Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi Chuû tòch Hoà Chí Minh laø nhaø vaên hoùa kieät xuaát ñoàng thôøi cuõng laø nhaø giaùo duïc vó ñaïi cuûa daân toäc Vieät Nam. Cuoäc ñôøi Ngöôøi laø taám göông saùng cho theá heä treû muoân ñôøi sau noi theo. Tö töôûng cuûa Ngöôøi coù vai troø, yù nghóa vaø taùc duïng to lôùn ñoái vôùi caùch maïng Vieät Nam. Nghò quyeát Ñaïi hoäi ñaïi bieåu toaøn quoác laàn thöù IX cuûa Ñaûng khaúng ñònh: “Ñaûng vaø nhaân daân ta quyeát taâm xaây döïng nöôùc Vieät Nam theo con ñöôøng xaõ hoäi chuû nghóa treân neàn taûng chuû nghóa Maùc–Leânin vaø tö töôûng Hoà Chí Minh” [21, tr.
Vôùi caùch nhìn khaùch quan khoa hoïc, Chuû tòch Hoà Chí Minh luoân ñaùnh giaù cao vai troø, vò trí, khaû naêng cuûa thanh nieân (TN) ñoái vôùi söï nghieäp caùch maïng cuûa Ñaûng vaø daân toäc. Ngöôøi cho raèng: “TN laø ngöôøi chuû töông lai cuûa nöôùc nhaø. Thaät vaäy nöôùc nhaø thònh hay suy, yeáu hay maïnh moät phaàn lôùn laø do caùc TN” [49, tr. Chính vì theá tröôùc luùc ñi xa Ngöôøi khoâng queân caên daën Ñaûng ta: “Boài döôõng theá heä caùch maïng cho ñôøi sau laø moät vieäc raát quan troïng vaø raát caàn thieát” [56, tr.
510] Trong noäi dung boài döôõng theá heä caùch maïng cho ñôøi sau, Hoà Chí Minh ñaët leân haøng ñaàu vaán ñeà boài döôõng lyù töôûng vaø ñaïo ñöùc caùch maïng. Theo Hoà Chí Minh, ñeå xöùng ñaùng laø löïc löôïng keá tuïc söï nghieäp caùch maïng cuûa caùc theá heä cha anh thì phaåm chaát haøng ñaàu caàn coù ôû TN laø söï trung thaønh tuyeät ñoái vôùi lyù töôûng, yù chí kieân ñònh ñaáu tranh cho thaéng lôïi cuûa lyù töôûng vaø ñaïo ñöùc caùch maïng ñeå laøm göông loâi cuoán quaàn chuùng. Lyù töôûng maø Hoà Chí Minh quan taâm giaùo duïc cho TN laø suoát ñôøi laøm caùch maïng phaán ñaáu cho ñaát nöôùc hoaøn toaøn ñoäc laäp, laøm cho chuû nghóa xaõ hoäi (CNXH) vaø chuû nghóa coäng 2 saûn thaéng lôïi hoaøn toaøn treân Toå quoác ta vaø treân theá giôùi. Tuy nhieân, lyù töôûng vaø yù chí caùch maïng chæ coù theå duy trì vaø phaùt trieån treân neàn taûng ñaïo ñöùc caùch maïng.
Thieáu ñi neàn taûng naøy, tuoåi treû chöa traûi qua daïn daøy ñaáu tranh seõ khoâng ñuû söùc vöôït qua nhöõng thaêng traàm, khoù khaên cuûa hoaøn caûnh ñeå kieân trì phaán ñaáu ñeán cuøng cho lyù töôûng. Trong Di chuùc, Ngöôøi löu yù “Ñaûng caàn phaûi chaêm lo giaùo duïc ñaïo ñöùc caùch maïng cho hoï, ñaøo taïo hoï thaønh nhöõng ngöôøi thöøa keá xaây döïng CNXH vöøa “hoàng” vöøa “chuyeân”” [56, tr. Lôøi di huaán cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh trôû thaønh tö töôûng chæ ñaïo xuyeân suoát trong ñöôøng loái, chuû tröông, chính saùch cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ta. Nghò quyeát Hoäi nghò laàn thöù tö Ban Chaáp haønh Trung öông Ñaûng khoùa VII (1993) khaúng ñònh: “Söï nghieäp ñoåi môùi coù thaønh coâng hay khoâng, caùch maïng Vieät Nam coù vöõng böôùc theo con ñöôøng xaõ hoäi chuû nghóa hay khoâng, phaàn lôùn tuøy thuoäc vaøo löïc löôïng TN, vaøo vieäc boài döôõng, reøn luyeän theá heä TN, coâng taùc TN laø vaán ñeà soáng coøn cuûa daân toäc, laø moät trong nhöõng nhaân toá quyeát ñònh söï thaønh baïi cuûa caùch maïng” [18, tr.
