CHƯƠNG 1 MOT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE NGƯỜI ĐẠI DIỆN THEO PHAP LUAT CUA DOANH NGHIỆP LI. Khái niệm, đặc diém người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp LLL Rhái niệm đại điện Nếu Hiền pháp là đạo luật cơ ban, “xương sóng” của hệ thông pháp luật quốc gia thì đổi với các mối quan hệ vẻ tai sản và nhân thân Bộ luật Dân sự chính là “trụ cột” để điều chỉnh. Với mét trong những nguyên tắc cơ ban cia pháp luật dân sự là tôn trong sự từ do, tự nguyên cam kết, thöa thuận, các quyền, nghĩa vụ dân su được xác lập, thực hién hay chấm đứt dua trên ý chỉ của cá nhân lam cơ sỡ. Ý chi nảy được thể biên qua lới nói, hành vi của cá nhân, tuy nhiền không phải trong moi trường hợp cá nhân déu có thé thể hiện ý chí của ‘minh, có thé do khả năng, năng lực tự thân hoặc do hoàn cảnh không cho phép ‘va với vai trò điều chỉnh các van dé, quan hệ trong xã hội, pháp luật vé đại diện.
đã được xây dựng. Cùng với sw tiép thu, phát triển từ văn bản pháp luật các nước trên thể giới và ap dung trong tinh hình 2 hội của nước nhà, ngay từ Bồ. luật Dân sự đâu tiên năm 1995 của nước ta, đại diện đã là một chế định được. quy định tập trung trong một chương và xen lẫn trong các quy định về méi quan "hệ khác có liên quan, chưa kế những luật chuyên ngành như Ludt Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán, Luật Sở hữu trí tuệ,.
Cho đến nay, trải qua ba lan sửa đổi, ‘bd sung, chế định vé đại diện vẫn được quy định trong Bồ luật Dân sự năm. 2015 với hình thức tương tự và ngây cảng chỉ tiết đủ để ây tắm quan trọng. của mỗi quan hệ nay. Được xem là một chế định quan trọng trong pháp luật, tuy nhiên, “đại điện” không phải mỗi quan hệ mang tâm vĩ mô, xa lạ ma ngược lại có thé dé dang bắt gấp trong đời sống xã hội hang ngày, ví như việc công ty quan ly của những người nổi tiếng còn được biết đến như “phát ngôn viên”, thay mặt đưa za những nhân định, ý kién với truyền thông trong một số trường hợp, hay như việc thực hiện giao dich mua bản tại một cửa hang, chúng ta mua với từ cách.
của chính minh, còn cửa hang (hay tam gọi là tổ chức hoat đồng kinh doanh) đang thực hiền giao dịch thông qua một cả nhân ban hang. Theo Từ điển Tiếng, Việt, "đại dién” được giải nghĩa la thay mặt cho cá nhân hoặc tập thể. Mat khác, theo khia canh thuật ngữ Luật hoc, “đại diện" được hiểu la việc một người, một cơ quan, té chức nhân danh người, tổ chức khác xác lập, thực hiện. hành vi pháp lý trong phạm vi thẩm quyển đại diện.
Với hệ thống pháp luật khác nhau, cách áp đụng khác nhau, mỗi dat nước cũng có cách định nghĩa khác biệt đối với chế định "đại diện” này. Pháp luật Nhật Bản quy định đại diện lả “sự biểu lộ ý chí bởi người đại điện thé hiện rằng sự biễu lộ J chỉđó được lập ra nhân danh người được đại điện trong phạm vi thẩm quyền của người đạt diện ràng buộc người được đại điện; các quy đinh nay được áp dung với những, sửa đỗi thich hop đối với bắt isu biéu 16 ÿ chi nào bét người thie ba tới người dat diện”. Pháp luật Anh giải thích thuật ngữ đại điện (agency) được sử dung để chỉ “mối quan hệ tôn tại khi mmột người có thẩm quyền hoặc năng lực đỗ tao lập mỗi quan lệ pháp I giữa một người gift vai trò là người được đại điên và người thứ ba. Và nỗ được giải thích thêm là quan hệ đại điên xu hiện bắt it ồn nào một người, được got là người đại diện (agent), có thẫm quyển hành đông nhân danh người khác, được got là người được đai diễn (principal), và bằng lòng hành động nine vay.” Hay đối với Hoa Kỳ, đại điện được hiểu là.
“một quan hệ ty thác là kết quả từ sự đồng ý của một người cho phép người khác thay mặt minh, kiém soát người khác hành đồng thay minh và người khác cũng đồng j hành đông niue vậy”. Có thé thay chế định đại diện được định nghia khác nhau theo pháp luật của mỗi nước song vẫn có những điểm chung. nhất định va rằng du định nghĩa theo pháp luật của các nước được trích dẫn trên. không thé bao quát hoản toàn các hệ thống pháp luật trên thé giới nhưng từ.
toàn Phê chủ những điểm tương đồng vẫn thé hiện được những đặc điểm cơ bản của chế định. đại điện này, cụ thể ‘Dau tiên phải ké đến đặc điểm được nhắc đền xuyén suốt trong các định. nghĩa, đó là sư “nhân danh”, “thay mặt" giữa hai chủ thé ma pháp luật Anh gọi là người dai điện và người được đại diện. Khi tìm hiểu sâu thêm về nguồn gốc.
tình thảnh chế định đại điện cho thây đặc điểm này cũng chính la ban chất cốt lối của môi quan hệ. Ở các nước Châu Âulục địa, sự ra đời và phát triển của chế định đại điên được cho là diễn ra trong bồi cảnh thương mại vả công nghiệp đang phát triển mạnh với su xuất hiện các van dé như giao một con tàu cho thuyén trưởng diéu khiển và quan lý hay hoạt động kinh doanh kinh doanh. thông qua sự điều hành của người khác”. Còn đổi với hệ thông Common law, pháp luật về đại điện được bắt nguén từ một châm ngôn La tinh mang nghĩa hành động của một người thông qua mét chủ thể khác được pháp luật coi lả hành động của chính người đó”.
