Đặc Điểm Hình Ảnh Siêu Âm Sụn Khớp Và Màng Hoạt Dịch Ở Bệnh Nhân Thoái Hóa Khớp Gối Nguyên Phát

Khám phá đặc điểm hình ảnh siêu âm sụn khớp và màng hoạt dịch ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối nguyên phát, giúp chẩn đoán hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Thị Quyên
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Thị Bình
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nội khoa
• Đề tài: Đặc Điểm Hình Ảnh Siêu Âm Sụn Khớp Gối Ở Bệnh Nhân Thoái Hóa Khớp Nguyên Phát
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ y học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thoái Hóa Khớp Gối Nguyên Nhân Biểu Hiện

Thoái hóa khớp gối là một bệnh lý xương khớp phổ biến, đặc trưng bởi sự thoái hóa sụn khớp gối và viêm màng hoạt dịch thứ phát. Bệnh có xu hướng gia tăng theo tuổi tác, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Thoái hóa khớp gối nguyên phát là tình trạng thoái hóa xảy ra do lão hóa và các yếu tố cơ học tác động lên khớp, không liên quan đến các bệnh lý toàn thân hoặc chấn thương cụ thể. Theo tài liệu gốc, Spender là người đầu tiên đưa ra thuật ngữ này vào năm 1886. Nguyên nhân chính gây bệnh là do sự tác động của yếu tố cơ học lên bề mặt sụn khớp, đồng thời có sự hoạt hóa và giải phóng các Enzym trong quá trình thoái hóa các chất cơ bản dẫn đến quá trình phá hủy sụn khớp. Các mảnh vỡ của sụn sẽ bị rơi vào trong ổ khớp, kích thích gây phản ứng viêm của màng hoạt dịch. Tại Việt Nam, theo nghiên cứu của Trần Minh Hoa thoái hóa khớp chiếm 4,1% tại cộng đồng [63]. Việc chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời đóng vai trò quan trọng trong việc giảm đau, cải thiện chức năng khớp và làm chậm tiến triển của bệnh.

1.1. Giải Phẫu Khớp Gối Nền Tảng Hiểu Rõ Thoái Hóa

Khớp gối là một khớp phức tạp, bao gồm phần dưới của xương đùi (lồi cầu), phần trên của xương chày (mâm chày), sụn chêm trong và ngoài, dây chằng chéo trước và sau. Các đầu xương được bao bọc bởi sụn khớp, giúp giảm ma sát và chịu lực. Màng hoạt dịch tiết ra dịch khớp, bôi trơn và nuôi dưỡng sụn. Hiểu rõ cấu trúc giải phẫu là cơ sở để nhận biết các dấu hiệu bất thường liên quan đến thoái hóa khớp.

1.2. Cấu Trúc Sụn Khớp Thành Phần Quan Trọng Trong Thoái Hóa

Thành phần chính của sụn khớp bao gồm nước, sợi collagen và proteoglycans (PG). Collagen đảm bảo độ bền và khả năng chịu lực, trong khi PG giữ nước và duy trì độ đàn hồi. Tế bào sụn tổng hợp các thành phần này. Sự mất cân bằng giữa quá trình tổng hợp và thoái hóa các thành phần của sụn khớp là yếu tố then chốt trong thoái hóa khớp gối.

II. Thách Thức Chẩn Đoán Thoái Hóa Khớp Gối Cần Giải Pháp

Chẩn đoán thoái hóa khớp gối thường dựa vào triệu chứng lâm sàng (đau, cứng khớp, hạn chế vận động) và hình ảnh X-quang. Tuy nhiên, X-quang chỉ phát hiện được các tổn thương muộn (hẹp khe khớp, gai xương), bỏ sót các tổn thương sớm ở sụn khớp. Siêu âm khớp gối nổi lên như một công cụ hữu hiệu giúp phát hiện các tổn thương sụn khớp và màng hoạt dịch sớm hơn, cũng như đánh giá mức độ tràn dịch khớp. Điều này giúp bác sĩ có thể đưa ra chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, can thiệp kịp thời để làm chậm tiến triển của bệnh. Theo tài liệu gốc, trước đây để chẩn đoán thoái hóa khớp cần phải dựa vào lâm sàng và hình ảnh Xquang, hiện nay nhiều nghiên cứu cho thấy kỹ thuật siêu âm cũng có khả năng phát hiện được các tổn thương trong bệnh thoái hóa khớp.

