành chính tỉnh Bắc Ninh.
- Mẫu 2: 400 doanh nghiệp (trong nước và FDI) hoạt động trên địa bàn tỉnh.
- Phương pháp: Chọn mẫu phi ngẫu nhiên.
- Công cụ xử lý: Nhập liệu và phân tích qua phần mềm Excel và SPSS.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Chương này phân loại và tổng thuật chi tiết các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước xoay quanh bốn mảng: lý luận về thu hút vốn đầu tư, vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển kinh tế, vai trò của nhà nước trong thu hút vốn đầu tư và các nhân tố ảnh hưởng. Tác giả chỉ ra các điểm đồng thuận khoa học mà luận án kế thừa, đồng thời phân tích rõ các khoảng trống nghiên cứu về mặt kinh tế chính trị ở cấp tỉnh mà các công trình trước chưa giải quyết trọn vẹn, từ đó xác lập tính độc lập và định hướng nghiên cứu của đề tài.

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò nhà nước (cấp tỉnh) trong thu hút vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội

Chương 2 hoàn thiện khung lý luận về vai trò của chính quyền địa phương cấp tỉnh trong thu hút vốn đầu tư:

  • Phân tích 6 khía cạnh cơ bản thể hiện vai trò của chính quyền địa phương trong cấu trúc nhà nước phân cấp (giảm tải cho trung ương, thực thi chính sách, bảo đảm tính phù hợp địa phương, tạo sự phát triển đa dạng, mở rộng dân chủ và là đại diện trực tiếp của nhà nước đối với người dân).
  • Hệ thống hóa 3 nhóm nội dung quản lý nhà nước: (1) Xây dựng thể chế và tạo lập môi trường đầu tư; (2) Tổ chức bộ máy, thực thi chính sách, nâng cao chất lượng dịch vụ công và thanh tra, kiểm soát; (3) Điều hòa quan hệ lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp, người lao động và cộng đồng xã hội.
  • Tổng kết kinh nghiệm thực tiễn về thu hút vốn đầu tư của một số địa phương trong nước có nét tương đồng với Bắc Ninh nhằm rút ra các bài học tham chiếu cho nghiên cứu thực nghiệm.

Chương 3: Thực trạng vai trò chính quyền tỉnh Bắc Ninh trong thu hút vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội

Chương 3 trình bày các kết quả phân tích định tính và định lượng về tình hình thu hút vốn và vai trò quản lý của chính quyền tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2015 - 2021:

  • Bối cảnh kinh tế và thực trạng thu hút vốn: Luận án phản ánh quy mô tăng trưởng kinh tế, hoạt động thương mại và sự chuyển dịch cơ cấu vốn đầu tư của tỉnh thông qua các chuỗi số liệu (Bảng 3.1, Bảng 3.2, Bảng 3.10, Bảng 3.11). Giai đoạn 2015 - 2019 chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc của khu vực FDI và vốn đầu tư ngoài nhà nước. Giai đoạn 2020 - 2021 ghi nhận nỗ lực của UBND tỉnh trong việc duy trì ổn định dòng vốn FDI (đạt 19,36 tỷ USD năm 2021) trước các tác động bất lợi của dịch bệnh.
  • Kết quả điều tra khảo sát sơ cấp: Thông qua dữ liệu xử lý từ 200 mẫu cán bộ quản lý và 400 mẫu doanh nghiệp, luận án tổng hợp mức độ đánh giá đối với các nội dung quản trị của chính quyền qua hệ thống bảng biểu:
    • Bảng 3.3: Đánh giá về tính minh bạch của môi trường đầu tư.
    • Bảng 3.4: Đánh giá về sự đồng thuận trong tạo lập môi trường đầu tư.
    • Bảng 3.5: Đánh giá về chất lượng công vụ.
    • Bảng 3.6: Đánh giá về kết cấu hạ tầng.
    • Bảng 3.7: Đánh giá về nguồn nhân lực.
    • Bảng 3.8: Đánh giá về năng lực xúc tiến đầu tư của chính quyền tỉnh.
    • Bảng 3.9: Đánh giá về chính sách thu hút vốn đầu tư của tỉnh Bắc Ninh.
    • Bảng 3.12 đến 3.14: Đánh giá tình hình, hiệu quả sản xuất kinh doanh và cơ cấu ngành nghề của doanh nghiệp.
    • Bảng 3.15: Đánh giá về giải quyết hài hòa các quan hệ lợi ích trong thu hút vốn.
  • Đánh giá chung: Phân tích rõ những kết quả đạt được về cải cách hành chính, phát triển khu công nghiệp tập trung, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn: Chỉ số PCI năm 2020 xếp thứ 10 cả nước cho thấy chất lượng điều hành kinh tế cần tiếp tục cải thiện; sự liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp tư nhân trong nước còn hạn chế; vấn đề giải phóng mặt bằng, chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật cao và xử lý ô nhiễm môi trường công nghiệp còn nhiều tồn tại.

