Đánh Giá Năng Lực Áp Dụng Nguyên Tắc Đạo Đức Và Ứng Xử Nghề Nghiệp Trong Tâm Lý Học Lâm Sàng Cho ...

Luận văn thạc sĩ VNU UED đánh giá năng lực áp dụng nguyên tắc đạo đức trong thực hành tâm lý học lâm sàng cho trẻ em và vị thành niên.

• Tác giả: Lê Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: TS. Amie Pollack
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Đánh giá năng lực áp dụng nguyên tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp trong thực hành tâm lý học lâm sàng cho trẻ em và vị thành niên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu
• 1.2. Sơ lược các nghiên cứu về thực hành đạo đức nghề trên thế giới
• 1.3. Lịch sử nghiên cứu thực hành đạo đức hành nghề ở Việt Nam
• 1.4. Các khái niệm cơ bản của đề tài nghiên cứu
• 1.4.1. Đạo đức, Đạo đức nghề nghiệp
• 1.4.2. Tâm lý học, Nhà tâm lý học và Dịch vụ tâm lý
• 1.4.3. Tâm lý học lâm sàng và Nhà tâm lý học lâm sàng
• 1.4.4. Nguyên tắc và tiêu chuẩn
• 1.4.5. Khái niệm năng lực áp dụng và lý thuyết Bloom
• 1.4.6. Trẻ em và Vị thành niên
• 1.5. Hoạt động đánh giá năng lực áp dụng của người thực hành tâm lý học lâm sàng cho trẻ em và vị thành niên
• 1.6. Cơ sở nền tảng đánh giá năng lực của nhà tâm lý lâm sàng
• 1.7. Luật Việt Nam hiện hành
• 1.8. Hướng dẫn đạo đức của các Hiệp hội nghề tâm lý trên thế giới
• 1.9. Hướng dẫn thực hành đạo đức trong y tế (y đức)
• 1.10. Hướng dẫn thực hành đạo đức trong ngành Công tác xã hội
• 1.11. Hướng dẫn thực hành đạo đức của luật sư
• 1.12. Hướng dẫn thực hành đạo đức tại một số cơ sở cung cấp dịch vụ tâm lý ở Việt Nam
• 1.13. Các nguyên tắc đạo đức sử dụng để đánh giá năng lực áp dụng của nhà tâm lý lâm sàng ở Việt Nam
• 1.14. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tiến trình nghiên cứu
• 2.2. Các giai đoạn nghiên cứu
• 2.3. Chọn mẫu điều tra
• 2.4. Sơ lược về địa bàn nghiên cứu
• 2.5. Mẫu nghiên cứu
• 2.6. Đặc điểm khách thể nghiên cứu
• 2.7. Trình độ chuyên môn
• 2.8. Giám sát hành nghề
• 2.9. Phương pháp nghiên cứu
• 2.9.1. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, thang đo
• 2.9.2. Phương pháp phỏng vấn
• 2.9.3. Phương pháp thống kê toán học
• 2.10. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng thực hành năng lực đạo đức nghề nghiệp của nhà tâm lý lâm sàng trẻ em và vị thành niên
• 3.1.1. Những vấn đề chung
• 3.1.2. Trong lĩnh vực bảo mật
• 3.1.3. Trong lĩnh vực quan hệ đa chiều/sóng đôi
• 3.1.4. Trong lĩnh vực ứng xử với đồng nghiệp
• 3.1.5. Trong lĩnh vực năng lực
• 3.1.6. Trong lĩnh vực đánh giá và chẩn đoán
• 3.1.7. Trong lĩnh vực can thiệp và trị liệu
• 3.1.8. Trong lĩnh vực quảng cáo và phát ngôn
• 3.1.9. Chưa phân loại
• 3.2. So sánh ĐTB giữa hành vi, năng lực ra quyết định đạo đức và lý lẽ biện minh
• 3.3. Mối quan hệ giữa các đặc điểm nhân khẩu học và nguồn hỗ trợ thông tin đối với kết quả thực hành năng lực đạo đức nghề nghiệp của nhà tâm lý
• 3.3.1. Các biến nhân khẩu học
• 3.3.2. Sử dụng nguồn hỗ trợ
• 3.4. Kiểm định hồi quy dự báo sự ảnh hưởng của các yếu tố nhân khẩu học tới tổng điểm năng lực thực hành đạo đức nghề nghiệp
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• 4. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Đề xuất khuyến nghị chung
• 4.2. Đối với từng chủ thể
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Năng Lực Đạo Đức Trong Tâm Lý Học Lâm Sàng

