Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước (mã số: 9310202) của nghiên cứu sinh Phùng Quang Hùng, thực hiện tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS, TS Trương Ngọc Nam và PGS, TS Đinh Ngọc Giang (năm 2023), mang tiêu đề: “Bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay”.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh là hệ thống phương pháp, tác phong mẫu mực của một lãnh tụ chính trị và nhà khoa học, kết hợp giữa tính chính trị - giai cấp, tính khoa học và chủ nghĩa nhân văn. Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, các học viện, trường sĩ quan (HV, TSQ) là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và nghiên cứu khoa học quân sự. Cơ quan chính trị tại các học viện, trường sĩ quan là cơ quan chuyên trách đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị (CTĐ, CTCT), trực tiếp tham mưu và tổ chức thực hiện các hoạt động nhằm xây dựng nhà trường vững mạnh về chính trị. Phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị là yếu tố tác động trực tiếp đến chất lượng tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra CTĐ, CTCT.

Văn bản luận án chỉ ra rằng bên cạnh những kết quả đạt được từ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy và cán bộ chủ trì các cấp, công tác bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ này vẫn còn những bất cập: nhận thức và khâu tổ chức thực hiện chưa đồng đều; nội dung bồi dưỡng còn biểu hiện chung chung, chưa bám sát đặc điểm chức trách, nhiệm vụ và tính chất đặc thù của cơ quan chính trị; hình thức, biện pháp tiến hành có thời điểm thiếu linh hoạt, sáng tạo; phong cách làm việc của một bộ phận cán bộ có mặt chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Yêu cầu thực tiễn đặt ra trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII, khóa XIII), Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW, Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới; cùng mục tiêu xây dựng quân đội hiện đại và mô hình “Nhà trường thông minh” tiếp cận Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư đã đặt ra đòi hỏi cấp bách phải nghiên cứu một cách toàn diện vấn đề này. Dưới góc độ chuyên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, trước đây chưa có công trình nào đi sâu giải quyết chuyên biệt, hệ thống vấn đề bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

  • Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn về bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội, đánh giá đúng thực trạng, nguyên nhân, kinh nghiệm, luận án đề xuất phương hướng và giải pháp tăng cường công tác này trong thời gian tới.
  • Nhiệm vụ nghiên cứu:
    1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án và xác định những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết.
    2. Làm rõ những vấn đề lý luận về đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội; phong cách làm việc Hồ Chí Minh; bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
    3. Đánh giá đúng thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân, rút ra một số kinh nghiệm bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
    4. Xác định phương hướng và đề xuất những giải pháp tăng cường bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
  • Phạm vi nghiên cứu:
    • Nội dung: Tập trung vào các vấn đề cơ bản liên quan trực tiếp đến hoạt động bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
    • Không gian điều tra khảo sát: Khảo sát bằng phiếu trưng cầu ý kiến tập trung tại 05 học viện, trường sĩ quan quân đội phía Bắc: Học viện Chính trị, Học viện Biên phòng, Trường Sĩ quan Lục quân 1, Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Phòng hóa.
    • Thời gian tư liệu, số liệu: Giới hạn phân tích số liệu, tài liệu từ năm 2016 đến thời điểm hoàn thành nghiên cứu (2023).
    • Tầm nhìn giải pháp: Các phương hướng và giải pháp đề xuất có giá trị thực tiễn đến năm 2030.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu đã công bố được điểm lại trong văn bản

Tác giả đã phân loại và tổng quan các công trình khoa học trong và ngoài nước theo 4 nhóm chủ đề chính:

Nhóm hướng nghiên cứu Tác giả, công trình và năm công bố tiêu biểu Nội dung chính được trích dẫn
1. Nghiên cứu nước ngoài về Chủ tịch Hồ Chí Minh và công tác cán bộ - Ép-ghê-nhi Ca-bê-lép (1985), Đồng chí Hồ Chí Minh.
- Tuyển tập Một giờ với đồng chí Hồ Chí Minh.
- Bộ Tổ chức Thành ủy Thẩm Quyến (1996), Sổ tay công tác tổ chức đảng của đặc khu Thẩm Quyến.
- Tăng Ngọc Thành, Chu La Canh (1997), Đẩy mạnh cải cách mở cửa, tiến lên phía trước.
- Thẩm Vinh Hoa, Ngô Quốc Diệu (2008), Tôn trọng tri thức, tôn trọng nhân tài, kế lớn trăm năm chấn hưng đất nước.
- Alain Ruscio, Hồ Chí Minh - Viết và tranh đấu.
- Công trình dịch thư Hồ Chí Minh (1945–1969) sang tiếng Italia của TS. Nguyễn Anh Minh.
- Khắc họa thân thế, sự nghiệp, đạo đức và phong cách chính trị của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Tổng kết kinh nghiệm xây dựng trường đảng, tiêu chuẩn cán bộ "tài đức song song", phương châm "bốn hóa" (cách mạng hóa, trẻ hóa, tri thức hóa, chuyên môn hóa) trong xây dựng cán bộ tại Trung Quốc.
2. Nghiên cứu nước ngoài về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lực lượng vũ trang - A. (Liên Xô, tài liệu về đào tạo sĩ quan).
- Chương Tư Nghị (1986), Công tác đảng, công tác chính trị của Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc.
- Luận án về xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến dịch, chiến lược Quân đội Hoàng gia Campuchia.
- Bunthăn Chănthạlyma (2016), Luận án về bồi dưỡng năng lực công tác cán bộ cơ quan Tổng cục Chính trị QĐND Lào.
- Xác định sĩ quan là "cơ sở, là sườn của quân đội", nêu 6 thuộc tính nhân cách của người sĩ quan chỉ huy, cán bộ chính trị.
- Đưa giáo dục, huấn luyện cán bộ lên vị trí chiến lược; nhấn mạnh vai trò "tự học thành tài".
- Phân loại 3 nhóm năng lực cán bộ cơ quan chính trị: chuyên môn nghiệp vụ, lãnh đạo chỉ huy quản lý và chuyên biệt.
3. Nghiên cứu trong nước về phong cách Hồ Chí Minh và bồi dưỡng cán bộ - Nguyễn Viết Thông (Chủ biên, 2004), Giáo dục đạo đức cho cán bộ, đảng viên...
- Đặng Xuân Kỳ (Chủ biên, 2013), Phương pháp cách mạng và phong cách Hồ Chí Minh.
- Trần Thị Xuyên (2014); Phạm Ngọc Anh, Vũ Văn Thuấn, Đặng Văn Thái (2015); Phạm Thị Huyền (2018); Đàm Thế Vinh (2019); Bùi Văn Mạnh, Phùng Thanh (Đồng chủ biên, 2019); Nguyễn Thị Thu Trang (2019); Nguyễn Toàn Thắng (2020); Phùng Hữu Phú (2020); Bùi Mạnh Hùng (2021); Bùi Việt Phương (2022).
- Hệ thống hóa các đặc trưng phong cách làm việc Hồ Chí Minh: tác phong quần chúng, tác phong tập thể - dân chủ, tác phong khoa học, nêu gương, nói đi đôi với làm.
- Phân tích 5 yếu tố cấu thành phong cách lãnh đạo.
- Đề xuất các nhóm giải pháp bồi dưỡng phong cách làm việc cho cán bộ cấp tỉnh, giảng viên đại học, cán bộ công an.
4. Nghiên cứu trong nước về cán bộ chính trị và cơ quan chính trị quân đội - Nguyễn Văn Hiệp (2000), Luận án về cán bộ chính trị cấp phân đội.
- Nguyễn Quang Phát (2001), Luận án về cán bộ chính trị cấp phân đội (rút ra 4 kinh nghiệm).
- Nhâm Cao Thành (2013), Luận án về phong cách làm việc chính ủy trung đoàn bộ binh.
- Ngô Xuân Lịch (2016), bài viết về chức trách, mối quan hệ công tác của chính ủy, cơ quan chính trị.
- Cục Tuyên huấn - Tổng cục Chính trị (2017), Tài liệu học tập và làm theo phong cách Hồ Chí Minh.
- Lê Việt Thắng (2020), Luận án về phong cách làm việc cán bộ hậu cần.
- Nguyễn Văn Quyền, Đỗ Ngọc Hanh (2021), bài báo về đào tạo cán bộ chính trị tại Trường Sĩ quan Chính trị.
- Làm rõ chức trách, mối quan hệ công tác của cơ quan chính trị và đội ngũ chính ủy, chính trị viên.
- Chỉ ra 5 đặc trưng phong cách làm việc Hồ Chí Minh trong quân đội: dân chủ, khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi tới chốn.
- Khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp bồi dưỡng tác phong, phương pháp công tác cho các nhóm cán bộ chuyên ngành trong quân đội.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Tổng quan cho thấy các công trình trước đây chủ yếu tiếp cận phong cách làm việc Hồ Chí Minh ở phạm vi chung cho cán bộ trong hệ thống chính trị, hoặc cho giảng viên, cán bộ phân đội, chính ủy trung đoàn, cán bộ đoàn thể, cán bộ hậu cần. Chưa có công trình nào nghiên cứu trực tiếp, hệ thống và chuyên sâu về việc bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội dưới góc độ chuyên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước. Luận án tập trung giải quyết 5 vấn đề:

  1. Luận giải làm rõ lý luận, thực tiễn về cơ quan chính trị và đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
  2. Làm rõ quan niệm về phong cách, phong cách làm việc và phong cách làm việc Hồ Chí Minh.
  3. Xác định khái niệm, nội dung, phương thức và vai trò của việc bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
  4. Điều tra thực trạng, phân tích nguyên nhân và rút ra các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn giai đoạn 2016 đến nay.
  5. Xác định các yếu tố tác động, xây dựng phương hướng và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng đến năm 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và các khái niệm, khung phân tích

  • Cơ sở lý luận: Chủ nghĩa Mác - Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và công tác cán bộ trong lực lượng vũ trang.
  • Hệ thống khái niệm công cụ sử dụng trong văn bản:
    • Học viện, trường sĩ quan quân đội: Trung tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng sĩ quan và nghiên cứu khoa học quân sự; hiện toàn quân có 21 học viện, trường sĩ quan.
    • Cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội: Cơ quan đảm nhiệm CTĐ, CTCT, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của đảng ủy, sự chỉ đạo của chính ủy cùng cấp và cơ quan chính trị cấp trên; là cơ quan tham mưu chuyên trách về CTĐ, CTCT trong nhà trường quân đội.
    • Đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội: Bộ phận cán bộ trong cơ quan chức năng (Phòng Chính trị/Cục Chính trị) gồm chủ nhiệm chính trị, phó chủ nhiệm chính trị, trưởng ban, phó trưởng ban, trợ lý các ban/ngành chuyên môn.
    • Phong cách làm việc Hồ Chí Minh: Hệ thống các phương pháp, tác phong, lề lối làm việc mang tính khoa học, dân chủ, quần chúng, nêu gương, thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, nói đi đôi với làm.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp đồng bộ các phương pháp nghiên cứu lý luận và phương pháp điều tra thực tiễn:

  1. Phương pháp hệ thống hóa: Vận dụng chủ yếu tại Chương 1 và Chương 2 nhằm tổng hợp, phân loại tài liệu và xây dựng khung lý thuyết toàn diện.
  2. Phương pháp phân tích và tổng hợp: Sử dụng tại Chương 2 và Chương 3 để mổ xẻ các khía cạnh cấu thành phong cách làm việc và đánh giá thực trạng công tác bồi dưỡng.
  3. Phương pháp lịch sử và logic: Phân tích quá trình vận động của thực tiễn bồi dưỡng cán bộ gắn liền với các giai đoạn phát triển của quân đội và các học viện, trường sĩ quan.
  4. Phương pháp quy nạp và diễn dịch: Luận giải từ các biểu hiện thực tế để khái quát thành quy luật, kinh nghiệm và hệ thống giải pháp.
  5. Phương pháp thống kê, so sánh: Xử lý và đối chiếu dữ liệu điều tra thực tế.
  6. Phương pháp điều tra xã hội học: Khảo sát trực tiếp bằng bảng hỏi (phiếu trưng cầu ý kiến) tại Chương 2 và Chương 3. Mẫu điều tra gồm 400 phiếu, chia làm 2 nhóm khách thể tại 05 học viện, trường sĩ quan quân đội:
    • Nhóm 1: Cán bộ cơ quan chính trị.
    • Nhóm 2: Cán bộ, giảng viên, học viên.
  7. Phương pháp tổng kết thực tiễn: Khai thác các báo cáo sơ kết, tổng kết CTĐ, CTCT, các tài liệu hội thảo và thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo tại các đơn vị.
  8. Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến các nhà khoa học, cán bộ quản lý có kinh nghiệm trong lĩnh vực xây dựng Đảng và công tác cán bộ quân đội.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

