Đảng Lãnh Đạo Đấu Tranh Chống Fulro Tại Tây Nguyên (1975-1988)

Luận Án Tiến Sĩ Về Đảng Lãnh Đạo Đấu Tranh Chống Fulro Tại Tây Nguyên (1975-1988)

• Tác giả: Ngô Minh Hiệp
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Thịnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng Lãnh Đạo Đấu Tranh Chống Fulro Tại Tây Nguyên (1975-1988)
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• 1.2. Những công trình nghiên cứu về tổ chức FULRO
• 1.3. Những công trình nghiên cứu về đấu tranh chống FULRO
• 1.4. Những công trình nghiên cứu về Đảng lãnh đạo đấu tranh chống FULRO và nghiên cứu khoa học về Tây Nguyên góp phần giải quyết vấn đề FULRO ở Tây Nguyên
• 1.5. Khái quát kết quả nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề đặt ra cho luận án tiếp tục nghiên cứu
• 1.6. Các kết quả nghiên cứu luận án kế thừa
• 1.7. Những vấn đề luận án cần tập trung nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG FULRO Ở TÂY NGUYÊN TỪ THÁNG 3 NĂM 1975 ĐẾN TRƯỚC THÁNG 2 NĂM 1977
• 2.1. Những yếu tố tác động đến Đảng lãnh đạo đấu tranh chống FULRO ở Tây Nguyên từ tháng 3 năm 1975 đến trước tháng 2 năm 1977
• 2.2. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội ở Tây Nguyên
• 2.3. Đấu tranh chống FULRO của chính quyền cách mạng trước năm 1975 và âm mưu thủ đoạn của FULRO từ năm 1975 đến trước tháng 2 năm 1977
• 2.4. Đảng lãnh đạo đấu tranh chống FULRO từ tháng 3 năm 1975 đến trước tháng 2 năm 1977
• 2.5. Chủ trương của Đảng về đấu tranh chống FULRO tại Tây Nguyên
• 2.6. Đảng chỉ đạo đấu tranh chống FULRO từ tháng 3 năm 1975 đến trước tháng 2 năm 1977
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẢNG LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH ĐẤU TRANH CHỐNG FULRO Ở TÂY NGUYÊN TỪ SAU THÁNG 2 NĂM 1977 ĐẾN NĂM 1988
• 3.1. Âm mưu, thủ đoạn của FULRO và chủ trương của Đảng về đấu tranh chống FULRO tại Tây Nguyên từ sau tháng 2 năm 1977 đến năm 1988
• 3.2. Âm mưu, thủ đoạn của FULRO
• 3.3. Chủ trương của Đảng về đẩy mạnh đấu tranh chống FULRO tại Tây Nguyên
• 3.4. Sự chỉ đạo của Đảng về đấu tranh chống FULRO
• 3.5. Chỉ đạo lực lượng vũ trang đấu tranh chống FULRO
• 3.6. Chỉ đạo hệ thống chính trị phát triển toàn diện Tây Nguyên góp phần đấu tranh chống FULRO
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Về hạn chế
• 4.2. Một số kinh nghiệm lãnh đạo của Đảng
• 4.3. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân tộc ở địa bàn chiến lược Tây Nguyên
• 4.4. Nắm vững tình hình Tây Nguyên và các âm mưu chống phá của các thế lực thù địch để xác định chủ trương và giải pháp đấu tranh phù hợp
• 4.5. Dựa vào dân, phát huy vai trò của già làng, trí thức người có uy tín, xây dựng đội ngũ cán bộ cốt cán người dân tộc có năng lực
• 4.6. Kết hợp củng cố hệ thống chính trị vững mạnh đi đôi với việc xây dựng các đội chuyên trách trong cuộc đấu tranh chống FULRO
• 4.7. Thực hiện chính sách dân tộc và tôn giáo một cách mềm dẻo, khéo léo, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa dân tộc tôn giáo
• 4.8. Chú trọng và tăng cường hợp tác quốc tế trong cuộc đấu tranh giải quyết vấn đề FULRO
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nghiên cứu về Đảng Cộng sản Việt Nam và cuộc đấu tranh chống FULRO tại Tây Nguyên từ năm 1975 đến 1988 đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng FULRO là một tổ chức có âm mưu chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, gây ra nhiều khó khăn cho chính quyền cách mạng. Tình hình Tây Nguyên trong giai đoạn này rất phức tạp, với sự hiện diện của nhiều dân tộc thiểu số và các vấn đề liên quan đến nhân quyền. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng Đảng đã có những chủ trương và chính sách cụ thể nhằm giải quyết vấn đề này. Tuy nhiên, vẫn còn thiếu một cái nhìn toàn diện về sự lãnh đạo của Đảng trong cuộc đấu tranh này. Những công trình nghiên cứu hiện có chủ yếu tập trung vào các khía cạnh riêng lẻ, chưa có một nghiên cứu nào tổng hợp và hệ thống hóa một cách đầy đủ.

1.1. Các công trình nghiên cứu về tổ chức FULRO

Các công trình nghiên cứu về FULRO đã chỉ ra rằng tổ chức này được hình thành từ những yếu tố lịch sử và chính trị phức tạp. FULRO không chỉ là một phong trào dân tộc mà còn là một công cụ của các thế lực thù địch nhằm chống phá cách mạng Việt Nam. Nhiều tác giả đã phân tích các âm mưu và thủ đoạn của FULRO, từ việc lợi dụng vấn đề dân tộc đến việc kêu gọi sự hỗ trợ từ bên ngoài. Những nghiên cứu này đã giúp làm rõ hơn về bản chất và mục tiêu của FULRO, đồng thời chỉ ra những thách thức mà Đảng phải đối mặt trong việc giải quyết vấn đề này.

1.2. Những công trình nghiên cứu về đấu tranh chống FULRO

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng cuộc đấu tranh chống FULRO không chỉ là một cuộc chiến quân sự mà còn là một cuộc chiến chính trị. Đảng đã áp dụng nhiều biện pháp khác nhau, từ việc xây dựng chính quyền cách mạng đến việc tuyên truyền giáo dục nhân dân. Các tác giả đã phân tích các chiến lược và phương pháp mà Đảng đã sử dụng để đối phó với FULRO, từ việc củng cố khối đại đoàn kết dân tộc đến việc phát triển kinh tế xã hội tại Tây Nguyên. Những nghiên cứu này đã góp phần làm rõ hơn về vai trò của Đảng trong việc giải quyết vấn đề FULRO.

II. Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng về đấu tranh chống FULRO ở Tây Nguyên từ tháng 3 năm 1975 đến trước tháng 2 năm 1977

Giai đoạn từ tháng 3 năm 1975 đến trước tháng 2 năm 1977 là thời kỳ quan trọng trong cuộc đấu tranh chống FULRO. Đảng đã xác định rõ ràng các yếu tố tác động đến tình hình Tây Nguyên, bao gồm đặc điểm tự nhiên, kinh tế và xã hội. Đảng đã đưa ra các chủ trương cụ thể nhằm đối phó với âm mưu của FULRO. Một trong những chủ trương quan trọng là xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh, nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp trong cuộc đấu tranh. Đảng cũng đã chỉ đạo các lực lượng vũ trang tiến hành các hoạt động truy quét FULRO, bảo vệ an ninh chính trị tại địa bàn. Những chỉ đạo này đã góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực trong tình hình Tây Nguyên.

2.1. Những yếu tố tác động đến Đảng lãnh đạo đấu tranh chống FULRO

Tình hình Tây Nguyên trong giai đoạn này rất phức tạp, với sự hiện diện của nhiều dân tộc thiểu số và các vấn đề liên quan đến nhân quyền. Đảng đã nhận thức rõ những yếu tố này và đưa ra các chủ trương phù hợp. Việc nắm bắt tình hình thực tế là rất quan trọng để Đảng có thể đưa ra các giải pháp hiệu quả. Các yếu tố như sự phân hóa trong cộng đồng dân cư, sự can thiệp của các thế lực bên ngoài cũng đã ảnh hưởng đến quá trình lãnh đạo của Đảng.

2.2. Đặc điểm tự nhiên kinh tế xã hội ở Tây Nguyên

Đặc điểm tự nhiên của Tây Nguyên với địa hình đồi núi, khí hậu đa dạng đã tạo ra những thuận lợi và khó khăn cho cuộc đấu tranh. Kinh tế Tây Nguyên chủ yếu dựa vào nông nghiệp, nhưng cũng gặp nhiều khó khăn do sự can thiệp của FULRO. Đảng đã nhận thức được tầm quan trọng của việc phát triển kinh tế xã hội để tạo ra nền tảng vững chắc cho cuộc đấu tranh. Các chính sách phát triển kinh tế đã được triển khai nhằm nâng cao đời sống của nhân dân, từ đó củng cố khối đại đoàn kết dân tộc.

III. Đảng lãnh đạo đẩy mạnh đấu tranh chống FULRO ở Tây Nguyên từ sau tháng 2 năm 1977 đến năm 1988

Từ sau tháng 2 năm 1977, Đảng đã đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống FULRO với nhiều chủ trương và biện pháp quyết liệt hơn. FULRO đã có những âm mưu và thủ đoạn tinh vi hơn, nhưng Đảng đã kịp thời điều chỉnh chiến lược đấu tranh. Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc Đảng đã chỉ đạo các lực lượng vũ trang thực hiện các chiến dịch truy quét mạnh mẽ, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của nhân dân về âm mưu của FULRO. Sự chỉ đạo này đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong tình hình an ninh chính trị tại Tây Nguyên.

3.1. Âm mưu thủ đoạn của FULRO

Trong giai đoạn này, FULRO đã sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để lôi kéo đồng bào dân tộc thiểu số. Chúng đã lợi dụng các vấn đề về nhân quyền và tôn giáo để kích động sự bất mãn trong cộng đồng. Đảng đã nhận thức rõ âm mưu này và đưa ra các biện pháp đối phó kịp thời. Việc nắm bắt tình hình và phân tích các thủ đoạn của FULRO là rất quan trọng để có thể đưa ra các giải pháp hiệu quả.

3.2. Chủ trương của Đảng về đẩy mạnh đấu tranh chống FULRO

Chủ trương của Đảng trong giai đoạn này là tập trung vào việc xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh, đồng thời củng cố khối đại đoàn kết dân tộc. Đảng đã chỉ đạo các lực lượng vũ trang thực hiện các chiến dịch truy quét FULRO, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức của nhân dân. Những chủ trương này đã góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực trong tình hình Tây Nguyên.

IV. Nhận xét và kinh nghiệm

Cuộc đấu tranh chống FULRO tại Tây Nguyên từ năm 1975 đến 1988 đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho Đảng. Những thành công và hạn chế trong quá trình lãnh đạo đã được phân tích kỹ lưỡng. Đảng đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, đồng thời cần có những biện pháp linh hoạt trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến dân tộc và tôn giáo. Những bài học này không chỉ có giá trị trong quá khứ mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định chính sách hiện nay.

4.1. Về hạn chế

Mặc dù đã đạt được nhiều thành công, nhưng vẫn còn những hạn chế trong quá trình lãnh đạo của Đảng. Một số biện pháp chưa thực sự hiệu quả, đặc biệt trong việc nắm bắt tình hình thực tế tại địa phương. Việc thiếu sự phối hợp giữa các lực lượng cũng đã ảnh hưởng đến hiệu quả của cuộc đấu tranh. Những hạn chế này cần được rút ra để có những điều chỉnh phù hợp trong tương lai.

4.2. Một số kinh nghiệm lãnh đạo của Đảng

Một trong những kinh nghiệm quan trọng là việc Đảng cần nắm vững tình hình thực tế tại địa phương để có những chủ trương phù hợp. Việc phát huy vai trò của các già làng, trí thức trong cộng đồng cũng là một yếu tố quan trọng. Đảng cần kết hợp giữa việc củng cố hệ thống chính trị với việc xây dựng các đội chuyên trách trong cuộc đấu tranh. Những kinh nghiệm này sẽ giúp Đảng có những quyết sách đúng đắn trong việc giải quyết các vấn đề hiện nay.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ lịch sử với đề tài "Đảng lãnh đạo đấu tranh chống FULRO trên địa bàn Tây Nguyên từ năm 1975 đến năm 1988" do nghiên cứu sinh Ngô Minh Hiệp thực hiện tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội (2018), thuộc chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (mã số: 62 22 03 15), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Lê Văn Thịnh.

