CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LÝ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO VÀ PHAT TRIEN NGUON NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về nguồn nhân lực Nguồn nhân lực được coi là nguồn lực của con người về các khía cạnh như thê chất, tỉnh thần của con người tạo nên năng lực góp phần vào sự phát triển kinh tế, xã hội của một đất nước. Hay nói cách khác, nguồn nhân lực chính là tiềm năng về lao động của một quốc gia, một địa phương hoặc một ngành một lĩnh vực nào đó trong một thời kỳ nhất định.
Ở Việt Nam hiện nay, khái niệm nguồn nhân lực được sử dụng khá phổ biến và đã được nêu ra khá rõ trong các bài nghiên cứu về nguồn nhân lực.TS Phạm Văn Đức thì: “Nguồn nhân lực của con người chỉ khả năng phẩm chất của lực lượng lao động, đó không chỉ là số lượng và khả năng chuyên môn mà còn cả trình độ văn hóa, thái độ đối với công việc va mong muốn tự hoàn thiện của lực lượng lao động ”” Như định nghĩa trên thì nguồn nhân lực không chỉ nói đến khía cạnh chất và lượng nguồn nhân lực ở thời điểm hiện tại mà còn bao gồm cả việc cung cấp nguồn nhân lực trong những năm tiếp theo.TS Trần Xuân Cầu (2012), ông cho rằng “Nguồn nhân lực là một phạm trù dùng dé chỉ sức mạnh tiềm ấn của dân cư, khả năng huy động tham gia vào qua trình tạo ra của cải vật chất và tỉnh than cho xã hội trong hiện tại cũng như trong tương lai ”. Từ những định nghĩa trên có thể thấy khái niệm nguồn nhân lực đã được trình bày theo hai nghĩa: Về nghĩa rộng, có thé hiểu nguồn nhân lực là sự cung cấp sức lao động cho công việc sản xuất của toàn xã hội và cung cấp nguồn lực con người trong sự phát triển của xã hội. Với nghĩa hẹp, nguồn nhân lực chính là khả năng lao động của toàn xã hội, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội, nguồn nhân lực bao gồm các nhóm dân cư đang trong độ tuổi lao động, có khả năng tham gia va quá trình lao động, sản xuât xã hội, tức là tông thê các yêu tô về 2 thê lực, trí lực, các kỹ năng nghề nghiệp của họ được huy động vào quá trình lao động. “Nguồn nhân lực của tổ chức là toàn bộ người lao động hiện đang làm việc trong tô chức đó.
Đó là nhân tổ tạo ra lợi nhuận cho tổ chức, tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh, giúp tô chức có thể vận hành liên tục và tạo ra sự thành công cho tô chức”. Khái niệm về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Nhằm duy trì và phát triển, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thì hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là không thể không diễn ra trong mỗi công ty. Thông qua hoạt động dao tạo và phát triển nguồn nhân lực, công ty có thể tạo vị thế của mình trong điều kiện kinh doanh cạnh tranh gay gắt. Để nguồn nhân lực trong công ty có thé đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của hoạt động sản xuất kinh doanh thì công tác dao tạo và phát triển nguồn nhân lực cần được tô chức thực hiện có tô chức đưới sự chỉ đạo của các nhà quản lý.
> Một số khái niệm về hoạt động đào tạo nguồn nhân lực như sau: Đào tạo nguồn nhân lực là việc học tập có tô chức, và diễn ra vào những khoảng thời gian được xác định từ trước với mục đích giúp cho nhân viên đang làm việc trong công ty nắm rõ các kiến thức chuyên môn của mình ở công việc họ đang làm, đồng thời cung cấp những kiến thức kĩ năng mà nhân viên chưa nam vững dé có thé làm các công việc mà họ đang làm một cách tốt hơn. Đảo tạo nguồn nhân lực là việc hướng cho nhân viên tập trung vào công việc hiện tai mà nhân viên đó đang thực hiện và chú trọng vao các công việc mang tính cá nhân. Thời gian cho chương trình đào tạo tùy vào từng doanh nghiệp nhưng đều hướng tới khắc phục sự thiếu hụt về kiến thức kĩ năng đang còn tồn tại ở nhân viên trong thời điểm chương trình chưa được tô chức. Theo Nguyễn Ngọc Quân, Nguyễn Vân Điềm (2012), “Đào tao là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện hiện hiệu quả hơn chức năng nhiệm vụ của mình.
Đó là quá trình học tập dé nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động đề thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn. ” Như vậy, hoạt động đào tạo nguồn nhân lực được hiểu là hoạt động giúp nhân viên khắc phục những điểm còn thiếu hụt đồng thời nâng cao kiến thức kỹ năng trong công việc được giao. > Một số các khái niệm về hoạt động phát triển nguồn nhân lực: “Phát triển nguồn nhân lực là quá trình phát triển thé lực, trí lực, khả năng nhận thức và tiếp thu kiến thức tay nghé, tính năng động xã hội và sức sáng tạo của con người, nền văn hóa, truyền thống lich sử. Do đó, phát triển nguồn nhân lực đồng nghĩa với quá trình nâng cao năng lực xã hội và tính năng động xã hội của nguồn nhân lực về mọi mặt: thể lực, nhân cách đồng thời phân bố, sử dụng và phát huy có hiệu quả nhất năng lực đó để phát triển đất nước” (Trích Giáo trình Kinh tế nguồn nhân lực, Trường Đại học Kinh té quéc dan) “Phat trién nguồn nhân lực chính là toàn bộ những hoạt động học tập được tổ chức bởi doanh nghiệp, do doanh nghiệp cung cấp cho người lao động.