Chương 4: Quan điểm và giải pháp tiếp tục phát huy vai trò của chính quyền tỉnh Bắc Ninh trong thu hút vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội

Chương này xây dựng phương hướng hành động cho giai đoạn đến năm 2030:

  • Dự báo bối cảnh dòng vốn đầu tư toàn cầu và xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng.
  • Xác định hệ thống quan điểm phát huy vai trò của chính quyền tỉnh theo hướng chuyển từ thu hút vốn theo chiều rộng sang chiều sâu, ưu tiên công nghệ cao, kinh tế số và bảo vệ môi trường.
  • Đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể:
    1. Hoàn thiện quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch các khu, cụm công nghiệp đồng bộ.
    2. Nâng cao chất lượng ban hành và thực thi các chính sách hỗ trợ đầu tư, tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ.
    3. Cải cách tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực công vụ và hiện đại hóa công tác xúc tiến đầu tư.
    4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, xã hội.
    5. Thiết lập cơ chế kiểm soát ô nhiễm môi trường và giải quyết hài hòa quan hệ lợi ích giữa người lao động, doanh nghiệp và cộng đồng.
  • Đề xuất các khuyến nghị đối với Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương về hoàn thiện phân cấp quản lý đầu tư và cơ chế tài chính - ngân sách.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

  • Hệ thống hóa và làm rõ nội hàm vai trò của chính quyền địa phương cấp tỉnh trong thu hút vốn đầu tư dưới góc độ kinh tế chính trị, làm rõ tính tất yếu khách quan của sự can thiệp nhà nước nhằm bổ khuyết các khiếm khuyết thị trường tại địa phương.
  • Xây dựng mô hình phân tích gồm 3 nội dung cốt lõi: tạo lập thể chế/môi trường, tổ chức điều hành thực thi và giải quyết quan hệ lợi ích kinh tế; xác định hệ thống nhân tố ảnh hưởng và bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp tỉnh.

Đóng góp về mặt thực tiễn

  • Cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện về kết quả và hạn chế trong công tác quản lý, thu hút vốn đầu tư tại tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2015 - 2021 dựa trên dữ liệu thống kê chính thức và kết quả điều tra 600 mẫu cán bộ, doanh nghiệp.
  • Chỉ rõ các nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến các rào cản trong môi trường đầu tư và chất lượng điều hành kinh tế của tỉnh.
  • Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ có căn cứ thực tiễn nhằm giúp chính quyền tỉnh Bắc Ninh đổi mới phương thức quản lý, sàng lọc và nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư đến năm 2030.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Luận án tập trung khảo sát phạm vi không gian tại tỉnh Bắc Ninh với chuỗi số liệu thực tế đến năm 2021; phương pháp chọn mẫu khảo sát sơ cấp là chọn mẫu phi ngẫu nhiên, tập trung vào đối tượng cán bộ hành chính và doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu so sánh thực nghiệm đa biến giữa Bắc Ninh và các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ; ứng dụng các mô hình định lượng kinh tế lượng nhằm đo lường mức độ lan tỏa công nghệ từ khối doanh nghiệp FDI sang doanh nghiệp tư nhân nội địa khi bối cảnh kinh tế sau đại dịch Covid-19 bước vào giai đoạn phục hồi mới.

Giá trị tham khảo

  • Đối với cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Là tài liệu tham khảo cho UBND tỉnh Bắc Ninh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp và chính quyền các tỉnh tương đồng trong việc xây dựng quy hoạch, cải thiện chỉ số PCI và thiết kế chính sách xúc tiến đầu tư.
  • Đối với công tác nghiên cứu và giảng dạy: Cung cấp khung phân tích chuyên ngành Kinh tế chính trị về quản lý nhà nước đối với kinh tế địa phương; là tài liệu phục vụ học tập, nghiên cứu cho giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh khối ngành kinh tế và quản trị công.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án tiếp cận nghiên cứu vai trò của chính quyền cấp tỉnh dưới góc độ chuyên ngành nào?

Luận án tiếp cận dưới góc độ chuyên ngành Kinh tế chính trị, vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích sự tương tác giữa Nhà nước và thị trường trong việc phân bổ nguồn lực đầu tư và giải quyết quan hệ lợi ích kinh tế ở cấp địa phương.

2. Quy mô mẫu điều tra sơ cấp của luận án được thiết kế như thế nào?

Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua 600 phiếu khảo sát hợp lệ theo phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên, bao gồm 200 mẫu dành cho cán bộ, công chức quản lý hành chính tại các cơ quan của tỉnh Bắc Ninh và 400 mẫu dành cho các doanh nghiệp (doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI) đang hoạt động trên địa bàn tỉnh. Thang đo sử dụng là thang đo Likert 5 mức độ.

3. Khung nội dung vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong luận án gồm những trụ cột nào?

Khung nội dung gồm 3 trụ cột cơ bản:

  1. Xây dựng thể chế và tạo lập môi trường thu hút vốn đầu tư.
  2. Tổ chức thực hiện thu hút vốn đầu tư (tổ chức bộ máy, thực thi chính sách, nâng cao chất lượng dịch vụ công và thanh tra, kiểm tra).
  3. Giải quyết hài hòa các mối quan hệ lợi ích kinh tế phát sinh trong quá trình thu hút vốn.

4. Giai đoạn thời gian nghiên cứu thực trạng của luận án là khi nào và có điểm gì đặc thù?

Giai đoạn nghiên cứu thực trạng là 2015 - 2021, chia thành hai giai đoạn nhỏ: giai đoạn 2015 - 2019 ghi nhận sự bứt phá quy mô vốn đầu tư của tỉnh; giai đoạn 2020 - 2021 phản ánh giai đoạn tỉnh chịu tác động của đại dịch Covid-19, làm nổi bật vai trò hỗ trợ, duy trì niềm tin cho doanh nghiệp của chính quyền địa phương.

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Thanh Bình đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong thu hút vốn đầu tư phát triển kinh tế - xã hội dưới giác độ kinh tế chính trị. Bằng việc kết hợp dữ liệu thống kê thứ cấp giai đoạn 2015 - 2021 và số liệu khảo sát thực địa 600 mẫu, công trình đã phản ánh toàn diện thực trạng, kết quả và các điểm nghẽn quản trị tại tỉnh Bắc Ninh. Hệ thống giải pháp được xây dựng đồng bộ từ quy hoạch, chính sách, bộ máy đến kiểm soát môi trường và điều hòa lợi ích, cung cấp cơ sở khoa học trực tiếp cho công tác điều hành của chính quyền địa phương đến năm 2030.