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
| THÔNG TIN CHUNG VỀ CÔNG TRÌNH                                                                     |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Tên đề tài      | Đảng lãnh đạo đấu tranh chống FULRO trên địa bàn Tây Nguyên từ năm 1975 đến 1988|
| Tác giả         | Ngô Minh Hiệp                                                                   |
| Chuyên ngành    | Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Mã số: 62 22 03 15)                             |
| Cơ sở đào tạo   | Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội            |
| Người hướng dẫn | PGS.TS. Lê Văn Thịnh                                                            |
| Năm bảo vệ      | 2018                                                                            |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Tây Nguyên giữ vị trí địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, kinh tế, xã hội và đối ngoại của Việt Nam. FULRO (viết tắt từ tiếng Pháp: Front Unifié de Lutte des Races Opprimées – Mặt trận thống nhất đấu tranh của các sắc tộc bị áp bức) là sản phẩm của chủ nghĩa ly khai dân tộc cực đoan, bị các thế lực bên ngoài điều khiển nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thực hiện âm mưu thành lập "nhà nước riêng".

Sau ngày giải phóng miền Nam năm 1975, vấn đề FULRO diễn biến phức tạp và kéo dài. Mặc dù tổ chức này đã bị giải quyết cơ bản tại nội địa vào năm 1988 và tan rã hoàn toàn vào năm 1992 tại Campuchia, các tàn dư FULRO lưu vong tiếp tục thành lập các tổ chức phản động mới (MDA, MFI, MHRO, Quỹ người Thượng) kích động bạo loạn tại Tây Nguyên trong các năm 2001, 2004, 2008.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả chỉ rõ: trước đây đã có một số công trình đề cập đến FULRO dưới góc độ quân sự, an ninh, dân tộc học hoặc lịch sử địa phương riêng lẻ, song chưa có công trình chuyên khảo nào nghiên cứu toàn diện, có hệ thống quá trình Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo toàn diện cuộc đấu tranh giải quyết vấn đề FULRO trên địa bàn Tây Nguyên từ năm 1975 đến năm 1988.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm sáng tỏ chủ trương, giải pháp và quá trình chỉ đạo thực hiện của Đảng trong cuộc đấu tranh chống FULRO tại Tây Nguyên (1975–1988); từ đó đúc rút các bài học kinh nghiệm lịch sử, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác hoạch định chính sách dân tộc, tôn giáo và củng cố thế trận an ninh – quốc phòng hiện nay.

Luận án xác định 5 nhiệm vụ cụ thể:

1. Trình bày có hệ thống tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.
2. Phân tích các yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội và âm mưu của FULRO tác động đến sự lãnh đạo của Đảng.
3. Tái hiện có hệ thống các chủ trương và quá trình lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng trong cuộc đấu tranh chống FULRO qua hai giai đoạn (1975–1977 và 1977–1988).
4. Phục dựng bức tranh lịch sử về cuộc đấu tranh toàn diện của nhân dân và các lực lượng vũ trang nhân dân trên chiến trường Tây Nguyên.
5. Đưa ra nhận xét, đánh giá về ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và đúc rút bài học kinh nghiệm lịch sử.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong đấu tranh chống FULRO trên địa bàn Tây Nguyên từ năm 1975 đến năm 1988.
• Phạm vi không gian: Địa bàn các tỉnh Tây Nguyên gồm Gia Lai – Kon Tum, Đắk Lắk, Lâm Đồng (tương ứng với các tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng ngày nay) và một số vùng phụ cận có FULRO hoạt động.
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 3/1975 (giải phóng Tây Nguyên, thiết lập chính quyền cách mạng) đến năm 1988 (tỉnh Gia Lai – Kon Tum hoàn thành cơ bản giải quyết FULRO ở nội địa). Mốc phân kỳ trọng yếu là ngày 02/02/1977 khi Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW, chuyển hóa căn bản phương châm chỉ đạo từ nặng về quân sự sang kết hợp đồng bộ các biện pháp chính trị, kinh tế, xã hội và vận động quần chúng. Luận án cũng khảo cứu khái quát giai đoạn trước 1975 và sau 1988 để bảo đảm tính liên tục lịch sử.
• Phạm vi nội dung: Tập trung làm rõ các chủ trương, chính sách và biện pháp của Đảng trên các lĩnh vực chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa – xã hội nhằm tạo sức mạnh tổng hợp giải quyết vấn đề FULRO.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân loại và điểm luận có hệ thống các nguồn công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo 3 nhóm chủ đề:

+---------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| PHÂN NHÓM TÀI LIỆU TỔNG QUAN                                                                            |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Nhóm 1: Các công trình nghiên cứu về tổ chức FULRO                                                      |
| Nhóm 2: Các công trình nghiên cứu về cuộc đấu tranh chống FULRO                                         |
| Nhóm 3: Các công trình nghiên cứu về Đảng lãnh đạo và các lĩnh vực liên quan tại Tây Nguyên            |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------------+

Các hướng nghiên cứu đã có

1. Các công trình nghiên cứu về tổ chức FULRO:

   • Tài liệu của chính quyền Sài Gòn: Tướng Vĩnh Lộc với "Cái gọi là phong trào đòi tự trị FULRO" (1965); Nguyễn Trắc Dĩ với "Tìm hiểu Phong-Trào Tranh-Đấu F.U.L.R.O" (1969), "Nhật ký của các phong trào tranh đấu của đồng bào Thượng (1959–1969)" (1969), "Hội đồng các sắc tộc" (1970); Phủ Đặc ủy Thượng vụ với "Đại hội các sắc tộc thiểu số Việt Nam" (1967); Paul Nur với "Sơ lược về chính sách Thượng vụ trong lịch sử Việt Nam" (1966). Các tài liệu này cung cấp nhiều tư liệu về quá trình thành lập phong trào BAJARAKA (1958) và FULRO (1964), song mang góc nhìn một chiều của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
   • Tài liệu từ người trong cuộc và cơ quan nghiên cứu trong nước: Lời khai và tài liệu do nhóm 8 cựu thành viên FULRO cải tạo viết mang tên "Quá trình phát sinh phát triển của tổ chức phản động FULRO" (1980, Thư viện Quân đội); tài liệu "Sơ lược về nguồn gốc tổ chức của bọn phản động FULRO trên địa bàn Tây Nguyên" do Phòng Khoa học Quân sự Quân khu V biên soạn (1983); bài viết của Trần Ngọc Quế trên Tạp chí Lịch sử quân sự (1989); công trình nghiên cứu cấp nhà nước "Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn cấp bách liên quan đến mối quan hệ dân tộc hiện nay" do GS. Phan Hữu Dật chủ biên (2001, NXB Chính trị quốc gia); tài liệu của Tổng cục Chính trị biên soạn năm 2001.
   • Công trình của học giả quốc tế: Gerald C. Hickey với "The Highland people of South Vietnam: Social and economic development" (1967) và "Free In The Forest – Ethnohistory of the Vietnamese Central Highlands, 1954–1976" (1982); Norman Charles Labrie với "FULRO: The History of Political Tension in the South Vietnamese Highlands" (1971); Po Dharma với "Du FLM au Fulro, Une lutte des minorités du sud indochinois 1955–1975" (2006, bản dịch tiếng Việt 2008).

