Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành du lịch Việt Nam sau giai đoạn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch COVID-19 đã ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ trong năm 2022. Trong 8 tháng đầu năm 2022, tổng lượng khách du lịch nội địa của cả nước ước đạt 79,8 triệu lượt (vượt 19,8 triệu lượt so với mục tiêu cả năm), trong đó riêng tháng 8/2022 đạt khoảng 8 triệu lượt khách (5,3 triệu lượt có lưu trú). Bối cảnh thị trường nội địa tăng trưởng và thị trường quốc tế dần mở cửa trở lại đã thúc đẩy các doanh nghiệp lữ hành tái khởi động hoạt động kinh doanh sau thời gian dài ngưng trệ.

Công ty Cổ phần Du lịch và Dịch vụ Hòn Gai (Hongaitours) là một trong những doanh nghiệp duy trì được hoạt động xuyên suốt đại dịch mà không phải giải thể chi nhánh. Tuy nhiên, đơn vị phải đối mặt với nhiều biến động như biến động nhân sự, thay đổi địa điểm trụ sở và suy giảm nguồn khách. Trong quá trình thực tập tại Phòng Kinh doanh Nội địa, tác giả nhận thấy công tác marketing của công ty còn bộc lộ nhiều hạn chế: hoạt động truyền thông chưa đồng bộ, độ nhận diện thương hiệu trên không gian mạng còn thấp, fanpage Facebook và các chiến dịch quảng cáo trực tuyến chưa được khai thác tương xứng với năng lực thực tế. Do đó, việc nghiên cứu hoàn thiện các chính sách marketing là yêu cầu cấp thiết nhằm giúp doanh nghiệp củng cố vị thế và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm:

  1. Hệ thống hóa và phân tích điều kiện hoạt động kinh doanh, mô hình tổ chức cùng năng lực nội tại của Công ty Cổ phần Du lịch và Dịch vụ Hòn Gai.
  2. Đánh giá thực trạng triển khai các chính sách marketing (sản phẩm, giá, phân phối, xúc tiến, con người, cơ sở vật chất) tại doanh nghiệp trong giai đoạn phục hồi sau dịch.
  3. Đề xuất hệ thống giải pháp cụ thể, có tính khả thi nhằm hoàn thiện các chính sách marketing hỗn hợp, nâng cao hiệu quả kinh doanh cho công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Các chính sách và hoạt động marketing hỗn hợp tại Công ty Cổ phần Du lịch và Dịch vụ Hòn Gai.
  • Phạm vi thời gian: Số liệu và hoạt động thực tế thu thập từ ngày 27/08/2022 đến ngày 25/10/2022, kết hợp dữ liệu tài chính - nhân sự giai đoạn 2017–2021.
  • Phạm vi không gian: Khảo sát và phân tích tại toàn bộ các phòng ban chức năng của trụ sở chính Công ty Cổ phần Du lịch và Dịch vụ Hòn Gai (55 Trần Khát Chân, phường Thanh Nhàn, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đề tài vận dụng khung lý thuyết về marketing hỗn hợp (Marketing Mix) trong lĩnh vực dịch vụ du lịch và lữ hành. Các chính sách được tập trung xem xét bao gồm: chính sách sản phẩm (Product), chính sách giá (Price), chính sách xúc tiến hỗn hợp (Promotion), chính sách phân phối (Place), cùng hai yếu tố đặc thù của marketing dịch vụ là con người (People) và cơ sở vật chất/phương tiện hữu hình (Physical Evidence).

Tác giả kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

  • Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa và trích xuất thông tin từ các công trình nghiên cứu đã công bố, sách báo chuyên ngành du lịch, các văn bản quy phạm, bài báo chính thống và hệ thống báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo nhân sự, danh mục cơ sở vật chất của Hongaitours qua các năm.
  • Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Quan sát trực tiếp tại cơ sở thực tập (Phòng Kinh doanh Nội địa), tổng hợp ý kiến đánh giá từ nhân viên các phòng ban và tham gia trực tiếp vào quy trình tư vấn, xử lý booking tour.
  • Phương pháp xử lý dữ liệu: Lọc, mã hóa và tổng hợp dữ liệu định lượng, thống kê tài chính và cơ cấu nhân sự bằng phần mềm Microsoft Excel để lập các bảng biểu phân tích.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu về cơ sở thực tập - Công ty Cổ phần Du lịch và Dịch vụ Hòn Gai

Chương 1 cung cấp bức tranh toàn diện về lịch sử hình thành, tư cách pháp nhân, cơ cấu quản lý và các nguồn lực kinh doanh của Hongaitours:

  • Thông tin doanh nghiệp: Thành lập ngày 15/01/2004 theo Giấy chứng nhận Đăng ký kinh doanh số 0101469479 do Sở Kế hoạch và Đầu tư TP. Hà Nội cấp. Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc là ông Đỗ Xuân Ngoạn (sinh năm 1972, quê Thanh Hóa). Vốn điều lệ ban đầu là 9,9 tỷ đồng do 3 cổ đông góp vốn: Đỗ Xuân Ngoạn (48%), Đỗ Xuân Nguyên (33%) và Nông Thị Bích Liên (19%). Ngày 15/01/2020, doanh nghiệp thành lập công ty con là Công ty TNHH Du lịch Apec (Apec Travel) với vốn điều lệ 900 triệu đồng. Trụ sở công ty chuyển từ số 308 Trần Khát Chân về số 55 Trần Khát Chân vào ngày 02/12/2021.
  • Cơ cấu tổ chức: Quy mô nhân sự gần 50 người, vận hành theo mô hình chức năng chuyên môn hóa cao gồm: Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc, Phòng Inbound, Phòng Outbound, Phòng Nội địa, Phòng Kế toán, Phòng Hành chính & Nhân sự và Phòng Vé máy bay & Ô tô.
  • Thành tích và thứ hạng: Năm 2017, doanh nghiệp được Hiệp hội Du lịch Việt Nam (VITA) vinh danh là một trong những Công ty Du lịch tiêu biểu nhất Việt Nam và Doanh nghiệp đón nhiều khách Trung Quốc nhất. Công ty nhận Bằng khen của UBND tỉnh Nghệ An (2015), UBND tỉnh Quảng Ninh (2020), Giấy khen của Sở VHTTDL Hà Nội (2013) và tích cực đóng góp cho Quỹ bảo trợ trẻ em Hà Nội (2015, 2016).
  • Điều kiện kinh doanh:
    • Nhân lực: Thống kê năm 2017 ghi nhận 38 nhân sự chính thức (13 nam, 25 nữ), hầu hết có trình độ cao đẳng, đại học, có khả năng ngoại ngữ (tiếng Anh, Trung, Nhật, Pháp).
    • Tài chính: Giao dịch qua các tài khoản ngân hàng lớn (Vietcombank, Vietinbank, SHB). Doanh thu năm 2018 đạt 54,618 tỷ đồng; giai đoạn 2020–2021 sụt giảm mạnh do tác động của các đợt giãn cách xã hội và đóng cửa du lịch quốc tế.
    • Cơ sở vật chất: Trụ sở tòa nhà 5 tầng tại 55 Trần Khát Chân; hệ thống mạng LAN nội bộ phân quyền theo phòng ban; trang bị máy tính bàn, điện thoại bàn riêng cho từng chuyên viên kinh doanh; đội xe ô tô phục vụ tuyến vận chuyển Hà Nội – Nam Ninh (tần suất 3 chuyến/ngày trước dịch).
Chỉ tiêu Đặc điểm / Giá trị ghi nhận
Tên giao dịch Công ty Cổ phần Du lịch và Dịch vụ Hòn Gai (Hongaitours)
Năm thành lập 2004
Vốn điều lệ 9.900.000.000 VNĐ
Doanh nghiệp trực thuộc Công ty TNHH Du lịch Apec (Vốn: 900.000.000 VNĐ)
Cơ cấu cổ đông Đỗ Xuân Ngoạn (48%), Đỗ Xuân Nguyên (33%), Nông Thị Bích Liên (19%)
Quy mô nhân sự Gần 50 nhân viên
Địa chỉ trụ sở hiện tại Số 55 Trần Khát Chân, P. Thanh Nhàn, Q. Hai Bà Trưng, Hà Nội

Chương 2: Hiện trạng hoạt động Marketing tại Công ty Cổ phần Du lịch và Dịch vụ Hòn Gai

Chương này đi sâu phân tích việc thực thi các chính sách marketing tại doanh nghiệp:

  • Tổ chức bộ phận Marketing: Công ty chưa thành lập phòng marketing độc lập. Các quyết định về ngân sách quảng cáo, nghiên cứu thị trường và định hướng sản phẩm do Ban Giám đốc trực tiếp chỉ đạo; nhân viên các phòng kinh doanh kiêm nhiệm thực thi. Điều này giúp tiết kiệm chi phí quản lý nhưng tạo áp lực lớn lên cấp lãnh đạo trong mùa cao điểm và làm giảm tính chuyên sâu của các chiến dịch dài hạn.
  • Chính sách sản phẩm:
    • Khai thác đa dạng danh mục: tour Inbound, Outbound (Hàn Quốc, Thái Lan, Châu Âu 3–5 nước, Bali...), tour Nội địa (Hà Giang, Ba Bể - Bản Giốc, Đà Lạt...), vé máy bay và cho thuê xe du lịch 29 chỗ.
    • Sản phẩm khách đoàn được tùy biến linh hoạt theo yêu cầu (chất lượng khách sạn 2–3 sao, thiết kế Gala Dinner). Tuy nhiên, các chương trình tour ghép lẻ còn mang tính đại trà, giống tới 90% sản phẩm của các đối thủ khác trên thị trường, thiếu điểm nhấn khác biệt.
  • Chính sách giá:
    • Áp dụng linh hoạt chiến lược định giá thâm nhập, định giá theo gói (combo phòng khách sạn kèm ăn sáng/bể bơi) và điều chỉnh giá theo tính mùa vụ (mùa cao điểm tăng giá, mùa thấp điểm giảm giá hoặc chiết khấu cho đoàn đông).
    • Giá tour của Hongaitours thường thấp hơn các đơn vị lớn như Vietravel, Hanoitourist. Đối với tour ghép, công ty áp dụng giá thu về cố định cho cộng tác viên/đại lý và trích hoa hồng từ 300.000 – 500.000 VNĐ/khách (ví dụ: tour Đồng Văn – Hà Giang 3N2Đ giá 3.599.000 VNĐ). Mặc dù giá bán ra cạnh tranh nhưng chi phí đầu vào tương đối cao khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp.
  • Chính sách xúc tiến:
    • Quảng cáo: Sử dụng Fanpage Facebook nhưng tần suất đăng bài không đều đặn, nội dung đơn điệu, lượt tương tác thấp; chưa đẩy mạnh quảng cáo Google Ads.
    • Quan hệ công chúng (PR): Hoạt động từ thiện và trách nhiệm xã hội rất tích cực (ủng hộ đồng bào lũ lụt miền Trung, Quỹ bảo trợ trẻ em) nhưng chưa được truyền thông rộng rãi trên báo chí hay mạng xã hội.
    • Marketing trực tiếp & Công nghệ: Bán hàng chủ yếu qua điện thoại bàn, thư, Zalo; duy trì hệ thống mạng nội bộ ổn định.
  • Chính sách phân phối: Kết hợp kênh trực tiếp (bán cho khách đoàn doanh nghiệp, cơ quan nhà nước) và kênh gián tiếp (hệ thống đại lý cấp 1, cấp 2, cộng tác viên và liên minh bán tour ghép Grouptour).
  • Chính sách con người và cơ sở vật chất: Tuyển dụng nhân sự có chuyên môn du lịch và ngoại ngữ, duy trì chế độ lương tháng 13, thưởng lễ tết và hoa hồng bán tour; văn phòng làm việc khang trang, trang bị đầy đủ máy in, máy tính, line điện thoại riêng.
Chính sách Marketing Thực trạng triển khai tại Hongaitours Hạn chế tồn tại
Sản phẩm (Product) Đa dạng tour trọn gói nội địa/quốc tế; tùy biến tốt cho khách đoàn. Tour ghép lẻ trùng lặp ~90% so với thị trường; thiếu sản phẩm mới hoàn toàn.
Giá (Price) Mức giá cạnh tranh, thấp hơn đối thủ lớn; áp dụng hoa hồng đại lý rõ ràng. Giá đầu vào chưa tối ưu; ít chương trình định giá phân biệt rõ rệt theo phân khúc.
Xúc tiến (Promotion) Tích cực làm từ thiện/PR xã hội; bán hàng trực tiếp qua Zalo/điện thoại. Fanpage tương tác kém; website không cập nhật lịch khởi hành; chưa khai thác TikTok.
Phân phối (Place) Phối hợp kênh trực tiếp (khách cơ quan) và trung gian (Liên minh Grouptour). Đặt tour trực tuyến trên website chưa đồng bộ; dữ liệu tour quốc tế bị trống.
Con người (People) Nhân viên có kỹ năng, ngoại ngữ tốt; chế độ đãi ngộ đầy đủ, đoàn kết. Chưa có nhân sự marketing chuyên trách; đào tạo kỹ năng số còn hạn chế.
Cơ sở vật chất (Physical) Tòa nhà 5 tầng, mạng LAN nội bộ phân quyền, trang thiết bị văn phòng đầy đủ. Nền tảng số (website, form khảo sát ý kiến) chưa được hiện đại hóa.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện các chính sách Marketing tại doanh nghiệp Cổ phần Du lịch và Dịch vụ Hòn Gai