Cuoái theá kyû XX – ñaàu theá kyû XXI, tình hình theá giôùi vaø trong nöôùc dieãn bieán raát phöùc taïp. Nhieàu nhaân toá tieâu cöïc töøng ngaøy, töøng giôø aûnh höôûng ñeán TN noùi chung vaø sinh vieân (SV) noùi rieâng. Tröôùc heát laø söï khuûng hoaûng nieàm tin vaøo töông lai cuûa CNXH sau söï kieän Lieân Xoâ vaø caùc nöôùc Ñoâng AÂu suïp ñoå. Sau 20 naêm ñoåi môùi chuyeån sang phaùt trieån neàn kinh teá thò tröôøng ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa, Vieät Nam ñaït ñöôïc nhieàu thaønh töïu ñaùng töï haøo.
Tuy nhieân, kinh teá thò tröôøng cuõng coù maët traùi. Ñaây laø maûnh ñaát maøu môõ naûy sinh nhieàu yeáu toá tieâu cöïc. Caùc taùc ñoäng cuûa kinh teá thò tröôøng ñaõ can thieäp, phaù vôõ nhieàu neùt ñeïp cuûa vaên hoùa truyeàn 3 thoáng, chaø ñaïp leân nhöõng khuoân maãu ñaïo ñöùc caùch maïng. Chuû nghóa caù nhaân – keû thuø nguy hieåm nhaát cuûa ñaïo ñöùc caùch maïng theo caùch goïi cuûa Chuû tòch Hoà Chí Minh, giôø ñaây coù cô hoäi troãi daäy vaø phaùt trieån.
Chuû nghóa Maùc–Leânin vaø tö töôûng Hoà Chí Minh ñöôïc Ñaûng ta xaùc ñònh giöõ vò trí chuû ñaïo trong ñôøi soáng tinh thaàn cuûa xaõ hoäi, laø neàn taûng tö töôûng, kim chæ Nam cho haønh ñoäng cuûa Ñaûng ñang bò caùc theá löïc thuø ñòch choáng phaù, coâng kích. Ngoaøi tö töôûng, chuùng coøn ñaåy maïnh tieán coâng treân lónh vöïc vaên hoùa, ñaïo ñöùc, loái soáng maø ñoái töôïng chuû yeáu laø SV – ñoäi nguõ trí thöùc töông lai. Taát caû nhöõng ñieàu ñoù ñaõ taùc ñoäng xaáu ñeán vieäc hình thaønh vaø phaùt trieån nhaân caùch cuûa SV. Nghò quyeát Trung öông hai khoùa VIII cuûa Ñaûng (1997) ñaõ gioùng leân hoài chuoâng baùo ñoäng toaøn xaõ hoäi khi cho raèng tình traïng moät boä phaän hoïc sinh, SV suy thoaùi ñaïo ñöùc, môø nhaït lyù töôûng, chaïy theo loái soáng thöïc duïng, thieáu hoaøi baõo laäp thaân, laäp nghieäp vì töông lai cuûa baûn thaân vaø ñaát nöôùc laø ñieàu “ñaëc bieät ñaùng lo ngaïi” [19, tr.
