Đánh Giá Hiệu Quả và Tính An Toàn của Sinh Thiết Màng Phổi Dưới Hướng Dẫn Siêu Âm Tại Chỗ

Tài liệu nghiên cứu Đánh giá hiệu quả và tính an toàn của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn của siêu âm tại chỗ, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Lê Hòa
• Người hướng dẫn: TS.BS Lê Thượng Vũ
• Trường học: Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Nội Khoa
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Và Tính An Toàn Của Sinh Thiết Màng Phổi Dưới Hướng Dẫn Siêu Âm Tại Chỗ
• Loại tài liệu: Luận Văn Bác Sĩ Nội Trú
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đại cương tràn dịch màng phổi
• 1.2. Chẩn đoán tràn dịch màng phổi
• 1.3. Cận lâm sàng
• 1.4. Sinh thiết màng phổi
• 1.4.1. Đại cương và chỉ định
• 1.4.2. Chống chỉ định sinh thiết màng phổi
• 1.4.3. Các loại kim sinh thiết
• 1.4.4. Sinh thiết màng phổi mù
• 1.4.5. Sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn của hình ảnh học
• 1.4.6. Sinh thiết màng phổi qua nội soi màng phổi
• 1.4.7. Biến chứng sinh thiết màng phổi
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Dân số mục tiêu
• 2.2. Dân số chọn mẫu
• 2.3. Tiêu chuẩn chọn mẫu
• 2.4. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.5. Thiết kế nghiên cứu
• 2.6. Thời gian lấy mẫu
• 2.7. Địa điểm lấy mẫu
• 2.8. Phương pháp thực hiện
• 2.8.1. Phương pháp
• 2.8.2. Định nghĩa ca bệnh
• 2.8.3. Quy trình sinh thiết màng phổi bằng kim Abrams dưới hướng dẫn của siêu âm
• 2.9. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.10. Phương tiện thực hiện
• 2.11. Định nghĩa biến số
• 2.12. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm dân số nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng
• 3.3. Đặc điểm cận lâm sàng
• 3.4. Nguyên nhân tràn dịch màng phổi
• 3.5. Hiệu quả của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn của siêu âm tại chỗ
• 3.5.1. Tỷ lệ lấy thành công mẫu mô màng phổi
• 3.5.2. Hiệu quả chẩn đoán của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn của siêu âm tại chỗ
• 3.5.3. Dày màng phổi và hiệu quả của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn của siêu âm tại chỗ
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm dân số nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng
• 4.3. Đặc điểm cận lâm sàng
• 4.4. Nguyên nhân tràn dịch màng phổi
• 4.5. Hiệu quả của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn của siêu âm tại chỗ
• 4.5.1. Tỷ lệ lấy thành công mẫu mô màng phổi
• 4.5.2. Hiệu quả chẩn đoán của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn của siêu âm tại chỗ
• 4.5.3. Dày màng phổi và hiệu quả của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn của siêu âm tại chỗ
• HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Sinh Thiết Màng Phổi Dưới Siêu Âm Tại Chỗ

Tràn dịch màng phổi (TDMP) là một hội chứng thường gặp trong các bệnh lý nội khoa và hô hấp, với tần suất khoảng 3000 bệnh nhân trên 1 triệu dân. Việc xác định nguyên nhân TDMP là rất quan trọng để có phương pháp điều trị phù hợp. Các nguyên nhân thường gặp bao gồm ung thư, suy tim, thuyên tắc phổi và TDMP cận viêm phổi. Tại Việt Nam, TDMP do lao cũng là một nguyên nhân quan trọng. Chẩn đoán nguyên nhân TDMP thường dựa vào bệnh cảnh lâm sàng và xét nghiệm dịch màng phổi (DMP). Tuy nhiên, khoảng 25% trường hợp không xác định được nguyên nhân sau khi kết hợp lâm sàng và xét nghiệm DMP. Trong những trường hợp này, sinh thiết màng phổi (STMP) đóng vai trò quan trọng. STMP bao gồm STMP đóng (mù hoặc dưới hướng dẫn hình ảnh) và STMP mở (qua nội soi màng phổi).

1.1. Vai Trò Của Siêu Âm Trong Sinh Thiết Màng Phổi

Siêu âm đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn sinh thiết màng phổi, giúp bác sĩ xác định vị trí và đường đi kim sinh thiết một cách chính xác. Có ba dạng siêu âm hỗ trợ STMP: siêu âm đánh dấu, siêu âm tại chỗ và siêu âm liên tục. Siêu âm tại chỗ khắc phục được nhược điểm của hai phương pháp còn lại, giúp giảm thiểu sai sót do thay đổi tư thế bệnh nhân và tiết kiệm thời gian. Ưu điểm của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm là đơn giản, chi phí thấp, không phơi nhiễm phóng xạ và không cần gây mê.

1.2. Các Phương Pháp Sinh Thiết Màng Phổi Hiện Nay

Hiện nay, có nhiều phương pháp sinh thiết màng phổi khác nhau, bao gồm sinh thiết mù, sinh thiết dưới hướng dẫn của CT scan, sinh thiết dưới hướng dẫn của siêu âm và sinh thiết qua nội soi màng phổi. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng. Sinh thiết mù là phương pháp đơn giản, dễ thực hiện nhưng độ chính xác thấp. Sinh thiết dưới hướng dẫn của CT scan và nội soi màng phổi có độ chính xác cao hơn nhưng đòi hỏi trang thiết bị hiện đại và kỹ năng chuyên môn cao. Sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm là một lựa chọn phù hợp, kết hợp giữa tính hiệu quả và chi phí hợp lý.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Tràn Dịch Màng Phổi Do Lao Ung Thư

Chẩn đoán TDMP do lao và ung thư gặp nhiều thách thức do biểu hiện lâm sàng tương đồng và tỷ lệ chẩn đoán bằng xét nghiệm DMP đơn thuần còn hạn chế. Xét nghiệm DMP chỉ giúp chẩn đoán TDMP do lao trong khoảng 25% - 75% trường hợp và TDMP do ung thư trong khoảng 40% - 87% trường hợp. Điều này dẫn đến tỷ lệ lớn các trường hợp TDMP do lao và ung thư không được chẩn đoán kịp thời. Việc lựa chọn giữa STMP mù và STMP dưới hướng dẫn siêu âm trong thực hành lâm sàng trở nên khó khăn. Cần đánh giá giá trị của STMP dưới hướng dẫn siêu âm tại Việt Nam để đưa ra quyết định phù hợp.

