Luận văn thạc sĩ đánh giá kết quả thực hiện và đề xuất giải pháp hoàn thành phương án quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 tại huyện đakrông tỉnh quảng trị

Luận văn thạc sĩ đánh giá kết quả quy hoạch sử dụng đất tại huyện Đakrông, Quảng Trị và đề xuất giải pháp hoàn thiện đến năm 2020.

• Tác giả: Phan Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Hữu Tỵ
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Kết Quả Thực Hiện Và Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thành Phương Án Quy Hoạch Sử Dụng Đất Đến Năm 2020 Tại Huyện Đakrông, Tỉnh Quảng Trị
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận các vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Những cơ sở lý luận cho lập quy hoạch sử dụng đất
• 1.1.1.1. Khái nhiệm về quy hoạch sử dụng đất
• 2. MỞ ĐẦU
• 2.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2.2. Mục tiêu của đề tài
• 2.2.1. Mục tiêu chung
• 2.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 2.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 3. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 4. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 4.2. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 4.3. Nội dung nghiên cứu
• 4.4. Phương pháp nghiên cứu
• 4.4.1. Phương pháp điều tra, thu thập tài liệu, số liệu
• 4.4.2. Phương pháp xử lý các tài liệu, số liệu thống kê
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị
• 5.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 5.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 5.2. Hiện trạng sử dụng các loại đất năm 2017 và biến động các loại đất giai đoạn 2011 – 2017
• 5.2.1. Hiện trạng sử dụng các loại đất năm 2017
• 5.2.2. Biến động các loại đất từ năm 2011 – 2017
• 5.3. Đánh giá tình hình thực hiện quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, đã thực hiện đến cuối năm 2017
• 5.3.1. Khái quát quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất kỳ đầu 2011 – 2015 của huyện Đakrông
• 5.3.2. Đánh giá kết quả thực hiện chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, đã thực hiện đến cuối năm 2017
• 5.3.3. Kết quả thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch sử dụng đất từ năm 2011 -2017
• 5.3.4. Đánh giá chung việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020
• 5.4. Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thành phương án Điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và Kế hoạch sử dụng đất kỳ cuối giai đoạn 2016-2020 của huyện Đakrông
• 5.4.1. Quan điểm sử dụng đất
• 5.4.2. Khái quát phương hướng, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội
• 5.4.3. Định hướng sử dụng đất theo khu chức năng
• 5.4.4. Đề xuất các giải pháp hoàn thành kế hoạch sử dụng đất đến năm 2020 tại huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị
• 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá quy hoạch sử dụng đất huyện Đakrông

Quy hoạch sử dụng đất tại huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị đã được thực hiện từ năm 2011 đến 2017. Đánh giá cho thấy, mặc dù có những kết quả tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu sử dụng đất, trong khi đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp lại thấp. Điều này cho thấy sự chậm trễ trong việc phát triển cơ sở hạ tầng và ngành nghề phi nông nghiệp. Theo báo cáo, tổng diện tích tự nhiên của huyện là 122.467,23 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 99.992,61 ha. Việc sử dụng đất chưa hiệu quả, dẫn đến tình trạng đất hoang hóa. Cần có những điều chỉnh trong quy hoạch để nâng cao tính khả thi và hiệu quả sử dụng đất.

1.1. Tình hình sử dụng đất hiện tại

Tình hình sử dụng đất tại huyện Đakrông cho thấy sự phân bổ không đồng đều giữa các loại hình sử dụng. Đất nông nghiệp chiếm ưu thế, nhưng đất chưa sử dụng vẫn còn lớn. Việc khai thác quỹ đất hoang hóa chưa được thực hiện triệt để, dẫn đến lãng phí tài nguyên. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực phi nông nghiệp để tăng cường hiệu quả sử dụng đất. Đánh giá cho thấy, việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011-2020 đã đạt được một số mục tiêu, nhưng vẫn cần cải thiện để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của huyện.

