mở đầu vô cùng quan trọng trong toàn bộ quá trình quản trị chiến lược. Xác định nhiệm vụ của doanh nghiệp Trong quá trình quản trị chiến lược, việc xác định một cách rõ ràng nhiệm vụ của doanh nghiệp là điều hết sức cần thiết để thiết lập các mục tiêu và soạn thảo các chiến lược một cách có hiệu quả, nó được sự quan tâm chú ý không chỉ các nhà hoạch định cấp cao mà còn là sự quan tâm của những người thực hiện. Xác định đúng nhiệm vụ sẽ diễn tả được mục đích của tổ chức, của khách hàng, của sản phẩm và dịch vụ, của thị trường, triết lý kinh doanh và các kỹ thuật cơ bản được sử dụng. Nhiệm vụ chỉ ra cho mọi người thấy được quan điểm hướng về khách hàng của doanh nghiệp.
Thay vì phát triển một sản phẩm rồi sau đó cố tìm được thị trường để tiêu thụ, triết lý hoạt động của doanh nghiệp nên chú trọng đến việc tìm hiểu nhu cầu khách hàng, cung cấp những sản phẩm và dịch vụ đáp ứng nhu cầu của họ. Trong nhiệm vụ cũng cần cho thấy tính hữu ích của sản phẩm, dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng. Xác định mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp Mục tiêu của doanh nghiệp là cái đích, là kết quả kì vọng cần đạt được tại những thời điểm nhất định, hay nói cách khác là để duy trì sự tồn tại và phát triển của mình thì doanh nghiệp cần phải có các mục tiêu cụ thể trong từng giai đoạn, từng bối cảnh cụ thể. việc xác định được các hệ thống mục tiêu và phân tích các khả năng thực hiện các mục tiêu đó sẽ giúp cho doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc thực hiện, chiếm lĩnh thị trường, và có tính chủ động hơn trong nền kinh tế nhiều biến động như hiện nay.
Đánh giá các yếu tố bên ngoài 6 1. Phân tích môi trường kinh doanh vĩ mô Môi trường kinh doanh vĩ mô của doanh nghiệp bao gồm các yếu tố nằm ngoài doanh nghiệp nhưng có tác động và ảnh hưởng lớn tới doanh nghiệp về các chiến lược, cũng như hiệu quả sản xuất. Và các yếu tố đó là: Môi trường kinh tế Nếu một nước có nền tăng trưởng cao sẽ luôn tạo điều kiện cho các doanh nghiệp phát triển và nâng cao khả năng cạnh tranh trên quốc tế, tăng trưởng cao sẽ tích tụ những nguồn lực và những điều kiện thuận lợi do đó mà khả năng sản xuất kinh doanh và khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp ngày càng cao. Ngoài ra thì lãi suất của ngân hàng, một trong nhân tố có ảnh hưởng lớn tới cạnh tranh của doanh nghiệp.
Khi các ngân hàng cho các doanh nghiệp với lãi suất cao thì nó sẽ ảnh hưởng chi phí sản xuất, giá thành sản xuất cao hơn, do đó mà khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ giảm so với đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là các đối thủ có tiềm lực về vốn. Và ngược lại nếu các ngân hàng có những chính sách ưu đãi với lãi suất thấp, cách tiếp cận vốn nhanh sẽ giúp cho doanh nghiệp có được hiệu quả sản xuất kinh doanh cao. Môi trường chính trị và pháp lý Môi trường chính trị: đây là yếu tố tác động lớn tới mọi doanh nghiệp. Nếu một quốc gia nào có môi trường chính trị ổn định, ít biến động, một thể chế minh bạch rõ ràng thì thu hút được nhiều nhà đầu tư nước ngoài và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp yên tâm về tài sản của họ được đảm bảo, rủi ro cũng ít hơn.
Đối với các doanh nghiệp nước ngoài có thể xác định đầu tư lâu dài tại đất nước đó, còn với doanh nghiệp trong nước thì có điều kiện phát huy năng lực cạnh tranh của mình. Môi trường pháp lý: yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp tới lợi ích của doanh nghiệp. Trước khi bắt tay vào làm một việc gì đó thì cũng phải xem xét hẹ thống pháp lý của quốc gia đó có cho phép kinh doanh đó không, những thủ tục cần thiết là gì…. Do vậy, một quốc gia có hệ thống luật pháp cồng kềnh, phức tạp, chồng chéo, thủ tục hành chính rườm rà, và đặc biệt hay thay đổi chính sách, hay chính sách không phù hợp với 7 thực tế thì đó là rào cản vô cùng lớn cho doanh nghiệp, làm hạn chế khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.
Môi trường văn hóa xã hội và tự nhiên Văn hóa xã hội: phong tục tập quán, lối sống, thị hiếu tiêu dùng của người dân, tôn giáo tín ngưỡng ảnh hưởng tới cơ cấu nhu cầu của thị trường tham gia và chính sách của doanh nghiệp khi tham gia vào các thị trường khác nhau. Văn hóa- xã hội còn tác động trực tiếp đến việc hình thành môi trường văn hóa doanh nghiệp, văn hóa nhóm cũng như thái độ cư xử, ứng xử của các nhà quản trị, của nhân viên tiếp xúc với các đối tác kinh doanh, với khách hàng. Nhà quản trị phân tích đúng đắn sự tác động của yếu tố văn hóa – xã hội, có thể tạo ta được môi trường làm việc khiến nhân viên tận tâm, tận lực với công việc, sẽ tác động tích cực đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Ngược lại, có thể tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp, không đạt được mục tiêu mà các doanh nghiệp đề ra.
