Khảo sát chi phí nhập viện do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại bệnh viện nguyễn tri phương

Khảo sát chi phí nhập viện do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại bệnh viện Nguyễn Tri Phương, cung cấp thông tin hữu ích cho quản lý bệnh.

• Tác giả: Phạm Như Hảo
• Người hướng dẫn: TS. Trần Quang Khánh
• Trường học: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Nội Tiết
• Đề tài: Chi Phí Nhập Viện Do Hạ Đường Huyết Ở Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Típ 2
• Loại tài liệu: luận văn bác sĩ chuyên khoa cấp II
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đại cương và dịch tễ học về đái tháo đường
• 1.2. Đại cương về hạ đường huyết
• 1.3. Phân loại mức độ hạ đường huyết trên bệnh nhân đái tháo đường
• 1.4. Tỉ lệ nhập viện vì hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2
• 1.5. Yếu tố nguy cơ gây hạ đường huyết trên bệnh nhân đái tháo đường
• 1.6. Điều trị hạ đường huyết và các hậu quả do hạ đường huyết
• 1.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí điều trị khi nhập viện vì hạ đường huyết
• 1.8. Gánh nặng y tế của hạ đường huyết trên bệnh nhân đái tháo đường
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Biến số nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp tiến hành
• 2.5. Kiểm soát sai lệch thông tin
• 2.6. Phân tích và xử lý số liệu
• 2.7. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của dân số nghiên cứu
• 3.2. Chi phí trực tiếp tiêu tốn khi nhập viện vì hạ đường huyết
• 3.3. Các chi phí gián tiếp bệnh nhân phải tiêu tốn khi nhập viện vì hạ đường huyết
• 3.4. Tổng chi phí trực tiếp và gián tiếp bệnh nhân phải tiêu tốn khi nhập viện vì hạ đường huyết
• 3.5. Các yếu tố ảnh hưởng chi phí nhập viện vì hạ đường huyết
• 3.6. Phân tích hồi quy đa biến các yếu tố ảnh hưởng chi phí nhập viện vì hạ đường huyết
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của dân số nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm kinh tế của bệnh nhân và gia đình
• 4.3. Chi phí vận chuyển bệnh nhân khi nhập viện
• 4.4. Tổng viện phí bệnh nhân phải chi trả khi nhập viện vì hạ đường huyết
• 4.5. Chi phí gián tiếp bệnh nhân phải tiêu tốn khi nhập viện vì hạ đường huyết
• 4.6. Tổng chi phí trực tiếp và gián tiếp phải tiêu tốn khi nhập viện vì hạ đường huyết
• 4.7. Các yếu tố ảnh hưởng chi phí nhập viện vì hạ đường huyết
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Bản thông tin dành cho đối tượng nghiên cứu và chấp thuận tham gia nghiên cứu
• Phụ lục 2: Bảng thu thập số liệu
• Phụ lục 3: Danh sách bệnh nhân tham gia nghiên cứu
• Phụ lục 4: Chấp thuận của Hội đồng đạo đức ĐH Y Dược TP.HCM
• Phụ lục 5: Chấp thuận của Hội đồng đạo đức bệnh viện Nguyễn Tri Phương

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chi Phí Nhập Viện Do Hạ Đường Huyết 55 ký tự

Hạ đường huyết là một biến chứng thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2, đặc biệt là những người đang điều trị bằng insulin hoặc các loại thuốc hạ đường huyết khác. Biến chứng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của bệnh nhân mà còn gây ra gánh nặng lớn về chi phí y tế. Việc nhập viện do hạ đường huyết không chỉ tốn kém cho bệnh nhân và gia đình mà còn tạo áp lực lên hệ thống y tế. Do đó, việc hiểu rõ về chi phí nhập viện liên quan đến hạ đường huyết là rất quan trọng để có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa và quản lý hiệu quả, giảm thiểu tác động kinh tế và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Theo một nghiên cứu, tần suất hạ đường huyết có triệu chứng dao động từ 12% đến 30% tùy thuộc vào phác đồ điều trị. Mặc dù chỉ có khoảng 2,1% bệnh nhân đái tháo đường nhập viện vì hạ đường huyết, nhưng đây vẫn là một gánh nặng y tế đáng kể.

1.1. Dịch Tễ Học và Tác Động của Hạ Đường Huyết

Đái tháo đường đang trở thành đại dịch toàn cầu, với số lượng người mắc bệnh ngày càng tăng. Theo Liên đoàn Đái Tháo Đường Thế giới (IDF), số người mắc bệnh sẽ tăng từ 463 triệu năm 2019 lên 700 triệu năm 2045. Hạ đường huyết là một biến chứng cấp tính thường gặp, có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng như hôn mê, tổn thương não, thậm chí tử vong. Biến chứng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn gây ra gánh nặng kinh tế lớn cho bệnh nhân, gia đình và xã hội. Việc hiểu rõ dịch tễ học và tác động của hạ đường huyết là rất quan trọng để có các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1.2. Định Nghĩa và Phân Loại Hạ Đường Huyết

Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) định nghĩa hạ đường huyết là tình trạng đường huyết dưới 70 mg/dL. ADA phân loại hạ đường huyết thành ba mức độ: Độ 1 (54-70 mg/dL), Độ 2 (dưới 54 mg/dL), và Độ 3 (hạ đường huyết nghiêm trọng gây ảnh hưởng đến tri giác và cần sự trợ giúp của người khác). Việc phân loại này giúp các bác sĩ đánh giá mức độ nghiêm trọng và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Các triệu chứng lâm sàng điển hình của hạ đường huyết bao gồm run rẩy, đổ mồ hôi, đói cồn cào, chóng mặt, lú lẫn, và mất ý thức.