Trong xu theá chung cuûa SV caû nöôùc, moät boä phaän khoâng nhoû SV caùc tröôøng ñaïi hoïc ôû Thaønh phoá Hoà Chí Minh coù nhöõng bieåu hieän leäch laïc trong nhaän thöùc vaø haønh vi ñaïo ñöùc nhö: xaùc ñònh ñoäng cô hoïc taäp khoâng ñuùng. Muïc ñích cuûa vieäc hoïc khoâng phaûi laø naâng cao kieán thöùc maø nhaèm kieám ñieåm cao ñeå coù hoïc boång. Hieän töôïng boû hoïc khoâng lyù do, ñi muoän, quay coùp trong thi cöû ñaõ trôû neân khaù phoå bieán, caù bieät coøn coù moät soá SV tham gia ñöôøng daây thi thueâ, thi hoä trong caùc muøa tuyeån sinh ñaïi hoïc, cao ñaúng. SV thôø ô vôùi caùc vaán ñeà chính trò, caùc hoaït ñoäng xaõ hoäi, coøn mô hoà veà lyù töôûng caùch maïng, ham aên chôi ñua ñoøi chaïy theo loái soáng thöïc duïng, buoâng thaû, xa rôøi ñaïo ñöùc truyeàn thoáng, tieáp thu loái soáng, vaên hoùa phöông Taây khoâng choïn loïc, quaù coi 4 troïng giaù trò vaät chaát, xem nheï giaù trò tinh thaàn, suøng baùi ñoàng tieàn, coù haønh vi vi phaïm phaùp luaät, sa vaøo caùc teä naïn xaõ hoäi: troäm cöôùp, röôïu cheø, côø baïc, ma tuùy, maïi daâm… Trong khi ñoù, do yeâu caàu vaø ñoøi hoûi cuûa söï nghieäp ñoåi môùi toaøn dieän, ñaåy maïnh coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc theo ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa, caùc theá heä SV ñaõ, ñang vaø nhaát ñònh seõ gaùnh vaùc nhöõng troïng traùch to lôùn nhöng voâ cuøng khoù khaên phöùc taïp.
Chính vì theá, taïi Ñaïi hoäi IX, Ñaûng ta laïi nhaán maïnh: “Ñoái vôùi theá heä treû, chaêm lo giaùo duïc, boài döôõng ñaøo taïo phaùt trieån toaøn dieän veà chính trò, tö töôûng ñaïo ñöùc, loái soáng, vaên hoùa, söùc khoûe, ngheà nghieäp, giaûi quyeát vieäc laøm, phaùt trieån taøi naêng vaø söùc saùng taïo, phaùt huy vai troø xung kích trong söï nghieäp xaây döïng vaø baûo veä Toå quoác” [21, tr. Nhö vaäy, tröôùc yeâu caàu khaùch quan vaø caáp baùch cuûa coâng cuoäc ñoåi môùi, vieäc giaùo duïc ñaïo ñöùc caùch maïng cho TN, SV theo tö töôûng Hoà Chí Minh laø noäi dung quan troïng haøng ñaàu trong vieäc reøn luyeän nhaân caùch tuoåi treû, laø söï chuaån bò cöïc kyø heä troïng giuùp hoï vaøo ñôøi, laäp thaân, laäp nghieäp. Vôùi lyù do treân, taùc giaû choïn ñeà taøi: “Tö töôûng Hoà Chí Minh veà giaùo duïc ñaïo ñöùc, loái soáng cho thanh nieân vaø vaän duïng vaøo vieäc giaùo duïc sinh vieân caùc tröôøng ñaïi hoïc ôû Thaønh phoá Hoà Chí Minh hieän nay” laøm luaän vaên toát nghieäp cao hoïc chuyeân ngaønh Hoà Chí Minh hoïc. Tình hình nghieân cöùu ñeà taøi Vaán ñeà TN vaø giaùo duïc lyù töôûng caùch maïng, ñaïo ñöùc, loái soáng cho TN, SV ñöôïc nhieàu nhaø khoa hoïc quan taâm nghieân cöùu theo nhöõng khía caïnh, caùch tieáp caän khaùc nhau.
+ Nhoùm taùc giaû ñeà caäp ñeán vai troø TN vaø taàm quan troïng cuûa coâng taùc giaùo duïc TN: 5 - Leâ Duaån, Thanh nieân vôùi caùch maïng xaõ hoäi chuû nghóa, Nxb Thanh nieân, Haø Noäi, 1978. - Ñoã Möôøi, Lyù töôûng cuûa Thanh nieân Vieät Nam trong söï nghieäp ñoåi môùi, Nxb Thanh nieân, Haø Noäi, 1995. - Thaønh Duy, Tö töôûng Hoà Chí Minh vôùi söï nghieäp xaây döïng con ngöôøi Vieät Nam phaùt trieån toaøn dieän, Nxb Chính trò quoác gia, Haø Noäi, 2002. - Ñoaøn Nam Ñaøn, Tö töôûng Hoà Chí Minh veà giaùo duïc Thanh nieân, Nxb Chính trò quoác gia, Haø Noäi, 2002.