II. Giải pháp quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020

Để hoàn thành phương án quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, huyện Đakrông cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất để phù hợp với tình hình thực tế và nhu cầu phát triển. Việc phân tích các yếu tố tự nhiên và kinh tế xã hội là rất quan trọng trong việc xác định hướng sử dụng đất. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong quá trình lập quy hoạch để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Ngoài ra, cần tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai, đảm bảo việc thực hiện quy hoạch được giám sát chặt chẽ.

2.1. Định hướng sử dụng đất

Định hướng sử dụng đất cần được xây dựng dựa trên các yếu tố như tiềm năng đất đai, nhu cầu phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường. Cần xác định rõ các khu chức năng trong quy hoạch, từ đó phân bổ đất đai hợp lý cho từng ngành nghề. Việc phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp cần được ưu tiên để tăng cường hiệu quả sử dụng đất. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc bảo vệ tài nguyên đất và môi trường, đảm bảo sự phát triển bền vững cho huyện Đakrông.

III. Đánh giá và kiến nghị

Đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 cho thấy cần có những điều chỉnh kịp thời để nâng cao hiệu quả. Việc thực hiện quy hoạch còn nhiều hạn chế, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng. Kiến nghị cần tập trung vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng, phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp và khai thác hiệu quả quỹ đất hoang hóa. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư và sử dụng đất hợp lý, bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

3.1. Kiến nghị chính sách

Cần xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực phi nông nghiệp, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc sử dụng đất. Các chính sách cần phải rõ ràng, minh bạch và dễ thực hiện. Đặc biệt, cần có các chương trình đào tạo, nâng cao nhận thức cho cộng đồng về tầm quan trọng của việc sử dụng đất hiệu quả. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững cho huyện Đakrông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị, với tổng diện tích tự nhiên khoảng 122.467,23 ha, chiếm hơn ¼ diện tích toàn tỉnh, là một vùng đất có tiềm năng lớn về phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý đất đai. Từ năm 2011 đến 2017, công tác quy hoạch sử dụng đất tại huyện đã được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, việc thực hiện quy hoạch còn tồn tại nhiều hạn chế, như tỷ lệ đất phi nông nghiệp thấp, chưa khai thác hết quỹ đất hoang và đồi núi chưa sử dụng, cũng như sự chậm trễ trong đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011-2017, xác định những tồn tại, nguyên nhân và đề xuất giải pháp hoàn thành phương án quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, phát triển bền vững huyện Đakrông. Nghiên cứu tập trung trong phạm vi huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị, với dữ liệu thu thập từ các cơ quan chức năng và khảo sát thực tế trong giai đoạn 2011-2017. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ chính quyền địa phương điều chỉnh quy hoạch, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng đất, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý đất đai, trong đó có:

• Khái niệm quy hoạch sử dụng đất: Là hệ thống các biện pháp kinh tế, kỹ thuật và pháp chế nhằm tổ chức, sử dụng đất một cách hợp lý, khoa học và hiệu quả, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường trong một khoảng thời gian xác định.

• Tính chất của quy hoạch sử dụng đất: Bao gồm tính kinh tế (hiệu quả sử dụng đất), tính kỹ thuật (điều tra, khảo sát, xây dựng bản đồ), và tính pháp chế (xác nhận mục đích và quyền sử dụng đất theo quy hoạch).

• Các nhân tố ảnh hưởng đến sử dụng đất: Điều kiện tự nhiên (địa hình, khí hậu), nhân tố kinh tế - xã hội (dân số, lao động, chính sách), và nhân tố không gian (đặc tính cung cấp không gian của đất).

• Tiêu chí đánh giá tính khả thi của quy hoạch: Khả thi về pháp lý, khoa học - công nghệ, chuyên môn kỹ thuật, biện pháp thực hiện và tổ chức quản lý.