II. Thách Thức Quản Lý Chi Phí Nhập Viện Do Hạ Đường Huyết 59 ký tự

Quản lý chi phí nhập viện do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 là một thách thức lớn đối với hệ thống y tế. Các yếu tố như thời gian nằm viện, chi phí thuốc men, xét nghiệm, và chăm sóc y tế đều góp phần làm tăng chi phí điều trị. Bên cạnh đó, các chi phí gián tiếp như mất năng suất lao động, chi phí đi lại, và chi phí chăm sóc người bệnh cũng tạo thêm gánh nặng cho bệnh nhân và gia đình. Việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí nhập viện là rất quan trọng để có thể đưa ra các giải pháp can thiệp hiệu quả, giảm thiểu gánh nặng bệnh tật và cải thiện hiệu quả kinh tế trong điều trị đái tháo đường. Theo một nghiên cứu tại Bồ Đào Nha, chi phí nhập viện trung bình vì hạ đường huyết là 1.600 euro.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Chi Phí Trực Tiếp

Chi phí trực tiếp bao gồm các khoản chi trả trực tiếp cho dịch vụ y tế như tiền viện phí, tiền thuốc, tiền xét nghiệm, tiền khám bệnh và các chi phí liên quan đến quá trình điều trị tại bệnh viện. Thời gian nằm viện càng dài, chi phí trực tiếp càng cao. Các biến chứng đi kèm và mức độ nghiêm trọng của hạ đường huyết cũng ảnh hưởng đáng kể đến chi phí này. Việc sử dụng các loại thuốc đắt tiền hoặc các phương pháp điều trị chuyên sâu cũng làm tăng chi phí trực tiếp.

2.2. Gánh Nặng Chi Phí Gián Tiếp Cho Bệnh Nhân và Gia Đình

Chi phí gián tiếp bao gồm các khoản chi phí không liên quan trực tiếp đến dịch vụ y tế, nhưng phát sinh do bệnh tật. Đối với bệnh nhân và gia đình, chi phí gián tiếp có thể bao gồm mất thu nhập do nghỉ làm, chi phí đi lại, chi phí ăn ở, và chi phí thuê người chăm sóc. Hạ đường huyết có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng làm việc và sinh hoạt của bệnh nhân, từ đó làm tăng gánh nặng chi phí gián tiếp.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Chi Phí Nhập Viện Do Hạ Đường Huyết 58 ký tự

Để đánh giá chi phí nhập viện do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học phù hợp. Các nghiên cứu thường sử dụng thiết kế hồi cứu hoặc tiến cứu để thu thập dữ liệu về chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp. Dữ liệu này sau đó được phân tích thống kê để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí nhập viện. Các phương pháp phân tích chi phí-hiệu quả cũng được sử dụng để so sánh chi phí của các phương pháp điều trị khác nhau và đánh giá hiệu quả kinh tế của chúng. Nghiên cứu của Phạm Như Hảo (2022) đã khảo sát chi phí nhập viện do hạ đường huyết tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, cung cấp thông tin quan trọng về vấn đề này ở Việt Nam.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu và Thu Thập Dữ Liệu

Thiết kế nghiên cứu thường bao gồm việc thu thập dữ liệu từ hồ sơ bệnh án, phỏng vấn bệnh nhân và gia đình, và sử dụng các bảng câu hỏi tiêu chuẩn. Các biến số nghiên cứu bao gồm thông tin về nhân khẩu học, tiền sử bệnh, các loại thuốc đang sử dụng, thời gian nằm viện, chi phí điều trị, và các chi phí gián tiếp. Việc thu thập dữ liệu cần đảm bảo tính chính xác và đầy đủ để có thể đưa ra các kết luận đáng tin cậy.

3.2. Phân Tích Thống Kê và Đánh Giá Chi Phí Hiệu Quả

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê như phân tích hồi quy, phân tích phương sai, và phân tích tương quan để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí nhập viện. Phân tích chi phí-hiệu quả được sử dụng để so sánh chi phí và hiệu quả của các phương pháp điều trị khác nhau, từ đó đưa ra các khuyến nghị về việc lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu về mặt kinh tế.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chi Phí Nhập Viện Do Hạ Đường Huyết 59 ký tự

Các nghiên cứu về chi phí nhập viện do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 đã chỉ ra rằng chi phí này có thể rất khác nhau tùy thuộc vào nhiều yếu tố. Các yếu tố quan trọng bao gồm thời gian nằm viện, mức độ nghiêm trọng của hạ đường huyết, các biến chứng đi kèm, và tình trạng bảo hiểm y tế của bệnh nhân. Nghiên cứu của Phạm Như Hảo (2022) tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương cho thấy rằng chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp đều đóng vai trò quan trọng trong tổng chi phí nhập viện. Các kết quả này cung cấp cơ sở để xây dựng các chiến lược can thiệp nhằm giảm thiểu chi phí và cải thiện chất lượng chăm sóc cho bệnh nhân.

4.1. Chi Phí Trực Tiếp và Các Yếu Tố Liên Quan

Chi phí trực tiếp thường chiếm phần lớn trong tổng chi phí nhập viện. Các yếu tố liên quan đến chi phí trực tiếp bao gồm tiền viện phí, tiền thuốc, tiền xét nghiệm, tiền khám bệnh, và các chi phí liên quan đến các thủ thuật y tế. Thời gian nằm viện càng dài, chi phí trực tiếp càng cao. Các biến chứng đi kèm và mức độ nghiêm trọng của hạ đường huyết cũng ảnh hưởng đáng kể đến chi phí này.

