MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống. Đất đai tham gia vào hoạt động của đời sống kinh tế xã hội, nó là nguồn vốn, nguồn lực quan trọng của đất nước. Hiện nay đất nước ta đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá cùng với sự tăng nhanh của dân số và phát triển của nền kinh tế đất gây áp lực rất lớn đối với đất đai, trong khi đó diện tích đất lại không hề được tăng lên.
Vậy đòi hỏi con người phải biết cách sử dụng một cách hợp lý nguồn tài nguyên đất đai có giới hạn đó. Đặt biệt trong giai đoạn hiện nay các vấn đề về đất đai là một vấn đề hết sức nóng bỏng, các vấn đề trong lĩnh vực này ngày càng phức tạp và nhạy cảm. Do đó hoạt động quản lý về đất đai của nhà nước có vai trò rất quan trọng. Thanh tra là chức năng thiết yếu của quản lý nhà nước.
Thực chất thanh tra là một phương thức của kiểm tra, là chức năng của quản lý, là công cụ của người lãnh đạo, người quản lý. Trong quá trình thực hiện chức năng quản lý Nhà nước, các cơ quan quản lý nhà nước nhất thiết phải tiến hành hoạt động thanh tra đối với việc thực hiện các quyết định mà mình đã ban hành. Đó là một khâu không thể thiếu được trong quá trình hoạt động quản lý Nhà nước. Thanh tra góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước.
Để quyết định quản lý Nhà nước được các cơ quan, tổ chức và cá nhân chấp hành một cách chính xác, đầy đủ thì các cơ quan, cá nhân đã ban hành quyết định phải đề ra quy trình thực hiện quyết định. Trong quy trình đó không thể thiếu được hoạt động thanh tra. Thanh tra chính là hoạt động xem xét việc làm của các cơ quan, tổ chức cá nhân có đúng chính sách, pháp luật hay không, thanh tra nhân tố là phát huy tích cực, phòng ngừa xử lý những vi phạm, bảo đảm để các cơ quan, tổ chức và cá nhân tuân thủ và chấp hành một cách chính xác, đầy đủ và nghiêm chỉnh pháp luật Nhà nước. n 2 Phú Lương là huyện miền núi nằm ở phía Bắc tỉnh Thái Nguyên, nằm kề với Thành phố Thái Nguyên và có trục giao thông huyết mạch (Quốc lộ 3) nối Hà Nội - Thái Nguyên - Bắc Cạn – Cao Bằng.
Đây là điều kiện rất thuận lợi để Phú Lương mở rộng giao lưu văn hóa, chính trị, hợp tác phát triển kinh tế. Trong những năm gần đây công việc quản lí nhà nước về đất đai đạt được một số kết quả góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Bên cạnh đó cũng tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc, các vấn đề nảy sinh trong quá trình quản lí và sử dụng đất đai. Vì vậy để thực hiện tốt công tác quản lí nhà nước về đất đai thì trước tiên cần phải thực hiện tốt công tác thanh tra trong lĩnh vực đất đai.
Nhận thức được thực tiễn và tầm quan trọng của công tác thanh tra đất đai, được sự phân công của Khoa quản lý tài nguyên Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn tận tình của cô giáo Nông Thu Huyền, tôi đã tiến hành thực hiện đề tài “Đánh giá công tác thanh tra đất đai trên địa bàn huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn từ 2012 đến năm 2014 ”. Mục tiêu tổng quát và yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát - Đánh giá công tác thanh tra đất đai tại huyện Phú Lương giai đoạn từ 2012 đến năm 2014. - Tìm ra những nguyên nhân những hạn chế trong công tác thanh tra đất đai của huyện Phú Lương.
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thanh tra cho huyện trong thời gian tới. Yêu cầu - Thu thập được đầy đủ tài liệu và số liệu về việc thanh tra đất đai trên địa bàn huyện Phú Lương. - Tiếp cận thực tế công việc để nắm được quy trình, trình tự của việc thanh tra đất đai. - Phân tích được đầy đủ, chính xác tiến độ, hiệu quả của công tác thanh tra đất đai trên địa bàn huyện Phú Lương.
- Các giải pháp đưa ra phải phù hợp với điều kiện địa phương và có ý nghĩa thực tiễn. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.1 Căn cứ pháp lý - Luật Đất đai ngày 29 tháng 11 năm 2013; - Luật Thanh tra ngày 15 tháng 11 năm 2010; - Nghị định 102/2014/NĐ-CP Về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; - Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính Phủ hướng dẫn thi hành Luật Đất đai; - Nghị định 33/2015/NĐ-CP quy định về việc thực hiện kết luận thanh tra; - Nghị định 102/2014/NĐ-CP ngày 10/11/2014 Về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; - Quyết định số 471/QĐ-Sở TNMT ngày 20/12/2013; Quyết định số 140/QĐ-Sở TNMT ngày 24/4/2014 và Quyết định số 312/QĐ-Sở TNMT tỉnh Thái Nguyên ngày 14/10/2014 về việc điều chỉnh và bổ sung kế hoạch thanh tra, kiểm tra năm 2014; 2. Khái niệm về đất đai, vai trò của đất đai đối với sự phát triển kinh tế - xã hội 2. Khái niệm: Theo Đôcutraiep thì: “Đất là vật thể tự nhiên được hình thành do tác động tổng hợp của 5 yếu tố: sinh vật, khí hậu, đá mẹ, địa hình và thời gian, đối với trồng trọt thì có thêm yếu tố con người”.