2. Các công trình nghiên cứu về đấu tranh chống FULRO:

   • Các tác phẩm ghi chép chuyên án và tuyên truyền: "Võ Đại Tôn, FULRO và đồng lõa sa lưới" (1982) của Ty Văn hóa – Thông tin Đồng Tháp; "Đập nát công cụ hậu chiến CIA: FULRO" (1983) của Thành Tín; "FULRO – Tập đoàn tội phạm" (1983) của Ngôn Vĩnh; "Những cơn lốc cao nguyên" (1986) của Nguyễn Chu Hoàng; "Nữ tướng FULRO" (1988) của Nguyễn Trần Thiết.
   • Các công trình lịch sử lực lượng vũ trang địa phương: Lịch sử Công an tỉnh Gia Lai (2000); Lịch sử Công an nhân dân Lâm Đồng (2003); Lịch sử Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Đắk Lắk (2003); Lịch sử lực lượng vũ trang tỉnh Gia Lai (2011); "Biên niên sự kiện lực lượng vũ trang Quân khu V (1975–2000)" (2008).
   • Đề tài tổng kết chuyên môn: Đề tài khoa học cấp Bộ "Tổng kết lịch sử cuộc đấu tranh giải quyết vấn đề FULRO" do TS. Nông Văn Lưu chủ nhiệm (Bộ Công an, 2000); đề tài "Tổng kết hoạt động truy quét, triệt phá tổ chức phản động FULRO trên địa bàn Quân khu 5 (1975–1992)" do Đại tá Trương Cường chủ nhiệm (Phòng KHCNMT Quân khu V, 2012).

3. Các công trình về sự lãnh đạo của Đảng và kinh tế – xã hội Tây Nguyên:

   • Các bài phát biểu, chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Nhà nước: Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1978), Tổng Bí thư Lê Duẩn (1979), Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Trường Chinh (1983).
   • Các công trình dân tộc học và kinh tế – xã hội: Cửu Long Giang – Toan Ánh (1974), Đặng Nghiêm Vạn (1981), Bế Viết Đẳng (1982), Mạc Đường (1983), Bùi Minh Đạo (2003); kết quả Chương trình Tây Nguyên I và II (1986, 1990); công trình khảo cứu của Vũ Đình Lợi, Bùi Minh Đạo, Vũ Thị Hồng về "Sở hữu và sử dụng đất đai ở các tỉnh Tây Nguyên" (2000).
   • Các luận án, luận văn chuyên ngành: Luận án của Nguyễn Bình Ban (2003), Đỗ Văn Dũng (2011), Ngô Xuân Trường (2000), Nguyễn Thị Kim Vân (2008), Nguyễn Duy Thụy (2011), Trần Văn Hoan (2008), Nghiêm Đình Nhập (2007), Trần Trọng Tâm (2013), Trần Xuân Dung (2002), Lê Thị Hải (2009).

Khoảng trống luận án giải quyết

Các công trình trên chủ yếu tiếp cận vấn đề từ góc độ khoa học an ninh nghiệp vụ, lịch sử quân sự thuần túy hoặc nghiên cứu biến đổi kinh tế – xã hội đơn lẻ. Luận án của Ngô Minh Hiệp lấp đầy khoảng trống bằng việc nghiên cứu chuyên khảo dưới chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam: phân tích quá trình chuyển biến trong tư duy, chủ trương lãnh đạo của Đảng từ Trung ương đến địa phương, đồng thời đánh giá toàn diện sự kết hợp giữa đấu tranh vũ trang, đấu tranh chính trị và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên giai đoạn 1975–1988.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận

Luận án được thực hiện dựa trên nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin (đặc biệt là quan điểm về vấn đề giai cấp, dân tộc, quyền tự quyết của các dân tộc và sử dụng bạo lực cách mạng chống bạo lực phản cách mạng), tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc, cùng các chủ trương, đường lối và nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác dân tộc và an ninh chính trị.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp chủ yếu: Sử dụng kết hợp phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc nhằm tái hiện chân thực, khách quan tiến trình lịch sử, đồng thời khái quát bản chất, quy luật và các mối liên hệ nội tại trong sự lãnh đạo của Đảng.
• Phương pháp bổ trợ: Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh lịch sử, thống kê tư liệu và phương pháp khảo sát thực địa tại các địa bàn trọng điểm, di tích lịch sử, bảo tàng và nhà trưng bày tại Pleiku, Buôn Ma Thuột, Đà Lạt.

Nguồn tư liệu nghiên cứu

1. Văn kiện Đảng: Văn kiện Đảng toàn tập (các tập 13, 21–26, 38–44), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV, V, VI, XII; các chỉ thị, nghị quyết của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
2. Tài liệu lưu trữ: Báo cáo, chỉ thị của Khu ủy Khu V, Khu VI; tài liệu lưu trữ tại Văn phòng Trung ương Đảng, Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, Quân khu V, Ban Dân tộc Trung ương, Cục An ninh Tây Nguyên, Ban Chỉ đạo Tây Nguyên, Ban Tuyên giáo và Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai – Kon Tum, Lâm Đồng.
3. Ấn phẩm chuyên ngành và hồi ký: Các bộ lịch sử Đảng bộ địa phương, lịch sử ban ngành, lịch sử lực lượng vũ trang nhân dân, công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài nước.
4. Khảo sát thực địa và nhân chứng lịch sử: Tư liệu điền dã thực tế và phỏng vấn, thu thập thông tin tại chỗ ở địa bàn Tây Nguyên.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Chương 1 phân tích chi tiết ba nhóm tài liệu nghiên cứu: tài liệu về tổ chức FULRO; tài liệu về cuộc đấu tranh chống FULRO của các lực lượng vũ trang; tài liệu về sự lãnh đạo của Đảng và nghiên cứu kinh tế – xã hội Tây Nguyên. Tác giả chỉ rõ giá trị kế thừa từ các công trình đi trước, đồng thời xác lập vị trí độc lập của luận án: tập trung làm rõ tính hệ thống trong đường lối chỉ đạo của Đảng, vai trò củng cố hệ thống chính trị cơ sở và chính sách đại đoàn kết dân tộc trong việc giải quyết triệt để tổ chức FULRO.