2.1. Hạn Chế Của X Quang Trong Chẩn Đoán Sớm Thoái Hóa

X-quang là phương pháp chẩn đoán hình ảnh thường quy trong thoái hóa khớp gối, nhưng chủ yếu phát hiện các tổn thương muộn như hẹp khe khớp, gai xương, đặc xương dưới sụn. Tổn thương sụn khớp, màng hoạt dịch và tràn dịch khớp thường không thể phát hiện bằng X-quang ở giai đoạn sớm. Do đó, X-quang có thể bỏ sót các trường hợp thoái hóa khớp giai đoạn đầu, làm chậm trễ việc điều trị.

2.2. Vai Trò Của MRI Ưu Điểm Chi Phí Trong Chẩn Đoán

Chụp cộng hưởng từ (MRI) là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh có độ nhạy cao, cho phép đánh giá chi tiết các tổn thương sụn khớp, màng hoạt dịch, dây chằng và các cấu trúc khác trong khớp gối. Tuy nhiên, chi phí MRI khá cao và không phải cơ sở y tế nào cũng có trang thiết bị này. MRI thường được chỉ định trong các trường hợp nghi ngờ có tổn thương phức tạp hoặc khi các phương pháp chẩn đoán khác không đủ thông tin.

III. Siêu Âm Khớp Gối Cách Đánh Giá Sụn Màng Hoạt Dịch

Siêu âm khớp gối là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, sử dụng sóng siêu âm để tạo ra hình ảnh của các cấu trúc bên trong khớp gối. Siêu âm cho phép đánh giá trực tiếp độ dày sụn khớp, cấu trúc màng hoạt dịch, mức độ tràn dịch khớp và sự hiện diện của gai xương. Siêu âm có ưu điểm là chi phí thấp, dễ thực hiện, có thể thực hiện tại giường bệnh và không gây nhiễm xạ. Điều này làm cho siêu âm trở thành một công cụ hữu ích trong chẩn đoán và theo dõi thoái hóa khớp gối. Theo tài liệu gốc, ngoài ra siêu âm còn có khả năng xác định được mức độ tràn dịch và tổn thương màng hoạt dịch khớp, đặc biệt siêu âm còn đo được độ dày của sụn khớp mà kỹ thuật Xquang không xác định được.

3.1. Kỹ Thuật Siêu Âm Các Bước Thực Hiện Lưu Ý Quan Trọng

Kỹ thuật siêu âm khớp gối bao gồm việc sử dụng đầu dò siêu âm tần số cao để quét các vùng khác nhau của khớp gối. Cần thực hiện các mặt cắt dọc và ngang để đánh giá toàn diện các cấu trúc. Bác sĩ cần có kinh nghiệm để xác định các mốc giải phẫu và nhận diện các dấu hiệu bất thường. Việc so sánh với khớp gối đối bên có thể giúp phát hiện các tổn thương tinh tế.

3.2. Đánh Giá Sụn Khớp Bằng Siêu Âm Độ Dày Cấu Trúc

Trên siêu âm, sụn khớp thường có hình ảnh giảm âm (hypoechoic) so với xương dưới sụn. Độ dày sụn khớp có thể được đo trực tiếp bằng siêu âm. Cấu trúc sụn khớp bình thường mịn màng, đồng nhất. Trong thoái hóa khớp, sụn khớp có thể mỏng đi, không đều, hoặc có các vết nứt.

3.3. Đánh Giá Màng Hoạt Dịch Bằng Siêu Âm Dấu Hiệu Viêm

Màng hoạt dịch bình thường có hình ảnh mỏng, khó thấy trên siêu âm. Trong thoái hóa khớp gối, màng hoạt dịch có thể dày lên (do viêm), tăng sinh mạch máu (phát hiện bằng siêu âm Doppler), và có dịch khớp. Siêu âm có thể giúp phân biệt giữa tràn dịch khớp đơn thuần và viêm màng hoạt dịch.

