PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Sự tồn tại và phát triển của một tổ chức phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố, trong đó yếu tố con người hay nguồn nhân lực luôn được xem là yếu tố quan trọng nhất. Việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến động lực của người lao động sẽ đưa ra các giải pháp tạo động lực để người lao động trong tổ chức tích cực, tự giác lao động, nghiên cứu sáng tạo nâng cao năng suất lao động, trung thành phấn đấu vì mục tiêu của tổ chức lại là cốt lõi của việc quản trị nguồn nhân lực của một tổ chức. Ngành địa chất và khoáng sản Việt Nam nói chung và Liên đoàn Địa chất BTB nói riêng cũng không phải ngoại lệ.
Liên đoàn Địa chất BTB là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam có chức năng nhiệm vụ điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản, thăm dò khoáng sản, địa chất tai biến, địa chất môi trường và quản lý nguồn tài nguyên hợp lý, nhằm phát triển nền kinh tế bền vững. Trong những năm qua, ngành công nghiệp khai khoáng đã đóng vai trò quan trọng và tích cực trong quá trình Công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, cơ bản đáp ứng đủ và kịp thời nguyên liệu cho nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên sự thúc đẩy nhanh, mạnh quá trình này dẫn đến tài nguyên, khoáng sản đang dần bị cạn kiệt, đã và đang đặt ra những nhiệm vụ và thách thức mới cho ngành địa chất và khoáng sản Việt Nam. Với đặc thù môi trường làm việc nơi rừng núi cao hiểm trở, công việc có tính nguy hiểm và gian khó của các kỹ sư địa chất thì việc tạo động lực để họ say mê nghiên cứu, đam mê với công việc là rất quan trọng.
Nắm bắt được điều này, Liên đoàn đã chú trọng đến việc đảm bảo quyền và lợi ích cho người lao động, tạo động lực cho người lao động làm việc, yên tâm công tác, phấn đấu, khuyến khích người lao động sáng tạo phát huy năng lực trong quá trình công tác. Tuy nhiên tác giả nhận thấy công tác tạo động lực tại Liên đoàn, một tổ chức có lao động đặc thù riêng còn nhiều tồn tại cần phải xem xét. Hiện nay, qua tìm hiểu của tác giả ở Liên đoàn Địa chất BTB vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này. 2 Nhận thức được tầm quan trọng đó, tác giả đã lựa chọn và nghiên cứu đề tài: “Các nhân tố ảnh hưởng đến động lực làm việc của người lao động tại Liên đoàn Địa chất BTB”.
Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Người lao động có động lực tích cực sẽ có tâm lý làm việc tốt, hoàn thành nhiệm vụ của bản thân đồng thời làm cho tổ chức ngày càng trở nên phát triển, bền vững hơn và tìm kiếm được nhiều tài nguyên khoáng sản có giá trị. Tác giả đã tham khảo được một số công trình, bài báo viết về đề tài này như sau: Luận án tiến sỹ kinh tế của tác giả Vũ Đình Lý với đề tài: “Chính sách tạo động lực cho cán bộ công chức cấp xã” (Nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Nghệ An). Luận án đã chỉ ra cơ hội phát triển, cơ hội thăng tiến và sự khẳng định mình có tác động rất lớn đến động lực làm việc của những cán bộ công chức cấp xã hơn là những kích thích về vật chất. Từ đó có những giải pháp khi đưa ra các hình thức tạo động lực lao động.
Hoàng Thị Hồng Lộc và Nguyễn Quốc Nghi (2014), Khoa Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Cần Thơ với bài viết “Xây dựng khung lý thuyết về động lực làm việc ở khu vực công tại Việt Nam”. Bài viết được thực hiện nhằm xây dựng một khung lý thuyết phục vụ cho mục đích khám phá các nhân tố chính ảnh hưởng đến động lực làm việc của nhân viên ở khu vực công (công chức, viên chức) tại Việt Nam. Luận án tiến sỹ kinh tế của tác giả Vũ Thị Uyên với đề tài: “Tạo động lực cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội”. Luận án đã phân tích về nhu cầu, sự thỏa mãn, cách phát triển nhu cầu mới,.
nhằm tạo động lực lao động cho lao động quản lý trong doanh nghiệp. Đề xuất một số quan điểm, giải pháp để tạo động lực cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp nhà nước. Công trình nghiên cứu của Nguyễn Thị Hải Huyền (2013): “Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến động lực làm việc của nhân viên trong các doanh nghiệp nhà nước tại TP. Mục tiêu nghiên cứu là xác định và đánh giá các nhân tố 3 ảnh hưởng đến động lực làm việc của nhân viên trong doanh nghiệp nhà nước.
Công trình nghiên cứu của Bùi Minh Thu và Lê Nguyễn Đan Khôi (2014) “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến động lực làm việc của nhân viên trực tiếp sản xuất ở tổng công ty lắp máy Việt Nam Lilama”. Mục tiêu nghiên cứu động lực làm việc của nhân viên tực tiếp sản xuất có tầm quan trọng trong thu hút và giữ chân người tài cho Lilama. Luận văn của Nguyễn Khắc Hoàn (2010) với đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến động lực làm việc của nhân viên, nghiên cứu trường hợp tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu, chi nhánh Huế”. Luận văn đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến động lực làm việc của nhân viên tại ACB Huế là một việc làm có ý nghĩa nhằm thúc đẩy nhân viên làm việc tích cực hơn, mang lại hiệu quả cao cho nhân viên cũng như hoạt động của ngân hàng, đồng thời nâng cao lòng trung thành của nhân viên đối với ngân hàng.
