Chương 1. Cơ sở lý luận về thu hút và sử dụng tài năng trẻ 1.1- Một số khái niệm: Chân lý “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” đã được nhân dân Việt Nam truyền từ đời này qua đời khác, đã tạo nên một truyền thống anh hùng của dân tộc. Nhưng trong xã hội Việt Nam hiện nay, không phải mọi người đều đã hiểu rõ các khái niệm như thế nào là tài năng? tài năng trẻ? nhân tài? Muốn hiểu được cần phải nghiên cứu, tìm hiểu sâu sắc những câu hỏi tưởng rằng dễ mà khó nêu trên.1- Tài năng: Tài năng là năng lực vượt trội về một (hoặc một số) lĩnh vực chuyên biệt của một cá nhân. Người có năng khiếu nếu được đào tạo, bồi dưỡng một cách khoa học, có hệ thống thì có thể trở thành người có tài năng.
Người có tài năng thường hoàn thành công việc hoặc một hoạt động trên một lĩnh vực nhất định với chất lượng, hiệu quả cao, hoặc rất cao. Có một số tài năng nhỏ tuổi rất thông minh, đĩnh ngộ, có tài ứng xử và đạt được kết quả vượt trội, được gọi là “Thần đồng”. Ví dụ: Mozart, Lương Thế Vinh (khi nhỏ). Tuy nhiên, có nhiều người có tài, hoặc rất có tài ví dụ: Hitler… nhưng không có đức, gây ra nhiều tai hoạ cho cộng đồng, thì bị xã hội lên án đời này qua đời khác trong suốt quá trình phát triển của lịch sử.2- Nhân tài: Khi nói nhân tài là nói tới nhân cách của người tài, bao gồm cả 2 mặt: năng lực, phẩm chất; hoặc 2 mặt: đức, tài mà đức là gốc.
Ngoài ra, phải kể tới sự sáng tạo, cống hiến mà nhân tài mang lại cho xã hội. Chính vì vậy, ông cha ta quan niệm: Hiền tài là người có đức, có tài, có cống hiến lớn với nước, với dân. Ngày nay, khi nói tới cấu trúc nhân cách của nhân tài, người ta không chỉ nói tới 2 thành tố: đức, tài mà còn đặc biệt quan tâm tới thành tố sáng tạo - 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thành tố biểu thị năng lực rất đặc trưng của con người. Như vậy: Nhân tài là người thông thái, giàu tính sáng tạo, có động cơ vì lợi ích xã hội, cộng đồng, có năng lực chuyên biệt, và có một phẩm chất nổi bật: giàu nghị lực, kiên trì tự học, tự đào tạo, biết phát hiện ra vấn đề mới, đam mê, dũng cảm, tìm cách giải quyết vấn đề một cách sáng tạo, từ đó có cống hiến xuất sắc cho xã hội, được cộng đồng, xã hội thừa nhận, suy tôn.3- Tài năng trẻ: Tài năng trẻ là người bộc lộ tài năng trong giai đoạn tuổi trẻ.
Tài năng trẻ là những người trẻ tuổi có những sáng tạo lớn, đạt thành tích cao, có cống hiến cho sự phát triển xã hội và được xã hội thừa nhận, tôn vinh, có cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và trưởng thành vượt bậc. Tuổi của tài năng trẻ thường được tính dưới tuổi 35. Tuy nhiên, tuỳ theo từng lĩnh vực bộc lộ tài năng khác nhau, mà tuổi được tính khác nhau. Chẳng hạn, trong bóng đá 30 tuổi đã là “lão tướng”, nhưng trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn tuổi 30 hãy còn rất trẻ.
Một số chủ doanh nghiệp, tuổi dưới 40 có thể vẫn đựơc xếp vào doanh nghiệp trẻ. Tuổi trẻ còn chịu ảnh hưởng giới tính, các yếu tố chất lượng cuộc sống, sức khoẻ. Tuổi trẻ và sự trưởng thành còn bị chi phối bởi yếu tố dân tộc, thời đại.2- Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về nhân tài Đảng ta đã nhiều lần khẳng định mục tiêu của hệ thống giáo dục ở nước ta là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Ba mục tiêu này có sự liên quan chặt chẽ với nhau.
Dân trí cao là cái nền thuận lợi để đào tạo nhân lực, tạo cơ hội và điều kiện tốt để xuất hiện nhiều nhân tài, xây dựng các thế hệ con người Việt Nam hết lòng phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc. Mục tiêu này được bắt nguồn từ truyền thống hiếu học của nhân dân ta, điều này được kết tinh trong tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về phát triển trí thức, phát triển nhân tài.1- Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân tài: Chủ Tịch Hồ Chí Minh - Vị lãnh tụ thiên tài, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá kiệt xuất của thế giới, đó là danh hiệu cao quý nhất mà thế giới 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đã dành cho Người, niềm tự hào cho dân tộc Việt Nam và cho mỗi chúng ta. Tư tưởng và phong cách của Người đã trở thành nét đẹp văn hóa, “Văn hóa của tương lai” và ngày càng được nhiều người, nhiều nước trên thế giới quan tâm, tìm hiểu, nghiên cứu về tư tưởng vĩ đại của Người. ở bất cứ nơi đâu, trong bất cứ hoàn cảnh nào, ở Người luôn toả sáng một tâm hồn lớn, một nhân cách vĩ đại nhưng đầy ắp tính nhân văn.