IV. Dấu Hiệu Siêu Âm Thoái Hóa Khớp Gối Nguyên Phát Nhận Biết

Các dấu hiệu siêu âm đặc trưng của thoái hóa khớp gối nguyên phát bao gồm: mỏng sụn khớp, cấu trúc sụn khớp không đều, có các vết nứt, tràn dịch khớp, dày màng hoạt dịch, tăng sinh mạch máu màng hoạt dịch, và gai xương. Các dấu hiệu này có thể giúp chẩn đoán thoái hóa khớp ở giai đoạn sớm, khi các triệu chứng lâm sàng còn mơ hồ và X-quang chưa phát hiện được các tổn thương rõ ràng. Việc kết hợp các dấu hiệu siêu âm với triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm khác giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác nhất.

4.1. Mỏng Sụn Khớp Dấu Hiệu Sớm Cần Quan Tâm

Mỏng sụn khớp là một trong những dấu hiệu sớm và quan trọng nhất của thoái hóa khớp gối trên siêu âm. Độ dày sụn khớp bình thường khoảng 2-4 mm. Trong thoái hóa khớp, sụn khớp có thể mỏng đi đáng kể, đặc biệt ở các vùng chịu lực nhiều.

4.2. Gai Xương Vị Trí Ý Nghĩa Trên Hình Ảnh Siêu Âm

Gai xương là các mỏm xương nhỏ hình thành ở rìa khớp. Trên siêu âm, gai xương có hình ảnh tăng âm (hyperechoic) và tạo bóng lưng. Vị trí và kích thước của gai xương có thể cung cấp thông tin về mức độ thoái hóa khớp.

4.3. Tràn Dịch Khớp Mức Độ Tính Chất Dịch Trên Siêu Âm

Tràn dịch khớp là tình trạng tích tụ dịch bất thường trong khớp. Trên siêu âm, dịch khớp có hình ảnh giảm âm hoặc trống âm (anechoic). Siêu âm có thể giúp đánh giá mức độ tràn dịch và tính chất của dịch (ví dụ: dịch trong, dịch đục).

V. Nghiên Cứu Về Siêu Âm Sụn Khớp Trong Thoái Hóa Gối Kết Quả

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh vai trò của siêu âm trong chẩn đoán thoái hóa khớp gối. Các nghiên cứu cho thấy siêu âm có độ nhạy và độ đặc hiệu cao trong việc phát hiện các tổn thương sụn khớp và màng hoạt dịch. Siêu âm cũng có thể giúp theo dõi tiến triển của bệnh và đánh giá hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu lớn hơn để xác định rõ hơn vai trò của siêu âm trong thực hành lâm sàng.

5.1. So Sánh Siêu Âm Với Các Phương Pháp Chẩn Đoán Khác

Các nghiên cứu so sánh siêu âm với X-quang và MRI cho thấy siêu âm có thể phát hiện các tổn thương sụn khớp sớm hơn X-quang, nhưng độ nhạy thấp hơn MRI. Tuy nhiên, siêu âm có ưu điểm là chi phí thấp và dễ thực hiện hơn MRI.

5.2. Ứng Dụng Siêu Âm Trong Theo Dõi Điều Trị Thoái Hóa

Siêu âm có thể được sử dụng để theo dõi đáp ứng điều trị ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối. Ví dụ, siêu âm có thể giúp đánh giá sự thay đổi về độ dày sụn khớp, mức độ tràn dịch và tình trạng viêm màng hoạt dịch sau khi điều trị.

VI. Kết Luận Siêu Âm Công Cụ Hữu Ích Cho Thoái Hóa Khớp Gối

Siêu âm khớp gối là một công cụ hữu ích trong chẩn đoán và theo dõi thoái hóa khớp gối nguyên phát. Siêu âm có thể giúp phát hiện các tổn thương sụn khớp và màng hoạt dịch sớm hơn X-quang, đánh giá mức độ tràn dịch khớp, và theo dõi đáp ứng điều trị. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu lớn hơn để xác định rõ hơn vai trò của siêu âm trong thực hành lâm sàng. Siêu âm là một công cụ bổ sung quan trọng cho việc chẩn đoán và điều trị thoái hóa khớp gối, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Siêu Âm Khớp Gối

Các hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc phát triển các kỹ thuật siêu âm mới (ví dụ: siêu âm đàn hồi), sử dụng siêu âm để hướng dẫn các thủ thuật can thiệp (ví dụ: tiêm khớp), và kết hợp siêu âm với các phương pháp chẩn đoán khác để cải thiện độ chính xác chẩn đoán.