Báo Lao động đăng ngày 14/10/2015, buổi tọa đàm do Báo Lao động tổ chức về chủ đề: “Tạo động lực lao động để tăng năng suất lao động”. Sự chia sẻ lợi ích với người lao động, doanh nghiệp muốn phát triển bền vững thì phải thường xuyên đầu tư đổi mới công nghệ, quan tâm đến đời sống của người lao động, bên cạnh đó là việc cải thiện môi trường pháp lý, tăng lương, tái tạo sức lao động, áp dụng khoa học kỹ thuật, đào tạo kỹ thuật cho người lao động. để người lao động có động lực làm việc. Có thể thấy, trong một chừng mực nào đó, các công trình nghiên cứu trên đây đã phân tích được vai trò của việc tạo động lực trong lao động để tăng năng suất lao động cũng như phát triển tốt nguồn nhân lực nhằm phục vụ mục tiêu phát triển của cơ quan, đơn vị.
Tuy nhiên, chưa có công trình khoa học nào trực tiếp nghiên cứu sâu về các nhân tố ảnh hưởng đến động lực làm việc của người lao động, đặc biệt là đối với các đơn vị đặc thù như ngành địa chất. Qua nghiên cứu, có thể phần nào đánh giá được thực trạng các chế độ, chính sách đối với người lao động đã phù hợp hay chưa để định hướng điều chỉnh, đảm bảo quyền lợi, sự trung thành, tận tụy đối với CBCNV trong đơn vị. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Nghiên cứu cơ sở lý luận về động lực và các nhân tố ảnh hưởng đến động lực làm việc của người lao động. - Phân tích, đánh giá thực trạng động lực người lao động tại Liên đoàn Địa chất BTB.
- Xác định và phân tích mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến động lực làm việc của người lao động tại Liên đoàn Địa chất BTB. - Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng động lực của người lao động tại Liên đoàn Địa chất BTB. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Động lực và các nhân tố ảnh hưởng động lực làm việc của người lao động. - Phạm vi nghiên cứu: Về không gian: Nghiên cứu tại Liên đoàn Địa chất BTB.
Về thời gian: Phân tích thực trạng và đánh giá trong phạm vi Liên đoàn, các số liệu phân tích được thu thập từ năm 2013 đến năm 2016; Đưa ra các giải pháp cho giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2022. Phƣơng pháp và thống kê nghiên cứu 5. Quy trình nghiên cứu Mô hình Cơ sở lý thuyết đề xuất Mô hình và thang đo Nghiên cứu sơ bộ Bảng câu hỏi Nghiên cứu định lượng: Thu thập dữ Nghiên cứu chính thức liệu bằng phỏng vấn câu hỏi Kiểm tra hệ số cronbach Alpha: Phân Kiểm định thang đo tích nhân tố khám phá EFA Kiểm tra sự phù hợp của mô hình bằng Kiểm định mô hình phương pháp hồi quy bội Tổng hợp đƣa ra kết quả và đề ra các giải pháp 5 5. Nguồn số liệu - Nguồn dữ liệu thứ cấp: Các báo cáo có liên quan đến Liên đoàn Địa chất BTB, các giáo trình về quản trị nhân lực của Trường ĐH Kinh tế Quốc dân và tham khảo một số giáo trình của các trường ĐH khác trong và ngoài nước, các bài báo, tham luận, bài viết trên các tạp chí trong và ngoài nước.
- Dữ liệu sơ cấp: Ý kiến của người lao động, cán bộ quản lý về động lực làm việc của người lao động và các nhân tố ảnh hưởng đến động lực làm việc của người lao động tại Liên đoàn Địa chất BTB. Nghiên cứu áp dụng thang đo Likert với 05 mức độ đánh giá. Phương pháp phân tích dữ liệu Từ những dữ liệu thu thập được, tiến hành xác định độ tin cậy của thang đo (Cronback‟s Alpha), phân tích nhân tố khám phá (EFA), kiểm định giá trị trung bình, xác định mối tương quan. Tất cả các thao tác này được tiến hành bằng phần mềm SPSS 20.
Kết quả phân tích sẽ cho cái nhìn tổng quát về động lực làm việc của người lao động tại Liên đoàn Địa chất BTB, đồng thời cũng tìm hiểu được mối liên quan giữa các nhân tố công việc tác động đến động lực làm việc của người lao động. Bố cục của luận văn Ngoài phần mục lục, danh mục các từ viết tắt, danh mục các bảng biểu, danh mục các hình, sơ đồ, đồ thị và tài liệu tham khảo, bố cục luận văn gồm: Phần mở đầu: Phần này sẽ giới thiệu tính cấp thiết đề tài, tình hình nghiên cứu đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phạm vi và đối tượng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu. Cơ sở lý luận về động lực làm việc và các nhân tố ảnh hưởng đến động lực làm việc của người lao động trong tổ chức. Chương này gồm những nội dung: tổng quan lý thuyết về động lực và các 6 mô hình nghiên cứu trên thế giới cũng như các mô hình nghiên cứu tại Việt Nam.