Đánh giá năng lực áp dụng nguyên tắc đạo đức trong tâm lý học lâm sàng cho trẻ em là một vấn đề quan trọng. Nguyên tắc đạo đức không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của trẻ em mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ tâm lý. Việc áp dụng các nguyên tắc này trong thực hành tâm lý học lâm sàng là cần thiết để đảm bảo sự an toàn và hiệu quả trong quá trình trị liệu.

1.1. Khái Niệm Về Nguyên Tắc Đạo Đức Trong Tâm Lý Học

Nguyên tắc đạo đức trong tâm lý học bao gồm các quy tắc và tiêu chuẩn mà các nhà tâm lý học cần tuân thủ. Những nguyên tắc này giúp định hướng hành vi và quyết định trong quá trình làm việc với trẻ em.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đạo Đức Trong Tâm Lý Học Lâm Sàng

Đạo đức trong tâm lý học lâm sàng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em và gia đình. Việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức giúp xây dựng lòng tin và sự tôn trọng giữa nhà tâm lý và khách hàng.

II. Những Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Nguyên Tắc Đạo Đức

Mặc dù nguyên tắc đạo đức rất quan trọng, nhưng việc áp dụng chúng trong thực tế gặp nhiều thách thức. Các nhà tâm lý học thường phải đối mặt với những tình huống khó xử, nơi mà việc quyết định theo nguyên tắc đạo đức không phải lúc nào cũng rõ ràng.

2.1. Tình Huống Khó Xử Trong Thực Hành Tâm Lý

Nhiều nhà tâm lý học gặp phải các tình huống khó xử khi phải cân nhắc giữa lợi ích của trẻ em và các yếu tố khác như sự đồng ý của phụ huynh. Những tình huống này thường dẫn đến sự lúng túng trong việc đưa ra quyết định.

2.2. Thiếu Hỗ Trợ Từ Các Tổ Chức Chuyên Môn

Nhiều nhà tâm lý học không nhận được sự hỗ trợ cần thiết từ các tổ chức chuyên môn trong việc giải quyết các vấn đề đạo đức. Điều này làm tăng áp lực và khó khăn trong việc thực hiện các nguyên tắc đạo đức.

III. Phương Pháp Đánh Giá Năng Lực Đạo Đức Trong Tâm Lý Học

Để đánh giá năng lực áp dụng nguyên tắc đạo đức, cần có các phương pháp cụ thể. Những phương pháp này giúp xác định mức độ hiểu biết và thực hành của các nhà tâm lý học trong việc áp dụng các nguyên tắc đạo đức.

3.1. Sử Dụng Bảng Hỏi Đánh Giá

Bảng hỏi đánh giá là một công cụ hữu ích để thu thập thông tin về năng lực áp dụng nguyên tắc đạo đức. Các câu hỏi được thiết kế để phản ánh các tình huống thực tế mà nhà tâm lý học có thể gặp phải.

3.2. Phỏng Vấn Chuyên Gia

Phỏng vấn các chuyên gia trong lĩnh vực tâm lý học lâm sàng giúp thu thập ý kiến và kinh nghiệm thực tế về việc áp dụng nguyên tắc đạo đức. Điều này cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng và các thách thức mà nhà tâm lý học phải đối mặt.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nguyên Tắc Đạo Đức Trong Tâm Lý Học

Việc áp dụng nguyên tắc đạo đức trong thực hành tâm lý học lâm sàng cho trẻ em không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn bảo vệ quyền lợi của trẻ em. Các nhà tâm lý học cần thực hiện các nguyên tắc này một cách nhất quán.