4.2. Chi Phí Gián Tiếp và Tác Động Đến Kinh Tế Gia Đình

Chi phí gián tiếp bao gồm các khoản chi phí không liên quan trực tiếp đến dịch vụ y tế, nhưng phát sinh do bệnh tật. Đối với bệnh nhân và gia đình, chi phí gián tiếp có thể bao gồm mất thu nhập do nghỉ làm, chi phí đi lại, chi phí ăn ở, và chi phí thuê người chăm sóc. Hạ đường huyết có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng làm việc và sinh hoạt của bệnh nhân, từ đó làm tăng gánh nặng chi phí gián tiếp.

V. Giải Pháp Giảm Chi Phí Nhập Viện Do Hạ Đường Huyết 57 ký tự

Để giảm chi phí nhập viện do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2, cần áp dụng các giải pháp toàn diện, bao gồm phòng ngừa hạ đường huyết, quản lý đường huyết hiệu quả, và giáo dục bệnh nhân. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm điều chỉnh liều thuốc phù hợp, hướng dẫn bệnh nhân về chế độ ăn uống và tập luyện, và tự theo dõi đường huyết thường xuyên. Quản lý đường huyết hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ và bệnh nhân, sử dụng các loại thuốc phù hợp, và điều chỉnh lối sống. Giáo dục bệnh nhân về các dấu hiệu và triệu chứng của hạ đường huyết, cách xử trí, và các biện pháp phòng ngừa là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ nhập viện.

5.1. Phòng Ngừa Hạ Đường Huyết Bằng Giáo Dục và Tự Quản Lý

Giáo dục bệnh nhân về các dấu hiệu và triệu chứng của hạ đường huyết, cách xử trí, và các biện pháp phòng ngừa là rất quan trọng. Bệnh nhân cần được hướng dẫn về chế độ ăn uống, tập luyện, và cách điều chỉnh liều thuốc phù hợp. Tự theo dõi đường huyết thường xuyên giúp bệnh nhân phát hiện sớm các dấu hiệu hạ đường huyết và có biện pháp xử trí kịp thời.

5.2. Tối Ưu Hóa Phác Đồ Điều Trị và Quản Lý Đường Huyết

Việc lựa chọn các loại thuốc hạ đường huyết phù hợp và điều chỉnh liều lượng một cách cẩn thận là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ hạ đường huyết. Các loại thuốc mới như thuốc ức chế SGLT2 và thuốc đồng vận GLP-1 có nguy cơ hạ đường huyết thấp hơn so với các loại thuốc truyền thống như sulfonylurea và insulin. Quản lý đường huyết hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ và bệnh nhân, và điều chỉnh phác đồ điều trị dựa trên tình trạng sức khỏe và lối sống của bệnh nhân.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu và Quản Lý Chi Phí Hạ Đường Huyết 56 ký tự

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về chi phí nhập viện do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 để cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác hơn. Các nghiên cứu này cần tập trung vào việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí, đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp, và xây dựng các mô hình quản lý chi phí hiệu quả. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà nghiên cứu, bác sĩ, bệnh nhân, và các nhà hoạch định chính sách để đưa ra các giải pháp toàn diện nhằm giảm thiểu gánh nặng kinh tế và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

6.1. Nghiên Cứu Dài Hạn và Đánh Giá Hiệu Quả Can Thiệp

Cần có các nghiên cứu dài hạn để đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp trong việc giảm chi phí nhập viện do hạ đường huyết. Các nghiên cứu này cần theo dõi bệnh nhân trong thời gian dài để đánh giá tác động của các biện pháp can thiệp đến chi phí y tế, chất lượng cuộc sống, và các kết quả lâm sàng khác.

6.2. Xây Dựng Mô Hình Quản Lý Chi Phí và Chính Sách Hỗ Trợ

Cần xây dựng các mô hình quản lý chi phí hiệu quả để giúp các bác sĩ và bệnh nhân đưa ra các quyết định điều trị tối ưu về mặt kinh tế. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức y tế cũng rất quan trọng để giúp bệnh nhân tiếp cận các dịch vụ chăm sóc y tế chất lượng cao và giảm gánh nặng chi phí.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đái tháo đường típ 2 đang gia tăng nhanh chóng và trở thành một gánh nặng y tế lớn trên phạm vi toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Theo thống kê của Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (IDF), số lượng bệnh nhân đái tháo đường toàn cầu đạt khoảng 463 triệu người vào năm 2019 và dự kiến tăng lên 700 triệu người vào năm 2045. Tại Việt Nam, tỷ lệ hiện mắc bệnh ở người trưởng thành năm 2019 là 5,7% (tương đương 3,8 triệu người) và ước tính đạt 7,7% (khoảng 6,1 triệu người) vào năm 2045, trong đó tỷ lệ mắc tại Thành phố Hồ Chí Minh từng được ghi nhận lên tới 11,0%. Trong quá trình điều trị nhằm đưa nồng độ glucose huyết về mức kiểm soát tối ưu, hạ đường huyết là biến cố cấp tính nguy hiểm thường gặp nhất, làm tăng tỷ lệ nhập viện, biến cố tim mạch và nguy cơ tử vong.

