Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - Bộ Y TÉ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TÊ CÔNG CỘNG go ☆ G8 PHẠM THỊ NHÂTRÚC ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NHĂN VIẺN Y TẼ THÕN BAN TẠI TINH BẠC LIÊU NẢM 2007 LUẬN VĂN THẠC SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG MÃ SỔ CHUYÊN NGÀNH: 60.76 Hướng dẫn khoa học: PGS. PHẠM TRÍ DŨNG Hà Nội, thảng 09/2008 iii LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin tỏ lòng biết ơn sáu sắc đến Ban Giảm Hiệu nhà trường, phòng Đào tạo Sau Đại học, các bộ môn cùng toàn thế các thầy, cô giảo trường Đại học Ỵ tế công cộng đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ tôi trong 2 năm học vừa qua. Tôi xin gừi tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sac den PGS. Phạm Trí Dũng đã tận tình giảng dạy, hướng dan, giúp đỡ và tạo mọi điểu kiện để tôi hoàn thành Luận văn này.
Xin trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô trong Hội đồng bào vệ Luận văn, đã có nhiều ý kiến quý báu để giúp tôi hoàn thiện nghiên cứu này và xin cảm ơn Ban Giảm Hiệu Trường Cao đẳng Y tế Bạc Liêu, Phòng Y tế huyện Vĩnh Lợi, huyện Giá Rai, huyện Đông Hải và các Trạm Y tế xã đã ho trợ tôi trong suốt quả trĩnh thu thập thông tin đến khi hoàn thiện Luận văn. Chân thành cảm ơn các giảo viên trường Cao đăng Y tế Bạc Liêu cùng các anh chị lớp Cao học 10 đã đóng góp ỷ kiến, ho trợ và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài và xin gửi lời cảm ơn đến tất cả anh chị nhân viên Y tế thôn bản tại 3 huyện nghiên cứu trên địa bàn tình Bạc Liêu, mặc dù còn nhiều khó khăn, bận rộn nhưng đã nhiệt tình tham gia trà lời phỏng vấn đê chủng tôi có được bộ sô liệu của đề tài này. Cuối cùng tôi xin dành tình cảm đặc biệt và cảm ơn sâu sắc đến gia đĩnh tôi trong hai năm qua đã tạo mọi điểu kiện thuận lợi để tôi có thể tập trung học tập và hoàn thành Luận văn này. Dù đã rất cô gang song để tài không thê tránh khỏi những mặt còn hạn chế nên rất mong nhận được lời góp ý của quý Thầy Cô, đông nghiệp và các bạn đọc.
Xin trân trọng cảm ơn ! Tác giả PHẠM THỊ NHÃ TRÚC iv DANH MỤC CÁC CHŨ VIÉT TẮT CĐYT Cao đẳng Y tế CSSK Chăm sóc sức khỏe CSSKBĐ Chăm sóc sức khỏe ban đầu CSSKBMTE Chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em CTV Cộng tác viên CHW Nhân viên y tế cộng đồng ĐTV Điều tra viên GDSK Giáo dục sức khởe GV Giáo viên KCB Khám chữa bệnh KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình PPSP Phương pháp sư phạm SDD Suy dinh dưỡng SKSS Sức khỏe sinh sản TCMR Tiêm chủng mở rộng TT - GDSK Truyền thông giáo dục sức khỏe TYT Trạm Y tể THCS Trung học cơ sở THYT Trung học Y tế UBND ủy ban nhân dân VSPB Vệ sinh phòng bệnh WHO Tổ chức Y tể thế giới YTTB Y tế thôn bản V MỤC LỤC Trang TÓM TẤT ĐÈ TÀI NGHIÊN cứu ĐẬT VÁN ĐÈ.1 MỤC TIÊU NGHIÊN cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. TỎNG QUAN TÀI LIỆU.
Thực trạng hoạt động của YTTB trên thế giới và ở Việt Nam. Thực trạng hoạt động của nhân viên y tế cộng đồng trên the giới. Tình hình chung về mạng lưới y tế cơ sở ở Việt Nam. Đánh giá hoạt động và hệ thống YTTB ở nước ta.
Mức độ bao phủ YTTB. Trình độ chuyên môn của nhân viên YTTB. Mức độ hoạt động của YTTB. Một vài nghiên cứu đề cập đến hoạt động củanhân viên YTTB.
