Chương 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN DEN DE TÀI 1. Các công trình khoa học nghiên cứu về "diễn biến hòa bình" va phòng, chống "dién biến hòa bình" 1. Nhóm công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài "Diễn biến hòa bình" và phòng, chống "DBHB" là van dé đã va đang được nhiều tác giả, không chỉ ở Việt Nam mà cả ở nước ngoài quan tâm nghiên cứu, trong đó tiêu biéu là các công trình khoa học của các tác giả Trung Quốc và Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. Tập thể tác giả: Lương Văn Dong, Tân Trọng Can, Vương Triều Văn, Vương Hạnh Phương trong cuốn sách Chiến lược diễn biến hòa bình của Mỹ, (Lưu hành nội bộ), Tổng cục II - Bộ Quốc phòng Việt Nam dịch và xuất bản năm 1993, cuốn sách cung cấp cho bạn đọc cái nhìn tổng thể về chiến lược "DBHB" của Mỹ: Lịch sử ra đời, sự hình thành, phát triển của "DBHB" gắn với các chiến lược gia Hoa Kỳ: Gi.
Kennan; Aricheson; Marshall; A.; việc tiễn hành và kết quả của chiến lược "vượt trên ngăn chan" hiện nay (thực chất là chiến lược hành động mang tính toàn cầu, giương cao ngọn cờ hòa hoãn Đông Tây, thực hiện "DBHB" các nước XHCN), và xu hướng biến động của thập kỷ 90, thế kỷ XX. Cuốn sách cũng phân tích khá kỹ những âm mưu, thủ đoạn thúc đây tự diễn biến ở Trung Quốc của Mỹ với các thủ đoạn như: 1) Ủng hộ cải cách ở Trung Quốc, thúc day Trung Quốc tự diễn biến; 2) Phát triển quan hệ kinh tế giữa hai nước Mỹ - Trung, phản đối thực hiện trừng phạt kinh tế; 3) Không nên can thiệp quá nhiều vào công việc nội bộ Trung Quốc, không nên giáo huấn Trung Quốc về van đề nhân quyền [35, tr. Đây là cuốn sách hữu ích đối với các nhà nhiên cứu về "DBHB" ở Việt Nam. Cuộc chiến tranh thé giới không có khói súng là cuén sách của các tác giả Lưu Đình A (chủ biên), U Tự Cường - La Viễn Bằng - Xa Minh Châu (có van), NXB Viện Khoa học xã hội Thiên Tân ấn hành năm 1991 (NXB Chính trị quốc gia - Tổng cục II, Bộ Quốc phòng Việt Nam xuất bản năm 1994).
Cuốn sách đưa ra quan niệm về "DBHB", phân tích hoàn cảnh ra đời, quá trình phát triển, âm mưu, thủ đoạn, giải pháp đấu tranh chống "DBHB". Đề cập đến lý do chủ nghĩa dé quốc chuyên trọng điểm chiến lược sang "DBHB" đối với các nước XHCN, các tác giả cho rằng: 1) Chủ nghĩa đế quốc không thê tiêu diệt chủ nghĩa xã hội (CNXH) bằng vũ lực; 2) sau những năm 70 của thế kỷ XX, quyền bá chủ của Mỹ suy giảm, Mỹ phải điều chỉnh lại chiến lược đối ngoại, buộc phải chuyển trọng điểm chiến lược từ tiến công quân sự sang "DBHB"; 3) từ những năm 80 lại đây, công cuộc cải cách của các nước XHCN mắc phải những sai lầm, gặp phải khó khăn và thất bại. Do vậy, các nước tư bản phương Tây quyết định lợi dụng cơ hội này gây áp lực, dùng vấn dé viện trợ và kỹ thuật làm môi, ép buộc các nước XHCN dần dần chuyển hướng phụ thuộc vào các nước phương Tây lớn [1, tr. Dé cập đến các biện pháp đấu tranh chống "DBHB, cuốn sách đưa ra bảy giải pháp cơ bản, trong đó có giải pháp: đảo tạo và giáo dục tốt thế hệ trẻ là nhiệm vụ chiến lược dé chống "DBHB".
