phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn chia làm ba (03) chƣơng, cụ thể nhƣ sau: - Chƣơng I: Cơ sở phƣơng pháp luận về chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp. Trong chƣơng này tác giả trình bày các khái niệm cơ bản cũng nhƣ các công cụ dùng để xây dựng chiến lƣợc. - Chƣơng II: Phân tích các căn cứ để xây dựng chiến lƣợc cho Trung tâm Nghiên cứu công nghệ mạng Viettel. Trong chƣơng này tác giả tập trung phân tích các căn cứ để xây dựng chiến lƣợc và đƣợc dùng làm cơ sở để xây dựng chiến lƣợc ở chƣơng 3.
- Chƣơng III: Hoạch định chiến lƣợc kinh doanh cho Trung tâm Nghiên cứu công nghệ mạng Viettel đến năm 2022. Luận văn Thạc sĩ QTKD 2016A -12- Học viên: Nguyễn Văn Tuân Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội – Viện SĐH Viện Kinh tế và Quản lý CHƢƠNG 1: CƠ SỞ PHƢƠNG PHÁP LUẬN VỀ HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƢỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về chiến lƣợc và quản trị chiến lƣợc 1. Khái niệm chiến lƣợc kinh doanh Thuật ngữ “Chiến lƣợc” xuất phát từ nghệ thuật quân sự, với ý nghĩa là sách lƣợc trong chiến tranh, nó hàm ý để chỉ ra các kế hoạch lớn và dài hạn trên cơ sở chắc chắn rằng cái gì đối phƣơng có thể làm đƣợc, cái gì đối phƣơng không thể làm đƣợc.
Mà cụ thể là phƣơng pháp, cách thức điều khiển và chỉ huy các trận đánh. Theo thời gian, nhờ tính ƣu việt của nó, chiến lƣợc đã phát triển sang cả lĩnh vực khoa học khác nhƣ: chính trị, văn hóa, kinh tế, xã hội, công nghệ, … Từ lĩnh vực quân sự, thuật ngữ “chiến lƣợc” đã đƣợc áp dụng vào kinh doanh, lĩnh vực đƣợc xem là một mặt trận cạnh tranh gay gắt, từ thập kỷ 60 thế kỷ XX, tạo ra thuật ngữ “chiến lƣợc kinh doanh”. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế và các kết quả nghiên cứu, thuật ngữ này đƣợc tiếp cận từ nhiều góc độ. Hiện tại có nhiều định nghĩa khác nhau về chiến lƣợc, nguyên nhân cơ bản có sự khác nhau này là do có các hệ thống quan niệm khác nhau về tổ chức nói chung và các phƣơng pháp tiếp cận khác nhau về chiến lƣợc của tổ chức nói riêng.
Tiếp cận từ góc độ yếu tố quyết định thành công trong “cạnh tranh”, một nhóm tác giả có quan điểm coi chiến lƣợc kinh doanh là một nghệ thuật để giành thắng lợi trong cạnh tranh: - Theo Michael E. Porter: Chiến lƣợc là nghệ thuật xây dựng các lợi thế cạnh tranh vững chắc để phòng thủ. Ohmae: “Mục đích của chiến lƣợc là mang lại những điều thuận lợi nhất cho mọi phía, đánh giá thời điểm tấn công hay rút lui, xác định đúng ranh giới của sự thỏa hiệp” và ông nhấn mạnh “Không có đối thủ cạnh tranh thì không cần chiến lƣợc, mục đích duy nhất của chiến lƣợc là đảm bảo giành thắng lợi bền vững đối với đối thủ cạnh tranh”. Theo hƣớng tiếp cận khác, có một nhóm tác giả khác cho rằng chiến lƣợc là tập hợp các kế hoạch chiến lƣợc làm cơ sở hƣớng dẫn các hoạt động: - Theo Alfred Chandler: Chiến lƣợc bao gồm những mục tiêu cơ bản dài hạn của một tổ chức, đồng thời lựa chọn cách thức hoặc tiến trình hành động, phân bổ nguồn lực thiết yếu để thực hiện các mục tiêu đó.