Ngoài ra còn có nhiều định nghĩa khác nữa nhưng tùy theo lĩnh vực mà người ta có thể định nghĩa đất đai theo nhiều cách khác nhau. Vai trò của đất đai: Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống và là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng cơ sở văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng. n 4 Đất đai tham gia vào tất cả các ngành, các lĩnh vực của xã hội. Trong giai đoạn hiện nay khi đất nước đang tiến hành công nghiệp hóa hiện đại hoá và mở cửa hội nhập thì đất đai vẫn giữ một vị trí then chốt trong các ngành.
Đồng thời đất đai là nguồn lực cơ bản quan trọng nhất góp phần cho sự phát triển đất nước. Phân loại đất đai: Theo sự thống nhất về quản lý và sử dụng đất của Luật đất đai 2003, đất đai nước ta được phân loại theo các nhóm sau: + Nhóm đất nông nghiệp bao gồm: Đất trồng cây hằng năm, đất trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối, đất nông nghiệp khác. + Nhóm đất phi nông nghiệp bao gồm: Đất ở (gồm đất ở nông thôn và đất ở đô thị), đất chuyên dùng (gồm đất xây dựng trụ sở cơ quan, xây dựng công trình sự nghiệp, đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp, đất sử dụng vào mục đích công cộng), đất tôn giáo tín ngưỡng, đất nghĩa trang nghĩa địa, đất sông ngòi kênh rạch, suối và mặt nước, đất phi nông nghiệp khác. + Nhóm đất chưa sử dụng bao gồm: Đất bằng chưa sử dụng, đất đồi núi chưa sử dụng, núi đá không có rừng cây.
Khái niệm quản lý nhà nước về đất đai 2. Khái niệm - Quản lý là sự tác động định hướng bất kỳ lên một hệ thống nào đó, trật tự hoá nó và hướng nó phát triển phù hợp với những quy luật nhất định. - Quản lý nhà nước về đất đai là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện bảo vệ quyền sở hữu nhà nước về đất đai, cũng như bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất thông qua 13 nội dung quản lý quy định tại điều 6 luật đất đai 2003. Nhà nước đã nghiên cứu toàn bộ quỹ đất của toàn vùng, từng địa phương trên cơ sở các đơn vị hành chính để nắm chắc hơn về số lượng và cả chất lượng, để từ đó có thể đưa ra các giải pháp và các phương án quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất để phân bố hợp lý các nguồn tài nguyên đất đai đảm bảo đất được giao đúng đối tượng, sử dụng đất đúng mục đích phù hợp với quy hoạch, sử dụng đất hiệu quả và bền vững trong tương lai tránh hiện n 5 tượng phân tán và đất bị bỏ hoang hoá [10].
Vai trò quản lý của Nhà nước về đất đai Quản lý nhà nước về đất đai có vai trò rất quan trọng cho sự phát triển kinh tế xã hội và đời sống nhân dân. Cụ thể là: - Thông qua hoạch định chiến lược, quy hoạch, lập kế hoạch phân bổ đất đai có cơ sở khoa học nhằm phục vụ cho mục đích kinh tế, xã hội và đất nước; bảo đảm sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm, đật hiệu quả cao. Giúp cho Nhà nước quản lý chặt chẽ đất đai, giúp cho người sử dụng đất có các biện pháp để bảo vệ và sử dụng đất đai hiệu quả hơn. - Thông qua công tác đánh giá phân hạng đất, Nhà nước quản lý toàn bộ đất đai về số lượng và chất lượng để làm căn cứ cho các biện pháp kinh tế - xã hội có hệ thống, có căn cứ khoa học nhằm sử dụng đất có hiệu quả.
- Thông qua việc ban hành và tổ chức thực hiện pháp luật đất đai tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng của các tổ chức kinh tế, các doanh nghiệp, cá nhân trong những quan hệ về đất đai. - Thông qua việc ban hành và thực hiện hệ thống chính sách về đất đai như chính sách giá, chính sách thuế, chính sách đầu tư. Nhà nước kích thích các tổ chức, các chủ thể kinh tế, các cá nhân sử dụng đầy đủ, hợp lý, tiết kiệm đất đai nhằm nâng cao khả năng sinh lợi của đất, góp phần thực hiện mục tiêu kinh tế - xã hội của cả nước và bảo vệ môi trường sinh thái [10]. Thanh tra đất đai 2.
Khái niệm - Khái niệm thanh tra Thanh tra là hoạt động chủ thể mang thẩm quyền Nhà Nước, thực hiện công việc như kiểm soát, xem xét tận nơi tại chỗ của các đối tượng quản lí. Để giúp cho công tác quản lý đạt được mục đích, yêu cầu đặt ra. - Khái niệm thanh tra đất đai Thanh tra đất đai là việc điều tra, xem xét làm rõ việc vi phạm pháp luật đất đai và kiến nghị biện pháp xử lí.