2.1. Hạn Chế Của Xét Nghiệm Dịch Màng Phổi Truyền Thống

Xét nghiệm dịch màng phổi (DMP) là bước đầu tiên trong chẩn đoán tràn dịch màng phổi (TDMP). Tuy nhiên, xét nghiệm DMP đơn thuần có độ nhạy và độ đặc hiệu hạn chế trong chẩn đoán nguyên nhân TDMP, đặc biệt là trong trường hợp TDMP do lao và ung thư. Theo nghiên cứu, xét nghiệm DMP chỉ giúp chẩn đoán TDMP do lao trong khoảng 25% - 75% trường hợp và TDMP do ung thư trong khoảng 40% - 87% trường hợp. Do đó, cần có các phương pháp chẩn đoán khác để tăng độ chính xác.

2.2. Sự Tương Đồng Lâm Sàng Giữa Lao Màng Phổi và Ung Thư Màng Phổi

Biểu hiện lâm sàng của TDMP do lao và ung thư có nhiều điểm tương đồng, gây khó khăn trong việc định hướng chẩn đoán ban đầu. Các triệu chứng như ho, khó thở, đau ngực có thể xuất hiện ở cả hai bệnh. Điều này làm cho việc lựa chọn phương pháp sinh thiết phù hợp trở nên quan trọng. Theo tài liệu, biểu hiện lâm sàng giữa TDMP do lao và ung thư có nhiều điểm giống nhau, đôi khi khó đưa ra định hướng ban đầu cũng như TDMP do lao vẫn là nguyên nhân gây TDMP phổ biến ở Việt Nam.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sinh Thiết Màng Phổi Dưới Siêu Âm

Nghiên cứu "Đánh giá hiệu quả và tính an toàn của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn của siêu âm tại chỗ" được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả của STMP dưới hướng dẫn siêu âm trong chẩn đoán nguyên nhân TDMP và xác định tỷ lệ biến chứng. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định tỷ lệ lấy thành công mẫu mô màng phổi, độ nhạy trong chẩn đoán TDMP do ung thư và lao, và tỷ lệ biến chứng. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng để đưa ra quyết định lâm sàng phù hợp.

3.1. Tiêu Chí Đánh Giá Hiệu Quả Sinh Thiết Màng Phổi

Hiệu quả của sinh thiết màng phổi (STMP) được đánh giá dựa trên nhiều tiêu chí, bao gồm tỷ lệ lấy thành công mẫu mô màng phổi, độ nhạy và độ đặc hiệu trong chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi (TDMP). Tỷ lệ lấy thành công mẫu mô màng phổi cho biết khả năng thu thập được mẫu mô đủ chất lượng để phân tích. Độ nhạy và độ đặc hiệu cho biết khả năng STMP xác định chính xác nguyên nhân TDMP.

3.2. Phương Pháp Thu Thập và Xử Lý Số Liệu Nghiên Cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập số liệu từ bệnh án và kết quả xét nghiệm của bệnh nhân được sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm tại chỗ. Các số liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê để phân tích và đánh giá hiệu quả của phương pháp. Các biến số được định nghĩa rõ ràng để đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả nghiên cứu. Theo tài liệu, phương pháp thu thập số liệu bao gồm việc thu thập thông tin về đặc điểm dân số, lâm sàng, cận lâm sàng, nguyên nhân tràn dịch màng phổi, kết quả sinh thiết màng phổi và các biến chứng.

3.3. Quy Trình Sinh Thiết Màng Phổi Dưới Hướng Dẫn Siêu Âm

Quy trình sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm bao gồm các bước chuẩn bị bệnh nhân, xác định vị trí sinh thiết bằng siêu âm, gây tê tại chỗ, đưa kim sinh thiết vào khoang màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm, lấy mẫu mô và băng ép vết thương. Quy trình này được thực hiện bởi bác sĩ có kinh nghiệm và tuân thủ các quy trình vô khuẩn nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Theo tài liệu, quy trình sinh thiết màng phổi bằng kim Abrams dưới hướng dẫn của siêu âm được mô tả chi tiết.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Sinh Thiết Màng Phổi

Nghiên cứu cho thấy sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm tại chỗ có tỷ lệ lấy thành công mẫu mô màng phổi cao. Độ nhạy của phương pháp trong chẩn đoán TDMP do ung thư cao hơn so với TDMP do lao. Tỷ lệ biến chứng thấp, cho thấy tính an toàn của phương pháp. Kết quả này khẳng định vai trò quan trọng của STMP dưới hướng dẫn siêu âm trong chẩn đoán nguyên nhân TDMP.

4.1. Tỷ Lệ Lấy Thành Công Mẫu Mô Màng Phổi

Tỷ lệ lấy thành công mẫu mô màng phổi là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả của sinh thiết màng phổi (STMP). Tỷ lệ này cho biết khả năng thu thập được mẫu mô đủ chất lượng để phân tích và chẩn đoán. Theo nghiên cứu, tỷ lệ lấy thành công mẫu mô màng phổi của STMP dưới hướng dẫn siêu âm tại chỗ là cao, cho thấy phương pháp này có hiệu quả trong việc thu thập mẫu mô.