Luận văn Thạc sĩ QTKD 2016A -13- Học viên: Nguyễn Văn Tuân Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội – Viện SĐH Viện Kinh tế và Quản lý - Theo William J. Gluech: Chiến lƣợc là một kế hoạch mang tính thống nhất, toàn diện và tính phối hợp, đƣợc thiết kế đảm bảo rằng các mục tiêu cơ bản của tổ chức sẽ đƣợc thực hiện. David: Chiến lƣợc là những phƣơng tiện đạt tới mục tiêu dài hạn. Chiến lƣợc kinh doanh có thể gồm có sự phát triển về địa lý, đa dạng hóa hoạt động, sở hữu hóa, phát triển sản phẩm, thâm nhập thị trƣờng, cắt giảm chi tiêu, thanh lý và liên doanh.
Nhƣ vậy có thể thấy nhiều định nghĩa và cách hiểu khác nhau về chiến lƣợc, nhƣng nhìn chung có thể hiểu: Chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp trong điều kiện kinh tế thị trƣờng, căn cứ vào điều kiện khách quan và chủ quan, vào nguồn lực mà doanh nghiệp có thể định ra mƣu lƣợc biện pháp đảm bảo sự tồn tại, phát triển ổn định, lâu dài theo mục tiêu phát triển mà doanh nghiệp đặt ra. Chiến lƣợc kinh doanh phản ánh kế hoạch hoạt động của đơn vị kinh doanh bao gồm: các mục tiêu, các giải pháp và các biện pháp để đạt mục tiêu. Vai trò của chiến lƣợc kinh doanh đối với doanh nghiệp - Giúp doanh nghiệp nhận rõ mục đính, hƣớng đi của mình trong từng thời kỳ, là kim chỉ nam cho mọi hoạt động. Đồng thời giúp doanh nghiệp có thể chủ động hơn thay vì bị động trong công việc, vạch rõ tƣơng lai của mình; - Làm cho mọi thành viên của doanh nghiệp thấu hiểu đƣợc việc phải làm và cam kết thực hiện nó.
Điều đó có thể tạo sự ủng hộ và phát huy năng lực sẵn có của cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp, làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân; - Giúp doanh nghiệp khai thác những ƣu thế cạnh tranh trên thƣơng trƣờng để tạo lợi thế cạnh tranh, qua đó các thành viên có thái độ tích cực với những thay đổi từ môi trƣờng bên ngoài; - Giúp doanh nghiệp sử dụng hiệu quả các nguồn lực của bản thân doanh nghiệp. - Hạn chế tối thiểu các rủi ro đối với doanh nghiệp. - Là cơ sở, căn cứ để lựa chọn phƣơng án kinh doanh, phƣơng án đầu tƣ, đổi mới công nghệ, mở rộng thị trƣờng… Chiến lƣợc kinh doanh là yếu tố không thể thiếu đối với sự tồn tại của doanh nghiệp trong cơ chế thị trƣờng. Quản trị chiến lƣợc 1.
Khái niệm, vai trò của quản trị chiến lƣợc Quản trị chiến lƣợc thể hiện tầm quan trọng của nó trong thực tiễn các hoạt Luận văn Thạc sĩ QTKD 2016A -14- Học viên: Nguyễn Văn Tuân Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội – Viện SĐH Viện Kinh tế và Quản lý động kinh doanh của công ty và là kim chỉ nam cho các hoạt động khác trong một tổ chức. David, “Quản trị chiến lược là một nghệ thuật và khoa học nhằm thiết lập, thực hiện và đánh giá các quyết định liên quan nhiều chức năng cho phép tổ chức đạt được những mục tiêu đề ra”. Trong điều kiện môi trƣờng kinh doanh luôn biến động nhƣ hiện nay, thƣờng tạo ra những cơ hội và nguy cơ bất ngờ, quá trình quản trị chiến lƣợc giúp chúng ta nhận biết đƣợc cơ hội và nguy cơ trong tƣơng lai, các doanh nghiệp xác định rõ hƣớng đi vƣợt qua các thử thách trong thƣơng trƣờng. Quá trình quản trị chiến lƣợc giúp doanh nghiệp gắn kết đƣợc kế hoạch đề ra.