Nghiên cứu được tiến hành nhằm khảo sát chi phí nhập viện trực tiếp, chi phí gián tiếp và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến viện phí ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 điều trị nội trú vì hạ đường huyết tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương. Đề tài được triển khai từ tháng 09/2020 đến tháng 03/2022, trong đó giai đoạn thu thập số liệu kéo dài từ tháng 10/2020 đến tháng 06/2021 trên cỡ mẫu 97 bệnh nhân. Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng kinh tế y tế quan trọng, giúp các nhà lâm sàng lượng hóa tổn thất tài chính thực tế và định hình các chiến lược kiểm soát đường huyết an toàn, hiệu quả kinh tế cho hệ thống bảo hiểm y tế cũng như gia đình người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng các nền tảng lý thuyết y sinh học lâm sàng và kinh tế y tế hiện đại:

• Sinh lý bệnh hạ đường huyết và đáp ứng nội tiết đối kháng: Khi nồng độ glucose máu giảm dưới 70 mg/dL, cơ thể kích hoạt hệ thống thần kinh tự chủ và tủy thượng thận giải phóng catecholamin (epinephrine, norepinephrine), glucagon, cortisol và hormone tăng trưởng (GH). Tình trạng thiếu hụt glucose kéo dài dẫn đến suy giảm năng lượng tế bào não, gây rối loạn tri giác, co giật, hôn mê và kéo dài khoảng QT trên điện tâm đồ, làm tăng nguy cơ loạn nhịp thất đe dọa tính mạng.
• Tiêu chuẩn phân loại hạ đường huyết của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA 2020): Phân chia biến cố thành 3 mức độ: Độ 1 (glucose huyết từ 54 mg/dL đến dưới 70 mg/dL), Độ 2 (glucose huyết dưới 54 mg/dL với các triệu chứng thần kinh) và Độ 3 (biến cố hạ đường huyết nghiêm trọng gây suy giảm ý thức, đòi hỏi sự trợ giúp y tế từ người khác).
• Mô hình chi phí bệnh tật (Cost-of-Illness Model): Đánh giá chi phí theo góc độ người bệnh và cơ sở điều trị, phân định thành: chi phí trực tiếp y tế (tiền giường, xét nghiệm, thuốc điều trị), chi phí trực tiếp ngoài y tế (phương tiện vận chuyển cấp cứu, xe cứu thương) và chi phí gián tiếp (tổn thất thu nhập do nghỉ việc của bệnh nhân và thân nhân nuôi bệnh theo phương pháp vốn nhân lực).

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang mô tả có phân tích.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dựa trên công thức ước tính một tỷ lệ với mức ý nghĩa α = 0,05 (trị số Z = 1,96), tỷ lệ hạ đường huyết dự kiến p = 30% và độ chính xác tuyệt đối mong muốn d = 10%, cỡ mẫu tối thiểu được tính toán là 81 bệnh nhân. Nghiên cứu đã thu nhận toàn bộ 97 bệnh nhân đái tháo đường típ 2 nhập viện trực tiếp vì hạ đường huyết tại Khoa Nội tiết Bệnh viện Nguyễn Tri Phương từ ngày 01/10/2020 đến 30/06/2021, đảm bảo không bỏ sót đối tượng thỏa tiêu chuẩn chọn bệnh.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu lâm sàng và cận lâm sàng (HbA1c, creatinin huyết thanh, độ lọc cầu thận eGFR, men gan AST/ALT) được trích xuất từ hồ sơ bệnh án. Viện phí trực tiếp được đối chiếu từ bảng kê hóa đơn viện phí điện tử khi xuất viện. Chi phí vận chuyển và ngày công lao động được thu thập qua phỏng vấn trực tiếp bằng bảng câu hỏi chuẩn hóa.
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS phiên bản 22.0. Sử dụng kiểm định t-student độc lập để so sánh chi phí giữa hai nhóm (sử dụng bảo hiểm y tế so với tự chi trả, tiền căn hạ đường huyết), kiểm định ANOVA một chiều để so sánh giữa các nhóm tuổi, thời gian mắc bệnh và phác đồ điều trị. Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến từng bước (backward elimination) được áp dụng sau khi chuyển đổi biến chi phí phân phối lệch về dạng phân phối chuẩn để xác định các yếu tố dự báo viện phí độc lập với mức ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Đặc điểm dịch tễ và lâm sàng của đối tượng nghiên cứu: Độ tuổi trung bình của 97 bệnh nhân là 71,4 ± 12,9 năm (dao động từ 30 đến 94 tuổi), trong đó nhóm bệnh nhân cao tuổi từ 60 đến 80 tuổi chiếm 54,0% và nhóm từ 80 tuổi trở lên chiếm 26,0%. Nữ giới chiếm tỷ lệ áp đảo với 67,0% (65 bệnh nhân), cao gấp đôi nam giới (33,0% với 32 bệnh nhân). Trình độ học vấn của đối tượng nghiên cứu tập trung ở mức thấp với 42,0% đạt trình độ cấp 1 và 19,0% mù chữ. Thời gian mắc đái tháo đường trung bình là 8,7 ± 8,0 năm (trung vị 5,0 năm), trong đó 50,0% bệnh nhân có thời gian phát hiện bệnh dưới 5 năm.
• Mức độ hạ đường huyết khi nhập viện: Nồng độ glucose huyết trung bình lúc nhập viện cấp cứu là 34,7 ± 17,6 mg/dL. Đáng chú ý, có 23,0% (22 bệnh nhân) nhập viện trong tình trạng glucose máu cực thấp dưới 20 mg/dL (kết quả hiển thị mức LOW trên máy đo). Giá trị HbA1c trung bình của mẫu là 7,2 ± 1,7% và độ lọc cầu thận ước tính (eGFR) trung bình là 59,9 ± 29,0 ml/phút/1,73 m² da, cho thấy phần lớn bệnh nhân có suy giảm chức năng thận mạn tính kèm theo.
• Cơ cấu chi phí điều trị: Viện phí trực tiếp y tế chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí, bao gồm chi phí thuốc điều trị, xét nghiệm chẩn đoán và ngày giường điều trị nội trú. Chi phí gián tiếp phát sinh đáng kể từ việc người chăm sóc phải nghỉ việc để hỗ trợ bệnh nhân cao tuổi suy giảm nhận thức trong suốt đợt điều trị.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nữ giới cao tuổi chiếm đa số (67,0% nữ, độ tuổi trung bình 71,4 tuổi) phản ánh đúng thực tế lâm sàng tại các khoa nội tiết, nơi người cao tuổi có ngưỡng nhận biết hạ đường huyết suy giảm và suy giảm bài tiết hormone đối kháng. Tình trạng 23,0% bệnh nhân nhập viện với đường huyết dưới 20 mg/dL cho thấy mức độ chậm trễ trong việc phát hiện biến cố tại nhà, chủ yếu do triệu chứng không điển hình hoặc hạ đường huyết không nhận biết.