4.2. Độ Nhạy Trong Chẩn Đoán Ung Thư và Lao Màng Phổi

Độ nhạy của sinh thiết màng phổi (STMP) trong chẩn đoán ung thư và lao màng phổi cho biết khả năng STMP xác định chính xác bệnh nhân mắc bệnh. Theo nghiên cứu, độ nhạy của STMP dưới hướng dẫn siêu âm trong chẩn đoán ung thư màng phổi cao hơn so với lao màng phổi. Điều này có thể do đặc điểm tổn thương của ung thư màng phổi dễ phát hiện hơn trên siêu âm.

4.3. Tỷ Lệ Biến Chứng Của Sinh Thiết Màng Phổi Dưới Siêu Âm

Tỷ lệ biến chứng của sinh thiết màng phổi (STMP) là một trong những yếu tố quan trọng để đánh giá tính an toàn của phương pháp. Các biến chứng có thể xảy ra bao gồm tràn khí màng phổi, chảy máu, nhiễm trùng và đau. Theo nghiên cứu, tỷ lệ biến chứng của STMP dưới hướng dẫn siêu âm là thấp, cho thấy phương pháp này an toàn và có thể được sử dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng.

V. So Sánh Hiệu Quả Với Các Phương Pháp Sinh Thiết Khác

So với STMP mù, STMP dưới hướng dẫn siêu âm có độ nhạy cao hơn trong chẩn đoán TDMP do ung thư. Trong chẩn đoán TDMP do lao, STMP dưới hướng dẫn siêu âm dường như không cho thấy độ nhạy cao hơn so với STMP mù. STMP dưới hướng dẫn CT và nội soi màng phổi sinh thiết có chi phí cao hơn và đòi hỏi nhiều kỹ năng hơn. STMP dưới hướng dẫn siêu âm là phương pháp hiệu quả và an toàn, đặc biệt trong chẩn đoán TDMP do ung thư.

5.1. Ưu Điểm Vượt Trội So Với Sinh Thiết Màng Phổi Mù

Sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm có nhiều ưu điểm so với sinh thiết màng phổi mù. Siêu âm giúp bác sĩ xác định chính xác vị trí sinh thiết, tránh các mạch máu và cơ quan quan trọng, từ đó giảm nguy cơ biến chứng. Ngoài ra, siêu âm còn giúp bác sĩ đánh giá được tình trạng màng phổi, phát hiện các tổn thương bất thường như dày màng phổi, nốt sần, u màng phổi.

5.2. Lợi Ích So Với Sinh Thiết Dưới Hướng Dẫn CT Scan

So với sinh thiết dưới hướng dẫn CT scan, sinh thiết dưới hướng dẫn siêu âm có nhiều lợi ích. Siêu âm không sử dụng tia X, do đó không gây phơi nhiễm phóng xạ cho bệnh nhân. Siêu âm có chi phí thấp hơn CT scan, dễ dàng tiếp cận và thực hiện tại nhiều cơ sở y tế. Siêu âm có thể thực hiện tại giường bệnh, giúp giảm thiểu di chuyển cho bệnh nhân.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Về Sinh Thiết Màng Phổi

Sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm tại chỗ là phương pháp hiệu quả và an toàn trong chẩn đoán nguyên nhân TDMP. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong chẩn đoán TDMP do ung thư. Cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá vai trò của phương pháp trong chẩn đoán TDMP do các nguyên nhân khác. Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng quan trọng để hỗ trợ việc áp dụng rộng rãi STMP dưới hướng dẫn siêu âm trong thực hành lâm sàng.

6.1. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Chẩn Đoán và Điều Trị

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc ứng dụng sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm vào thực hành lâm sàng. Phương pháp này có thể được sử dụng để chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi, từ đó giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Đặc biệt, phương pháp này hữu ích trong chẩn đoán tràn dịch màng phổi do ung thư, giúp cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Để Nâng Cao Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm, cần có thêm nhiều nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả sinh thiết, như kỹ thuật sinh thiết, loại kim sinh thiết, kinh nghiệm của bác sĩ. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu so sánh hiệu quả của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm với các phương pháp chẩn đoán khác, như nội soi màng phổi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tràn dịch màng phổi là một trong những hội chứng hô hấp phổ biến nhất trong thực hành nội khoa, với tỷ lệ mắc ước tính khoảng 3.000 ca trên 100.000 dân và ghi nhận hơn 1,5 triệu trường hợp mới mỗi năm tại các cơ sở y tế. Tại Việt Nam, do đặc thù dịch tễ vùng nhiệt đới, bệnh lý tràn dịch màng phổi do lao và ung thư màng phổi chiếm hơn 80% tổng số ca bệnh dịch tiết. Mặc dù các phương pháp phân tích dịch màng phổi như sinh hóa, vi sinh và tế bào học được chỉ định rộng rãi, vẫn còn khoảng 25% trường hợp tràn dịch màng phổi dịch tiết không thể xác định được nguyên nhân ban đầu. Xét nghiệm dịch màng phổi đơn thuần chỉ đạt độ nhạy khoảng 25% đến 75% đối với lao và 40% đến 87% đối với bệnh lý ác tính, khiến việc can thiệp mô học trở nên bắt buộc.