Chương 2: Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng về đấu tranh chống FULRO ở Tây Nguyên từ tháng 3 năm 1975 đến trước tháng 2 năm 1977

Chương 2 phân tích các yếu tố tác động đến quá trình lãnh đạo của Đảng và thực trạng đấu tranh trong giai đoạn đầu sau giải phóng:

• Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội Tây Nguyên: Vùng đất rộng, địa hình hiểm trở, đồng bào dân tộc thiểu số sống khép kín theo buôn làng; trình độ dân trí thấp; phong tục tập quán sơ khai; vết thương chiến tranh và chính sách chia rẽ dân tộc do chế độ thực dân, đế quốc để lại.
• Lịch sử FULRO trước 1975 và âm mưu sau giải phóng: Khái quát các giai đoạn phát triển của FULRO:
  • FULRO 1 (1957–1958): Khởi nguồn từ phong trào BAJARAKA chống chính sách phân biệt đối xử của chính quyền Ngô Đình Diệm.
  • FULRO 2 (1964): Phong trào được phục hồi và "quốc tế hóa" dưới sự can thiệp của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn.
  • FULRO 3 (12/1974): Đế quốc Mỹ tổ chức lại FULRO với danh xưng "Chính phủ nước Cộng hòa Đê Ga" nhằm phục vụ kế hoạch hậu chiến chống phá cách mạng.
• Chủ trương và chỉ đạo của Đảng: Sau tháng 3/1975, chính quyền cách mạng mới thành lập phải đối mặt với hoạt động vũ trang chống phá, ám sát cán bộ, cướp bóc và lôi kéo quần chúng của FULRO. Giai đoạn 1975–1976, các địa phương tiến hành truy quét FULRO nhưng sự chỉ đạo chưa đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở; phương pháp giải quyết còn nặng về quân sự, hành chính thuần túy, chưa đi sâu giải quyết căn bản nguồn gốc chính trị và kinh tế – xã hội trong buôn làng.

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
| CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA FULRO TRƯỚC NĂM 1975 (THEO LUẬN ÁN)                                  |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn | Thời gian | Tên gọi / Đặc trưng cốt lõi                                               |
+-----------+-----------+---------------------------------------------------------------------------+
| FULRO 1   | 1957–1958 | Phong trào BAJARAKA (chống kỳ thị sắc tộc thời Ngô Đình Diệm)             |
| FULRO 2   | 1964      | Phong trào FULRO mở rộng, bị quốc tế hóa và đế quốc can thiệp             |
| FULRO 3   | 12/1974   | Thành lập "Chính phủ Cộng hòa Đê Ga", thực hiện kế hoạch hậu chiến        |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Chương 3: Đảng lãnh đạo đẩy mạnh đấu tranh chống FULRO ở Tây Nguyên từ sau tháng 2 năm 1977 đến năm 1988

Chương 3 tái hiện giai đoạn chuyển biến mang tính bước ngoặt và kết quả giải quyết toàn diện vấn đề FULRO:

• Bước ngoặt Chỉ thị 04-CT/TW (ngày 02/02/1977): Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị 04 xác định rõ đấu tranh chống FULRO là cuộc đấu tranh chính trị phức tạp, lâu dài; phương châm giải quyết là phát động quần chúng, xây dựng và củng cố cơ sở chính trị buôn làng, kết hợp chặt chẽ giữa trấn áp quân sự với giáo dục, cải tạo và thực hiện chính sách dân tộc rộng rãi.
• Chỉ đạo lực lượng vũ trang: Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và Dân quân tự vệ phối hợp chặt chẽ mở các chiến dịch truy quét các khung chỉ huy FULRO ẩn náu trong rừng sâu, đồng thời bóc gỡ mạng lưới cơ sở mật ngầm của FULRO trong buôn làng; thực hiện các chuyên án an ninh nhằm chia hóa, làm tan rã hàng ngũ chỉ huy đối phương.
• Chỉ đạo phát triển toàn diện hệ thống chính trị và kinh tế – xã hội: Đẩy mạnh công tác định canh định cư, phát triển sản xuất nông lâm nghiệp, chăm lo y tế, giáo dục, tôn trọng và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc; phát huy vai trò của già làng, người có uy tín trong buôn làng; xây dựng đội ngũ cán bộ cốt cán người dân tộc thiểu số tại chỗ.
• Kết quả giải quyết FULRO nội địa:
  • Tỉnh Đắk Lắk giải quyết cơ bản xong vấn đề FULRO năm 1986.
  • Tỉnh Lâm Đồng giải quyết cơ bản xong năm 1987.
  • Tỉnh Gia Lai – Kon Tum giải quyết cơ bản xong năm 1988.

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
| TIẾN TRÌNH GIẢI QUYẾT CƠ BẢN VẤN ĐỀ FULRO NỘI ĐỊA TẠI CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN                         |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Địa bàn              | Năm hoàn thành cơ bản | Kết quả chủ yếu                                    |
+----------------------+-----------------------+----------------------------------------------------+
| Đắk Lắk              | 1986                  | Xóa bỏ khung chỉ huy, bóc gỡ cơ sở ngầm            |
| Lâm Đồng             | 1987                  | Phá vỡ hệ thống Quân khu IV FULRO, ổn định buôn làng|
| Gia Lai - Kon Tum    | 1988                  | Hoàn thành giải quyết FULRO nội địa toàn khu vực   |
| Toàn vùng / Ngoại biên| 1992                  | Tàn quân FULRO cuối cùng tại Campuchia tự giải tán |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Chương 4: Nhận xét và kinh nghiệm

Chương 4 tổng kết những ưu điểm, hạn chế và đúc kết 6 bài học kinh nghiệm lịch sử:

• Đánh giá ưu điểm: Đảng đã đề ra đường lối đúng đắn, chuyển hướng chỉ đạo kịp thời (từ quân sự sang chính trị – xã hội); phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và nhân dân các dân tộc Tây Nguyên; giữ vững chủ quyền an ninh và toàn vẹn lãnh thổ.
• Đánh giá hạn chế: Trong giai đoạn đầu có lúc còn chủ quan, nóng vội, giải pháp mang tính hành chính – quân sự thuần túy; việc thực hiện chính sách dân tộc, đất đai, xây dựng cơ sở hạ tầng có thời điểm chưa đồng bộ, chưa đáp ứng kịp yêu cầu thực tiễn.
• Sáu bài học kinh nghiệm:
  1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân tộc ở địa bàn chiến lược Tây Nguyên.
  2. Nắm vững tình hình Tây Nguyên và âm mưu chống phá của các thế lực thù địch để xác định chủ trương, giải pháp đấu tranh phù hợp.
  3. Dựa vào dân, phát huy vai trò của già làng, trí thức, người có uy tín, xây dựng đội ngũ cán bộ cốt cán người dân tộc thiểu số có năng lực.
  4. Kết hợp củng cố hệ thống chính trị vững mạnh đi đôi với việc xây dựng các đội chuyên trách trong cuộc đấu tranh chống FULRO.
  5. Thực hiện chính sách dân tộc và tôn giáo một cách mềm dẻo, khéo léo, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa dân tộc và tôn giáo.
  6. Chú trọng và tăng cường hợp tác quốc tế trong cuộc đấu tranh giải quyết vấn đề FULRO (phối hợp với các nước láng giềng Đông Dương).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về nguồn tư liệu