Khi thảo luận về cấu trúc tài chính, việc biểu diễn số liệu qua biểu đồ tròn cơ cấu chi phí giúp làm rõ sự khác biệt giữa chi phí trực tiếp (thuốc, giường bệnh, xét nghiệm) và chi phí gián tiếp (mất ngày công lao động). Đồng thời, bảng phân tích chéo giữa các mức độ hạ đường huyết theo ADA 2020 và tổng chi phí điều trị cho thấy chi phí tăng vọt ở nhóm bệnh nhân hạ đường huyết độ 3 có kèm theo các biến cố tim mạch hoặc chấn thương.

So sánh với các nghiên cứu trong nước, nghiên cứu của Phạm Huy Tuấn Kiệt công bố năm 2020 ghi nhận bệnh nhân đái tháo đường có biến chứng hạ đường huyết phải chịu chi phí trung bình hàng năm lên tới 688 USD, cao hơn đáng kể so với nhóm không có biến chứng (206 USD). Nghiên cứu của Võ Quang Trung năm 2017 cũng chỉ ra chi phí điều trị đái tháo đường chiếm khoảng 12% GDP bình quân đầu người, trong đó chi phí thuốc chiếm 53,2% chi phí y tế trực tiếp. Trên bình diện quốc tế, các phát hiện này tương đồng với nghiên cứu tại Malaysia khi chi phí tăng từ 7.054 RM ở độ 1 lên hơn 10.000 RM ở độ 3, cũng như nghiên cứu tại Ý của Veronese ghi nhận viện phí ở nhóm bệnh nhân trên 80 tuổi có nhiều bệnh đồng mắc cao gấp 4 lần so với nhóm dưới 50 tuổi. Suy giảm chức năng thận (eGFR trung bình 59,9 ml/phút/1,73 m²) cùng với việc sử dụng phác đồ insulin kéo dài là những yếu tố cốt lõi làm chậm chuyển hóa thuốc, gia tăng thời gian nằm viện và đẩy viện phí lên cao.

Đề xuất và khuyến nghị

• Cá thể hóa mục tiêu và chuyển đổi phác đồ điều trị an toàn: Bác sĩ điều trị chuyên khoa Nội tiết cần đánh giá chức năng thận định kỳ và thiết lập mức HbA1c mục tiêu linh hoạt (7,5% - 8,0%) cho bệnh nhân trên 70 tuổi; chủ động ưu tiên lựa chọn các nhóm thuốc hạ đường huyết có nguy cơ hạ đường huyết thấp như ức chế SGLT2, ức chế DPP-4 hoặc đồng vận thụ thể GLP-1 nhằm giảm 30% tỷ lệ nhập viện tái phát trong vòng 12 tháng.
• Chuẩn hóa chương trình giáo dục tự quản lý bệnh cho thân nhân: Đội ngũ điều dưỡng và nhân viên tư vấn sức khỏe tại bệnh viện cần tổ chức tập huấn kỹ năng nhận biết tam chứng Whipple, hướng dẫn kỹ thuật tiêm insulin đúng liều và quy tắc bổ sung 15g carbohydrate nhanh cho 100% bệnh nhân và người nuôi bệnh trước khi xuất viện, hoàn thành triển khai trong quý 1 năm sau.
• Tối ưu hóa quy trình tiếp nhận và xử trí cấp cứu ban đầu: Ban Giám đốc bệnh viện phối hợp với Khoa Cấp cứu thiết lập quy trình truyền glucose ưu trương tĩnh mạch chuẩn hóa và theo dõi monitor liên tục trong 48-72 giờ đối với các ca hạ đường huyết do thuốc kéo dài, giúp rút ngắn thời gian nằm viện trung bình xuống dưới 5 ngày trong giai đoạn 2023-2024.
• Mở rộng danh mục chi trả của Bảo hiểm Y tế cho thiết bị theo dõi đường huyết: Cơ quan Bảo hiểm Xã hội và Bộ Y tế cần xem xét chính sách hỗ trợ thanh toán chi phí que thử đường huyết mao mạch và thiết bị theo dõi đường huyết liên tục (CGM) cho nhóm bệnh nhân nguy cơ cao có tiền căn hạ đường huyết nặng, hướng tới mục tiêu giảm 50% gánh nặng chi phí y tế trực tiếp do cấp cứu nội trú trong giai đoạn 2024-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ chuyên khoa Nội tiết, Lão khoa và Cấp cứu: Ứng dụng số liệu thực tế để nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ lâm sàng, điều chỉnh liều lượng thuốc hạ đường huyết phù hợp trên bệnh nhân suy thận và xây dựng phác đồ điều trị nội trú tiết kiệm chi phí.
• Nhà quản lý bệnh viện và chuyên viên hoạch định chính sách y tế: Sử dụng bằng chứng kinh tế y tế để đánh giá tác động ngân sách, cân đối cơ cấu viện phí và tối ưu hóa phân bổ nguồn lực bảo hiểm y tế tại các cơ sở khám chữa bệnh tuyến tỉnh/thành phố.
• Học viên sau đại học, Bác sĩ Nội trú và Nghiên cứu sinh Y - Dược: Tham khảo khung phương pháp nghiên cứu cắt ngang, quy trình thiết kế bảng thu thập số liệu chi phí trực tiếp - gián tiếp và phương pháp phân tích hồi quy đa biến trong kinh tế dược.
• Dược sĩ lâm sàng và Nhân viên truyền thông giáo dục sức khỏe: Xây dựng tài liệu tư vấn sử dụng thuốc an toàn, thiết kế các chương trình hướng dẫn dinh dưỡng phòng ngừa bỏ bữa và theo dõi tương tác thuốc cho bệnh nhân đái tháo đường ngoại trú.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao bệnh nhân đái tháo đường cao tuổi có nguy cơ nhập viện vì hạ đường huyết cao hơn?
Bệnh nhân cao tuổi (trong nghiên cứu tuổi trung bình là 71,4 tuổi) thường có nhiều bệnh đồng mắc, suy giảm độ lọc cầu thận (eGFR trung bình 59,9 ml/phút/1,73 m²) làm chậm thải trừ thuốc kích thích tiết insulin. Ngoài ra, sự suy giảm nhận thức và mất đáp ứng giao cảm khiến người bệnh khó nhận biết triệu chứng sớm, dẫn đến biến cố nặng phải cấp cứu.