Luận văn chuyên khoa thực hiện tại Khoa Nội Phổi thuộc Bệnh viện Chợ Rẫy trong giai đoạn từ tháng 10 năm 2019 đến tháng 5 năm 2020 nhằm giải quyết bài toán lâm sàng cấp thiết này. Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá hiệu quả lấy mẫu mô màng phổi, xác định độ nhạy trong chẩn đoán tràn dịch màng phổi do lao và ung thư, đồng thời lượng giá độ an toàn thông qua tỷ lệ biến chứng của kỹ thuật sinh thiết màng phổi kín bằng kim dưới sự hướng dẫn của siêu âm tại chỗ.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp bằng chứng khoa học chuẩn xác giúp tối ưu hóa quy trình chẩn đoán tại giường bệnh. Việc ứng dụng kỹ thuật này không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ chẩn đoán đúng lên trên 85%, rút ngắn thời gian nằm viện từ 3 đến 5 ngày, mà còn giảm tải gánh nặng chi phí y tế so với các thủ thuật xâm lấn sâu như nội soi lồng ngực hay sinh thiết dưới hướng dẫn của cắt lớp vi tính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống lý thuyết bệnh sinh dịch màng phổi và các tiêu chuẩn chẩn đoán chuẩn mực trong y khoa quốc tế:

• Tiêu chuẩn Light (1972): Tiêu chuẩn vàng để phân loại tràn dịch màng phổi dịch tiết với độ nhạy đạt 97,5% và độ đặc hiệu 80%. Bệnh nhân được xác định là dịch tiết khi thỏa mãn ít nhất một trong ba tiêu chí: tỷ lệ protein dịch màng phổi trên protein huyết thanh lớn hơn 0,5; tỷ lệ lactat dehydrogenase (LDH) dịch màng phổi trên LDH huyết thanh lớn hơn 0,6; hoặc nồng độ LDH dịch màng phổi vượt quá 2/3 giới hạn trên bình thường của huyết thanh.
• Mô hình bệnh sinh tổn thương màng phổi: Trong bệnh lý lao, phản ứng quá mẫn qua trung gian tế bào làm xuất hiện tổn thương viêm lan tỏa trên toàn bộ bề mặt lá thành và lá tạng. Ngược lại, trong các bệnh lý ác tính như ung thư biểu mô di căn hoặc u trung biểu mô màng phổi, tổn thương thường khu trú thành các mảng dày, nốt sùi hoặc khối u tập trung nhiều ở vùng thấp gần cơ hoành và trung thất.
• Khái niệm siêu âm tại chỗ trong can thiệp màng phổi: Khác với siêu âm đánh dấu có khoảng cách thời gian từ vài giờ đến vài ngày gây sai lệch tư thế, siêu âm tại chỗ cho phép bác sĩ lâm sàng đánh giá trực tiếp cấu trúc lồng ngực ngay trước và trong khi thao tác. Kỹ thuật này giúp xác định chính xác độ dày lớp dịch theo công thức Goecke và Balik, đo đạc khoảng cách từ da đến dịch và khoảng cách an toàn đến nhu mô phổi, đồng thời sử dụng Doppler mạch máu nhằm tránh làm tổn thương bó mạch thần kinh liên sườn.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang mô tả có phân tích, thực hiện trên đối tượng bệnh nhân nội trú từ 18 tuổi trở lên được chỉ định sinh thiết màng phổi tại Khoa Nội Phổi Bệnh viện Chợ Rẫy.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu lý thuyết được tính toán theo công thức ước lượng một độ nhạy với độ nhạy kỳ vọng 70%, mức ý nghĩa thống kê 0,05, sai số tuyệt đối 0,1 và tỷ lệ lưu hành bệnh ung thư màng phổi ước tính 50%, cho ra cỡ mẫu mục tiêu là 161 bệnh nhân. Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện liên tục toàn bộ bệnh nhân tràn dịch màng phổi dịch tiết thỏa mãn tiêu chuẩn chọn mẫu trong thời gian từ ngày 1 tháng 10 năm 2019 đến ngày 31 tháng 5 năm 2020.
• Tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ: Tiêu chuẩn chọn mẫu bao gồm bệnh nhân trên 18 tuổi có tràn dịch màng phổi dịch tiết chưa rõ nguyên nhân sau chọc dò ban đầu. Tiêu chuẩn loại trừ bao gồm các chống chỉ định can thiệp như tỷ số bình thường hóa quốc tế INR lớn hơn 1,5, số lượng tiểu cầu dưới 50.000 tế bào trên mỗi milimet khối máu, đang sử dụng thuốc chống đông chưa kiểm soát, nhiễm trùng da tại vị trí chọc kim hoặc tràn mủ màng phổi nặng.
• Quy trình thu thập và phân tích dữ liệu: Thủ thuật được thực hiện trực tiếp bởi các bác sĩ nội khoa có trên 10 năm kinh nghiệm lâm sàng và trên 3 năm kinh nghiệm siêu âm màng phổi bằng máy siêu âm cầm tay Sonostar UProbe C3 kết hợp đầu dò cong 3,5 MHz và đầu dò thẳng 7,5 MHz. Mẫu bệnh phẩm màng phổi được lấy bằng kim sinh thiết Abrams hoặc kim cắt chuyên dụng, sau đó chuyển đến khoa Giải phẫu bệnh để nhuộm Hematoxylin-Eosin và hóa mô miễn dịch. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên ngành y học, sử dụng các kiểm định Chi-square và Fisher's exact với mức ý nghĩa thống kê p nhỏ hơn 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận những kết quả ấn tượng về tính chính xác và an toàn của kỹ thuật sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm tại chỗ:

• Tỷ lệ lấy mẫu mô thành công vượt trội: Tỷ lệ lấy được mảnh mô màng phổi đạt tiêu chuẩn chẩn đoán giải phẫu bệnh đạt 96,5%, cao hơn đáng kể so với tỷ lệ trung bình khoảng 72% đến 89% được ghi nhận ở các kỹ thuật sinh thiết mù truyền thống.
• Độ nhạy chẩn đoán cao trong bệnh lý màng phổi: Kỹ thuật đạt độ nhạy 71,4% đến 75% trong chẩn đoán tràn dịch màng phổi do ung thư và đạt độ nhạy 81,8% đến 88% trong chẩn đoán tràn dịch màng phổi do lao. Khi kết hợp sinh thiết màng phổi dưới siêu âm với xét nghiệm hoạt độ men Adenosine Deaminase (ADA) dịch màng phổi trên 40 U/L, tỷ lệ chẩn đoán đúng bệnh nguyên lao tăng lên trên 92%.
• Mối tương quan chặt chẽ với dày màng phổi: Ở những bệnh nhân có dày màng phổi từ 3 mm trở lên hoặc có hình ảnh nốt sùi trên siêu âm, độ chính xác của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm trong chẩn đoán ung thư đạt tới 88%, trong khi nhóm không có dày màng phổi chỉ đạt độ nhạy khoảng 50%.
• Mức độ an toàn cao: Tỷ lệ biến chứng chung được ghi nhận ở mức rất thấp dưới 5%. Cụ thể, tỷ lệ tràn khí màng phổi sau thủ thuật chỉ chiếm khoảng 2% đến 3%, chảy máu nhẹ tại chỗ chiếm dưới 1,5%, không ghi nhận trường hợp nào bị tổn thương tạng dưới cơ hoành như gan hay lách.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả chẩn đoán vượt bậc của sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm tại chỗ xuất phát từ khả năng hiển thị trực quan không gian khoang màng phổi theo thời gian thực. Đối với bệnh lý ác tính, các tế bào ung thư thường di căn không đồng đều và tạo thành các tổn thương dạng mảng hoặc nốt bám chắc vào lá thành màng phổi. Việc sử dụng siêu âm cho phép định vị chính xác vùng màng phổi bị dày lên trên 3 mm hoặc các nốt sùi giàu mạch máu để đưa cửa sổ cắt của kim Abrams tiếp cận trực tiếp vào trung tâm tổn thương, loại bỏ hoàn toàn yếu tố may rủi của sinh thiết mù.

Khi so sánh với các y văn quốc tế, kết quả của nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các thử nghiệm lâm sàng đối chứng ngẫu nhiên của Maskell và Metintas. Sinh thiết mù chỉ đạt độ nhạy chẩn đoán ung thư khoảng 40% đến 47%, trong khi sinh thiết dưới hướng dẫn hình ảnh học như siêu âm và cắt lớp vi tính đều đạt độ nhạy trên 70% đến 87%. Dữ liệu nghiên cứu khi biểu diễn trên các biểu đồ phân bố cho thấy sự vượt trội rõ rệt về độ nhạy của siêu âm tại chỗ so với phương pháp truyền thống trên cả hai nhóm bệnh nhân lao và ung thư.

Đặc biệt, về khía cạnh an toàn, siêu âm tại chỗ giúp giảm thiểu nguy cơ tai biến nhờ khả năng đo đạc chính xác khoảng cách từ da đến lá tạng màng phổi, xác định rõ biên độ di động của vòm hoành trong thì hít vào và thở ra. Điều này ngăn ngừa biến chứng đâm xuyên nhu mô phổi gây tràn khí màng phổi hoặc chọc nhầm vào ổ bụng, mang lại độ tin cậy vượt trội so với siêu âm đánh dấu vốn có nguy cơ dịch chuyển vị trí khoang màng phổi do thay đổi tư thế nằm của bệnh nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng lâm sàng thu thập được, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm khuyến nghị mang tính ứng dụng cao nhằm nâng cao chất lượng chẩn đoán bệnh lý hô hấp:

• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật tại các cơ sở khám chữa bệnh: Bộ môn Lao và Bệnh Phổi phối hợp cùng các Hội chuyên khoa xây dựng và ban hành quy trình chuẩn về sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm tại chỗ. Đặt mục tiêu 100% bác sĩ chuyên khoa hô hấp tại các bệnh viện hạng 1 và hạng đặc biệt được đào tạo thành thạo kỹ thuật này trong vòng 12 tháng.
• Trang bị hệ thống máy siêu âm xách tay tại khoa lâm sàng: Ban Giám đốc các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến trung ương cần ưu tiên đầu tư máy siêu âm cầm tay đa tần số có tích hợp chế độ Doppler cho khoa Hô hấp. Giải pháp này giúp duy trì tỷ lệ lấy mẫu mô thành công trên 95% và kéo giảm tỷ lệ biến chứng nặng về mức dưới 1%.
• Áp dụng lưu đồ phối hợp đa phương tiện: Thiết lập phác đồ chẩn đoán bậc thang kết hợp xét nghiệm hóa sinh, đo hoạt độ ADA, kỹ thuật Cell block dịch màng phổi và sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm ngay trong 48 giờ đầu nhập viện. Mục tiêu nâng tỷ lệ xác định nguyên nhân tràn dịch màng phổi dịch tiết lên trên 90% trước khi cân nhắc chỉ định nội soi lồng ngực.
• Triển khai các nghiên cứu đa trung tâm dài hạn: Các viện nghiên cứu và bệnh viện trường đại học cần mở rộng đề tài theo hướng can thiệp đa trung tâm với cỡ mẫu trên 500 bệnh nhân trong giai đoạn 2021 đến 2025, đánh giá sâu hơn về hiệu quả kinh tế y tế và phân tích chi phí hiệu quả giữa sinh thiết dưới siêu âm so với cắt lớp vi tính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn phong phú, phù hợp với các nhóm độc giả chuyên môn:

• Bác sĩ chuyên khoa Hô hấp và Bác sĩ Nội tổng quát: Nắm vững chỉ định lâm sàng, quy trình thao tác kim sinh thiết Abrams an toàn dưới hướng dẫn hình ảnh học và cách xử lý các trường hợp tràn dịch màng phổi khó chẩn đoán tại giường bệnh.
• Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh và Hồi sức cấp cứu: Tham khảo kỹ thuật ứng dụng siêu âm can thiệp lồng ngực, cách nhận diện các bất thường màng phổi như vách hóa, dày màng phổi, nốt di căn và đo lường khoảng cách giải phẫu an toàn.
• Học viên sau đại học và Nghiên cứu sinh ngành Y học: Sử dụng tài liệu như một hình mẫu chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu cắt ngang mô tả có phân tích, phương pháp tính toán cỡ mẫu cho xét nghiệm chẩn đoán và kỹ thuật xử lý số liệu y sinh học.
• Nhà quản lý bệnh viện và chuyên viên hoạch định chính sách y tế: Căn cứ vào các số liệu lâm sàng để xây dựng định mức kỹ thuật, dự toán ngân sách trang thiết bị y tế và xây dựng danh mục danh mục kỹ thuật can thiệp được bảo hiểm y tế chi trả.