Cac tac gia cho rang, bên cạnh những đặc điểm mang tính tích cực, thế hệ thanh niên, học sinh ngày nay còn bộc lộ nhiều điểm hạn chế: thiếu kinh nghiệm thực tế xã hội, không hiểu rõ đặc điểm tình hình Trung Quốc, chưa chin mudi về chính trị, rất dễ mắc các bệnh lý luận xa rời thực tẾ, tư tưởng, tình cảm dễ bị kích động, tự cho mình là đúng. Mặt khác, họ bị tác động bởi những biến đổi dữ đội, tình hình quốc tế, trong nước, tình hình đấu tranh chính trị, đấu tranh tư tưởng phức tạp. Đây là cuốn sách dé cập cách nhìn tổng thé về "DBHB", đặc biệt là đặc điểm của thế hệ trẻ hiện nay, dưới góc nhìn của các nhà khoa học Trung Quốc. Cuốn sách Cuộc do sức giữa hai chế độ xã hội của tác giả Cốc Văn Khang, NXB Hồ Nam, Trung Quốc ấn hành năm 1991 (NXB Chính trị quốc gia - Tổng Cục II, Bộ Quốc phòng Việt Nam xuất bản năm 1994), cuốn sách đi sâu phân tích cuộc dau tranh gay gắt và quyết liệt giữa hai hệ thống chính trị - xã hội đối lập nhau trên mọi lĩnh vực: tư tưởng, chính tri, kinh tế - xã hội, nêu lên những thành tựu to lớn mà các nước XHCN dat được, đồng thời vạch rõ những mặt hạn chế và những sai lầm của các nước này trong qua trình xây dựng CNXH.
Đề cập đến cuộc đọ sức trên lĩnh vực chính trỊ, tác giả cuốn sách cho răng: thủ đoạn mà "DBHB" thường lợi dụng chống phá CNXH trên các van đề sau đây: "da nguyên hóa chính trị", "da đảng đối lập", những kẻ thực hiện tự do hóa tư sản luôn thông qua việc thực hiện "đa nguyên hóa chính trị" để cuối cùng thực hiện chế độ "nhất nguyên hóa" của họ theo chủ nghĩa tư bản; vấn dé dan chủ, chủ nghĩa dé quốc thường công kích các nước XHCN "không dân chủ", các thé lực thù địch trong nước cho răng: "dan chủ chính là lay tôi làm chủ, tôi muốn nói gi thì nói, tôi muốn làm gì thì làm"; vấn dé nhân quyên, chủ nghĩa dé quốc công kích các nước XHCN "vi phạm nhân quyền", hàng năm, thông qua dự luật nhân quyền với các nước khác; van đề xây dựng pháp chế; vấn dé "cdi cách tiến lên".cũng được tac giả phân tích làm rõ những thủ đoạn của chủ nghĩa dé quốc [53, tr. Cuốn sách đưa ra những giải pháp cơ bản trong cuộc đấu tranh chống "DBHB", đó là đường lối là cơ bản; giáo dục lại có hệ thong cho toàn Dang, toàn dân; không được quên trọng tâm là xây dựng kinh tế; điều chỉnh và cải cách; nắm vững giới hạn chính sách và "độ" nhất định; kiên trì toàn diện bốn nguyên tắc cơ bản [53, tr. Ngoài ra còn có một số bài viết của các học giả Trung Quốc, như: "Tổng quan lý luận về dân chủ và dân chủ hóa", Tap chí Thông tin lý luận, sô 12-1990); Cai cách thể chế chính trị (1996), Tập thé các tác giả (sách tham khảo), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội; "Kiên trì và phát triển dân chủ xã hội chủ nghĩa" (1997), Lý Lâm và Ngô Ngọc Trương (Tài liệu phục vụ nghiên cứu), Viện Thông tin Khoa học xã hội, Hà Nội,.Các công trình kể trên bàn tới việc xây dựng hệ thống chính trị, xây dựng nhà nước pháp quyền, thực hiện dân chủ XHCN. Đề cập đến van dé dân chủ, các nhà nghiên cứu Trung Quốc luôn khăng định bản chất giai cấp của dân chủ, trực tiếp là dân chủ trên lĩnh vực chính tri; khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản trong hệ thống chính trị XHCN.