6.2. Lời Khuyên Cho Bệnh Nhân Bác Sĩ Về Sử Dụng Siêu Âm

Bệnh nhân nên tham khảo ý kiến bác sĩ về việc sử dụng siêu âm để chẩn đoán và theo dõi thoái hóa khớp gối. Bác sĩ nên có kinh nghiệm trong việc thực hiện và diễn giải kết quả siêu âm khớp gối để đưa ra chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Thoái hóa khớp gối là bệnh thường gặp nhất trong nhóm bệnh lý xương khớp. Bệnh gặp tỷ lệ tăng dần theo độ tuổi với tỷ lệ mắc bệnh nữ nhiều hơn nam. Bệnh có tổn thương cơ bản là tình trạng thoái hóa sụn khớp và viêm màng hoạt dịch thứ phát [3]. Thoái hóa khớp được chia thành hai nhóm: Thoái hóa khớp nguyên phát và thoái hóa khớp thứ phát.

Nguyên nhân gây bệnh thoái hóa khớp là do sự tác động của yếu tố cơ học lên bề mặt sụn khớp, đồng thời có sự hoạt hóa và giải phóng các Enzym trong quá trình thoái hóa các chất cơ bản dẫn đến quá trình phá hủy sụn khớp. Các mảnh vỡ của sụn sẽ bị rơi vào trong ổ khớp, kích thích gây phản ứng viêm của màng hoạt dịch. Tình trạng viêm trong thoái hóa là một bệnh lành tính nhưng bệnh tiến triển liên tục, và có những đợt nặng nề làm cho người bệnh đau nhiều, gây hạn chế vận động, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ dẫn đến tàn phế [20]. Theo ước tính tại Mỹ có 16,7% thoái hóa khớp gối ở người trên 45 tuổi, khoảng 80% những người trên 55 tuổi chụp Xquang khớp có dấu hiệu thoái hóa khớp.

Ở Pháp, thoái hóa khớp chiếm tới 28,6% các bệnh về xương khớp, tại Anh, thoái hóa khớp chiếm 12,5% các bệnh về xương khớp, tại Nhật tỷ lệ bệnh nhân bị thoái hóa khớp gối ở đối tượng ≥ 65 tuổi chiếm 21% [63] Tại Việt Nam, theo nghiên cứu của Trần Minh Hoa thoái hóa khớp chiếm 4,1% tại cộng đồng [63]. Theo thống kê 10 năm (1999-2000) về tình hình bệnh nhân điều trị nội trú tại khoa Cơ Xương khớp Bệnh viện Bạch Mai, thoái hóa khớp đứng hàng thứ ba (4,66%) trong nhóm các bệnh khớp điều trị nội trú [21]. Trước đây để chẩn đoán thoái hóa khớp cần phải dựa vào lâm sàng và hình ảnh Xquang, hiện nay nhiều nghiên cứu cho thấy kỹ thuật siêu âm cũng có khả năng phát hiện được các tổn thương trong bệnh thoái hóa khớp, như xác định được gai xương, đánh giá khe khớp giống như Xquang [27]. Ngoài -2- ra siêu âm còn có khả năng xác định được mức độ tràn dịch và tổn thương màng hoạt dịch khớp, đặc biệt siêu âm còn đo được độ dày của sụn khớp mà kỹ thuật Xquang không xác định được [42], [52], [55].

Mặc dù chụp cộng hưởng từ (MRI) cũng phát hiện được những tổn thương như trên, tuy nhiên chi phí cao hơn rất nhiều nên kỹ thuật này ít được sử dụng thường qui. Siêu âm khớp là một kỹ thuật đơn giản, dễ thực hiện được ở các cơ sở y tế, giá thành hợp lý, đồng thời dưới hướng dẫn của siêu âm có thể tiến hành các thủ thuật sinh thiết màng hoạt dịch, tiêm, chọc dò dịch khớp, vì vậy kỹ thuật siêu âm khớp đã và đang được ứng dụng rộng rãi trong chẩn đoán và điều trị can thiệp các bệnh lý về khớp. Việc ứng dụng kỹ thuật siêu âm trong chẩn đoán thoái hóa khớp đã bước đầu được thực hiện tại Việt Nam, tuy nhiên hiện nay các nghiên cứu đánh giá về hình ảnh THK trên siêu âm còn rất ít. Đặc biệt vẫn chưa có nghiên cứu nào đánh giá về tổn thương cơ bản của bệnh là sụn khớp, cũng như sự thay đổi tổ chức màng hoạt dịch trong bệnh lý thoái hóa khớp gối nguyên phát.

Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “ ặc điểm hình ảnh sụn khớp và màng ho t dịch trên siêu âm của bệnh nhân thoái hóa khớp gối nguyên phát” với mục tiêu sau: 1. Mô tả đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của các bệnh nhân thoái hóa khớp gối nguyên phát. Xác định đặc điểm h nh ảnh sụn khớp và màng hoạt dịch khớp gối thoái hóa trên siêu âm, đối chiếu tổn th ơng với lâm sàng và h nh ảnh Xquang. -3- Chƣơng 1 TỔNG QUAN 1.

Khái niệm về bệnh thoái hóa khớp gối 1. Đại c ơng Thoái hóa khớp (THK) là bệnh có tổn thương thoái hóa tại sụn khớp, do quá trình sinh tổng hợp chất cơ bản của tế bào sụn có sự bất thường, đặc trưng cơ bản của bệnh là quá trình mất sụn khớp của tế bào dưới sụn, tổ chức cạnh khớp tân tạo, màng hoạt dịch dày lên, tăng tiết nhiều dịch dẫn đến tràn dịch khớp gối [3],[11], [35], [60]. Spender là người đầu tiên đưa ra cụm từ thoái hóa khớp vào năm 1886, năm 1903 Strauss đặt tên bệnh là hư khớp. THK gặp ở mọi chủng tộc, mọi điều kiện khí hậu, địa lý và điều kiện kinh tế.

Khi tuổi càng cao thì tỉ lệ bệnh càng tăng [14]. Tại Mỹ, THK là bệnh khớp mạn tính gặp tỷ lệ cao nhất, trong đó THKG là vị trí thường gặp nhất [31], [41], [59]. Hàng năm ở Mỹ có khoảng 200.000 khớp háng và khớp gối phải thay do thoái hóa [27], [41]. Theo Brooks và cộng sự có gần 40% người trên 70 tuổi bị thoái hóa khớp gối [60].

Tại Viêt Nam, THK chiếm 20% số bệnh nhân bị bệnh cơ xương khớp đi khám bệnh, trong đó số bệnh nhân mắc bệnh THKG chiếm tỷ lệ khá cao [21]. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của thoái hóa khớp gối 1. Nhắc l i giải ph u khớp gối Khớp gối được tạo bởi phần dưới của xương đùi (được gọi là lồi cầu) và phần trên của xương chầy (được gọi là mâm chày) hai đầu xương được bọc bởi lớp sụn khớp, nằm giữa hai đầu xương là sụn chêm trong và sụn chêm -4- ngoài. Lớp sụn rất bền, bề mặt trơn láng và trượt lên nhau, ngăn tình trạng tiếp xúc xương với xương.

Hai đầu xương được giữ lại với nhau bằng các dây chằng chéo trước và dây chằng chéo sau.Giải phẫu khớp gối [9] Khớp gối được bao bọc và bôi trơn bởi dịch khớp do màng hoạt dịch tiết ra, màng hoạt dịch lót mặt trong của bao khớp, cấu tạo là một sợi xơ mềm và mỡ nó có thể tiết dịch hoạt để làm trơn và nuôi sụn khớp. H nh ảnh giải phẫu màng hoạt dịch, sụn khớp khớp gối [5] -5- 1. Cấu trúc của sụn khớp và màng ho t dịch Thành phần chính của sụn khớp gồm chất căn bản và các tế bào sụn, tế bào sụn có chức năng tổng hợp nên chất căn bản. Chất căn bản của sụn khớp gồm có 3 thành phần chính là: nước chiếm 80%, các sợi Collagen và Proteoglycans (PG) chiếm 5-10%.