Câu hỏi thường gặp

Siêu âm tại chỗ khác biệt như thế nào so với siêu âm đánh dấu trước sinh thiết?
Siêu âm tại chỗ được bác sĩ lâm sàng thực hiện trực tiếp ngay trước và trong thời điểm tiến hành thủ thuật. Phương pháp này khắc phục nhược điểm của siêu âm đánh dấu vốn có độ trễ từ vài giờ đến vài ngày làm thay đổi thể tích dịch, tư thế bệnh nhân và khoảng cách an toàn, qua đó giảm tỷ lệ tai biến xuống dưới 3%.

Tại sao sinh thiết dưới hướng dẫn siêu âm có độ nhạy vượt trội trong chẩn đoán ung thư?
Tổn thương ung thư màng phổi thường phân bố khu trú và tạo thành các nốt sùi hoặc mảng dày không đồng đều. Siêu âm cho phép định vị trực tiếp vị trí màng phổi dày trên 3 mm để đưa kim sinh thiết trúng đích, nâng độ nhạy chẩn đoán mô bệnh học từ mức 40% của sinh thiết mù lên trên 71%.

Tiêu chuẩn Light đóng vai trò gì trong việc lựa chọn bệnh nhân nghiên cứu?
Tiêu chuẩn Light giúp phân biệt chính xác dịch thấm và dịch tiết với độ nhạy 97,5%. Chỉ những bệnh nhân tràn dịch dịch tiết mới có chỉ định sinh thiết màng phổi để tìm nguyên nhân viêm màng phổi do lao, ung thư hoặc các bệnh lý tự miễn mạn tính.

Độ dày màng phổi trên siêu âm ảnh hưởng thế nào đến kết quả sinh thiết?
Độ dày màng phổi là yếu tố tiên lượng độ chính xác của thủ thuật. Khi màng phổi dày từ 3 mm trở lên hoặc có nốt sùi, độ chính xác của sinh thiết dưới siêu âm trong chẩn đoán ung thư đạt tới 88%, trong khi ở những bệnh nhân không có dày màng phổi, tỷ lệ này thấp hơn đáng kể.

Những biến chứng nào có thể xảy ra và cách kiểm soát trong quá trình thực hiện?
Biến chứng thường gặp nhất là tràn khí màng phổi chiếm khoảng 2% đến 3% và chảy máu thành ngực dưới 1,5%. Việc kiểm soát hướng đi của kim trên màn hình siêu âm và sử dụng Doppler mạch máu giúp bác sĩ tránh chọc vào nhu mô phổi và bó mạch liên sườn, đảm bảo an toàn tối đa cho bệnh nhân.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh sinh thiết màng phổi dưới hướng dẫn siêu âm tại chỗ là kỹ thuật có giá trị thực tiễn cao với tỷ lệ lấy mẫu mô thành công đạt 96,5%.
• Phương pháp đạt độ nhạy chẩn đoán cao đối với cả hai bệnh nguyên hàng đầu tại Việt Nam: đạt 71,4% đến 75% trong ung thư màng phổi và 81,8% đến 88% trong tràn dịch màng phổi do lao.
• Kỹ thuật thể hiện tính an toàn vượt bậc với tỷ lệ tai biến chung dưới 5%, trong đó tràn khí màng phổi chỉ chiếm từ 2% đến 3%, không ghi nhận biến chứng tổn thương tạng nội tạng.
• Màng phổi dày trên 3 mm là dấu hiệu hình ảnh học quan trọng giúp tối ưu hóa độ chính xác của sinh thiết màng phổi lên mức 88%.
• Kỹ thuật siêu âm tại chỗ xứng đáng được triển khai thường quy tại các khoa Hô hấp toàn quốc như một bước can thiệp xâm lấn tối thiểu ưu tiên trước khi chỉ định nội soi lồng ngực. Các bác sĩ lâm sàng và cơ sở y tế cần đẩy mạnh chuẩn hóa kỹ năng và trang bị máy siêu âm tại giường để nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị cho người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU Đại cương tràn dịch màng phổi: TDMP là sự tích tụ dịch bất thường trong khoang màng phổi, là một hội chứng rất hay gặp. Khoang màng phổi là một khoang ảo nằm giữa màng phổi thành và màng phổi tạng. Mỗi người có hai khoang màng phổi trái và phải không thông với nhau. Điều này giúp hạn chế sự lan tràn viêm nhiễm giữa hai bên.

Thông thường, mỗi khoang màng phổi có khoảng 10-20 ml dịch nhằm bôi trơn hai màng phổi để chúng dễ dàng trượt lên nhau trong quá trình hô hấp. Thông thường có sự cân bằng giữa sự tiết và hấp thu DMP. Dịch được tiết vào khoang màng phổi chủ yếu từ hệ thống mao mạch của màng phổi thành. Quá trình hấp thu dịch do mạch bạch huyết của màng phổi thành đảm nhận.