• Hiệu quả sử dụng đất: Đánh giá tổng hòa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường do quy hoạch mang lại, bao gồm chi phí đầu tư, bảo vệ môi trường và hiệu quả sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thứ cấp thu thập từ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Chi cục Thống kê huyện Đakrông, các báo cáo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011-2017, cùng với số liệu điều tra sơ cấp qua phỏng vấn các cán bộ quản lý địa phương.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh biến động diện tích các loại đất qua các năm, phân tích tổng hợp các tài liệu, số liệu để đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch. Sử dụng phần mềm Excel để xử lý và trình bày số liệu.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Thu thập ý kiến từ các cán bộ quản lý chủ chốt tại UBND huyện và các phòng ban liên quan nhằm đảm bảo tính đại diện và chính xác trong đánh giá thực trạng.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 7/2018 đến tháng 1/2019, tập trung phân tích dữ liệu giai đoạn 2011-2017 và đề xuất giải pháp cho giai đoạn đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu sử dụng đất năm 2017: Tổng diện tích đất nông nghiệp chiếm khoảng 81,65% (99.992,61 ha), đất phi nông nghiệp chiếm 2,61% (3.191,80 ha), đất chưa sử dụng chiếm 15,74% (19.282,81 ha). Đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp còn chiếm tỷ lệ thấp, phản ánh mức độ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triển công nghiệp còn hạn chế.

2. Biến động các loại đất giai đoạn 2011-2017: Diện tích đất nông nghiệp có xu hướng giảm nhẹ do chuyển đổi sang đất phi nông nghiệp, tuy nhiên đất chưa sử dụng vẫn còn khá lớn, tiềm năng khai thác chưa được tận dụng hiệu quả. Tỷ lệ chuyển đổi đất nông nghiệp sang phi nông nghiệp chưa đạt kế hoạch đề ra, với mức thực hiện khoảng 70-80% so với chỉ tiêu quy hoạch.

3. Hiệu quả thực hiện quy hoạch: Việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011-2017 cơ bản tuân thủ các chỉ tiêu đề ra, nhưng còn tồn tại tình trạng sử dụng đất sai mục đích, quy hoạch treo và chậm tiến độ các dự án đầu tư. Tỷ lệ đất phi nông nghiệp thực tế thấp hơn 30% so với kế hoạch, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội.

4. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội: Giá trị sản xuất ngành nông - lâm - ngư nghiệp năm 2017 đạt 248,462 tỷ đồng, tăng 12% so với năm trước; ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp đạt 167,73 tỷ đồng, tăng 8,9%. Tổng thu ngân sách địa phương đạt khoảng 399 tỷ đồng, đạt gần 98% dự toán. Tuy nhiên, thu nhập bình quân đầu người còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những tồn tại trong thực hiện quy hoạch sử dụng đất là do dự báo chưa sát với thực tế phát triển kinh tế - xã hội, thiếu đồng bộ trong quản lý và giám sát, cũng như hạn chế về nguồn lực đầu tư. So với các nghiên cứu tại các huyện khác trong tỉnh và các tỉnh lân cận, tình trạng quy hoạch treo và sử dụng đất sai mục đích cũng là vấn đề phổ biến, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý đất đai. Việc đất phi nông nghiệp chiếm tỷ lệ thấp cho thấy mức độ phát triển công nghiệp, dịch vụ còn hạn chế, chưa khai thác hết tiềm năng đất đai. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động diện tích các loại đất qua các năm và bảng so sánh tỷ lệ thực hiện các chỉ tiêu quy hoạch so với kế hoạch, giúp minh họa rõ nét hiệu quả và tồn tại trong quá trình thực hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác quản lý, giám sát quy hoạch sử dụng đất: Thiết lập hệ thống kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc thực hiện quy hoạch, xử lý kịp thời các trường hợp sử dụng đất sai mục đích. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Phòng Tài nguyên và Môi trường. Thời gian: ngay trong năm 2019 và duy trì thường xuyên.