4.1. Cải Thiện Chất Lượng Dịch Vụ Tâm Lý

Áp dụng nguyên tắc đạo đức giúp cải thiện chất lượng dịch vụ tâm lý. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho trẻ em mà còn tạo dựng lòng tin từ phía phụ huynh và cộng đồng.

4.2. Bảo Vệ Quyền Lợi Của Trẻ Em

Việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức giúp bảo vệ quyền lợi của trẻ em trong quá trình trị liệu. Điều này đảm bảo rằng trẻ em được đối xử công bằng và tôn trọng.

V. Kết Luận Về Năng Lực Áp Dụng Nguyên Tắc Đạo Đức

Năng lực áp dụng nguyên tắc đạo đức trong tâm lý học lâm sàng cho trẻ em là một yếu tố quan trọng để đảm bảo chất lượng dịch vụ. Cần có các biện pháp hỗ trợ và đào tạo để nâng cao năng lực này cho các nhà tâm lý học.

5.1. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần xây dựng các chương trình đào tạo và hỗ trợ cho các nhà tâm lý học để nâng cao năng lực áp dụng nguyên tắc đạo đức. Điều này sẽ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ tâm lý cho trẻ em.

5.2. Tương Lai Của Ngành Tâm Lý Học Lâm Sàng

Tương lai của ngành tâm lý học lâm sàng phụ thuộc vào việc áp dụng hiệu quả các nguyên tắc đạo đức. Cần có sự hợp tác giữa các tổ chức chuyên môn và nhà tâm lý học để phát triển ngành này một cách bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC --------------------------------- LÊ THỊ HUYỀN TRANG ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC VÀ ỨNG XỬ NGHỀ NGHIỆP TRONG THỰC HÀNH TÂM LÝ HỌC LÂM SÀNG CHO TRẺ EM VÀ VỊ THÀNH NIÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC HÀ NỘI - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC --------------------------------- LÊ THỊ HUYỀN TRANG ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC VÀ ỨNG XỬ NGHỀ NGHIỆP TRONG THỰC HÀNH TÂM LÝ HỌC LÂM SÀNG CHO TRẺ EM VÀ VỊ THÀNH NIÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC CHUYÊN NGÀNH: TÂM LÝ HỌC TRẺ EM VÀ VỊ THÀNH NIÊN Mã số: Thí điểm Người hướng dẫn khoa học: TS. Amie Pollack TS. Trần Thành Nam HÀ NỘI - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Tôi xin được trân trọng gửi lời cảm ơn tới Trường Đại học Giáo dục và các thầy, cô của chương trình đào tạo Thạc sĩ Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên vì đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành chương trình học và bảo vệ luận văn. Tôi xin đặc biệt bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và sự tôn trọng tới TS. Trần Thành Nam và TS. Amie Pollack, những người đã giúp tôi trong suốt 13 tháng kể từ khi bắt đầu ý tưởng nghiên cứu, định hướng, phát triển và cho tới ngày hoàn thiện đề tài đúng hạn. Nhờ có trợ giúp nhiệt tình của TS. Trần Thành Nam mà tôi còn thực hiện thêm nhiều bài báo cáo tại các Hội nghị khoa học và tạp chí chuyên ngành. Ngoài ra tôi cũng nhận được sự tư vấn và hướng dẫn của GS. Barh Weiss trong quá trình chuẩn bị cơ sở lý luận và bảng hỏi. Tôi luôn cảm thấy biết ơn và may mắn vì đã được làm việc với những người giỏi về chuyên môn và giàu có về đạo đức như vậy. Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn tới các anh, chị, bạn, em từ cộng đồng Alumni các khóa 1, 2, 3, 4, 5, 6 và 7 chương trình Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên của Trường Đại học Giáo dục vì đã hỗ trợ về tài liệu, đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin để tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin cảm ơn sự hỗ trợ và tham gia trả lời Phiếu khảo sát của các thầy, cô, anh, chị, bạn, em ở Bệnh viện, Trung tâm tâm lý, Trường đại học/Viện nghiên cứu, Trung tâm Giám định pháp y tâm thần, Trường tiểu học/phổ thông, những người đang làm cho các đơn vị khác và cả những người làm nghề tự do. Những ý kiến trả lời đó đã thực sự đóng góp rất lớn cho thành công của đề tài. Do điều kiện thời gian cũng như tài liệu và hiểu biết còn hạn chế nên không thể tránh khỏi những thiếu sót, tôi kính mong các thầy, cô và độc giả giúp tôi khắc phục những hạn chế để hoàn thiện luận văn này. Xin chân thành cảm ơn! Ngày 24 tháng 2 năm 2017 Lê Thị Huyền Trang i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ “Đánh giá năng lực áp dụng nguyên tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp trong thực hành tâm lý học lâm sàng cho trẻ em và vị thành niên” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Các số liệu trong luận văn là số liệu trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Ngày 25 tháng 2 năm 2017 Lê Thị Huyền Trang ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC VIẾT TẮT Nội dung Nội dung tiếng Anh Nội dung tiếng Việt viết tắt American Psychological APA Hiệp hội tâm lý Hoa Kỳ Association American Board of Professional Ủy ban Tâm lý học chuyên nghiệp ABPP Psychology Hoa Kỳ CSSKTT Chăm sóc sức khỏe tâm thần ĐLC Độ lệch chuẩn ĐTB Điểm trung bình International Union of Liên đoàn Khoa học tâm lý quốc IUPS Psychological Science tế National Board for Certified Hội đồng nhà tham vấn được cấp NBCC Counselors phép (Hoa Kỳ) iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cảm ơn . i Lời cam đoan .ii Danh mục viết tắt .iii Mục lục . iv Danh mục bảng .vii Danh mục biểu đồ .viii MỞ ĐẦU . 1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Lịch sử nghiên cứu. Sơ lược các nghiên cứu về thực hành đạo đức nghề trên thế giới . Lịch sử nghiên cứu thực hành đạo đức hành nghề ở Việt Nam . Các khái niệm cơ bản của đề tài nghiên cứu. Đạo đức, Đạo đức nghề nghiệp. Tâm lý học, Nhà tâm lý học và Dịch vụ tâm lý . Tâm lý học lâm sàng và Nhà tâm lý học lâm sàng . Nguyên tắc và tiêu chuẩn . Khái niệm năng lực áp dụng và lý thuyết Bloom . Trẻ em và Vị thành niên . Hoạt động đánh giá năng lực áp dụng của người thực hành tâm lý học lâm sàng cho trẻ em và vị thành niên . Cơ sở nền tảng đánh giá năng lực của nhà tâm lý lâm sàng . Luật Việt Nam hiện hành . Hướng dẫn đạo đức của các Hiệp hội nghề tâm lý trên thế giới . Hướng dẫn thực hành đạo đức trong y tế (y đức) . Hướng dẫn thực hành đạo đức trong ngành Công tác xã hội . Hướng dẫn thực hành đạo đức của luật sư . Hướng dẫn thực hành đạo đức tại một số cơ sở cung cấp dịch vụ tâm lý ở Việt Nam . Các nguyên tắc đạo đức sử dụng để đánh giá năng lực áp dụng của nhà tâm lý lâm sàng ở Việt Nam . 38 Tiểu kết chương 1. 42 CHƢƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Tiến trình nghiên cứu . 43 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các giai đoạn nghiên cứu . Chọn mẫu điều tra . Sơ lược về địa bàn nghiên cứu . Mẫu nghiên cứu . Đặc điểm khách thể nghiên cứu . Trình độ chuyên môn . Giám sát hành nghề. Phương pháp nghiên cứu . Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, thang đo. Phương pháp phỏng vấn . Phương pháp thống kê toán học. Đạo đức nghiên cứu . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Thực trạng thực hành năng lực đạo đức nghề nghiệp của nhà tâm lý lâm sàng trẻ em và vị thành niên. Những vấn đề chung . Trong lĩnh vực bảo mật . Trong lĩnh vực quan hệ đa chiều/sóng đôi . Trong lĩnh vực ứng xử với đồng nghiệp . Trong lĩnh vực năng lực . Trong lĩnh vực đánh giá và chẩn đoán . Trong lĩnh vực can thiệp và trị liệu . Trong lĩnh vực quảng cáo và phát ngôn. Chưa phân loại . So sánh ĐTB giữa hành vi, năng lực ra quyết định đạo đức và lý lẽ biện minh . Mối quan hệ giữa các đặc điểm nhân khẩu học và nguồn hỗ trợ thông tin đối với kết quả thực hành năng lực đạo đức nghề nghiệp của nhà tâm lý . Các biến nhân khẩu học . Sử dụng nguồn hỗ trợ . 91 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kiểm định hồi quy dự báo sự ảnh hưởng của các yếu tố nhân khẩu học tới tổng điểm năng lực thực hành đạo đức nghề nghiệp . 94 Tiểu kết chương 3. 98 ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ . Đề xuất khuyến nghị chung . Đối với từng chủ thể . 102 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 108 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Các nguyên tắc đạo đức hành nghề tâm lý của các quốc gia .2: Các tiêu chuẩn cụ thể trong Quy điều đạo đức đối với nhà tâm lý . 29 ở các quốc gia trên thế giới . Tiến tình nghiên cứu . Sự tham gia của khách thể ở các vùng miền . ĐTB tổng các câu hỏi . ĐTB của các lĩnh vực khảo sát . So sánh ĐTB các lĩnh vực của các miền . Phân tích ĐTB của lĩnh vực bảo mật. Phân tích ĐTB của lĩnh vực quan hệ đa chiều . Phân tích ĐTB lĩnh vực ứng xử với đồng nghiệp . Phân tích ĐTB của lĩnh vực năng lực . Phân tích ĐTB của lĩnh vực đánh giá và chẩn đoán. Phân tích ĐTB của lĩnh vực can thiệp và trị liệu . Phân tích ĐTB của lĩnh vực quảng cáo và phát ngôn . Phân tích một số câu hỏi chưa phân loại . So sánh ĐTB giữa thực hành với ra quyết định đạo đức và lý lẽ biện minh . Thống kê so sánh ĐTB của biến trình độ học vấn . Kết quả kiểm định bằng One-Way ANOVA với biến trình độ học vấn . Thống kê so sánh ĐTB của biến chuyên ngành đào tạo . Kết quả kiểm định One-Way ANOVA với biến chuyên ngành đào tạo . Kiểm định tương quan giữa tìm nguồn hỗ trợ và tổng điểm . Dự báo sự ảnh hưởng của các yếu tố nhân khẩu học tới tổng điểm . 94 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2. Tỷ lệ số người trả lời khảo sát của từng tỉnh/thành phố . Tần suất thực hành đạo đức trong lĩnh vực bảo mật . Tần suất thực hành đạo đức trong lĩnh vực quan hệ đa chiều . Tần suất thực hành đạo đức trong lĩnh vực ứng xử với đồng nghiệp . Tần suất thực hành đạo đức trong lĩnh vực năng lực . Tần suất thực hành đạo đức trong đánh giá và chẩn đoán . Tần suất thực hành đạo đức trong can thiệp và trị liệu . Thống kê tỷ lệ lựa chọn các lý lẽ biện minh . 83 trong lĩnh vực can thiệp và trị liệu . Tần suất thực hành đạo đức trong lĩnh vực quảng cáo . Thống kê tỷ lệ lựa chọn phương án trả lời nhóm câu chưa phân loại . 86 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay, ngành tâm lý học nói chung và tâm lý học lâm sàng nói riêng chưa được Nhà nước công nhận là một ngành nghề độc lập để được cấp mã số nghề trong hệ thống nghề quốc gia. Dịch vụ tâm lý cũng chưa được cấp mã ngành kinh doanh trong hệ thống ngành nghề để được đăng ký kinh doanh. Các quy phạm pháp luật chuyên ngành để điều chỉnh các mối quan hệ xã hội về dịch vụ tâm lý và hoạt động của nhà tâm lý chưa có mà chỉ đang sử dụng các quy phạm pháp luật chung của Bộ luật dân sự và một số văn bản khác có liên quan. Mặc dù toàn quốc có 2 hiệp hội tâm lý là Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam và Hội Tâm lý Xã hội Việt Nam là nơi đăng ký hoạt động của các nhà tâm lý.