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề nhân tài luôn lắng đọng quan điểm “dân là gốc”, bởi mọi nhân tài đều được sinh ra từ nhân dân và chính nhân dân là người tôn vinh và sử dụng nhân tài, cũng chính nhân dân mới là nguồn cảm hứng sáng tạo cho mọi nhân tài, mỗi phát minh, sáng kiến đều xuất phát từ nhu cầu của nhân dân, mỗi thành quả sáng tạo của nhân tài đều nhằm mục đích phục vụ nhân dân và nhân dân mới chính là người trọng tài đánh giá công minh, chính xác nhất. Hồ Chí Minh đã sớm nhìn thấy mối quan hệ biện chứng và sức mạnh vô địch của khối đại đoàn kết công - nông - trí thức, mối liên minh này chính là sức mạnh nội sinh, là động lực quan trọng để đẩy mạnh sự nghiệp cách mạng đến thắng lợi vinh quang. Chính vì hiểu rõ vai trò và tầm quan trọng của đội ngũ trí thức và nhân tài Việt Nam trong liên minh công - nông - trí, nên vấn đề này đã được Người quan tâm từ rất sớm ngay sau khi mới giành được chính quyền. Người xem việc đào tạo nhân tài là một quá trình liên tục được bắt nguồn từ truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo, truyền thống quý trọng hiền tài của dân tộc ta, phương châm giáo dục truyền thống là “Tiên học lễ, hậu học văn” và “cần khổ học”.
Mục tiêu của giáo dục là học để làm người, để trở thành tài, để trở thành người cán bộ ưu tú, nguyện suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, hạnh phúc của nhân dân. Sự nghiệp giáo dục và đào tạo ngày hôm nay không chỉ là nâng cao dân trí mà nó phải nhằm mục tiêu giải phóng con người, phát triển năng lực của mỗi con người, nâng cao các tố chất của con người, không ngừng hoàn thiện nhân cách của con người và cuối cùng nhằm mục đích xây dựng đất nước phồn vinh, nhân dân được sống trong hoà bình, an ninh và hạnh phúc. Lúc sinh thời Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã khắc hoạ tiêu chuẩn của con 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com người như sau: Có tư tưởng xã hội chủ nghĩa: có ý thức làm chủ, có tinh thần tập thể XHCN, có tư tưởng “mình vì mọi người, mọi người vì mình”. Có tinh thần tiến nhanh, tiến mạnh, tiễn vững chắc lên CNXH, có tinh thần dám nghĩ, dám làm, vươn lên hàng đầu.
Có đạo đức và lối sống XHCN: Trung với nước, hiếu với dân, yêu thương con người, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; có tinh thần quốc tế trong sáng, có lối sống lành mạnh, trong sạch. Có tác phong XHCN: Lao động có kế hoạch, có biện pháp, có quyết tâm, lao động có tổ chức, có kỷ luật, lao động có năng suất, có chất lượng, hiệu quả, lao động quên mình, không sợ khó, không sợ khổ vì lợi ích của xã hội, của tập thể và của bản thân mình. Có năng lực để làm chủ bản thân, gia đình và công việc của mình đảm nhiệm với tư cách là công dân tham gia làm chủ đất nước và xã hội, phải không ngừng nâng cao trình độ chính trị, văn hoá, khoa học - kỹ thuật, chuyên môn và nghiệp vụ để làm chủ. Với thanh niên phải giáo dục họ “luôn luôn nâng cao tình yêu Tổ quốc, yêu CNXH, tăng cường tình cảm cách mạng đối với công nông, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, triệt để tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất cứ nhiệm vụ nào mà Đảng và nhân dân giao cho”.
Thường xuyên giáo dục cán bộ trẻ, tiếp tục bồi dưỡng chăm sóc giáo dục họ để làm việc, làm người, làm cán bộ, để phụng sự đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại. Muốn đạt được mục đích thì phải cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Người xác định “kiến thiết cần có nhân tài. Nhân tài nước ta dù chưa có nhiều lắm nhưng nếu chúng ta khéo lựa chọn, khéo phân phối, khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát triển, càng thêm nhiều”[2, tr 316] Người luôn mong mỏi những người tài năng ra giúp dân, giúp nước, Người nói: “… Chúng tôi mong rằng đồng bào ta ai có tài năng và sáng kiến về những công việc đó, lại sẵn lòng hăng hái giúp ích nước nhà thì xin gửi kế hoạch rõ ràng 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho Chính phủ.
Chúng tôi sẽ nghiên cứu kế hoạch ấy một cách kỹ lưỡng có thể thực hành được thì sẽ thực hành ngay”[2, tr 316]. Trong sâu thẳm tư tưởng Hồ Chí Minh về sử dụng nhân tài là lòng thiết tha, thực sự cầu hiền, mong muốn nhân tài ra giúp dân, giúp nước với cách làm rất cụ thể và công khai. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Bác là người thực sự quan tâm và tin tưởng đội ngũ trí thức không chỉ bằng lời nói mà bằng việc làm rất cụ thể. Chính vì vậy, Bác đã tạo niềm tin, khơi dậy ý thức làm chủ của đội ngũ trí thức.
Bác cho rằng, để phát huy sự sáng tạo của trí thức, cần phải đưa họ vào phong trào cách mạng, đi vào đời sống nhân dân, coi đó là trường học lớn để học tập, rèn luyện và trưởng thành. Việc bố trí cán bộ trí thức là một việc làm khoa học và hết sức quan trọng. Bác đặc biệt lưu ý các tổ chức, các cấp lãnh đạo trong việc sử dụng và bố trí cán bộ phải hết sức thận trọng. Bác nói: “ Xem người ấy xứng với việc gì.
Nếu người có tài mà dùng không đúng thì tài của họ cũng không được việc”[3, tr 511].