2. Điều chỉnh, bổ sung quy hoạch sử dụng đất phù hợp với thực tế phát triển kinh tế - xã hội: Cập nhật các chỉ tiêu sử dụng đất, đặc biệt là đất phi nông nghiệp, nhằm phản ánh đúng nhu cầu phát triển công nghiệp, dịch vụ và đô thị hóa. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường. Thời gian: hoàn thành trước quý II/2020.

3. Khai thác hiệu quả quỹ đất chưa sử dụng và đất hoang hóa: Tổ chức rà soát, đánh giá khả năng sử dụng đất chưa sử dụng, đề xuất các dự án phát triển sản xuất, dịch vụ phù hợp, tránh lãng phí tài nguyên đất. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các phòng ban chuyên môn. Thời gian: triển khai từ năm 2019 đến 2020.

4. Đẩy mạnh đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội: Tăng cường đầu tư xây dựng hệ thống giao thông, thủy lợi, điện, nước sạch nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các ngành liên quan, huy động nguồn vốn ngân sách và xã hội hóa. Thời gian: giai đoạn 2019-2020.

5. Nâng cao nhận thức và năng lực quản lý đất đai cho cán bộ và người dân: Tổ chức các chương trình đào tạo, tuyên truyền pháp luật đất đai, quy hoạch sử dụng đất nhằm nâng cao ý thức chấp hành và tham gia giám sát thực hiện quy hoạch. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các tổ chức chính trị - xã hội. Thời gian: liên tục trong các năm 2019-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về đất đai tại các cấp huyện, xã: Giúp nâng cao hiểu biết về quy hoạch sử dụng đất, đánh giá hiệu quả thực hiện và đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia quy hoạch: Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để điều chỉnh, hoàn thiện các chính sách, quy hoạch sử dụng đất cấp huyện và tỉnh.

3. Các nhà nghiên cứu, sinh viên chuyên ngành quản lý tài nguyên và môi trường, quản lý đất đai: Là tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp nghiên cứu, phân tích dữ liệu và đánh giá quy hoạch sử dụng đất trong bối cảnh thực tiễn Việt Nam.

4. Các tổ chức phát triển kinh tế - xã hội và các nhà đầu tư: Hiểu rõ về tiềm năng, hạn chế và định hướng phát triển sử dụng đất tại huyện Đakrông, từ đó có kế hoạch đầu tư phù hợp, hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy hoạch sử dụng đất là gì và tại sao quan trọng?
   Quy hoạch sử dụng đất là việc phân bổ và khoanh vùng đất đai theo không gian sử dụng cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường. Nó giúp sử dụng đất hiệu quả, bảo vệ tài nguyên và tạo điều kiện phát triển bền vững.

2. Tại sao việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất ở huyện Đakrông còn nhiều hạn chế?
   Nguyên nhân chính gồm dự báo chưa sát thực tế, thiếu đồng bộ trong quản lý, giám sát yếu kém, nguồn lực đầu tư hạn chế và sự chậm trễ trong triển khai các dự án đầu tư.

3. Đất chưa sử dụng tại huyện Đakrông có tiềm năng phát triển như thế nào?
   Đất chưa sử dụng chiếm khoảng 15,74% diện tích tự nhiên, chủ yếu là đất hoang bằng và đồi núi, có thể khai thác để phát triển sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp hoặc các dự án phát triển kinh tế khác, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

4. Các giải pháp chính để hoàn thành quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 là gì?
   Bao gồm tăng cường quản lý, điều chỉnh quy hoạch phù hợp, khai thác hiệu quả đất chưa sử dụng, đầu tư cơ sở hạ tầng và nâng cao nhận thức, năng lực quản lý đất đai.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng đất phi nông nghiệp tại huyện?
   Cần điều chỉnh quy hoạch để tăng diện tích đất phi nông nghiệp, đẩy mạnh đầu tư phát triển công nghiệp, dịch vụ, cải thiện cơ sở hạ tầng và thu hút đầu tư, đồng thời quản lý chặt chẽ việc sử dụng đất để tránh lãng phí.