- Ñaëng Xuaân Kyø (chuû bieân), Tö töôûng Hoà Chí Minh veà phaùt trieån vaên hoùa vaø con ngöôøi, Nxb Chính trò quoác gia, Haø Noäi, 2005. - Phaïm Ñình Nghieäp, Giaùo duïc lyù töôûng caùch maïng cho theá heä treû Vieät Nam trong tình hình môùi, Nxb Thanh nieân, Haø Noäi, 2000. - Traàn Quy Nhôn, Tö töôûng Hoà Chí Minh veà vai troø Thanh nieân trong caùch maïng Vieät Nam, Nxb Thanh nieân, 2004 (in laàn thöù hai). - Traàn Quy Nhôn, Tö töôûng Hoà Chí Minh veà boài döôõng theá heä caùch maïng cho ñôøi sau, Nxb Giaùo duïc, 2004.
- Ñaëng Quang Thaønh, Xaây döïng loái soáng coù vaên hoùa cuûa Thanh nieân Thaønh phoá Hoà Chí Minh, Luaän aùn tieán só, 2005, Hoïc vieän Chính trò quoác gia Hoà Chí Minh. - Song Thaønh, Hoà Chí Minh nhaø tö töôûng loãi laïc, Nxb Lyù luaän chính trò, Haø Noäi, 2005 (Chöông XV: Tö töôûng Hoà Chí Minh veà söï nghieäp giaùo duïc – ñaøo taïo vaø boài döôõng theá heä caùch maïng cho ñôøi sau). - Vaên Tuøng, Tìm hieåu tö töôûng Hoà Chí Minh veà giaùo duïc Thanh nieân, Nxb Thanh nieân, Haø Noäi, 1999… + Nhoùm caùc coâng trình nghieân cöùu veà ñaïo ñöùc vaø tö töôûng ñaïo ñöùc Hoà Chí Minh: - Nguyeãn Troïng Chuaån–Nguyeãn Vaên Phuùc, Maáy vaán ñeà veà ñaïo ñöùc trong ñieàu kieän kinh teá thò tröôøng ôû nöôùc ta hieän nay, Nxb Chính trò quoác gia, Haø Noäi, 2003. - Vuõ Khieâu, Ñaïo ñöùc môùi, Nxb Khoa hoïc xaõ hoäi, 1974.
6 - Traàn Haäu Kieâm – Ñoaøn Ñöùc Hieáu, Heä thoáng phaïm truø ñaïo ñöùc hoïc vaø giaùo duïc ñaïo ñöùc cho sinh vieân, Nxb Chính trò quoác gia, Haø Noäi, 2004. - Töông Lai, Chuû ñoäng vaø tích cöïc xaây döïng ñaïo ñöùc môùi, Nxb Söï thaät, 1983. - Nguyeãn Ngoïc Long (chuû bieân), Giaùo trình ñaïo ñöùc hoïc, Nxb Chính trò quoác gia, Haø Noäi, 2001. - Traàn Syõ Phaùn, Giaùo duïc ñaïo ñöùc ñoái vôùi söï hình thaønh vaø phaùt trieån nhaân caùch sinh vieân Vieät Nam trong giai ñoaïn hieän nay, Luaän aùn tieán só Trieát hoïc, 1999, Hoïc vieän Chính trò quoác gia Hoà Chí Minh.
- Ñinh Xuaân Laâm – Buøi Ñình Phong (1995), “Giaù trò tröôøng toàn cuûa tö töôûng ñaïo ñöùc Hoà Chí Minh trong loøng nhaân loaïi tieán boä”, Taïp chí Thoâng tin lyù luaän, (12). - Laâm Quoác Tuaán – Traàn Vaên Toaøn (2005), “Tö töôûng Hoà Chí Minh veà giaùo duïc ñaïo ñöùc vöøa “hoàng” vöøa “chuyeân” cho thanh nieân trí thöùc”, Taïp chí Lyù luaän chính trò, (10).