Chi phí gián tiếp của một đợt nhập viện do hạ đường huyết được tính toán như thế nào?
Chi phí gián tiếp được tính toán theo phương pháp vốn nhân lực, bao gồm tổng thiệt hại thu nhập do nghỉ việc của bệnh nhân trong thời gian điều trị, tổn thất ngày công lao động của thân nhân trực tiếp chăm sóc và các chi phí phát sinh nếu gia đình phải thuê người nuôi bệnh chuyên trách tại bệnh viện.

Tỷ lệ bệnh nhân có mức đường huyết cực thấp dưới 20 mg/dL trong nghiên cứu là bao nhiêu?
Trong tổng số 97 bệnh nhân khảo sát tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, có 22 trường hợp (chiếm tỷ lệ 23,0%) có nồng độ glucose máu lúc nhập viện ở mức dưới 20 mg/dL (máy đo báo LOW). Nồng độ đường huyết trung bình toàn bộ mẫu nghiên cứu là 34,7 ± 17,6 mg/dL.

Bảo hiểm y tế đóng vai trò như thế nào trong việc giảm thiểu gánh nặng viện phí do hạ đường huyết?
Bảo hiểm y tế thanh toán phần lớn chi phí giường bệnh, xét nghiệm và thuốc men điều trị theo tỷ lệ quy định (từ 80% đến 100%), giúp giảm đáng kể chi phí trực tiếp tự chi trả của gia đình bệnh nhân so với nhóm không có bảo hiểm y tế.

Làm thế nào để giảm thiểu nguy cơ hạ đường huyết ở bệnh nhân điều trị bằng insulin?
Người bệnh cần tuân thủ đúng kỹ thuật và thời điểm tiêm insulin gắn liền với bữa ăn, tuyệt đối không bỏ bữa, duy trì lượng carbohydrate ổn định, thường xuyên tự theo dõi đường huyết mao mạch tại nhà và tái khám định kỳ để bác sĩ điều chỉnh liều lượng theo chức năng gan, thận.

Kết luận

• Luận văn đã xác định rõ ràng gánh nặng kinh tế y tế toàn diện do hạ đường huyết gây ra ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 điều trị nội trú tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương.
• Nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là bệnh nhân cao tuổi (trung bình 71,4 tuổi), nữ giới chiếm ưu thế (67,0%) và có thời gian mắc đái tháo đường kéo dài kèm suy giảm chức năng thận.
• Ghi nhận 23,0% bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hạ đường huyết cực nặng (glucose máu dưới 20 mg/dL), làm gia tăng chi phí giường bệnh, xét nghiệm và thuốc điều trị.
• Nghiên cứu khẳng định giá trị bảo vệ tài chính to lớn của Bảo hiểm Y tế và sự cần thiết phải kiểm soát đồng thời các bệnh lý tim mạch, thận đi kèm.
• Cung cấp cơ sở khoa học thực tiễn để triển khai các chương trình can thiệp giáo dục sức khỏe và chuyển đổi phác đồ điều trị an toàn giai đoạn 2023-2025.

Các cơ sở y tế và bác sĩ điều trị cần tăng cường phối hợp đa chuyên khoa nhằm nâng cao chất lượng quản lý đái tháo đường ngoại trú, hạn chế tối đa các đợt nhập viện cấp cứu có thể phòng ngừa được. Quý độc giả và đồng nghiệp quan tâm có thể khai thác chi tiết các mô hình phân tích hồi quy và bảng số liệu trong toàn văn luận văn tại thư viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Hạ đường huyết là biến chứng thường gặp khi điều trị đái tháo đường và có thể khiến bệnh nhân phải nhập viện. Đái tháo đường ảnh hưởng đến sức khỏe của cá nhân, ảnh hưởng đến xã hội và cả đến nền kinh tế. Để làm giảm các biến chứng mạn tính của đái tháo đường, ưu tiên hàng đầu để kiểm soát bệnh là đưa nồng độ đường huyết về mức bình thường hay gần như bình thường bằng cách thay đổi lối sống và dùng các thuốc hạ đường huyết. Tuy nhiên, nếu giảm mức đường huyết quá mức thì gây nên tình trạng hạ đường huyết.

