Luận án tiến sĩ kinh tế hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp xây dựng thuộc tổng công ty sông đà

Luận án tiến sĩ kinh tế nghiên cứu hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại doanh nghiệp xây dựng thuộc Tổng công ty Sông Đà, đề xuất mô hình kế toán quản trị.

• Tác giả: Trần Thị Tuyết
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp xây dựng thuộc Tổng công ty Sông Đà
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổ chức kế toán trong doanh nghiệp xây dựng

Tổ chức công tác kế toán (TCCTKT) là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo hoạt động hiệu quả của doanh nghiệp xây dựng, đặc biệt là tại Tổng công ty Sông Đà. Các doanh nghiệp xây dựng thường phải đối mặt với những thách thức như quản lý tài chính phức tạp và yêu cầu tuân thủ các quy định pháp lý nghiêm ngặt. Việc tổ chức kế toán không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì sự minh bạch trong tài chính mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và ra quyết định. Theo nghiên cứu, việc cải thiện quy trình kế toán sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng cung cấp thông tin chính xác và kịp thời cho các nhà quản lý và nhà đầu tư. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt trong ngành xây dựng hiện nay. "TCCTKT một cách hiệu quả sẽ có ảnh hưởng tích cực đối với sự phát triển của thị trường".

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp xây dựng

Doanh nghiệp xây dựng thường hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, điều này dẫn đến sự phức tạp trong việc tổ chức công tác kế toán. Mỗi công ty con có thể có những yêu cầu và quy trình kế toán riêng biệt, do đó, việc xây dựng một hệ thống kế toán thống nhất cho toàn bộ tập đoàn là rất cần thiết. Hệ thống này không chỉ giúp cải thiện quy trình kế toán mà còn tăng cường khả năng kiểm soát tài chính, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động. "Tổ chức công tác kế toán có ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của các DN".

1.2. Các vấn đề trong tổ chức công tác kế toán

Mặc dù Tổng công ty Sông Đà đã có nhiều nỗ lực trong việc tổ chức công tác kế toán, nhưng vẫn còn nhiều bất cập cần khắc phục. Nhiều doanh nghiệp thành viên chưa tuân thủ tốt các quy định chung về kế toán và chưa đáp ứng được yêu cầu quản trị. Việc thiếu hụt thông tin kịp thời và chính xác có thể dẫn đến quyết định sai lầm trong quản lý tài chính. Do đó, việc cải thiện quy trình kế toán là rất cần thiết để đảm bảo rằng thông tin tài chính được cung cấp một cách đầy đủ và chính xác cho các nhà quản lý và cổ đông. "Thông tin trở thành một nguồn lực quan trọng đối với các DN".

II. Cải thiện quy trình kế toán tại Tổng công ty Sông Đà

Cải thiện quy trình kế toán là một trong những nhiệm vụ quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của Tổng công ty Sông Đà. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong kế toán sẽ giúp tự động hóa nhiều quy trình, từ đó giảm thiểu thời gian và chi phí. Hệ thống kế toán hiện đại không chỉ giúp doanh nghiệp quản lý tài chính tốt hơn mà còn cung cấp thông tin chính xác cho việc ra quyết định. "Hệ thống thông tin kế toán phải là tập hợp rất nhiều thành phần có liên quan với nhau". Đồng thời, việc đào tạo nhân viên kế toán cũng cần được chú trọng để nâng cao chất lượng công tác kế toán.

2.1. Ứng dụng công nghệ thông tin

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện tổ chức kế toán. Việc áp dụng phần mềm kế toán hiện đại sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng tự động hóa quy trình thu thập và xử lý thông tin. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu sai sót mà còn tăng cường khả năng truy xuất và phân tích dữ liệu tài chính. "Tổ chức hệ thống tin kế toán hợp lý và khoa học sẽ tạo điều kiện cung cấp thông tin kế toán một cách đầy đủ và kịp thời".

2.2. Đào tạo nhân viên kế toán

Đào tạo nhân viên kế toán là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác kế toán. Nhân viên kế toán cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc một cách hiệu quả. Việc tổ chức các khóa đào tạo định kỳ sẽ giúp nhân viên cập nhật kiến thức mới và cải thiện kỹ năng làm việc. "Đào tạo nhân viên kế toán là một trong những yếu tố quyết định đến chất lượng công tác kế toán".