Dựa trên các phân tích thực trạng, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp hoàn thiện marketing hỗn hợp:

  1. Giải pháp về chính sách sản phẩm:
    • Đẩy mạnh nghiên cứu thị trường nhằm phát hiện nhu cầu mới của du khách sau dịch.
    • Phát triển dòng sản phẩm tour ghép khác biệt: kéo dài thời gian lưu trú tại điểm đến nhưng giữ nguyên số lượng danh lam thắng cảnh để giảm tính vội vàng, tăng thời gian tự do trải nghiệm cho du khách.
    • Xây dựng nền tảng/ứng dụng lấy ý kiến phản hồi trực tuyến ẩn danh sau chuyến đi thay cho phiếu khảo sát giấy truyền thống, giúp thu thập đánh giá khách quan khi không có mặt hướng dẫn viên.
  2. Giải pháp về chính sách giá:
    • Thực hiện chính sách định giá phân biệt rõ nét theo chất lượng dịch vụ (phân tách dòng tour tiết kiệm dùng khách sạn 2 sao và dòng tour cao cấp 4–5 sao).
    • Bổ sung các chính sách giảm giá định kỳ vào đầu tháng hoặc ưu đãi dành riêng cho tệp khách hàng thân thiết.
    • Minh bạch hóa biểu giá dịch vụ trên website chính thức để khách hàng dễ dàng tra cứu và so sánh.
  3. Giải pháp về chính sách xúc tiến:
    • Chuẩn hóa hoạt động truyền thông số: thiết lập timeline đăng bài cụ thể trên Fanpage Facebook, phân công nhân sự chịu trách nhiệm nội dung.
    • Nâng cấp giao diện website công ty (hongaitours), sửa chữa các lỗi hiển thị và bổ sung thông tin tour.
    • Thâm nhập nền tảng TikTok bằng các video ngắn ghi lại trải nghiệm thực tế của khách hàng và hoạt động thường nhật của nhân viên nhằm xây dựng hình ảnh thương hiệu gần gũi.
    • Đẩy mạnh công tác PR: công khai các hoạt động tài trợ, từ thiện lên cổng thông tin và báo chí; duy trì tham gia Hội chợ Du lịch Quốc tế VITM thường niên.
  4. Giải pháp về chính sách phân phối:
    • Ứng dụng công nghệ thông tin vào kênh phân phối: hoàn thiện tính năng cập nhật lịch khởi hành tự động trên website, khắc phục tình trạng mục "Lịch khởi hành tour quốc tế" bị trống dữ liệu.
    • Mở rộng quan hệ hợp tác B2B độc quyền với các doanh nghiệp thuộc ngành nghề khác (bất động sản, thực phẩm...).
  5. Giải pháp về chính sách con người:
    • Tiếp tục duy trì môi trường làm việc gắn kết, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ 4.0 và chuyển đổi số cho đội ngũ kinh doanh.

Kết quả và đóng góp

  • Hệ thống hóa toàn diện thông tin doanh nghiệp: Cung cấp chi tiết các dữ liệu lịch sử, cơ cấu vốn (9,9 tỷ đồng), sơ đồ tổ chức, danh sách 38 nhân sự năm 2017 và cơ cấu tài sản/cơ sở vật chất của Hongaitours.
  • Làm rõ thực trạng marketing thực tế: Chỉ ra mô hình quản lý marketing kiêm nhiệm bởi Ban Giám đốc tại một công ty lữ hành quy mô vừa, phân tích chi tiết ưu điểm về định giá cạnh tranh và nhược điểm trong khâu truyền thông trực tuyến.
  • Đề xuất giải pháp có tính ứng dụng cao: Hệ thống giải pháp bám sát vào những thiếu sót thực tế của công ty (lỗi giao diện web, sự thiếu hụt kênh TikTok, sự trùng lặp của tour ghép Hà Giang), giúp doanh nghiệp có định hướng cải thiện cụ thể trong giai đoạn bình thường mới.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Đề tài được thực hiện trong thời gian thực tập 2 tháng (27/8/2022 - 25/10/2022) nên các dữ liệu sơ cấp chủ yếu dựa trên quan sát và phỏng vấn nội bộ tại trụ sở Hà Nội; chưa triển khai được các cuộc khảo sát định lượng quy mô lớn trên toàn bộ tệp khách hàng của công ty.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát mức độ hài lòng của khách hàng đối với từng dòng tour cụ thể; xây dựng mô hình định lượng đo lường tỷ suất hoàn vốn đầu tư (ROI) khi thành lập phòng marketing độc lập và triển khai các chiến dịch quảng cáo số chuyên sâu.