• Sưu tầm, xác minh và hệ thống hóa khối tư liệu gốc phong phú tại các cơ quan lưu trữ Trung ương, Quân khu V, Công an và các Tỉnh ủy Tây Nguyên, trong đó có nhiều tài liệu mật và chỉ thị chuyên đề chưa được công bố rộng rãi trước đây.
• Khảo sát thực tế, bổ sung nguồn tư liệu hiện trường và các chứng cứ lịch sử về quá trình chuyển hóa tổ chức FULRO từ năm 1958 đến năm 1988.

Đóng góp về nội dung khoa học

• Phục dựng bức tranh lịch sử toàn diện và chân thực về sự lãnh đạo của Đảng trong cuộc đấu tranh chống FULRO tại Tây Nguyên từ năm 1975 đến năm 1988, làm rõ tính đúng đắn của chủ trương coi đây là vấn đề chính trị – xã hội sâu sắc thay vì một xung đột quân sự đơn thuần.
• Phân tích rõ nét sự chuyển đổi chiến lược mang tính bước ngoặt thông qua Chỉ thị số 04-CT/TW (02/1977) của Ban Bí thư Trung ương Đảng.
• Đúc kết 6 bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị thực tiễn đối với sự nghiệp xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo đảm an ninh chính trị tại Tây Nguyên hiện nay.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung giới hạn trong khung thời gian 1975–1988 trên địa bàn ba tỉnh Tây Nguyên cũ; chưa đi sâu nghiên cứu toàn diện hoạt động của các tổ chức lưu vong quốc tế hậu FULRO tại Mỹ và châu Âu từ sau năm 1992 do nguồn tài liệu lưu trữ nước ngoài còn khó tiếp cận.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quá trình đấu tranh chống chiến lược "Diễn biến hòa bình" lợi dụng vấn đề "nhà nước Đề Ga" và "Tin Lành Đề Ga" của các thế lực thù địch trên địa bàn Tây Nguyên từ sau năm 1992 đến giai đoạn hiện nay.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là công trình nghiên cứu chuyên sâu, có giá trị học thuật và thực tiễn đối với:

• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp luận cứ lịch sử phục vụ công tác xây dựng chính sách dân tộc, tôn giáo, bảo đảm an ninh – quốc phòng và củng cố hệ thống chính trị cơ sở vùng Tây Nguyên.
• Cán bộ nghiên cứu và giảng viên: Là tài liệu tham khảo trong giảng dạy và nghiên cứu chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Lịch sử Việt Nam hiện đại, Dân tộc học, Khoa học Quân sự và Khoa học An ninh.
• Công tác tuyên truyền, giáo dục: Phục vụ công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức của nhân dân, đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc lịch sử về vấn đề sắc tộc và quyền tự trị tại Tây Nguyên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. FULRO là gì và bản chất của tổ chức này được xác định như thế nào trong luận án?
FULRO là tên viết tắt của Front Unifié de Lutte des Races Opprimées (Mặt trận thống nhất đấu tranh của các sắc tộc bị áp bức). Luận án xác định bản chất FULRO là sản phẩm của chủ nghĩa ly khai dân tộc cực đoan kết hợp với âm mưu của các thế lực đế quốc, thực dân nhằm chia cắt lãnh thổ, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc và thành lập nhà nước riêng tại Tây Nguyên.

2. Mốc văn bản nào đánh dấu bước ngoặt căn bản trong sự chỉ đạo của Đảng đối với cuộc đấu tranh chống FULRO?
Đó là Chỉ thị số 04-CT/TW ban hành ngày 02/02/1977 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc tiếp tục phát động quần chúng xây dựng cơ sở chính trị, truy quét FULRO, bảo vệ an ninh chính trị ở các tỉnh Tây Nguyên và nam Khu V cũ. Văn bản này chuyển hóa căn bản phương thức giải quyết từ nặng về vũ trang sang biện pháp chính trị toàn diện.

3. Tiến trình hoàn thành giải quyết FULRO nội địa tại các tỉnh Tây Nguyên diễn ra theo các mốc thời gian nào?
Quá trình giải quyết cơ bản FULRO ở nội địa diễn ra lần lượt: tỉnh Đắk Lắk hoàn thành năm 1986, tỉnh Lâm Đồng hoàn thành năm 1987, và tỉnh Gia Lai – Kon Tum hoàn thành năm 1988. Đến năm 1992, toán tàn quân FULRO cuối cùng tại Campuchia tuyên bố tự giải tán và sang định cư tại Hoa Kỳ.

4. Vì sao giai đoạn 1975 đến trước tháng 2/1977 cuộc đấu tranh chống FULRO chưa đạt hiệu quả cao?
Trong giai đoạn đầu sau giải phóng, hệ thống chính trị cơ sở tại các buôn làng mới thiết lập còn non yếu; các địa phương chưa có sự chỉ đạo thống nhất từ Trung ương đến cơ sở; phương pháp đấu tranh còn nặng về truy quét quân sự và biện pháp hành chính, chưa kết hợp chặt chẽ với công tác vận động quần chúng và giải quyết các nhu cầu thiết thực về đời sống, văn hóa của đồng bào.