Kết luận

• Huyện Đakrông có diện tích đất lớn với tiềm năng phát triển kinh tế đa dạng, tuy nhiên việc sử dụng đất phi nông nghiệp còn hạn chế, đất chưa sử dụng còn nhiều.
• Việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2011-2017 cơ bản tuân thủ kế hoạch nhưng còn tồn tại nhiều hạn chế về tính khả thi và hiệu quả.
• Các yếu tố như dự báo chưa chính xác, quản lý giám sát chưa chặt chẽ và nguồn lực đầu tư hạn chế là nguyên nhân chính.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thành quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, tập trung vào quản lý, điều chỉnh quy hoạch, khai thác quỹ đất chưa sử dụng và phát triển cơ sở hạ tầng.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho chính quyền địa phương và các bên liên quan trong công tác quản lý và sử dụng đất, góp phần phát triển bền vững huyện Đakrông.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, tổ chức đánh giá định kỳ hiệu quả thực hiện quy hoạch, đồng thời cập nhật dữ liệu và điều chỉnh kế hoạch phù hợp với diễn biến thực tế.

Call to action: Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại huyện Đakrông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận các vấn đề nghiên cứu 1. Những cơ sở lý luận cho lập quy hoạch sử dụng đất 1.

Khái nhiệm về quy hoạch sử dụng đất [11] Đất đai là tiềm năng của quá trình phát triển do đất là tư liệu sản xuất dặc biệt và việc tổ chức sử dụng đất gắn chặt với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội. Do vậy, quy hoạch sử dụng đất là một hiện tượng kinh tế - xã hội. Đây là một hoạt động vừa mang tính khoa học, vừa mang tính pháp lý của một hệ thống các biện pháp kỹ thuật, kinh tế và xã hội được xử lý bằng các phương pháp phân tích tổng hợp về sự phân bố địa lý của các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội để tổ chức lại việc sử dụng đất theo pháp luật Nhà nước nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng đất hiện tại và tương lai một cách tiết kiệm, khoa học và có hiệu quả cao nhất. Khi nghiên cứu về quy hoạch sử dụng đất có rất nhiều cách nhận thức khác nhau.

Có quan điểm cho rằng, quy hoạch sử dụng đất chỉ đơn thuần là biện pháp kỹ thuật nhằm thực hiện việc đo đạc, vẽ bản đồ đất đai, phân chia diện tích đất, giao đất cho các ngành và thiết kế xây dựng đồng ruộng. Bên cạnh đó, có quan điểm lại cho rằng quy hoạch sử dụng đất được xây dựng trên các quy phạm của Nhà nước nhằm nhấn mạnh tính pháp chế của quy hoạch sử dụng đất đai. Theo quan điểm của Luật đất đai 2003, quy hoạch sử dụng đất là một hệ thống các biện pháp kinh tế, kỹ thuật và pháp chế của Nhà nước về tổ chức và sử dụng đất đầy đủ, hợp lý, khoa học và có hiệu quả cao nhất thông qua việc phân phối và tái phân phối quỹ đất cả nước, tổ chức sử dụng đất như một tư liệu sản xuất cùng với các tư liệu sản xuất khác gắn liền với đất nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất xã hội, tạo điều kiện bảo vệ đất và bảo vệ môi trường. Hiện nay, theo quy định của Luật đất đai năm 2013, khái niệm quy hoạch sử dụng đất được hiểu như sau [14]: Quy hoạch sử dụng đất là việc phân bổ và khoanh vùng đất đai theo không gian sử dụng cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu trên cơ sở tiềm năng đất đai và nhu cầu sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực đối với từng vùng kinh tế - xã hội và đơn vị hành chính trong một khoảng thời gian xác định.

Ở Việt Nam, hệ thống quy hoạch sử dụng đất bao gồm: - Quy hoạch sử dụng đất cấp quốc gia. - Quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 - Quy hoạch sử dụng đất cấp huyện. - Quy hoạch sử dụng đất quốc phòng.