Để có thể tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp phải xây dựng cho mình hệ thống quản trị chiến lƣợc có tính thích ứng, thay đổi cùng với sự biến đổi của thị trƣờng. Tuy vậy mức độ thành công của mỗi doanh nghiệp lại phụ thuộc vào năng lực triển khai, thực hiện, kiểm soát của hệ thống bên trong và đƣợc xem nhƣ là nghệ thuật trong quản trị kinh doanh. Quá trình quản trị chiến lƣợc kinh doanh Quản trị chiến lƣợc gồm 3 giai đoạn: Hoạch định chiến lƣợc: Thiết lập chiến lƣợc gồm việc phát triển nhiệm vụ kinh doanh, xác định các cơ hội, nguy cơ đến với tổ chức từ bên ngoài, chỉ rõ các điểm mạnh, điểm yếu bên trong, thiết lập các mục tiêu dài hạn, tạo ra các chiến lƣợc thay thế và chọn ra các chiến lƣợc đặc thủ để theo đuổi. Thực hiện chiến lƣợc: Thực hiện chiến lƣợc là một quá trình quan trọng nhằm thực hiện hóa các mục tiêu, kế hoạch hành động của chiến lƣợc.
Quá trình này đòi hỏi sự tổ chức, quản lý, kiểm tra và đánh giá thƣờng xuyên để đạt đƣợc các mục tiêu. Đánh giá, điều chỉnh: Giai đoạn cuối của quản lý chiến lƣợc là đánh giá chiến lƣợc. Tất cả các chiến lƣợc tùy thuộc vào thay đổi tƣơng lai vì các yếu tố bên trong và bên ngoài thay đổi đều đặn. Ba hoạt động chính yếu của giai đoạn này là: (1) Xem xét các yếu tố là cơ sở cho chiến lƣợc hiện tại, (2) Đo lƣờng các thành tích, (3) Thực hiện các hoạt động điều chỉnh.
Giai đoạn đánh giá chiến lƣợc là cần thiết vì thành công luôn tạo ra các vấn đề mới khác, các tổ chức có tƣ tƣởng thỏa mãn phải trả giá cho sự tàn lụi. Luận văn Thạc sĩ QTKD 2016A -15- Học viên: Nguyễn Văn Tuân Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội – Viện SĐH Viện Kinh tế và Quản lý Hình 1.1: Mô hình Quản trị chiến lược (Nguồn: Fred R. David, Khái luận về quản trị chiến lược, trang 27, Bản dịch tiếng Việt, NXB Lao động, 2012) 1. Hoạch định chiến lƣợc kinh doanh 1.
Khái niệm hoạch định chiến lƣợc kinh doanh Hoạch định chiến lƣợc trong kinh doanh thực sự chỉ đƣợc bắt đầu nghiên cứu một cách chi tiết và cụ thể từ những năm 1950 của thế kỷ 20. Năm 1960, Igo Ansoff đã cho xuất bản các công trình nghiên cứu của mình về chiến lƣợc kinh doanh. Những năm 1970 vấn đề chiến lƣợc kinh doanh đã đƣợc phát triển mạnh mẽ bởi các nghiên cứu của nhóm tƣ vấn Boston BCG, nhóm GE. Từ những năm 1980 các công trình nghiên cứu của Micheal Porter về chiến lƣợc kinh doanh đã thu hút sự chú ý của doanh nghiệp.
Trong các công trình nghiên cứu, các tác giả đƣa ra các định nghĩa về hoạch định chiến lƣợc kinh doanh nhƣ sau: Hoạch định chiến lƣợc kinh doanh là một quá trình tƣ duy nhằm tạo lập chiến lƣợc kinh doanh trên cơ sở nghiên cứu và dự báo các thông tin cơ bản về môi trƣờng kinh doanh. Hoạch định chiến lƣợc kinh doanh nhằm vào một thời gian dài, thông Luận văn Thạc sĩ QTKD 2016A -16- Học viên: Nguyễn Văn Tuân Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội – Viện SĐH Viện Kinh tế và Quản lý thƣờng từ 3 đến 5 năm trở lên, do vậy phải dựa vào cơ sở dự báo dài hạn. Hoạch định chiến lƣợc kinh doanh cũng là giai đoạn khởi đầu của quá trình quản lý chiến lƣợc trong doanh nghiệp đồng thời cũng là một chức năng quản trị chiến lƣợc. Giai đoạn hoạch định chiến lƣợc kinh doanh bao gồm việc phát triển nhiệm vụ, chức năng xác định cơ hội và nguy cơ, chỉ rõ điểm mạnh yếu, thiết lập các mục tiêu chiến lƣợc, nghiên cứu các giải pháp chiến lƣợc và lựa chọn các giải pháp chiến lƣợc theo đuổi.