5. Luận án đúc rút bao nhiêu bài học kinh nghiệm lịch sử?
Luận án đúc rút 6 bài học kinh nghiệm: (1) Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với công tác dân tộc; (2) Nắm vững tình hình địa bàn và âm mưu đối phương; (3) Dựa vào dân và người có uy tín buôn làng; (4) Củng cố hệ thống chính trị đi đôi với xây dựng đội ngũ chuyên trách; (5) Thực hiện mềm dẻo chính sách dân tộc và tôn giáo; (6) Tăng cường hợp tác quốc tế.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Ngô Minh Hiệp là công trình khoa học lịch sử chuyên khảo, tái hiện toàn diện và có hệ thống quá trình Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo cuộc đấu tranh giải quyết vấn đề FULRO tại Tây Nguyên từ năm 1975 đến năm 1988. Công trình đã làm rõ tính tất yếu của việc chuyển hóa phương châm chỉ đạo từ đấu tranh vũ trang đơn thuần sang giải pháp chính trị, kinh tế, xã hội tổng hợp gắn liền với công tác vận động quần chúng. Những bài học kinh nghiệm được đúc rút từ luận án cung cấp luận cứ khoa học có giá trị thực tiễn đối với sự nghiệp xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và giữ vững an ninh quốc phòng trên địa bàn Tây Nguyên hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1- “Chiến tranh”, tác giả phân tích tình hình chính trị miền Nam sau hiệp định Giơnevơ, nhất là các chính sách đồng hóa của chính quyền Ngô Đình Diệm. Ở chương 2 có tên là “Ý thức hệ dân tộc và vùng dậy đấu tranh”. Trong chương này, tác giả phân tích các yếu tố, nguyên nhân đẫn đến vùng dậy đấu tranh của đồng bào Tây Nguyên. Trong chương 3 với nhan đề là “Mặt trận FULRO”, tác giả chỉ ra những yếu tố tác động dẫn đến sự ra đời của tổ chức FULRO và vai trò chính trị của nó trên bàn cờ chính trị Đông Dương.

Ở chương 4, tác giả nói đến cuộc chiến tranh giữa FULRO và CQSG cũng như cuộc thương lượng giai giẳng của hai bên. Đến chương 5- “Tết Mậu Thân và biến đổi chính trị”- tác giả đã phân tích vai trò, vị trí của ba lực lượng trên địa bàn Tây Nguyên, đó là CQSG, FULRO và Phong trào Tây Nguyên tự trị. Trong chương 6 với tiêu đề “ảnh hưởng của chiến tranh”, tác giả phân tích vai trò của chiến tranh trong chính sách đối với DTTS Tây Nguyên của CQSG. Qua đó, kết luận FULRO không còn là kẻ thù của CQSG nữa mà đã trở thành bạn đồng minh chống lại Cộng sản trên toàn Đông Dương.

Ở chương 7, tác giả đã miêu tả sự tàn phá của chiến tranh, đưa ra quan điểm đổ lỗi cho Việt Cộng là nguyên nhân của sự tàn phá đó, đồng thời gợi mở tương lai tốt đẹp hoàn toàn là do CQSG quyết định. Cuối cùng, chương 8 với nhan đề - “Giữa số 0 và số cộng vô cực”- tác giả đã đưa ra những luận điệu sai trái khi cho rằng FULRO đã “cùng hội cùng thuyền” với Quân giải phóng trong việc giải phóng Tây Nguyên năm 1975. Tóm lại, tác phẩm “Free In The Forest- Ethnohistory of the Vietnamese Central Hkhlands, 1954-1976”- của Gerald Cannon Hickey đứng về mặt sử liệu học là một công trình tỷ mỷ, nhưng do nguồn tư liệu chủ yếu khai thác từ phía quân đội Mỹ và CQSG nên đã đánh giá, nhìn nhận nhiều sự việc mang tính một chiều, thiếu khách quan, nhìn nhận phong trào FULRO dưới lăng kính của một phía mà thôi. Vào lúc 14g, chiều ngày thứ 7 (19/ 4/ 2008), tại Hội trường Nhật báo viễn Đông (Westminster, Los Angeles, USA), tổ chức IOC- Chapa đã tổ chức ra mắt tác phẩm “Từ mă ̣t trâ ̣n giải phóng dân tô ̣c thươ ̣ng đế n phong trào FULRO : cuô ̣c đấ u tranh của dân tô ̣c thiể u số miề n nam Đông Dương (1955-1975)”, NXB Les Indes Savanvtes thuộc Viễn Đông học viện Pháp ấn hành (2006) của Phó giáo sư , Tiến sĩ Podharman người Pháp (gốc Chăm , cựu thành viên FULRO ).

Đây vốn là bản 14 z chuyển ngữ từ tiếng Pháp tác phẩm “Du FLM au Fulro, Une lutte des minori tés du sud indochinois 1955-1975” sang bản tiếng Việt và phổ biến tại hải ngoại. Cuố n sách với nhiều tư liệu gốc được khai thác từ chính các thành viên FULRO ở nước ngoài và đối chứng với các tư liệu khác đã phát hành nên sâu chuỗi được sự ra đời, hoạt động của các DTTS Đông Dương dưới thời VNCH từ năm 1955 đến năm 1975, cũng như chính sách của các nhà cầm quyền lúc đó đối với FULRO. Mặc dù, như lời giới thiệu của tập sách “không nhầm gây hận thù dân tộc, khơi dậy lòng ái quốc, khuyến khích ý đồ ly khai đòi tự trị hay độc lập, mà là làm sáng tỏ nguồn gốc đấu tranh của các sắc tộc ở miền Trung Việt Nam mà thôi”. Nhưng ẩn trong tác phẩm là nhiề u quan điể m cá nhân, ca ngợi những thủ lĩnh FULRO gốc Chăm, yếu tố cá nhân mang đậm nét hơn là quy luật lịch sử, sự xung đột của FULRO với “Việt cộng” được tác giả khoét sâu, là âm mưu chia cắt đất nước, chia rẽ dân tô ̣c đòi quy chế dân tô ̣c bản điạ cho người Chăm và Tây Nguyên, minh chứng FULRO không phải là biến cố chính trị nhất thời mà là truyền thống đấu tranh của dân tộc Chăm, từ đó khơi gợi chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, phục hồi nhà nước Chăm Pa bao gồm cả vùng đất Tây Nguyên trước vốn thuộc ảnh hưởng của Vương quốc Chăm Pa.

Nhìn chung, các công trình trên của các cá nhân học giả trong và ngoài nước nghiên cứu về nguồn gốc quá trình ra đời, cũng như hoạt động của tổ chức FULRO kể từ khi nó ra đời cho tới khi nó tan rã, các tư liệu sự kiện mang tính thông sử. Do vậy, đây là nguồn tư liệu quan trọng để tác giả tìm hiểu về nguyên nhân ra đời và hoạt động cũng như thái độ chính trị của các lực lượng đối với tổ chức FULRO. Những công trình nghiên cứu về đấu tranh chống FULRO Nghiên cứu về đấu tranh chống FULRO ở Tây Nguyên trong thời gian qua, phải kể đến LLVT chuyên nghiên cứu nhằ m phu ̣c vu ̣ công tác đấ u tranh chính tri ̣ , quân sự, nghiệp vụ chố ng FULRO. Đã có những tài liê ̣u đánh máy , viết tay hay lưu hành nội bộ, đó là các da ̣ng báo cáo điề u tra về mô ̣t số cá nhân , chuyên án hay mô ̣t mảng của tổ chức FULRO.