- Quy hoạch sử dụng đất an ninh. Bản chất của quy hoạch sử dụng đất Về mặt bản chất: Đất đai là đối tượng của các mối quan hệ sản xuất trong lĩnh vực sử dụng đất (gọi là các mối quan hệ đất đai) và việc tổ chức sử dụng đất như “tư liệu sản xuất đặc biệt” gắn chặt với phát triển kinh tế - xã hội. Như vậy, quy hoạch sử dụng đất sẽ là một hiện tượng kinh tế - xã hội thể hiện đồng thời 3 tính chất: Kinh tế, kỹ thuật và pháp chế. Trong đó: - Tính kinh tế: Thể hiện bằng hiệu quả sử dụng đất đai.

- Tính kỹ thuật: Bao gồm các tác nghiệp chuyên môn kỹ thuật như điều tra, khảo sát, xây dựng bản đồ, khoanh định, xử lý số liệu. - Tính pháp chế: Xác nhận tính pháp lý về mục đích và quyền sử dụng đất theo quy hoạch nhằm đảm bảo sử dụng và quản lý đất đai đúng pháp luật. Từ đó, có thể đưa ra định nghĩa: “Quy hoạch sử dụng đất là hệ thống các biện pháp kinh tế, kỹ thuật và pháp chế của Nhà nước về tổ chức, sử dụng và quản lý đất đai đầy đủ, hợp lý, khoa học và có hiệu quả cao nhất thông qua việc phân bổ quỹ đất đai (khoanh định cho các mục đích và các ngành) và tổ chức sử dụng đất như tư liệu sản xuất (các giải pháp sử dụng đất cụ thể), nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất của xã hội, tạo điều kiện bảo vệ đất đai và môi trường” [22]. Đặc điểm của quy hoạch sử dụng đất Quy hoạch sử dụng đất thuộc loại quy hoạch có tính lịch sử - xã hội, tính chiến lược và chỉ đạo vĩ mô, tính tổng hợp, tính chính sách; tính dài hạn; tính khả thi, là bộ phận hợp thành quan trọng của hệ thống kế hoạch phát triển xã hội và kinh tế quốc dân.

Các đặc điểm của quy hoạch sử dụng đất được thể hiện cụ thể như sau [7]: - Tính lịch sử - xã hội thể hiện ở 2 mặt: Vừa thúc đẩy sự phát triển lực lượng sản xuất, vừa thúc đẩy các mối quan hệ sản xuất hợp thành một bộ phận của phương thức sản xuất của xã hội, gắn liền với lịch sử phát triển xã hội. - Tính chiến lược và chỉ đạo vĩ mô thể hiện ở sự định hướng sử dụng đất và việc đề xuất các chính sách, các biện pháp để thực hiện các mục tiêu của phương hướng sử dụng đất. - Tính tổng hợp thể hiện ở 2 mặt: Quản lý, sử dụng, cải tạo, bảo vệ tài nguyên đất đai cho nhu cầu toàn bộ nền kinh tế quốc dân và quan hệ chặt chẽ với nhiều lĩnh vực khoa học, kinh tế và xã hội. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 - Tính chính sách thể hiện ở việc thực hiện các mục tiêu phát triển của nền kinh tế quốc dân, việc tuân thủ các chỉ tiêu về dân số, đất đai và môi trường sinh thái.

- Tính dài hạn thể hiện ở việc xác định nhu cầu sử dụng đất để phát triển kinh tế - xã hội lâu dài. - Tính khả thi thể hiện ở sự chỉnh lý, hoàn thiện các giải pháp sử dụng đất phù hợp với thực tiễn sản xuất xã hội. Phương án QHSD đất đưa ra vừa có tính khoa học, vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương trên cơ sở dự báo các nguồn lực sẵn có và nguồn lực đầu tư từ bên ngoài vào khai thác tiềm năng đất đai của địa phương để phát triển kinh tế - xã hội. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất - Điều kiện tự nhiên: Bao gồm địa hình, thổ nhưỡng, khí hậu, thời tiết, thủy văn,.