Các hoạt động đó có thể được cung cấp trong vài giờ, vài ngày hoặc thậm chí tới vài năm, tùy vào mục tiêu học tập, và nhằm tạo ra sự thay đổi hành vi nghề nghiệp cho người lao động theo hướng đi lên, tức là nhằm nâng cao khả năng và trình độ nghề nghiệp của họ”. Như vậy, hoạt động phát triển nguồn nhân lực được hiéu là tat cả các hoạt động mà doanh nghiệp tổ chức thực hiện trong thời gian nhất định với mục đích tao ra những sự thay đổi tích cực trong các việc làm tại doanh nghiệp của người lao động. Tóm lại, mặc dù một doanh nghiệp, một công ty có thực sự thành công hay không sẽ phụ thuộc và nhiều yếu tô khác nhau nhưng yếu tố nguồn nhân lực vẫn là quan trọng nhất quyết định sự thành công đó của doanh nghiệp. Chính vì thế, để có thể phát huy hết năng lực của nhân viên để phục vụ vào quá trình SXKD của doanh nghiệp thì các công ty, doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm tới tổ chức và quản lý tốt hoạt động đảo tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Vai trò của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Dao tạo và phát triển nguồn nhân lực có vai trò rất quan trọng đối với cả doanh nghiệp và cả nhân viên đang làm việc tại doanh nghiệp đó. > Đối với doanh nghiệp, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực có các vai trò sau đây: Đào tạo và phát triên nguôn nhân lực giúp nhân viên giảm các thói quen chưa tôt trong làm việc, cải thiện thái độ và các hành vi trong công việc, tạo môi trường trong doanh nghiệp tốt hơn. Điều này là điều kiện để nhân viên có thể 4 phát triển khả năng làm việc của mình và nâng cao danh tiếng của doanh nghiệp trên thương trường. Việc đào tạo và phát triển một hệ thống nhân lực chất lượng cao giúp giảm thời gian học tập và quản lý nhân sự.
Trong bối cảnh như hiện nay, khi mà các doanh nghiệp có sự cạnh tranh cao thì hoạt động đào tạo là cách tốt nhất dé giúp nhân viên có thé nam chắc các kiến thức kỹ năng trong thời gian ngắn. Hon nữa, sau khi tham gia khóa đảo tạo, nhân viên nam chắc các kiến thức ki năng thì họ có thê tự mình làm việc, người quản lý không tốn quá nhiều thời gian cho quá trình giám sát làm việc, điều này giúp người quan lý trong doanh nghiệp có thé dành thời gian để làm những nhiệm vụ khác. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giúp cho doanh nghiệp có thể chủ động với những thay đôi đột ngột từ thị trường. Dao tạo giúp hiệu quả trong việc thực hiện công việc được tăng cao, va giúp cho nhân viên làm việc một cách nhanh chóng và chính xác hơn, nâng cao chất lượng phục vụ đến với khách hàng.
Các chương trình đào tạo mà công ty tô chức giúp nhân viên có niềm tin rằng doanh nghiệp mà họ đang làm việc vẫn đang trên đà phát triển từ đó mà cống hiến hết minh góp phần vào thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp. Việc tổ chức các chương trình đào tạo giúp kích thích sự yêu thích công việc của các thành viên trong công ty, làm tăng sự ôn định nhân sự ở các vị trí vì hạn chế được việc xin nghỉ việc của nhân viên trong công ty. > Đối với nhân viên được tham gia dao tao, vai trò của đào tạo và phát triển đối với nhân viên đó như sau: Việc được tham gia các lớp đào tạo thuộc chương trình đào tạo do doanh nghiệp tổ chức giúp nhân viên thêm yêu thích công việc hiện tại, khiến cho họ cảm thấy công việc họ đang làm thú vị và hấp dẫn hơn đồng thời đáp ứng được nhu cầu học hỏi của nhân viên trong doanh nghiệp. Sau khi tham gia chương trình dao tạo của công ty, nhân viên sẽ được cung cấp các kiến thức kĩ năng chuyên môn giúp tăng giá trị của cá nhân nhân viên đôi với công ty.
Việc được đào tạo giúp cho nhân viên có thái độ tích cực hơn trong công việc và có động lực hơn trong công việc. Nắm chắc được kiến thức và kĩ năng giúp nhân viên tự tin hơn khi giao tiếp với khách hàng của công ty. Chính những điều ké trên đã giúp nhân viên có thể vượt qua những áp lực trong công việc, góp phần tạo nên môi trường làm việc tích cực. Hơn nữa, khi được tham gia chương trình đào tạo mà doanh nghiệp tô chức, nhân viên sẽ nhận thấy được sự quan tâm của doanh nghiệp đối với họ.
Đây được xem như một động lực dé nhân viên gan bó với công ty lâu dai. Nội dung đào tạo và phát triển nguôn nhân lực 1. Nghiên cứu và dự báo môi trường Việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực luôn gắn liền với nhu cầu của doanh nghiệp ở mỗi thời kỳ nhất định.