Đây là biến chứng rất thường gặp trong điều trị đái tháo đường. Mặc dù trước kia, bệnh nhân và nhân viên y tế thường chấp nhận hạ đường huyết là một hậu quả tất yếu trong việc điều trị để ngăn ngừa biến chứng mạn đái tháo đường thì ngày nay, người ta càng nhận ra hạ đường huyết là một biến chứng cấp quan trọng có thể làm tăng tỉ lệ bệnh tật và tử vong, tiêu tốn nhiều chi phí, làm giảm năng suất lao động và làm giảm chất lượng cuộc sống [56]. Tần suất hạ đường huyết có triệu chứng dao động từ 12% đến 30% tùy phác đồ điều trị [40]. Mặc dù chỉ khoảng 2,1% bệnh nhân đái tháo đường nhập viện vì hạ đường huyết trong nghiên cứu ADVANCE [60] nhưng đó cũng là một gánh nặng y tế lớn cho bệnh nhân và xã hội.

Đặc biệt hạ đường huyết nặng có thể lên đến 15% đối với nhóm bệnh nhân đái tháo đường típ 2 điều trị với insulin [66]. Điều trị hạ đường huyết có thể không tốn nhiều chi phí như điều trị các biến chứng khác của đái tháo đường, ví dụ như các biến chứng tim mạch nhưng chi phí điều trị hạ đường huyết cần phải xem xét vì hạ đường huyết thường xảy ra, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và có thể khiến bệnh nhân tử vong. Do đó, cần lựa chọn thuốc đái tháo đường vừa kiểm soát tốt đường huyết, vừa giảm thiểu nguy cơ hạ đường huyết. Tuy nhiên, thuốc đái tháo đường vữa đạt cả hai tiêu chí này được phát triển trong thời gian gần.

2 đây có giá thành cao hơn so với các loại thuốc kinh điển. Vì vậy, đây là một vấn đề kinh tế đối với ngành y tế, bác sĩ và bệnh nhân. Để giải quyết bài toán này, cần phải đánh giá chi phí y tế cho điều trị cơn hạ đường huyết để có cơ sở lựa chọn hay không lựa chọn các loại thuốc đái tháo đường thế hệ mới nhằm giải thiểu nguy cơ hạ đường huyết cho bệnh nhân. Đánh giá chi phí điều trị hạ đường huyết khá phức tạp vì nó bao gồm cả chi phí trực tiếp, chi phí gián tiếp và các chi phí vô hình khác.

Nếu như có rất ít nghiên cứu báo cáo về chi phí điều trị hạ đường huyết nhẹ và trung bình vì bệnh nhân có thể tự xử trí tại nhà và bệnh nhân thường bỏ qua, thì có khá nhiều nghiên cứu trên thế giới đánh giá chi phí điều trị hạ đường huyết nặng cần can thiệp y tế. Chi phí này rất khác nhau giữa các quốc gia và giữa các hệ thống y tế khác nhau dựa trên chất lượng dịch vụ và mức sống của mỗi quốc gia. Cụ thể, tại Bồ Đào Nha, chi phí nhập viện vì hạ đường huyết trung bình là 1. Tại Ý, chi phí nhập viện trung bình cho bệnh nhân đái tháo đường bị hạ đường huyết là 5.317 euro và tổng chi phí trực tiếp cho nhóm bệnh nhân này ước tính khoảng 23 triệu euro mỗi năm [65].

Tại Malaysia, một bệnh nhân bị hạ đường huyết với thời gian nằm viện trung bình là 5 ngày tốn chi phí trung bình là 2. Trong tất cả nguyên nhân nhập viện, có khoảng 3,2% bệnh nhân nhập viện vì hạ đường huyết. Vậy tổng chi phí hàng năm cho bệnh nhân Malaysia nhập viện vì hạ đường huyết ước tính khoảng 30 triệu USD, tương đương 0,5% ngân sách của Bộ Y Tế Malaysia [11]. Tuy nhiên, ở Việt Nam chưa có nghiên cứu nào khảo sát chi phí nhập viện do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường và để có cơ sở đánh giá chi phí y tế cho điều trị cơn hạ đường huyết, vì vậy, chúng tôi làm nghiên cứu nhằm khảo sát chi phí nhập viện do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại bệnh viện Nguyễn Tri Phương với mục đích cập nhật thêm.

3 thông tin để từ đó góp phần vào chiến lược quản lý bệnh và lựa chọn điều trị thích hợp cho bệnh nhân. 4 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU MỤC TIÊU TỔNG QUÁT Khảo sát chi phí nhập viện do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2. MỤC TIÊU CHUYÊN BIỆT 1. Xác định chi phí trực tiếp bệnh nhân đái tháo đường típ 2 phải chi trả khi nhập viện vì hạ đường huyết tại khoa Nội tiết, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương.

Xác định chi phí gián tiếp bệnh nhân đái tháo đường típ 2 phải chi trả khi nhập viện vì hạ đường huyết tại khoa Nội tiết, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương 3. Phân tích các các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí nhập viện do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2. 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đại cƣơng và dịch tễ học về đái tháo đƣờng Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa: đái tháo đường là một bệnh lý chuyển hóa mạn tính do nhiều nguyên nhân, đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết mạn tính, với rối loạn chuyển hóa carbohydrate, lipid và protein, do khiếm khuyết bài tiết insulin, hoặc khiếm khuyết hoạt động của insulin hoặc cả hai.

Hiện nay, đái tháo đường đã trở thành đại dịch trên toàn thế giới với tỉ lệ mới mắc và tần suất lưu hành ngày càng gia tăng. Theo Liên đoàn Đái Tháo Đường Thế giới (IDF), dân số ĐTĐ sẽ tăng từ 463 triệu người vào năm 2019 lên khoảng 700 triệu người vào năm 2045, trong đó gần 80% những người ĐTĐ sống ở các nước thu nhập trung bình - thấp [28]. Trong đại dịch ĐTĐ của thế giới, châu Á chiếm đến 60% người mắc bệnh [28]. Đến năm 2030, Ấn Độ sẽ có 101 triệu người ĐTĐ, Trung Quốc có 140,5 triệu người ĐTĐ, chiếm 30% dân số ĐTĐ toàn thế giới [28].

