Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá đối với con ngƣời và mọi sự sống trên trái đất, là tƣ liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trƣờng sống, là địa bàn phân bố của các khu dân cƣ, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, an ninh, quốc phòng. Đất đai có ý nghĩa chính trị, xã hộ, kinh tế sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Vì vậy hiện nay ở nhiều nƣớc trên thế giới đã ghi nhận vấn đề đất đai vào hiến pháp của nhà nƣớc mình nhằm bảo vệ, quản lý và sử dụng đất đai có hiệu quả. Đất đai là sản phẩm của tự nhiên.
Quá trình lao động của con ngƣời không thể tạo ra đất đai, đất đai có giới hạn về không gian và số lƣợng của chúng. Ở nƣớc ta khi dân số không ngừng tăng lên thì nhu cầu đất đai cũng tăng, tuy nhiên diện tích đất đai có hạn làm cho diện tích bình quân của đất đai/đầu ngƣời ngày càng giảm, đặc biệt là các nhu cầu về đất ở và canh tác. Mặt khác, trong công cuộc hội nhập quốc tế việc mở cửa kinh tế đã đẩy nhanh công cuộc công nghiệp hóa, đô thị hóa làm cho việc xây dựng các cơ sở hạ tầng diễn ra ồ ạt. Kéo theo nó là các nhu cầu về kinh doanh, dịch vụ, nhà ở làm cho diện tích quỹ đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp về diện tích.
Ngoài ra, việc tăng dân số cũng đòi hỏi nhu cầu về lƣơng thực ngày càng tăng tạo áp lực cho các nhà quản lý đất đai đồng thời làm cho giá trị về quyền sử dụng đất tăng lên nhanh chóng. Vấn đề đặt ra cho công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai là phải có biện pháp quản lý chặt chẽ và có hiệu quả. Nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất đồng thời tránh những tranh chấp về đất đất đai gây ra mất trật tự xã hội. Trong tình hình trên việc luật Đất đai năm 2003 ra đời và luật Đất đai sửa đổi bổ sung năm 2013 đã thể hiện quan điểm rõ ràng của Đảng và Nhà nƣớc c 2 ta trong giai đoạn này.
Việc sửa đổi, bổ sung những điều luật không còn phù hợp và đƣa vào luật những nội dung mới phù hợp với tình hình mới của đất nƣớc đã đƣa ra một hệ thống pháp luật, là hành lang pháp lý đáp ứng công tác quản lý đất đai trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nƣớc. Một nội dung quan trọng trong 15 nội dung quản lý nhà nƣớc về đất đai là” Công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” (viết tắt là ĐKĐĐ, cấp GCNQSDĐ). Ý nghĩa của nội dung này đƣợc thể hiện qua việc xác lập đƣợc mối quan hệ hợp pháp giữa nhà nƣớc và ngƣời sử dụng, là căn cứ quan trọng, chứng từ pháp lý và là cơ sở để ngƣời sử dụng đất đƣợc đảm bảo khi thực hiện các hoạt động khai thác, sử dụng, bảo vệ và đầu tƣ kinh doanh vào đất. Điều này giúp ngƣời sử dụng đất thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, yên tâm đầu tƣ sản xuất để phát huy tốt tiềm năng của đất và sử dụng đất đạt hiệu quả kinh tế cao nhất.
Đồng thời giúp cho nhà nƣớc có thể dễ dàng quản lý đất đai. Vì vậy đòi hỏi việc đăng ký đất đai và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cần phải đƣợc tiến hành nhanh chóng và đúng luật định đối với tất cả các cấp. Trên thực tế, quá trình tổ chức thực hiện công tác cấp GCNQSDĐ còn chậm và không đồng đều, ở những vùng khác nhau thì tiến độ thực hiện cũng khác nhau. Việc ĐKĐĐ và cấp GCNQSDĐ của huyện Lang Chánh trong thời gian vừa qua tuy có nhiều thành tựu đáng kể nhƣng vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức cần phải giải quyết.
Để có thể giải quyết hiệu quả và thích hợp các khó khăn, thách thức trên đòi hỏi chúng ta phải nhìn lại công tác ĐKĐĐ và cấp GCNQSDĐ từ cấp xã. Từ đó tìm ra cách giải quyết đúng đắn và triệt để đối với tình hình của địa phƣơng. Xuất phát từ thực tế đó, đƣợc sự đồng ý, nhất trí của ban giám hiệu nhà trƣờng, ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên Trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và với sự hƣớng dẫn của TS. Dƣ Ngọc Thành , tôi tiến hành xây c 3 dựng và thực hiện đề tài: “Đánh giá tình hình cấp GCNQSDĐ trên địa bàn huyện Lang Chánh - Tỉnh Thanh Hoá giai đoạn 2014-2016”.
Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát - Đánh giá những thuận lợi, khó khăn của công tác đăng ký vàcấp GCNQSDĐ trên địa bàn huyện Lang Chánh - tỉnh Thanh Hoá giai đoạn 2014- 2016.Đề xuất những giải pháp thích hợp để góp phần giải quyết những khó khăn, tồn tại và làm tăng tiến độ của công tác cấp GCNQSDĐ trên địa bàn huyện Lang Chánh - tỉnh Thanh Hoá giai đoạn 2014- 2016. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội củahuyện Lang Chánh -Tình hình quản lý và biến động đất đai của huyện Lang Chánh giai đoạn 2014 - 2016 - Đánh giá tình hình cấp GCNQSDĐ tại huyện Lang Chánh - Những thuận lợi và khó khăn trong công tác cấp GCNQSDĐ - Đề xuất một số giải pháp 1. Ý nghĩa của đề tài - Đối với việc học tập: Việc hoàn thiện đề tài là cơ hội cho sinh viên củng cố kiến thức đã học trên ghế nhà trƣờng, đồng thời là cơ hội cho sinh viên bƣớc đầu tiếp cận thức tế nghề nghiệp trong tƣơng lai.