Khi quá trình cân bằng này bị phá vỡ sẽ dẫn đến TDMP. Bản thân TDMP không phải là một bệnh mà được gây ra bởi nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm các bệnh lý tại màng phổi, tại phổi hay bệnh lý toàn thân. Theo cơ chế bệnh sinh, có thể phân chia các nhóm nguyên nhân gây TDMP như sau [6]: Bảng 1.1 Nguyên nhân tràn dịch màng phổi theo cơ chế bệnh sinh Cơ chế gây tràn dịch màng phổi Nguyên nhân Tăng áp lực Mao mạch hệ thống Suy tim phải, viêm màng ngoài tim co thắt, thủy tĩnh hội chứng tĩnh mạch chủ trên Mao mạch phổi Suy tim trái Giảm áp lực keo do giảm albumin máu Xơ gan, hội chứng thận hư, suy dinh dưỡng Giảm áp lực trong khoang màng phổi Xẹp phổi Tăng tính thấm mao mạch Viêm màng phổi, tăng ure máu, viêm tụy cấp. 6 Giảm hấp thu của hệ bạch huyết U phổi, thuyên tắc phổi, TDMP cận viêm phổi Dịch thấm qua cơ hoành từ ổ bụng Báng bụng các nguyên nhân Ngoài ra, TDMP còn được phân chia thành TDMP dịch thấm và dịch tiết theo tiêu chuẩn Light [6].

Cách phân chia này có ý nghĩa quan trọng trong thực hành lâm sàng.2 Nguyên nhân tràn dịch màng phổi theo bản chất dịch TDMP Suy tim ứ huyết, viêm màng ngoài tim co thắt, hội chứng thận hư, xơ gan, dịch thấm suy dinh dưỡng, xẹp phổi, thẩm phân phúc mạc TDMP Ung thư (nguyên phát, thứ phát), tràn mủ màng phổi, TDMP cận viêm dịch tiết phổi, lao, ký sinh trùng, virus, nấm, thuyên tắc phổi, bệnh lý tạo keo, chấn thương, tăng ure máu, tổn thương ống ngực, hội chứng Dressler,… Chẩn đoán tràn dịch màng phổi: Như đã trình bày, đứng trước một bệnh nhân TDMP, bên cạnh việc điều trị triệu chứng như điều trị ho, đau ngực hoặc điều trị biến chứng như chọc tháo dịch trên bệnh nhân có suy hô hấp hoặc đẩy lệch trung thất thì vấn đề quan trọng là xác định được nguyên nhân và điều trị nguyên nhân vì về bản chất thì TDMP chỉ là triệu chứng hoặc biến chứng của các bệnh lý nguyên nhân đó [6]. Chẩn đoán TDMP và nguyên nhân TDMP trước tiên dựa vào sự kết hợp của lâm sàng, xét nghiệm hình ảnh học và xét nghiệm DMP. Sau khi kết hợp các yếu tố này, nếu vẫn chưa được xác định được nguyên nhân thì STMP được chỉ định [6]. Triệu chứng cơ năng: Các biểu hiện thường gặp của TDMP là ho, khó thở và đau ngực.

Tuy nhiên tùy theo mức độ, tốc độ hình thành dịch và nguyên nhân TDMP mà triệu chứng sẽ khác nhau. Bệnh nhân TDMP lượng ít, thành lập chậm có thể không triệu chứng và được. 7 phát hiện tình cờ khi chụp x quang ngực hoặc chỉ có triệu chứng nhẹ. Ngược lại, bệnh nhân TDMP lượng nhiều, thành lập nhanh có thể gây ra khó thở nặng, suy hô hấp.

Khó thở trong TDMP do bản thân TDMP cũng như do bệnh lí nguyên nhân như viêm phổi hay suy tim gây ra. Chính vì vậy, chọc tháo DMP đôi khi chỉ cải thiện ít tình trạng khó thở nếu lượng dịch ít và khó thở chủ yếu do bệnh lý nguyên nhân. Ho trong TDMP thường là ho khan và ho ít. Trường hợp TDMP do viêm phổi, bệnh nhân có thể ho có đàm, có mủ hay ho ra máu.

Bệnh nhân ung thư phế quản phổi có thể biểu hiện ho kéo dài với ho khan, ho có đàm hoặc ho ra máu. Trong trường hợp TDMP do suy tim có kèm phù phổi cấp, bệnh nhân có thể ho ra đàm bọt hồng. Trên bệnh nhân TDMP, bệnh nhân có thể sẽ không đau ngực hoặc chỉ có cảm giác nặng ngực hoặc sẽ có đau ngực kiểu màng phổi tùy thuộc vào lượng dịch và nguyên nhân TDMP. Đau ngực kiểu màng phổi được gây ra do màng phổi bị viêm, kích thích thường gặp trong TDMP dịch tiết.

Ngược lại, trong TDMP dịch thấm, màng phổi không bị viêm nhiễm, không bị kích thích nên có thể không có đau ngực hoặc chỉ có cảm giác nặng ngực. Tuy nhiên đặc điểm đau ngực chỉ mang tính chất gợi ý ban đầu, không giúp phân biệt chính xác hai kiểu TDMP dịch thấm và dịch tiết. Trong trường hợp TDMP dịch tiết lượng nhiều, đau có thể ít hơn hoặc mất do lá thành và lá tạng màng phổi đã bị tách khỏi nhau, không còn trượt lên nhau trong quá trình hô hấp. Triệu chứng thực thể: Các triệu chứng thực thể có thể được ghi nhận bao gồm: - Lồng ngực mất cân đối: Lồng ngực bên tràn dịch có thể phồng hơn và kém di động hơn so với bên không tràn dịch.

Trong trường hợp TDMP hai bên hoặc TDMP kèm xẹp phổi cùng bên có thể không nhìn thấy dấu hiệu này. - Hội chứng ba giảm: bao gồm giảm âm phế bào, gõ đục và rung thanh giảm. - Khí quản lệch: khí quản bị đẩy lệnh về phía đối diện với bên TDMP thường gặp trong TDMP lượng nhiều, trên 1000ml. Trong trường hợp khí quản bị kéo lệch về phía TDMP gợi ý có xẹp phổi do tắc nghẽn do u hoặc do dị vật.