Mặt khác, các tác giả cũng đề cập đến những thiếu sót, khuyết điểm trong tô chức, vận hành hệ thống chính trị đã từng bước làm mất vai trò lãnh đạo của Đảng ở các nước XHCN, làm xuất hiện hàng loạt nguy cơ đôi với sự tôn vong cua cả hệ thông chính tri. Đề tài luận án tiến sĩ triết học của Phon chay Kham Bun My: Vai tro của Quân đội nhân dân Lào trong đấu tranh chống chiến lược "diễn biến hòa bình" ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào hiện nay, năm 2011, Luận án nghiên cứu về chiến lược "DBHB" ở Lào, nhiệm vu, vai trò của QDND Lào trong dau tranh chống "DBHB"; đánh giá thực trạng vai trò của QĐND Lào trong đấu tranh chống "DBHB"; đưa ra một số bai học kinh nghiệm, yêu cầu và một số giải pháp chủ yếu nhằm phat huy vai trò của QĐND Lao trong đấu tranh chống chiến lược "DBHB". Đề cập đến vai trò của QĐND Lao trong đấu tranh chống "DBHB", theo tác giả, vai trò đó được biểu hiện ở những điểm cơ bản sau đây: một la, QDND Lào là một lực lượng xung kích, nòng cốt của cả nước trong dau tranh chống chiến lược "DBHB"; hai /à, QĐND Lao là lực lượng quan trọng tham gia phát triển kinh tế - văn hóa, xã hội, xây dựng cơ sở chính trị xã hội, thế trận và lực lượng quốc phòng toan dân và an ninh nhân dân cũng như mọi tiềm lực của đất nước dé chống "DBHB"; ba la, QDND Lào là lực lượng tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân nhận rõ và thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, nêu cao cảnh giác chống lại âm mưu, thủ đoạn "DBHB"; bén là, QDND Lào là lực lượng quan trọng trong dau tranh tư tưởng - lý luận bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lénin, tư tưởng Hồ Chi Minh, tư tưởng Chủ tịch Caysỏn Phômvihăn, quan điểm, đường lối của Đảng Nhân dân cách mạng Lào, góp phần ngăn chặn sự tuyên truyền xuyên tạc về chính trị, tư tưởng "DBHB" của các thế lực thù địch [79, tr. Đây là công trình khoa học có ý nghĩa to lớn trong cuộc dau tranh chống chiến lược "DBHB" ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào hiện nay.
Nhóm công trình nghiên cứu của các tac giả trong nước Các công trình xuất bản dưới dang sách, tiêu biéu là: Tổng cục II - Bộ Quốc phòng phát hành nội bộ cuốn sách của tác giả Nguyễn Anh Lân (chủ biên), Chiến lược diễn biến hòa bình của dé quốc Mỹ và các thé lực phản động quốc tế chong chủ nghĩa xã hội và chống Việt Nam xã hội chủ nghĩa, 1993, cuỗn sách cung cấp cho bạn đọc các vấn đề cơ bản về "DBHB": Bản chất, quá trình hình thành và hoàn chỉnh chiến lược "DBHB", bài học rút ra từ thực hiện chiến lược "DBHB" góp phần dẫn đến sự sụp đồ chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu, những thuận lợi và khó khăn của chiến lược "DBHB" khi thực hiện ở Việt Nam trong thời điểm đầu thập kỷ 90 của thé kỷ XX.