- Đối với thực tiễn: Đề tài đánh giá, phân tích những thuận lợi, khó khăn trong công tác ĐKĐĐ và cấp GCNQSDĐ, từ đó đƣa ra những đề xuất, giải pháp phù hợp với thực tiễn của địa phƣơng góp phần đẩy nhanh công tác ĐKĐĐ và cấp GCNQSDĐ trong thời gian tới. c 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của công tác ĐKĐĐ và cấp GCNQSDĐ 2. Cơ sở lý luận * Đối với Nhà nước: Đối với mỗi quốc gia, đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tƣ liệu sản xuất không thể thay thế đƣợc của ngành nông nghệp, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trƣờng sống, là địa bàn phân bố khu dân cƣ, xây dựng cơ sở kĩ thuật, văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng.
Xong thực tế đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên có hạn về diện tích, có vị trí cố định trong không gian. Đặc biệt, trong những năm gần đây, Việt Nam đang tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc, chuyển từ nền kinh tế tâp trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trƣờng có sự quản lý của Nhà nƣớc. Nó đã góp phần thúc đẩy các ngành kinh tế phát triển mạnh mẽ đồng thời nhu cầu sử dụng đất cũng tăng lên và làm cho công tác quản lý sử dụng đất hiệu quả, hợp lý, tiết kiệm cũng ngày càng trở nên phức tạp. Quản lý thửa đất là một trong những nội dung quan trọng nhất của quản lý đất đai, quản lý đất đai là quản lý thửa đất với 3 nội dung chính là diện tích và ranh giới thửa đất, mục đích sử dụng của thửa đất và ngƣời chủ sử dụng của thửa đất.
Công tác quản lý đất đai chỉ có thể đạt hiệu quả cao mỗi khi thửa đất trong diện đƣợc cấp GCN đều đƣợc cấp giấy chứng nhận. Đối với nƣớc ta, việc cấp GCN có ý nghĩa quyết định đối với việc giải quyết những vấn đề tồn đọng trong lịch sử về quản lý và sử dụng đất; giải quyết có hiệu lực hiệu quả về tranh chấp đất đai góp phần thúc đẩy nhanh và thuận lợi cho công tác bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng khi nhà nƣớc thu hồi đất. c 5 Đồng thời với công tác ĐKĐĐ và cấp GCNQSDĐ, nhà nƣớc tiến hành xây dựng hệ thống hồ sơ địa chính. Đây là tài liệu cơ sở pháp lý quan trọng để phục vụ cho việc theo dõi quản lý của nhà nƣớc đối với các hoạt động liên quan đến đất đai, là dữ liệu địa chính để xây dựng hệ thống thông tin đất đai.(Nguyễn Hoài Thu) [11] * Đối với người sử dụng đất: GCN là chứng thƣ pháp lý xác lập và bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời sử dụng đất, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các quyền của ngƣời sử dụng đất nhƣ quyền chuyển nhƣợng, thừa kế, thế chấp, tặng cho, cho thuê quyền sử dụng đất, bảo lãnh góp vốn bằng quyền sử dụng đất, bảo vệ lợi ích chính đáng của ngƣời nhận chuyển nhƣợng, nhận tặng cho, nhận thừa kế,…(Nguyễn Hoài Thu) [11] * Đối với xã hội: Hệ thống thông tin đất đai đƣợc xây dựng từ kết quả cấp GCN sẽ đƣợc kết nối với hệ thống các cơ quan có liên quan, với hệ thống các tổ chức tài chính, tín dụng khi đƣợc lên mạng thông tin điện tử sẽ giúp cho tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp có thể tìm hiểu thông tin đất đai một cách thuận lợi và nhanh chóng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của xã hội.
GCN tạo thuận lợi cho hoạt động giao dịch bất động sản, góp phần thúc đẩy vốn đầu tƣ thông qua hoạt động thế chấp vốn. Hệ thống thông tin đất đai có tác dụng đắc lực cho việc phòng chống tham nhũng về đất đai. (Nguyễn Hoài Thu) [11] * Đăng kí đất đai (ĐKĐĐ) Là thủ tục hành chính nhằm thiết lập HSĐC đầy đủ và cấp GCNQSDĐ cho những chủ sử dụng đất hợp pháp nhằm xác lập mối quan hệ pháp lý đầy đủ giữa nhà nƣớc và ngƣời sử dụng đất làm cơ sở quản chặt, nắm chắc toàn bộ đất đai theo luật. ĐKĐĐ có 2 loại: c 6 - Đăng kí ban đầu: Là đăng kí thực hiện với các trƣờng hợp đƣợc Nhà nƣớc giao đất, cho thuê đất để sử dụng mà ngƣời sử dụng đất đang sử dụng đất chƣa đƣợc cấp GCNQSDĐ.
Mục đích giúp xác định chủ sử dụng đất hợp pháp tiến đến cấp GCNQSDĐ. Đăng kí ban đầu đƣợc thực hiện theo các trƣờng hợp: + Đƣợc nhà nƣớc giao đất, cho thuê đất + Ngƣời đang sử dụng đất và chƣa có giấy chứng nhận.