Việt Nam cũng không ngoại lệ, có tỉ lệ hiện mắc bệnh ĐTĐ ngày càng cao. Năm 2019, Việt Nam có tỷ lệ hiện mắc ĐTĐ típ 2 khoảng 5,7% dân số, tức khoảng 3,8 triệu người mắc bệnh ĐTĐ. Dự kiến đến năm 2045, tỷ lệ này ước tính sẽ tăng lên đến 7,7%; tức số người mắc ĐTĐ tăng lên gần gấp đôi là 6,1 triệu người [28]. Tại thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ hiện mắc ĐTĐ típ 2 là 3,8% năm 2004 [21] lên đến 11% vào năm 2017 [1].

Biến chứng của ĐTĐ có thể chia thành hai nhóm. Các biến chứng cấp tính kinh điển của ĐTĐ bao gồm nhiễm ceton acid, tăng áp lực thẩm thấu máu và hạ đường huyết, có thể đưa đến hôn mê, thậm chí tử vong nếu không điều trị kịp thời. Các biến chứng mạn tính của ĐTĐ bao gồm biến chứng mạch máu nhỏ như bệnh võng mạc có thể dẫn đến mù lòa, bệnh thận có thể. 6 dẫn đến suy thận, bệnh thần kinh ngoại biên (BTKNBh) với nguy cơ loét chân, đoạn chi, biến dạng Charcot, và các rối loạn chức năng thần kinh tự chủ; biến chứng mạch máu lớn như bệnh mạch vành, bệnh mạch máu não và bệnh mạch máu ngoại biên (BMMNB).

Đại cƣơng về hạ đƣờng huyết Để làm giảm các biến chứng mạn tính của đái tháo đường, ưu tiên hàng đầu để kiểm soát bệnh là đưa nồng độ đường huyết về mức bình thường hay gần như bình thường bằng cách thay đổi lối sống và dùng các thuốc hạ đường huyết. Tuy nhiên, nếu giảm mức đường huyết quá mức thì gây nên tình trạng hạ đường huyết. Đây là biến chứng rất thường gặp trong điều trị đái tháo đường. Mặc dù trước kia thường được bệnh nhân và nhân viên y tế chấp nhận hạ đường huyết là một hậu quả tất yếu trong việc điều trị để ngăn ngừa biến chứng mạn đái tháo đường thì ngày nay, người ta càng nhận ra hạ đường huyết là một biến chứng cấp quan trọng có thể làm tăng tỉ lệ bệnh tật và tử vong, tiêu tốn nhiều chi phí, làm giảm năng suất lao động và làm giảm chất lượng cuộc sống.

Chính vì vậy, dữ liệu trong thế giới thực về tỉ lệ hạ đường huyết và các yếu tố nguy cơ là cần thiết để cung cấp cho bệnh nhân và nhân viên chăm sóc y tế về lợi ích và các tác hại tiềm tàng của các liệu pháp điều trị giảm đường huyết đồng thời hỗ trợ bác sĩ đưa ra các quyết định lâm sàng và giúp các chuyên gia hướng dẫn trong các khuyến cáo lâm sàng. Sau khi ăn, nồng độ glucose và một số yếu tố tiêu hóa tăng lên trong máu sẽ kích thích tụy tạng tiết insulin, hormon này làm tăng sự xâm nhập glucose vào các mô ngoại vi như gan, mô cơ, mô mỡ và ức chế sự sản xuất glucose từ gan. Khoảng 10% lượng carbohydrat ăn vào sẽ được dự trữ ở gan nhưng phải chuyển thành các tiền chất dùng cho tân sinh đường ở các mô ngoại vi trước khi đưa đến gan để dùng cho sự tân sinh đường. 7 nồng độ glucose và insulin sẽ đạt đỉnh cao sau 1 giờ vả sẽ trở lại nồng độ cơ bản sau 3-4 giờ.

Khi đói, glucose huyết hạ thấp, nồng độ insulin trong máu hạ thấp. Thời điểm 4-6 giờ sau khi ăn được gọi là thời kì sau hấp thu, nồng độ glucose máu vào khoảng 80-90 mg/dL. Để giữ cho glucose không hạ thấp thêm nữa, glucose sẽ được sản xuất và sau đó sử dụng với tốc độ 2mg/kg cân nặng mỗi phút, một nửa số này sẽ được chuyển hóa ở hệ thần kinh trung ương. Glucose được sản xuất từ 2 nguồn gốc, 70-80% từ sự ly giải glycogen và 20-25% từ sự tân sinh đường.

Sự ly giải glycogen ở gan được kích thích bởi epinephrin, glucagon và bị ức chế bởi insulin. Ngoài ra có nhiều men ảnh hưởng vào quá trình ly giải glycogen thành glucose, sự thiếu hụt các men này sẽ gây ra hạ đường huyết (gặp trong bệnh lý nhi) thí dụ thiếu men glucose 6 phosphatase trong bệnh Von Gierke gây ra hạ đường huyết nặng, thiếu men glycogen phosphorylase gây ra hạ đường huyết nhẹ, thiếu men glycogen synthetase gây ra hạ đường huyết nặng ở trẻ em và sơ sinh. Tuy nhiên, dự trữ glycogen ở gan sẽ hết sau 24-36 giờ nhịn đói, lúc này nồng độ glucose huyết sẽ tùy thuộc ở sự tân sinh đường.