Yếu tố tự nhiên: Các nhân tố tự nhiên bao gồm các nguồn lực tài nguyên thiên nhiên có thể khai thác, các điều kiện về địa lý như: địa hình, đất đai, thời tiết, khí hậu,… ở trong nước cũng như ở trong khu vực. Yếu tố tự nhiên có thể ảnh hưởng đến hoạt động của từng loại doanh nghiệp khác nhau. Ảnh hưởng chủ yếu của yếu tố tự nhiên đến doanh nghiệp là ô nhiễm, thiếu năng lượng và sử dụng lãng phí các nguồn tài nguyên thiên nhiên cùng sự gia tăng các nhu cầu về nguồn tài nguyên do thiên nhiên cung cấp. Tất cả các vấn đề này khiến các nhà quản trị chiến lược phải thay đổi các quyết định và các biện pháp thực hiện quyết định.
Môi trường khoa học- công nghệ Nhóm nhân tố này quyết định tới 2 yếu tố cơ bản nhất tạo nên khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường là chất lượng và giá cả. Khoa học công nghệ hiện đại sẽ làm chi phí cá biệt của doanh nghiệp giảm và áp dụng các khoa học kĩ thuật ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp theo hướng sau: - Giúp cho doanh nghiệp trong quá trình thu thập, xử lý, lưu trữ và truyền thông tin một cách nhanh chóng chính xác và thuận tiện nhất. 8 - Nâng cao năng suất, hiệu quả sản xuất kinh doanh bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao uy tín của doanh nghiệp. Vì thế, nhà quản trị phải theo dõi tiến bộ khoa học-kỹ thuật, nhanh chóng nghiên cứu để ứng dụng các phát minh có liên quan, tránh sự tụt hậu về kỹ thuật dẫn đến thất bại trong cạnh tranh.
Phân tích môi trường kinh doanh vi mô Môi trường kinh doanh vi mô bao gồm các yếu tố cấu thành trong ngành, có ảnh hưởng và liên quan trực tiếp tới doanh nghiệp. Để hiểu rõ hơn chúng ta cùng phân tích những yếu tố này qua mô hình của Micheal Porte.1 : Mô hình 5 lực của Micheal Porter Các đối thủ cạnh tranh Người cung cấp Doanh nghiệp Khách hàng Sản phẩm thay thế 9 Theo mô hình này có các yếu tố tác động trực tiếp tới môi trường vi mô của doanh ngiệp đó là: Khách hàng : Khách hàng có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp, doanh nghiệp không thể tồn tại nếu không có khách hàng. Do đó, doanh nghiệp phải lấy khách hàng, lấy sự thỏa mãn nhu cầu của khách hàng là mục tiêu quan trọng. Song doanh nghiệp cũng thường chịu sức ép của khách hàng, khách hàng được xem như một sự đe dọa cạnh tranh khi họ buộc các doanh nghiệp phải giảm giá hoặc khi họ yêu cầu chất lượng sản phẩm, dịch vụ tốt hơn làm cho chi phí hoạt động của doanh nghiệp tăng lên.Ngược lại, nếu người mua yếu thế sẽ tạo cho doanh nghiệp cơ hội để tăng giá và kiếm nhiều lợi nhuận thêm.
Khách hàng có thể gây áp lực với doanh nghiệp đến mức nào phụ thuộc vào thế mạnh của họ trong mối quan hệ với doanh nghiệp. Người cung cấp : Nói đến đầu vào là nói đến việc cung cấp các yếu tố cần thiết để doanh nghiệp có thể tiến hành sản xuất kinh doanh như: nguyên vật liệu, máy móc, vốn, nhân lực… trong thời đại của sự phân công lao động, của sự chuyên môn hóa thì doanh nghiệp không nên sản xuất theo kiểu “ tự cung tự cấp” tức là tự lo cho mình từ khâu đầu vào đến khâu đầu ra. Điều này sẽ làm giảm hiệu quả sản xuất vì không tận dụng và phát huy được lợi thế so sánh giữa các ngành, giữa các quốc gia. Các doanh nghiệp nên tìm những nhà cung ứng bên ngoài có uy tín, vì đây là điều kiện cần thiết để cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được tiến hành thuận lợi, đảm bảo cho đầu ra của các quá trình có năng suất và chất lượng cao.
Nếu nhà cung cấp không giao hàng đúng hẹn , đúng chủng loại, và đảm bảo chất lượng thì doanh nghiệp cũng sẽ trễ hẹn với khách hàng và ảnh hưởng tới uy tín, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy vậy các nhà cung ứng đầu vào có thể gây ra những khó khăn, làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong những trường hợp sau: - Nguồn cung ứng của doanh nghiệp chỉ có một hoặc một số ít gây nên tình trạng độc quyền cung ứng. 10 - Nếu doanh nghiệp không có nguồn cung ứng nào khác thì doanh nghiệp sẽ yếu thế hơn trong việc đàm phán với nhà cung ứng. Do vậy mà doanh nghiệp cần phải có các chính sách phù hợp để tránh bị thụ động trong quá trình sản xuất kinh doanh của mình.
Đối thủ cạnh tranh trong ngành : Các đối thủ cạnh tranh trong ngành quyết định tới tính chất và mức độ tranh dua giành giật trong nghành, mà mục đích cuối cùng là giữ vững và phát triển thị phần hiện có và đảm bảo thu được lợi nhuận là cao nhất. Cạnh tranh trở nên khốc liệt nhất khi nghành ở trong trạng thái bão hòa hoặc suy thoái hoặc có đông các đối thủ cạnh tranh có cùng năng lực.Đây là đối tượng ảnh hưởng rất lớn tới khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, là động lực kích thích mỗi doanh nghiệp không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh của mình.