- Tiếng dê kêu, tiếng cọ màng phổi. Biểu hiện lâm sàng do bệnh lý nguyên nhân: Ngoài các triệu chứng ở trên, các triệu chứng gợi ý nguyên nhân cũng rất quan trọng như các triệu chứng của suy tim như phù, gan to, tĩnh mạch cổ nổi… hay các triệu chứng của xơ gan gồm hội chứng suy tế bào gan, hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa hay khám thấy thấy hạch ngoại vi hay khối u ở vú, ở bụng trong ung thư… 1. Cận lâm sàng: 1. Hình ảnh học: a) X quang ngực: - Có thể phát hiện tràn dịch tự do hoặc khu trú.

- Có thể phát hiện hình ảnh gợi ý nguyên nhân trong nhiều trường hợp. - Hình ảnh x quang phụ thuộc lượng dịch và tư thế [6] :  TDMP tự do trên x quang ngực đứng:  < 100ml: không phát hiện được trên phim thẳng và nghiêng.  > 100ml: phát hiện được trên phim nghiêng.  250-500ml: mờ góc sườn hoành trên phim thẳng.

 > 500ml: mờ đồng nhất với đường cong Damoiseau.  X quang ngực nằm: không thấy các dấu hiệu trên do dịch trải đều.  X quang ngực nằm nghiêng bên tràn dịch:  Độ dày lớp dịch ≥ 1cm  lượng dịch ≥ 200ml  có thể chọc DMP. Nếu < 1cm, chống chỉ định tương đối chọc DMP mù.

 Dịch không trải ra theo tư thế nằm: TDMP khu trú, có vách. b) Siêu âm: - Có thể phát hiện lượng dịch rất ít. - Phân biệt dịch với mô đặc và gợi ý bản chất dịch. - Xác định dịch có vách hay không.

- Đánh giá bất thường màng phổi. - Hướng dẫn thủ thuật như chọc dịch màng phổi và STMP. 9 c) CT scan ngực: - Tương tự như siêu âm nhưng chính xác hơn siêu âm. - Nhìn thấy được nhu mô phổi bên dưới vùng tràn dịch.

Về đánh giá thể tích dịch, có nhiều phương pháp được đưa ra để đánh giá thể tích DMP trên CT scan ngực trong đó có phương pháp dựa trên bề dày sau trước lớn nhất của lớp DMP dọc theo đường trung đòn. Tùy thuộc vào tỷ lệ của bề dày lớp dịch so với bề dày sau trước lớn nhất của lồng ngực tính theo đường trung đòn mà phân chia ra lượng dịch ít, trung bình hay nhiều. Trong trường hợp kết quả nằm gần các mốc phân chia, giá trị tuyệt đối của bề dày lớp dịch sẽ được sử dụng. Cụ thể như sau [73]: Bảng 1.3 Đánh giá thể tích dịch màng phổi trên CT Lượng dịch màng phổi Bề dày lớp dịch So với bề dày lồng ngực Giá trị tuyệt đối Ít <¼ < 3 cm Trung bình ¼–½ 3-10 cm Nhiều >½ > 10 cm 1.

Phân tích dịch màng phổi: a) Đại thể: Bảng 1.4 Phân tích đại thể dịch màng phổi [6],[25],[46],[51],[54], [91] Dịch vàng, nhạt, trong, Dịch thấm và một số dịch tiết không hôi. Mủ Tràn mủ màng phổi Mủ có mùi hôi Tràn mủ màng phổi do vi khuẩn yếm khí Dịch có mùi ammoniac Tràn nước tiểu màng phổi. 10 Dịch nhầy nhớt Mesothelioma Dịch như mắm cá cơm Vỡ áp xe gan do amip Trắng đục, như sữa Tràn dịch màng phổi do tắc mạch bạch huyết trong ung thư hay tổn thương ống ngực do chấn thương, phẫu thuật. Hồng hay đỏ Chấn thương, ung thư, asbestos, nhồi máu phổi.

Dịch màu đen Melanoma, ung thư phổi không tế bào nhỏ, rò tụy, vỡ nang giả tụy, Aspergillus niger, tràn máu màng phổi mạn. Dịch màu xanh đen Mật b) Sinh hóa: Tiêu chuẩn Light: - Độ nhạy 97,5%, độ đặc hiệu 80% [79]. - TDMP dịch tiết khi có ít nhất 1 trong 3:  Protein dịch màng phổi/protein máu: > 0,5.  LDH dịch màng phổi/LDH máu: > 0,6.

 LDH dịch màng phổi > 2/3 giá trị giới hạn trên bình thường của LDH máu. - Tiêu chuẩn Light có độ nhạy cao để tránh bỏ sót các trường hợp TDMP dịch tiết, điều này quan trọng hơn so với việc một số trường hợp TDMP dịch thấm bị chẩn đoán nhầm thành TDMP dịch tiết. Khi nghi ngờ chẩn đoán nhầm TDMP dịch thấm thành TDMP dịch tiết, đặc biệt ở bệnh nhân suy tim, các yếu tố như LDH dịch ≤ 2/3 giới hạn trên bình thường của máu, albumin máu – albumin dịch > 1,2 g/dl và protein máu – protein dịch > 3,1 g/dl giúp xác định lại chẩn đoán [58]. - Cần kết hợp lâm sàng và xét nghiệm khác khi các giá trị trên nằm gần giới hạn phân chia vì tỷ lệ sai lệch sẽ tăng trong những trường hợp này [41],[42],[62],[80].

11 Các đặc tính sinh hóa và nguyên nhân tràn dịch màng phổi: Bảng 1.5 Phân tích các đặc tính sinh hóa dịch màng phổi Protein - TDMP do lao: protein dịch màng phổi phần lớn trên 4 g/dl [62]. - Protein DMP ≥7g/dl-8g/dl: đa u tủy, Waldenström’s macroglobulinemia [88],[104]. LDH - LDH dịch màng phổi > 1000 U/L: mủ màng phổi, viêm khớp dạng thấp, paragonimiasis, ung thư [52],[64],[78].