III. Đánh giá hiệu quả tổ chức kế toán

Đánh giá hiệu quả tổ chức kế toán là bước quan trọng để xác định những cải tiến cần thiết trong quy trình kế toán. Việc đánh giá này không chỉ dựa vào các chỉ số tài chính mà còn phải xem xét đến sự hài lòng của các bên liên quan, bao gồm nhà quản lý và cổ đông. Các chỉ số như thời gian lập báo cáo tài chính, độ chính xác của thông tin tài chính và sự nhanh chóng trong việc cung cấp thông tin sẽ là những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả tổ chức kế toán. "Kế toán dưới góc độ một hệ thống thông tin phải là tập hợp rất nhiều thành phần có liên quan".

3.1. Chỉ số đánh giá hiệu quả

Các chỉ số đánh giá hiệu quả tổ chức kế toán cần phải được xác định rõ ràng để có thể theo dõi và cải tiến quy trình. Những chỉ số này có thể bao gồm thời gian hoàn thành báo cáo tài chính, độ chính xác của số liệu và sự hài lòng của các bên liên quan. Việc theo dõi các chỉ số này sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện các vấn đề trong tổ chức kế toán và từ đó đưa ra các giải pháp kịp thời. "Thông tin thực sự có ích, giúp TCT phát triển tốt trong điều kiện thực hiện chủ trương tái cơ cấu".

3.2. Phân tích kết quả đánh giá

Phân tích kết quả đánh giá sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện được những điểm mạnh và điểm yếu trong tổ chức kế toán. Những kết quả này sẽ là cơ sở để xây dựng các kế hoạch cải tiến trong tương lai. Việc thực hiện phân tích định kỳ sẽ giúp doanh nghiệp duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác kế toán. "Việc tập hợp một số lượng lớn các DN thành viên với cơ cấu tổ chức phức tạp đòi hỏi công tác kế toán phải được tổ chức khoa học, hợp lý trên toàn hệ thống".

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Trên cơ sở lý luận chung, Luận án nghiên cứu, phân tích tổng hợp và đánh giá thực tiễn TCCTKT tại các DN xây dựng thuộc TCT Sông Đà cũng như phân tích được các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế dẫn tới thực trạng như vậy. Tất cả nội dung này được sử dụng làm cơ sở đề ra các giải pháp hoàn thiện. Mục tiêu này được giải quyết ở chương 2. Trên cơ sở của lý luận đã hệ thống và thực trạng đã phân tích, Luận án nghiên cứu và đề xuất các phương hướng, giải pháp để hoàn thiện TCCTKT tại các DN xây dựng thuộc TCT Sông Đà đặt trong bối cảnh tái cơ cấu DN.

Mục tiêu này được giải quyết ở chương 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu trong luận án Đối tượng nghiên cứu của đề tài là TCCTKT tại các DN xây dựng thuộc Tổng công ty Sông Đà. Cụ thể, nghiên cứu lý luận chung về TCCTKT tại các DN xây dựng hoạt động theo mô hình CTM-CTC dưới góc độ KTTC, đặc biệt là nhằm phục vụ lập, trình bày BCTCHN và một số nội dung KTQT.

Qua đó, tác giả sẽ đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện TCCTKT tại các DN xây dựng thuộc TCT Sông Đà. Phạm vi nghiên cứu của luận án Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, Luận án tập trung nghiên cứu TCCTKT tại CTM-TCT Sông Đà và các công ty xây dựng thành viên thuộc TCT Sông Đà bao gồm các công ty con cấp 1, công ty con cấp 2 và công ty liên kết với công ty mẹ. Về thời gian: Số liệu khảo sát thực tế trong các đơn vị nghiên cứu các năm từ 2015 đến 2019. Phương pháp nghiên cứu 5.

Phương pháp luận chung Luận án sử dụng tổng hợp các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, nghiên cứu các sự vật và hiện tượng trong mối quan hệ biện chứng với nhau. Từ thực tiễn khái quát thành lý luận; từ lý luận soi xét, chỉ đạo thực tiễn và lấy thực tiễn để kiểm tra lý luận. Phương pháp kỹ thuật Trong quá trình thực hiện luận án, NCS sử dụng tổng hợp các phương pháp phân tích, thống kê, so sánh, tổng hợp thông tin là cơ sở đưa ra các nhận định, đánh giá thực trạng và tìm nguyên nhân hạn chế của thực trạng về TCCTKT tại các TCT Sông Đà và các DN xây dựng thành viên thuộc TCT Sông Đà. NCS sử dụng phương pháp định tính trong nghiên cứu các vấn đề thực tiễn.