- Nhân tố tự nhiên, kinh tế - xã hội: Bao gồm dân số, lao động, quản lý chính sách môi trường và chính sách đất đai, yêu cầu quốc phòng, sức sản xuất và trình độ phát triển kinh tế hàng hóa, cơ cấu kinh tế và phân bố sản xuất, các điều kiện về công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp, giao thông vận tải; sự phát triển của khoa học kỹ thuật, trình độ quản lý sử dụng lao động, điều kiện và trang thiết bị vật chất cho công tác phát triển nguồn nhân lực, đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Nhân tố tự nhiên, kinh tế - xã hội có ý nghĩa quyết định chủ đạo đối với việc sử dụng đất. - Nhân tố không gian: Trong thực tế, mọi ngành sản xuất vật chất hay phi vật chất đều cần đến đất đai như điều kiện không gian để hoạt động, đặc tính cung cấp không gian của lao động là yếu tố vĩnh cửu của tự nhiên ban tặng cho con người. Vì vậy, không gian trở thành nhân tố hạn chế cơ bản nhất của việc sử dụng đất.

Khái quát một số vấn đề cơ bản về đánh giá tình hình thực hiện quy hoạch sử dụng đất 1. Bản chất và phân loại tính khả thi của QHSD đất Về mặt bản chất, tính khả thi biểu thị khả năng thực hiện của phương án quy hoạch sử dụng đất khi hội tụ đủ một số điều kiện hoặc yếu tố nhất định cả về phương diện tính toán, cũng như trong thực tiễn. Như vậy, để nhìn nhận một cách đầy đủ về góc độ lý luận, tính khả thi của phương án quy hoạch sử dụng đất sẽ bao hàm “Tính khả thi lý thuyết”- được xác định và tính toán thông qua các tiêu chí với những chỉ tiêu thích hợp ngay trong quá trình xây dựng và thẩm định phương án quy hoạch sử dụng đất; “Tính khả thi thực tế” chỉ có thể xác định dựa trên việc điều tra, đánh giá kết quả thực tế đã đạt được khi triển khai thực hiện phương án quy hoạch sử dụng đất trong thực tiễn. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 Khi triển khai thực hiện phương án quy hoạch sử dụng đất trong điều kiện bình thường, sự khác biệt giữa “Tính khả thi lý thuyết’ và “Tính khả thi thực tế” thường không đáng kể.

Tuy nhiên, không ít trường hợp luôn có những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai thực hiện phương án quy hoạch sử dụng đất do tác động của nhiều yếu tố khó đoán trước được như: Tính kịp thời về hiệu lực thực thi của phương án quy hoạch; nhận thức và tính nghiêm minh trong thực thi quy hoạch của các nhà chức trách và người sử dụng đất; các sự cố về khí hậu và thiên tai; những đột biến về mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; khả năng về các nguồn lực; áp lực mới về các vấn đề xã hội, thị trường, an ninh quốc phòng; tác động của nền kinh tế quốc tế. Tính khả thi của phương án quy hoạch có thể được đánh giá và luận chứng thông qua 5 nhóm tiêu chí sau [7]: - Khả thi về mặt pháp lý - Khả thi về phương diện khoa học - công nghệ - Khả thi về yêu cầu chuyên môn - kỹ thuật - Khả thi về các biện pháp cần thiết để phương án quy hoạch thực hiện được - Khả thi về các giải pháp tổ chức thực hiện và quản lý quy hoạch 1. Tính hiệu quả: hiệu quả về kinh tế - xã hội - môi trường Hiệu quả sử dụng đất là tổng hoà các lợi ích về kinh tế, xã hội và môi trường do quy hoạch sử dụng đất đem lại khi phương án quy hoạch được triển khai thực hiện trong thực tiễn. Quy hoạch sử dụng đất là một bộ phận hợp thành trong hệ thống kinh tế của xã hội.