Sợi collagen bản chất là các phần tử acid amim, có trọng lượng phân tử lớn tạo thành những chuỗi liên kết với nhau, các sợi Collagen kiểm soát khả năng chịu đựng sức co giãn của sụn. Chất Collagen có cấu trúc phức tạp được tạo bởi dải Polypetide quấn vào nhau chằng chịt, tạo thành bộ ba chân vịt chỉ có Collagen mới có khả năng phá hủy collagen tự nhiên qua pH sinh học, hoạt động của Collagen thường xảy ra trong sụn thoái khớp mà không có ở sụn thường [11]. PG là chất tạo nên thành phần căn bản thứ hai của sụn, có khả năng chịu sức ép lên sụn và giữ lại một lượng lớn dung môi, chúng được tạo thành từ một protein với các dải bên Glycosaminoglycan rất giàu tế bào sụn và Keratanesulfate, cấu trúc này tạo nên những đám lớn, kết nối với nhau bằng một dải Acid Hyaluronic được cố định bởi một protein so với bề mặt lượng PG tăng từ trên bề mặt xuống đáy sụn. Tế bào sụn là các thành phần cơ bản tạo nên sụn, có chứa rất nhiều PG, Fibrin sợi Collagen khác với các tế bào khác.

Các mô sụn luôn sống trong môi trường kỵ khí. Ở tuổi trưởng thành nếu bị phá hủy chúng sẽ không thể thay thế, tuy nhiên trong một số trường hợp suy biến có sự gián phân [11]. Chức năng của sụn khớp là tạo nên sự trơn láng trên bề mặt của khớp, cùng với dịch khớp giúp cho hai bề mặt của khớp không bị cọ sát vào nhau khi vận động, kể cả khi khớp phải chịu lực. Nó còn làm phân tán sự tập trung của các stress, bảo vệ đầu xương khỏi bị tổn thương khi khớp chịu lực.

-6- Màng hoạt dịch là một lớp tế bào biểu mô, lót mặt trong của bao khớp, tới chỗ bao khớp dính vào xương thì lật lên bọc phần đầu xương trong bao khớp tới tận rìa đầu khớp, màng hoạt dịch tiết ra một dịch đặc như lòng trắng trứng gọi là hoạt dịch. Tác dụng của chất này là bôi trơn cho các cấu trúc bên trong ổ khớp và giúp tính bền vững của khớp [16]. Nguyên nhân thoái hóa khớp gối Nguyên nhân thực sự của bệnh THK vẫn chưa được khẳng định, có thể là hậu quả của quá trình chuyển hóa sụn trong đó hoạt động thoái hóa vượt trội hơn hoạt động tổng hợp. Các yếu tố tham gia vào quá trình này là tuổi già, béo phì, di truyền, do chấn thương, thể thao và nghề nghiệp.

Có hai thuyết bệnh học được đề ra và không thể tách rời nhau: - Theo thuyết cơ học: Các yếu tố cơ học được coi là hiện tượng ban đầu của các vết nứt hình sợi. Khi soi dưới kính hiển vi, phát hiện được các vi gãy xương do suy yếu các đám collagen dẫn tới hư hỏng các chất PG. - Thuyết tế bào cho rằng các yếu tố tấn công cơ học tác động trực tiếp lên mặt sụn, đồng thời gây ra sự hoạt hóa và sự giải phóng enzym trong quá trình thoái hóa chất cơ bản dẫn đến phá hủy sụn khớp. Sự biến chất chức năng sụn dẫn đến quá trình tổng hợp sụn khớp bị suy giảm.

Sự mất thăng bằng giữa tổng hợp và thoái hóa sụn khớp kéo theo sự tăng hàm lượng nước, từ đó giảm độ cứng và độ đàn hồi của sụn. Các mảnh vỡ của sụn bị rơi vào trong ổ khớp, kích thích phản ứng viêm của màng hoạt dịch. Các cytokin và các yếu tố viêm bị hoạt hoá làm gia tăng sự mất cân bằng giữa tổng hợp và thoái hoá sụn khớp. Đó chính là nguyên nhân thứ 2 gây ra sự thoái hóa sụn.

Thuyết tế bào còn cho rằng có nhiều yếu tố khác nhau gây tổn thương sụn như: Chất trung gian Interleukin 1(IL1) và yếu tố gây hoại tử khối u (TNF). Chất trung gian IL1 tiết ra từ bạch cầu hạt, có tác dụng ngăn chặn tế bào sụn tổng hợp PG trong chất căn bản sụn [3], [19]. Tế bào sụn giải phóng -7- ra các Enzym Metalloprofease, Collagenasa, proteasa phá hủy PG và mạng collagen dẫn tới sự thay đổi đặc tính sinh hóa của sụn gây hiện tượng fibrin hóa làm vỡ tổ chức sụn, gây tổn thương sụn, mất sụn làm trơ đầu xương dưới sụn thúc đẩy sự tiến triển của bệnh [11], [19].