Giá trị tham khảo

Báo cáo là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên chuyên ngành Quản trị Dịch vụ Du lịch và Lữ hành, Marketing Dịch vụ: Tham khảo cấu trúc một báo cáo thực tập tốt nghiệp chuẩn mực, cách phân tích marketing hỗn hợp (7P/4P) gắn liền với thực tế doanh nghiệp lữ hành.
  • Ban Lãnh đạo và Chuyên viên Kinh doanh Công ty Hongaitours: Sử dụng làm căn cứ rà soát lại các điểm nghẽn trong công tác truyền thông, quản trị website và phân phối tour sau đại dịch.
  • Các doanh nghiệp lữ hành vừa và nhỏ: Tham khảo mô hình phân phối liên minh tour ghép và các giải pháp tối ưu hóa ngân sách xúc tiến trong điều kiện chưa có phòng marketing chuyên trách.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu sở hữu và vốn điều lệ của Công ty Cổ phần Du lịch và Dịch vụ Hòn Gai được phân chia như thế nào? Doanh nghiệp có vốn điều lệ 9,9 tỷ đồng, thuộc sở hữu của 3 cổ đông chính: ông Đỗ Xuân Ngoạn nắm giữ 48% (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc), ông Đỗ Xuân Nguyên nắm giữ 33% (Phó Tổng Giám đốc) và bà Nông Thị Bích Liên nắm giữ 19% cổ phần. Ngoài ra công ty sở hữu công ty con là Apec Travel với vốn điều lệ 900 triệu đồng.

2. Điểm hạn chế lớn nhất trong bộ máy nhân sự phụ trách marketing tại Hongaitours là gì? Doanh nghiệp chưa có phòng hoặc bộ phận marketing độc lập. Mọi công tác xây dựng chính sách, phân bổ ngân sách quảng cáo và nghiên cứu thị trường đều do Ban Giám đốc trực tiếp chỉ đạo và nhân viên kinh doanh thực hiện kiêm nhiệm, gây quá tải cho lãnh đạo vào mùa cao điểm và thiếu các chiến dịch dài hạn mang tính chuyên môn sâu.

3. Vì sao chính sách giá của Hongaitours được đánh giá là có lợi thế cạnh tranh so với các đối thủ lớn? Hongaitours áp dụng chính sách giá thâm nhập và gói combo, cung cấp các chương trình tour trọn gói với mức giá rẻ hơn so với các thương hiệu lớn như Vietravel hay Hanoitourist (ví dụ tour Châu Âu 3 nước liên kết có mức giá đối tác 62,9 triệu đồng so với mức gần 100 triệu đồng của đối thủ), đồng thời có chính sách trích hoa hồng hấp dẫn từ 300.000 – 500.000 VNĐ/khách cho đại lý và cộng tác viên.

4. Khóa luận chỉ ra những điểm yếu cụ thể nào trên các kênh truyền thông số của công ty? Kênh Fanpage Facebook có tần suất đăng bài thất thường, lượng tương tác thấp; trang web chính thức của công ty không được cập nhật giá tour đầy đủ và để trống mục lịch khởi hành tour quốc tế; doanh nghiệp chưa khai thác các nền tảng video ngắn như TikTok và chưa truyền thông hiệu quả các hoạt động từ thiện, giải thưởng đạt được.

Kết luận

Báo cáo tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Quỳnh Trâm đã phản ánh chân thực thực trạng hoạt động kinh doanh và các chính sách marketing của Công ty Cổ phần Du lịch và Dịch vụ Hòn Gai trong giai đoạn phục hồi sau COVID-19. Công trình làm rõ ưu thế về năng lực tổ chức tour đoàn, chính sách giá cạnh tranh, văn hóa doanh nghiệp đoàn kết, đồng thời chỉ ra điểm nghẽn trong hoạt động truyền thông số và sự thiếu vắng bộ phận marketing chuyên trách. Các giải pháp đề xuất về đa dạng hóa sản phẩm, định giá phân biệt và chuẩn hóa kênh quảng bá trực tuyến mang giá trị thực tiễn cao, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả marketing và mở rộng thị phần lữ hành.