  • Hệ thống văn kiện của Đảng: Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc, Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII, XIII), Kết luận 01-KL/TW, Quy định số 51-QĐ/TW ngày 29/12/2021 của Ban Bí thư về “Tổ chức cơ quan chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam”.
  • Văn bản quy phạm quân sự: Điều lệ Công tác Nhà trường QĐND Việt Nam (24/4/2016); Điều lệ CTĐ, CTCT trong QĐND Việt Nam (Quyết định số 1151-QĐ/QUTW ngày 30/11/2017); Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương; Quyết định số 893/1998/QĐ-BQP ngày 22/7/1998 của Bộ Quốc phòng quy định tiêu chuẩn chức danh và biên chế.
  • Dữ liệu sơ cấp: 400 phiếu khảo sát thu thập từ 05 học viện, trường sĩ quan: Học viện Chính trị, Học viện Biên phòng, Trường Sĩ quan Lục quân 1, Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Phòng hóa trong giai đoạn từ năm 2016 đến 2023.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án

Chương này gồm 3 tiết, tập trung khảo cứu các tài liệu trong và ngoài nước liên quan đến phong cách làm việc Hồ Chí Minh và công tác bồi dưỡng cán bộ chính trị quân đội.

  • Tiết 1.1: Khảo cứu các công trình nghiên cứu ở nước ngoài về cuộc đời, tư tưởng, phong cách Hồ Chí Minh và kinh nghiệm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của các nước (Nga/Liên Xô, Trung Quốc, Lào, Campuchia). Phân tích phương châm “bốn hóa” của Trung Quốc và 6 phẩm chất của sĩ quan theo quan điểm quân sự Liên Xô.
  • Tiết 1.2: Điểm luận các công trình trong nước về việc vận dụng phong cách Hồ Chí Minh vào đội ngũ cán bộ, giảng viên, sĩ quan quân đội; phân tích các tài liệu chuyên ngành CTĐ, CTCT của Tổng cục Chính trị.
  • Tiết 1.3: Khái quát các kết quả nghiên cứu đã đạt được, khẳng định những giá trị có thể kế thừa và xác lập 5 nhiệm vụ cụ thể mà luận án trực tiếp giải quyết.

Chương 2: Những vấn đề lý luận, thực tiễn về bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội

Chương này gồm 3 tiết, làm rõ hệ thống cơ sở lý luận và tổ chức của đối tượng nghiên cứu:

  • Tiết 2.1: Các học viện, trường sĩ quan quân đội; cơ quan chính trị và đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị các học viện, trường sĩ quan quân đội.
    • Hệ thống hóa tổ chức 21 HV, TSQ trong toàn quân (9 đơn vị trực thuộc Bộ Quốc phòng, 12 đơn vị trực thuộc quân chủng, binh chủng, tổng cục và Bộ đội Biên phòng).
    • Làm rõ chức năng giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học quân sự và tham mưu chiến lược của nhà trường quân đội theo Điều lệ Công tác Nhà trường QĐND Việt Nam năm 2016.
    • Phân tích cơ cấu biên chế Phòng Chính trị/Cục Chính trị theo Quyết định 893/1998/QĐ-BQP (quân số từ 30 đến 45 người, trong đó có từ 23 đến 35 sĩ quan cán bộ chính trị) gồm: Ban Tuyên huấn, Ban Tổ chức, Ban Cán bộ, Ban Bảo vệ an ninh, Ban Thanh niên, Ban Kế hoạch - Tổng hợp và các trợ lý chuyên trách (Dân vận, Chính sách, Phụ nữ - Công đoàn).
    • Xác lập các mối quan hệ công tác: phục tùng - chỉ đạo (với cơ quan chính trị cấp trên, Ban Giám đốc/Ban Giám hiệu); phục tùng - lãnh đạo (với Đảng ủy nhà trường); chỉ đạo - hướng dẫn - kiểm tra (với các khoa, cơ quan, đơn vị quản lý học viên); phối hợp công tác (với các cơ quan chức năng, Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy, chính quyền địa phương).
  • Tiết 2.2: Phong cách làm việc Hồ Chí Minh.
    • Phân tích cấu trúc phong cách làm việc Hồ Chí Minh: phong cách dân chủ, khoa học, quần chúng, nêu gương, cụ thể, kỹ lưỡng, tới nơi tới chốn, nói đi đôi với làm.
  • Tiết 2.3: Khái niệm, nội dung, phương thức và vai trò bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
    • Xác định bản chất việc bồi dưỡng là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của tổ chức kết hợp với tự rèn luyện của người cán bộ nhằm hoàn thiện năng lực tham mưu, tác phong công tác theo chuẩn mực Hồ Chí Minh.
Hệ thống 21 Học viện, Trường Sĩ quan Quân đội nêu trong văn bản:

Chương 3: Thực trạng, nguyên nhân và kinh nghiệm bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay

Chương này gồm 2 tiết, đánh giá dữ liệu thực tế giai đoạn 2016–2023:

  • Tiết 3.1: Thực trạng bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
    • Phân tích kết quả khảo sát 400 phiếu thu thập từ 05 cơ sở đào tạo quân đội phía Bắc.
    • Đánh giá các ưu điểm: Cấp ủy, chỉ huy đã quán triệt sâu sắc các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương và Quân ủy Trung ương; nội dung, hình thức bồi dưỡng từng bước được đổi mới; đại bộ phận cán bộ cơ quan chính trị có bản lĩnh chính trị vững vàng, phương pháp làm việc có chuyển biến tích cực theo hướng sâu sát cơ sở.
    • Chỉ rõ các hạn chế: Một số đơn vị tổ chức bồi dưỡng còn mang tính hình thức, nội dung chưa sát chức danh trợ lý, trưởng ban; phương thức bồi dưỡng chậm đổi mới; khâu tự học tập, tự rèn luyện của một số cán bộ chưa thường xuyên.
  • Tiết 3.2: Nguyên nhân và một số kinh nghiệm bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
    • Nguyên nhân chủ quan: Nhận thức của một số cấp ủy, chỉ huy chưa đầy đủ; trách nhiệm của cơ quan chính trị trong việc tham mưu xây dựng kế hoạch bồi dưỡng có thời điểm chưa cao.
    • Nguyên nhân khách quan: Tác động tiêu cực của cơ chế thị trường; tính chất công việc hành chính quân sự có cường độ cao, biên chế cán bộ biến động.
    • Rút ra các bài học kinh nghiệm về: tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy; gắn bồi dưỡng phong cách với thực hiện nhiệm vụ chính trị; phát huy tính tự giác của cán bộ; kết hợp giữa “xây” và “chống”.

Chương 4: Phương hướng và những giải pháp tăng cường bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội thời gian tới

Chương này gồm 2 tiết, xác định lộ trình và biện pháp thực hiện đến năm 2030:

  • Tiết 4.1: Những yếu tố tác động và phương hướng tăng cường bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội thời gian tới.
    • Phân tích bối cảnh phát triển của quân đội tiến lên chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; yêu cầu triển khai mô hình “Nhà trường thông minh” và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý giáo dục.
    • Xác định các nguyên tắc, phương hướng bồi dưỡng: toàn diện, đồng bộ, có trọng tâm trọng điểm, bảo đảm tính kế thừa và phát triển.
  • Tiết 4.2: Những giải pháp tăng cường bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội thời gian tới.
    • Nhóm giải pháp 1: Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, người chỉ huy, cán bộ chủ trì cơ quan chính trị các cấp về vị trí, vai trò của công tác bồi dưỡng.
    • Nhóm giải pháp 2: Đổi mới, hoàn thiện nội dung bồi dưỡng, tập trung vào tác phong sâu sát, cụ thể, phương pháp làm việc khoa học, dân chủ, nói đi đôi với làm, phù hợp với chức trách của từng ban, ngành cơ quan chính trị.
    • Nhóm giải pháp 3: Vận dụng linh hoạt các hình thức, phương thức bồi dưỡng; kết hợp bồi dưỡng qua tập huấn nghiệp vụ với bồi dưỡng trong hoạt động thực tiễn công tác tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra CTĐ, CTCT.
    • Nhóm giải pháp 4: Phát huy tính tích cực, chủ động, tinh thần tự học tập, tự bồi dưỡng, rèn luyện của từng cán bộ cơ quan chính trị.
    • Nhóm giải pháp 5: Xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, bảo đảm tốt các điều kiện cơ sở vật chất, cơ chế chính sách, đẩy mạnh phong trào thi đua Quyết thắng.

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới về mặt lý luận và thực tiễn

Theo công bố của tác giả trong văn bản, luận án đạt được 3 điểm mới cốt lõi:

  1. Về mặt lý luận: Xây dựng và chuẩn hóa khái niệm về đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội; xác lập khái niệm và khung phân tích về bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
  2. Về mặt thực tiễn và kinh nghiệm: Đánh giá thực trạng công tác bồi dưỡng dựa trên số liệu điều tra xã hội học 400 phiếu giai đoạn 2016–2023, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị nhà trường quân đội.
  3. Về giải pháp đề xuất: Đề xuất hệ thống giải pháp và các biện pháp cụ thể, có tính khả thi nhằm tăng cường bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội và xây dựng “Nhà trường thông minh” đến năm 2030.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

  • Kiến nghị đối với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Tổng cục Chính trị: Tiếp tục hoàn thiện các quy định về chức danh, định mức biên chế cơ quan chính trị; chỉ đạo đổi mới chương trình tập huấn CTĐ, CTCT bám sát yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục đào tạo.
  • Kiến nghị đối với Đảng ủy, Ban Giám đốc (Ban Giám hiệu) các học viện, trường sĩ quan: Đưa nội dung bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh thành tiêu chí đánh giá, phân loại cán bộ, đảng viên hàng năm; tạo điều kiện thuận lợi về môi trường công tác và cơ sở vật chất.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế được ghi nhận từ phạm vi nghiên cứu:
    • Về không gian khảo sát thực tế: Luận án tập trung điều tra bảng hỏi tại 05 học viện, trường sĩ quan đóng quân ở khu vực phía Bắc (Học viện Chính trị, Học viện Biên phòng, Trường Sĩ quan Lục quân 1, Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Phòng hóa), chưa mở rộng khảo sát trực tiếp toàn bộ 21 học viện, trường sĩ quan trong toàn quân, đặc biệt là các trường khu vực phía Nam.
    • Về khung thời gian dữ liệu: Các tài liệu, số liệu khảo sát tập trung chủ yếu trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2023.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Mở rộng phạm vi khảo sát thực tế tại các học viện, trường sĩ quan thuộc các quân khu, quân chủng, binh chủng phía Nam.
    • Nghiên cứu chuyên sâu phương thức bồi dưỡng phong cách làm việc số cho cán bộ cơ quan chính trị trong điều kiện xây dựng nhà trường quân đội thông minh và chuyển đổi số toàn diện CTĐ, CTCT.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo trong lĩnh vực Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, có giá trị ứng dụng đối với các nhóm đối tượng:

  1. Cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị các học viện, trường sĩ quan quân đội: Tham khảo cơ sở thực tiễn và hệ thống 5 nhóm giải pháp tại Chương 4 để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, quy hoạch, bố trí và đánh giá cán bộ cơ quan chính trị.
  2. Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên chuyên ngành Xây dựng Đảng và Tư tưởng Hồ Chí Minh: Khai thác nội dung Chương 2 và Chương 3 để phục vụ nghiên cứu, giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, môn Công tác đảng, công tác chính trị trong các nhà trường quân đội.
  3. Cán bộ cơ quan chính trị các cấp: Sử dụng tài liệu để tự đối chiếu, nâng cao ý thức tự học tập, rèn luyện phương pháp, tác phong công tác theo chuẩn mực phong cách làm việc Hồ Chí Minh.