v Phương pháp thu thập thông tin NCS sử dụng bảng hỏi để khảo sát, điều tra, thống kê thu thập số liệu, thông tin qua các phòng kế toán của các DN và các nhà quản trị DN đang làm việc tại TCT Sông Đà và các DN thành viên. - Đối với phòng kế toán của TCT Sông Đà và các DN thành viên, NCS gửi câu hỏi khảo sát qua email, hoặc qua đường Bưu điện và phỏng vấn trực tiếp về thực trạng TCCTKT tại các DN này, bao gồm: Tổ chức thực hiện, vận dụng các chính sách kinh tế tài chính và kế toán hiện hành; Tổ chức bộ máy kế toán; Tổ chức thu nhận thông tin kế toán; Tổ chức xử lý và hệ thống hóa thông tin kế toán; Tổ chức cung cấp thông tin kế toán; Tổ chức công tác kiểm tra kế toán. - Đối với các nhà quản trị DN, Ban giám đốc các DN thành viên và các lãnh đạo TCT Sông Đà. Việc gửi phiếu câu hỏi khảo sát được thực hiện qua email hoặc qua bưu điện hoặc phỏng vấn trực tiếp với mục đích tìm hiểu các thông tin liên quan đến đặc điểm, hình thức tổ chức sản xuất, mô hình hình tổ chức, phân cấp quản lý và mối quan hệ giữa TCT với các DN thành viên; Trình độ đào tạo và mức độ hiểu biết về kế toán, công tác kế toán tài chính của lãnh đạo; Cách thức sử dụng thông tin từ các bộ phận của DN trong quá trình ra quyết định kinh doanh.

Tuy nhiên, tại TCT Sông Đà, mỗi DN thành viên có nhiều chi nhánh hoạt động trên phạm vi cả nước và cả nước ngoài, do vậy việc tiếp cận trực tiếp hết các DN và chi nhánh không phải dễ dàng. v Phương pháp thu thập dữ liệu Dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu thu thập được từ nội bộ các DN thuộc TCT Sông Đà (số liệu được lấy từ các phòng, ban, các bộ phận và các chi nhánh) và dữ liệu được thu 17 thập về các công trình nghiên cứu ở trong, ngoài nước từ sách, báo, tạp chí…; các văn bản của Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng,… các báo cáo tổng kết, báo cáo tình hình hoạt động của ngành xây dựng nói chung. Ngoài ra, dữ liệu thứ cấp còn được NCS thu thập thông qua các trang tin điện tử của TCT Sông Đà và các DN thành viên. Dữ liệu sơ cấp: Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra, khảo sát, trao đổi thực tế, phỏng vấn sâu và nghiên cứu điển hình.

Để bao quát thông tin về các DN, NCS kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp thông qua phiếu điều tra. - Gửi phiếu điều tra: NCS thiết kế các bảng hỏi gửi đến các cán bộ kế toán và các nhà lãnh đạo DN. Các câu hỏi xoay quanh các nội dung của TCCTKT trong DN và đánh giá của các cấp lãnh đạo DN về các nội dung của TCCTKT. Danh sách các DN, chi nhánh khảo sát được trình bày trong Phụ lục số 1.

Phiếu khảo sát được thiết kế thành hai mẫu như sau: - Mẫu 1 (Phụ lục 1.2a): Phiếu điều tra khảo sát dành cho bộ phận kế toán của các đơn vị, NCS gửi 60 phiếu tới các bộ phận kế toán của các đơn vị (gồm bộ phận kế toán tại TCT và 35 đơn vị thành viên). Thông thường mỗi đơn vị gửi 1 phiếu trực tiếp cho kế toán trưởng hoặc phụ trách phòng kế toán - người chịu trách nhiệm chính trong việc TCCTKT của DN và 1 nhân viên trong phòng kế toán. Kết quả thu về được 52 phiếu hợp lệ (chiếm 86,67%). - Mẫu 2 (Phụ lục 1.2b): Phiếu điều tra khảo sát dành cho lãnh đạo của TCT và các DN thành viên.

Khảo sát được gửi cho các nhà lãnh đạo DN để khảo sát về mức độ phân cấp quản lý, mức độ đáp ứng thông tin. NCS gửi 35 phiếu khảo sát tới các ban lãnh đạo của các DN thành viên và TCT. Mỗi DN thành viên 1 phiếu và Ban lãnh đạo TCT 1 phiếu. Đó là những nhà quản trị trực tiếp phụ trách các mảng hoạt động SXKD của TCT Sông Đà và các DN thành viên.