Trong lich sử của hệ thông pháp luật về doanh. nghiệp, thương mai nói chung ở các nước phương Tay, học thuyết đại điền. được bắt nguôn vả dan được chú trọng khi gắn liên cùng sự phát triển của công. Cùng với nhân định tư cách pháp nhân của công ty là một thực thể pháp lý độc lập song tự bản thân nó không thể hành động cho chính mình ma can thông qua con người cụ thé, hay còn gợi la người quản lý công ty, người nay sẽ đại điện cho công ty trong giao dịch để sáclập quyền và nghĩa vụ.
Tir đó trong nữa cuối thé kỹ X, học thuyết vẻ đại điển được xây dựng va dẫn được chú trong khi sự phân tách giữa quyén sỡ hữu va quản ly, hay là mỗi quan hệ giữa cỗ đông và người quan lý công ty ngày cảng phát triển Theo học thuyết về đại điện, môi quan hệ nảy được coi như là quan hệ hợp đồng, theo đó, các cổ đông. (người làm chủ, sở hữu vốn) sẽ bỗ nhiệm, chỉ định người quản lý công ty (người ˆ Ngõ Hu cương (2008), cửa php it vt tam heo quy định n hE ịnhđaiđiễ hin từ góc độ tut so sánh",Tap chit nước và thấphật, tr 26 2, “abdul kadar, Ken Hoye, Geofiey Whitehead 1885), Susiness Law, Made ipl ols, todon, p66 đại dién) để thực hiện việc quan lý công ty cho ho, bao gam cả việc ra quyết định định đoạt tải sản của công ty!. Bắt nguồn từ những hoàn cảnh, lý do khác. nhau, nhưng mỗi quan hệ đai dién trong các hệ thống pháp luật vẫn đều mang chung đặc điểm hay ban chất la sự "nhân danh”, “thay mặt”, đặc điểm nay không chỉ mang tính vé mặt danh nghĩa mả hon cả lá việc trao quyển thực chất của "người được đại điện” cho "người đại diện” Thứ hai, về chủ thé, trong định nghĩa mỗi quan hệ đại diện xác định hai chủ thể La “người đại điện” vả "người được đại điên”, Tuy nhiên, gắn với bản chất của mỗi quan hệ la người đại dién nhân danh người được đại diện sẽ hành đông, và hanh động hay sự biểu 16 ý chí sẽ tác đông tới một chủ thể "vô hình” không được nhắc đến trong các định ngiĩa là người thứ ba, dit không phải chủ thể trung tâm của môi quan hệ nhưng lại giúp môi quan hệ đại diện được thé hiện rõ.
Trong các định nghĩa déu chỉ xuất hiện "người đại điển" va “người được đại diện" song thuật ngữ "người" ở đây không chỉ hiểu theo nghĩa han hep là một con người, một cá nhên ma được mỡ rộng đổi tượng bao gồm cả cá nhân va pháp nhân. Điều này phù hợp với nguồn gốc ra đời của mỗi quan hé khi mà "người được đại điện” lả công ty ~ mét pháp nhân cần thông qua một cá nhân đại diện để zác lập quyển va nghĩa vụ của mảnh. Như được phân tích trước đó, xét vẻ bản chất mỗi quan hệ la sự nhân danh, thay mặt của người dai điện với người được đại diện, hay chính là việc người được đại diện trao quyền của mình cho người đại diện, bồi vay, trong hai chủ thể trung tôm của mồi quan hệ, người đại điện với vai trò là người thay mất thực hiện những quyển vôn có từ người được đại diện là chủ thể cân phi dap ứng một số những diéu kiện nhất định để có thể xác lập môi quan hệ đại diện với người được đại diện. Một ví du cho điều kiện đổi với người đại điên này chính là việc ký kết hợp đẳng lao động (007), “Học thuyết dain mấy vin 8 của pháp htc t Việt Nam’, Tạpchíthos 10 đổi với người lao đông đưới 15 tuổi, theo quy định hiện hành sẽ không còn do người đại diện theo pháp luật cia người lao đồng ký kết nữa tuy nhiên hợp đẳng giao kết sẽ phải có sác nhận từ cả người lao động và người đại diện theo pháp luật của người lao đông” va một trong những người đại diện theo pháp luật đi với cá nhân được quy định lả người giám hộ với người được giám hô.
Theo đó, trong trường hợp nay, để đại điện cho người lao động đưới 15 tuổi ký kết hop đồng lao động, người đại dién cân đáp ứng điều kiện đối với người giám hô như có năng lực hành vi dân su đây đủ, có tư cách đạo đức tốt, các điều kiện cần thiết để thực hiện quyền, ngiữa vu của người giám hộ, không phải là người đang bi truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc người bị kết án nhưng chưa được xoá án tích về một trong các tôi có ý xâm phạm tính mang, sức khöe, danh dur, nhân phẩm, tải sẵn của người khác va không phải là người bị Tòa án tuyến bổ han chế quyển đổi với con chưa thành niềnŠ. Mặt khác, với tư cách là người trao quyên, người được đại diện lả chủ thể không có điều kiện nhất định để xác.