Phương hướng của Ngành Y tế với mạng lưới YTTB. Chương trình đào tạo YTTB. Vài nét về địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm địa lý, kinh tế - xã hội và y tế của tỉnh Bạc Liêu.
Chương trình đào tạo và công tác tổ chức đào tạo YTTB tại tỉnh Bạc Liêu 22 Chuông 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phương pháp thiết kế mô hình đánh giá.
Cỡ mẫu nghiên cứu. Chỉ số, biển số cần đánh giá. Một số khái niệm dùng trong nghiên cứu. Tiêu chuẩn đánh giá.
Phương pháp thu thập số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. Hạn chế, khó khăn trong nghiên cứu và hướng khẳc phục. KÉT QUẢ ĐÁNH GIÁ.
Đánh giá công tác tổ chức đào tạo. Đánh giá nội dung chương trình đào tạo. Thực trạng hoạt động thực hiện nhiệm vụ của YTTB sau đào tạo. Thực trạng nhân lực và vật lực của YTTB.
Thực trạng hoạt động sau đào tạo của YTTB. Đánh giá công tác tổ chức đào tạo. Đánh giá việc tuyển chọn YTTB để đào tạo. Đánh giá giáo viên (cán bộ tham gia giảng dạy).
Đánh giá tổ chức lớp học. Công tác giám sát, hỗ trợ của nhà trường. Đánh giá nội dung chương trình đào tạo. Tính phù hợp giữa số tiết và nội dung của chương trình đào tạo.
Nội dung chương trình. Những nội dung chăm sóc sức khỏe YTTB cần và đang làm tại địa phương nhưng chưa được đào tạo. Những tài liệu YTTB muốn tham khảo thêm. Nguyện vọng của YTTB, giáo viên về nội dung chương trình và công tác tổ chức đào tạo.
Đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của YTTB sau đào tạo. Thực trạng nhân lực, vật lực của YTTB. Thực trạng hoạt động của YTTB sau đào tạo. Công tác tập huấn và giám sát hoạt động của YTTB.
Vai trò của YTTB trong CSSK nhân dân. Thực trạng về chính sách hỗ trợ. Nguyện vọng và kiến nghị của YTTB trong hoạt động. Những hạn chế trong nghiên cứu đánh giá.
Đánh giá công tác tổ chức đào tạo. Đánh giá nội dung chương trình đào tạo. Thực trạng hoạt động của YTTB sau đào tạo tại Bạc Liêu.87 TÀI LIỆU THAM KHẢO.88 PHÀN PHỤ LỤC Phụ lục 1. Các bên liên quan và hình thức phổ biến kết quả.
Câu hỏi và chỉ số đánh giá. Hướng dẫn thực hiện chương trình đào tạo NVYTTB. Phiếu điều tra đối tượng YTTB. Phiếu điều tra đối tượng Giáo viên.
Hướng dẫn phỏng vấn Phó chủ tịch UBND xã. Hướng dẫn phỏng vấn Trưởng phòng y tế huyện. Hướng dẫn phỏng vấn Trưởng Trạm Y tế xã. Hướng dẫn phỏng vẩn Cán bộ quản lý đào tạo.116 viii DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang Bảng 3.1 Đề xuất của Cán bộ giảng về tiêu chuẩn tuyển chọn YTTB 35 Bảng 3.2 Lý do tham gia giảng dạy 36 Bảng 3.3 Chuẩn bị kế hoạch bài giảng cho mỗi buổi giảng 37 Bảng 3.4 Phương pháp dạy học của giáo viên được YTTB yêu thích 37 Bảng 3.5 Những khó khăn trong giảng dạy của người cán bộ giảng 38 Bảng 3.6 Phương pháp lượng giá khóa học YTTB thích 39 Bảng 3.7 Mối quan tâm của giáo viên phụ trách lớp với lớp học 40 Bảng 3.8 Đánh giá của YTTB về công tác tổ chức lớp học 41 Bảng 3.9 Đe xuất nguyện vọng của YTTB về công tác tố chức dạy và học 42 Bảng 3.10 Ý kiến của YTTB về sự phù hợp giữa sổ tiết và nội dung đào tạo 43 Bảng 3.11 Những chủ đề YTTB muốn được tập huấn và đào tạo lại 43 Bảng 3.12 Những nội dung lý thuyết YTTB muốn thay đối 44 Bảng 3.13 Nội dung YTTB cần và đang làm nhưng chưa được đào tạo 44 Bảng 3.14 Những tài liệu YTTB muốn tham khảo thêm 45 Bảng 3.15 Đe nghị của cán bộ giảng về chương trình đào tạo 46 Bảng 3.16 Phân bố YTTB của từng huyện theo giới 47 Bảng 3.17 Phân bố YTTB theo dân tộc 47 Bảng 3.18 Phân bổ YTTB theo trình độ chuyên môn 48 Bảng 3.19 Phân bố YTTB theo công việc kiêm nhiệm 48 Bảng 3.20 Ket quả thực hiện nhiệm vụ của YTTB 50 Bảng 3.21 Nội dung hoạt động TT-GDSK của YTTB 52 Bảng 3.22 Nội dung hoạt động VSPB của YTTB 53 Bảng 3.23 Nội dung hoạt động CSSKBMTE - KHHGĐ của YTTB 54 Bảng 3.24 Nội dung hoạt động về Chăm sóc bệnh thông thường của YTTB 55 Bảng 3.25 Nội dung hoạt động Thực hiện các chương trình y tế của YTTB 55 Bảng 3.26 Nội dung tập huấn của TYT xã cho YTTB 56 Bảng 3.27 Nguyện vọng trong công việc của YTTB 57 Bảng 3.28 Các kiến nghị của YTTB trong công việc 58 ix DANH MỤC CÁC BIẺU ĐÒ STT Tên biểu đồ Trang Biểu 3.1 Tập huấn phương pháp sư phạm cho cán bộ giảng 36 Biểu 3.2 Cung cẩp phương tiện giảng dạy cho cán bộ giảng 37 Biểu 3.3 Quan điểm của cán bộ giảng về việc hỗ trợ giảng dạy 39 Biểu 3.4 Ket quả xếp loại học tập của YTTB 40 Biểu 3.5 Đánh giá của cán bộ giảng về địa điếm tố chức lớp 42 Biểu 3.6 Phân bố YTTB theo nhóm tuổi 46 Biểu 3.7 Phân bố YTTB theo trình độ học vẩn 47 Biểu 3.8 Giao ban của YTTB với TYT xã 49 Biểu 3.9 Kiểm tra giám sát của TYT xã với YTTB 49 Biểu 3.10 Kết quả xếp loại thực hiện chức năng, nhiệm vụ của YTTB 52 Biểu 3.11 Đe xuất của cán bộ giảng giúp cho hoạt động của YTTB 59 X TÓM TẮT ĐỀ TÀI NGHIÊN cứu Nghiên cứu "Đánh giá chương trình đào tạo nhân viên y tế thôn bản (YTTB) tại tỉnh Bạc Liêu năm 2007” được tiến hành từ tháng 3 - 9/2007 với mục tiêu chung là: Đánh giá chương trình đào tạo YTTB tại tỉnh Bạc Liêu năm 2007 nhằm cung cấp thông tin cho trường Cao đẳng Y tế (CĐYT) Bạc Liêu có kế hoạch đào tạo phù hợp hơn.
Đe tài sử dụng phương pháp mô tả cat ngang kết hợp định tính trên nhiều đối tượng nghiên cứu khác nhau: YTTB được đào tạo năm 2007, cán bộ giảng và các cán bộ quản lý, ban ngành liên quan tại 3 huyện Vĩnh Lợi, Giá Rai, Đông Hải bằng bộ câu hỏi và bảng hướng dẫn phỏng vấn sâu được thiết kế sẵn. Chương trình đã đào tạo được 680 YTTB cho tổng số 61 xã/phường; 100% YTTB được cung cấp đầy đủ tài liệu, dụng cụ học tập. Công tác giám sát, hỗ trợ của Trường CĐYT Bạc Liêu với đơn vị phối hợp đào tạo chưa sâu sát trong khâu tổ chức lớp học. Các ban ngành đoàn thể, các đơn vị y tế liên quan chưa phối hợp chặt chẽ làm ảnh hưởng đến việc tổ chức đào tạo.
8/10 cán bộ giảng không có dụng cụ dạy học; 4/10 cán bộ giảng chưa được tập huấn phương pháp sư phạm (PPSP); 59,2% YTTB muốn được tăng mức kinh phí hỗ trợ đào tạo. Cán bộ giảng đề nghị nâng tiêu chuẩn tuyển chọn YTTB để đào tạo. Đối với nội dung chương trình đào tạo về cơ bản đã đủ, tuy nhiên có 20,9% YTTB cần bổ sung thêm nội dung giáo dục giới tính vị thành niên vào chương trình đào tạo.