Đây là những người được bộ phận kế toán cung cấp các thông tin kinh tế, tài chính phục vụ cho công việc điều hành hoạt động của TCT và các DN thành viên. Kết quả thu về được 32 phiếu (chiếm 91,43%). v Mục tiêu khảo sát: là nắm bắt được thực trạng về TCCTKT và mức độ đáp ứng yêu cầu cung cấp thông tin kế toán của bộ phận kế toán cho việc ra quyết định của các nhà quản trị của DN. Trong đó, chủ yếu đi sâu vào TCCTKT trên phương diện KTTC và một số nội dung tổ chức KTQT tại TCT Sông Đà và các DN xây dựng thành viên.

v Nội dung khảo sát cụ thể - Khảo sát thực trạng công tác kinh doanh và mô hình tổ chức quản lý; Mối quan hệ giữa TCT với các DN thành viên và mối quan hệ giữa các DN thành viên với nhau; Sự hài lòng của các nhà quản lý DN về nhu cầu thông tin kế toán, đặc biệt là BCTCHN tại TCT và các DN thành viên thuộc TCT Sông Đà. 18 - Khảo sát thực trạng về TCCTKT tại TCT Sông Đà và các DN xây dựng thành viên, bao gồm các nội dung chủ yếu của TCCTKT như sau: Tổ chức bộ máy kế toán; Tổ chức thực hiện, vận dụng các chính sách kinh tế tài chính và kế toán hiện hành; Tổ chức thu nhận thông tin kế toán; Tổ chức xử lý, hệ thống hóa thông tin kế toán; Tổ chức phân tích và cung cấp thông tin kế toán; Tổ chức công tác kiểm tra kế toán v Cách thiết kế bảng khảo sát Để có được các thông tin phù hợp, phục vụ cho việc nghiên cứu luận án, NCS đã thiết kế bảng hỏi thể hiện đầy đủ thông tin cần thiết theo mục tiêu khảo sát đã đề ra. Các câu hỏi khảo sát được thiết kế gồm nhiều loại: - Loại câu hỏi đóng: là loại câu hỏi đã có phương án trả lời, người được khảo sát hay phỏng vấn sẽ lựa chọn theo các phương án đã có sẵn. Loại câu hỏi này nhằm mục đích thu thập thông tin chính xác và trung thực - Loại câu hỏi mở: là loại câu hỏi được thiết kế trên cơ sở không có đáp án, người được khảo sát, phỏng vấn phải tự đưa ra phương án trả lời hợp lý.

Câu trả lời phụ thuộc vào người được khảo sát hay ôhngr vấn về các sự việc có thể đã xảy ra hoặc chưa xảy ra với cách giải quyết vấn đề theo phương thức khác nhau. - Loại câu hỏi hỗn hợp: là loại câu hỏi kết hợp, người được khảo sát hay phỏng vấn vừa phải trả lời các nội dung đã có mức độ lựa chọn và nêu phương án của mình không được gợi ý từ bảng hỏi. Những câu hỏi này nhằm mục đích thu thập thông tin chưa được gợi mở để bổ sung nội dung dữ liệu thực tế một cách khách quan. v Đối tượng được khảo sát Để thu thập đầy đủ thông tin cần thiết và chính xác, trung thực về TCCTKT tại TCT Sông Đà và các DN xây dựng thành viên, NCS chọn nhóm đối tượng là các nhà quản trị DN và những người làm công tác chuyên môn về kế toán, tài chính của các DN này.

Các nhà quản trị DN là những người sử dụng thông tin kế toán để ra các quyết định nên phần khảo sát phỏng vấn tập trung vào sự hiểu biết của họ về vai trò và nhu cầu sử dụng thông tin kế toán trong DN của TCT Sông Đà và các DN xây dựng thành viên. v Phương pháp xử lý số liệu: Thông qua những phiếu điều tra được gửi về, kết hợp với số liệu từ việc quan sát, phỏng vấn trực tiếp theo mục tiêu nghiên cứu của đề tài, NCS sử dụng chương trình tính toán Excel để tổng hợp các phiếu điều tra, xử lý, phân tích số liệu theo nội dung nghiên cứu. Các kết quả được trình bày dưới dạng bảng biểu, sơ đồ để rút ra kết luận về thực trạng TCCTKT tại TCT Sông Đà và các DN xây dựng thành viên.