Câu hỏi thường gặp

1. Khách thể khảo sát bằng phiếu điều tra xã hội học của luận án gồm những đối tượng nào và quy mô bao nhiêu?

Luận án tiến hành điều tra xã hội học bằng bảng hỏi trên quy mô 400 phiếu tại 05 học viện, trường sĩ quan quân đội phía Bắc (Học viện Chính trị, Học viện Biên phòng, Trường Sĩ quan Lục quân 1, Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Phòng hóa). Khách thể được chia làm 2 nhóm:

  • Nhóm 1: Cán bộ cơ quan chính trị ở 05 học viện, trường sĩ quan quân đội.
  • Nhóm 2: Cán bộ, giảng viên, học viên ở 05 học viện, trường sĩ quan quân đội.

2. Biên chế và tổ chức của Phòng Chính trị tại các học viện, trường sĩ quan được văn bản xác định như thế nào?

Theo Quyết định số 893/1998/QĐ-BQP ngày 22/7/1998 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Quy định số 51-QĐ/TW ngày 29/12/2021 của Ban Bí thư được trích dẫn trong luận án:

  • Quân số biên chế: Từ 30 đến 45 người, trong đó có từ 23 đến 35 sĩ quan là cán bộ chính trị.
  • Các ban, ngành trực thuộc gồm: Ban Tuyên huấn, Ban Tổ chức, Ban Cán bộ, Ban Bảo vệ an ninh, Ban Thanh niên, Ban Kế hoạch - Tổng hợp, cùng các trợ lý đầu ngành chuyên trách (Dân vận, Chính sách, Phụ nữ - Công đoàn). Một số trường có biên chế Ban Công tác quần chúng.

3. Những đặc trưng chủ yếu của phong cách làm việc Hồ Chí Minh được luận án kế thừa và phân tích gồm các nội dung nào?

Luận án kế thừa tài liệu của Tổng cục Chính trị và các công trình nghiên cứu chuyên ngành, xác định phong cách làm việc Hồ Chí Minh gồm các đặc trưng chủ yếu:

  • Phong cách làm việc dân chủ, tập thể.
  • Phong cách làm việc khoa học.
  • Phong cách làm việc kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi tới chốn.
  • Phong cách làm việc quần chúng, nêu gương, nói đi đôi với làm.

4. Luận án đề xuất bao nhiêu nhóm giải pháp tăng cường bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị?

Tại Tiết 4.2 Chương 4, luận án đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp chính:

  1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, người chỉ huy, cán bộ chủ trì cơ quan chính trị.
  2. Xác định đúng nội dung bồi dưỡng phù hợp với đặc điểm, chức trách, nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị.
  3. Vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, phương thức bồi dưỡng gắn liền với hoạt động thực tiễn CTĐ, CTCT.
  4. Phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác tự bồi dưỡng, tự rèn luyện của đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị.
  5. Bảo đảm tốt điều kiện cơ sở vật chất, cơ chế chính sách và xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Phùng Quang Hùng đã giải quyết một cách có hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn về bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội. Trên cơ sở tổng quan tài liệu trong nước, quốc tế và phân tích kết quả điều tra xã hội học từ 400 phiếu khảo sát tại 05 học viện, trường sĩ quan phía Bắc giai đoạn 2016–2023, tác giả đã đánh giá khách quan thực trạng, chỉ ra nguyên nhân và đúc kết các bài học kinh nghiệm. Công trình đóng góp các khái niệm công cụ mới cho chuyên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, đồng thời đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp có giá trị ứng dụng thực tiễn đến năm 2030, phục vụ trực tiếp cho công tác xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị trong quân đội.