Nhìn chung, những tài liê ̣u này không đươ ̣c phổ biế n vì đó là “tài liệu mật” và mang tính nghiệp vụ. Năm 1982, Ty văn hóa và Thông tin tỉnh Đồng Tháp xuất bản cuốn “Võ Đại Tôn, FULRO và đồng lõa sa lưới”. Tập sách là tập hợp các bài viết trên Báo Nhân Dân số ngày 26/9/1982, bài ghi chép của Nguyễn Trần Thiết, Thành Tín viết về những chiến công của lực lượng an ninh trong cuộc đấu tranh xóa bỏ các tổ chức phản động chống phá nhà nước và nhân dân trên địa bàn Tây Nguyên. Năm 1983, tác giả Thành Tín viết tác phẩm “Ðập nát công cụ hậu chiến CIA: 15 z FULRO”, NXB Thành phố Hồ Chí Minh.

Công trình này là tập hợp các bài viết ngắn ngọn về cuộc đấu tranh chống FULRO của các LLVT cũng như âm mưu, can dự của các thế lực thù địch quốc tế đối với tổ chức này. Nội dung chủ yếu xoay quanh cuộc đấu tranh chống FULRO ở Nam Tây Nguyên, việc bắt Phó thủ tướng FULRO - Ya Đuk, K’Ty- chỉ huy Quân khu IV FULRO… Cũng như cuộc đấu trí tuyệt vời và hy sinh của lực lượng công an các tỉnh Tây Nguyên. Đối với công tác nghiệp vụ, cũng có thể tìm hiểu một số tài liệu chuyên môn như: Cục trinh sát Bộ tư lệnh bộ đội biên phòng- Bộ quốc phòng (1982), “Một số vấn đề, phương thức thủ đoạn hoạt động của bọn phản động và công tác đấu tranh của ta”. Viễn Chi (1983), “Mấy vấn đề đấu tranh chống phản cách mạng sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng”, NXB CAND.

Các tài liệu này cũng trình bày chung khái quát về lý luận, nghiệp vụ của nghành chống lại các lực lượng phản động nói chung và FULRO nói riêng. Tuy nhiên, nó mang tính nghiệp vụ hơn là khoa học. Với “FULRO- Tập đoàn tội phạm” Tác giả Ngôn Vĩnh, NXB CAND (1983) đã làm tái hiện lịch sử và hoạt động đầy tội ác, âm mưu và can dự của quốc tế đối với tổ chức này. Với dung lượng gần 300 trang, tài liệu viết nhiều về lực lượng FULRO Chăm ở Thuận Hải (cũ).

Nguồn tư liệu phong phú, được khai thác từ nhiều cơ quan đơn vị như: Cục bảo vệ chính trị II- Bộ nội vụ; Đoàn chống FULRO- Bộ nội vụ; Công an các tỉnh Tây Nguyên, Thuận Hải; Các cán bộ làm nhiệm vụ quốc tế ở địa bàn K; Các cựu thành viên FULRO… Cùng mảng đề tài, Nguyễn Chu Hoàng (1986) viết “Những Cơn lốc cao nguyên”, NXB CAND. Nguyễn Trần Thiết cũng tập hợp các tư liệu chủ yếu là các báo cáo của Quân khu V để viết tác phẩm “Nữ tướng FULRO”, NXB QĐND năm 1988. Đây là hai tài liệu của LLVT viết về các chuyên án đấu tranh chống FULRO trên địa bàn Lâm Đồng và Đăk Lăk nhưng viết dưới dạng kể chuyện. Qua hai tài liệu này, những khó khăn thiệt hại do FULRO gây ra được tác giả đi vào chi tiết càng làm nổi bật cuộc chiến đấu tranh gay go quyết liệt.

Trong các công trình thuộc lịch sử của LLVT các tỉnh Tây Nguyên như: Công an tỉnh Gia Lai (2000) “Lịch sử công an tỉnh Gia Lai ” (tập III). Công an tỉnh Lâm Đồng (2003) “Lịch sử Công an nhân dân Lâm Đồng (1975 – 1996)”. Thành ủy Buôn Ma Thuột (2004) “Lịch sử lực lượng vũ trang thành phố Buôn Mê Thuột (1961- 2000). Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Đắk Lắk (2003), “Lịch sử Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Đăk Lăk (1965-2000)”.

Bộ chỉ huy quân sự Gia Lai (2011), “Lịch sử lực lượng vũ trang Gia Lai 16 z 1945- 2005”, NXB QĐND… đều đưa vấn đề chống FULRO vào nội dung tài liệu. Đây là tài liệu lịch sử nghành của các LLVT, đơn vị trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên mà trong đó nội dung cũng đề cập nhiều đến cuộc đấu tranh chống FULRO tại các đơn vị mình. Đây còn là tài liệu quan trọng với dung lượng tương đối lớn, nguồn tư liệu gốc, số liệu phong phú được lấy từ các Báo cáo của các Cơ quan quân sự, công an các tỉnh, huyện thị … Qua đó, đã tập trung làm rõ tiến trình đấu tranh gian khổ giải quyết vấn đề FULRO trên địa bàn các tỉnh và biên giới các tỉnh Tây Nguyên với tỉnh Moondônkiri (Campuchia) kể từ sau giải phóng đến năm 1992. Trong cuốn “Lịch sử Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Đắk Lắk (1965-2000)”.

Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Đắk Lắk xuất bản năm (2003), đã trình bày diễn biến chính các cuộc truy quét FULRO từ năm 1975 cho đến năm 1992 trên địa bàn tỉnh Đăk Lắk với nhiều tư liệu, số liệu cụ thể của tỉnh. Do đó, đây là nguồn tài liệu quý báu cho tác giả khi muốn tìm hiểu về đấu tranh chống FULRO trên mặt quân sự trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Năm 2008, Thường vụ Đảng ủy Bộ tư lệnh Quân khu V cho xuất bản cuốn sách “Biên niên sự kiện lực lượng vũ trang Quân khu V (1975-2000)”, NXB QĐND. Với lối viết biên niên, tài liệu đã khái quát được các hoạt động của các LLVT Quân khu V trong vòng 25 năm kể từ sau ngày giải phóng.

Trong đó, có nhiều sự kiện liên quan đến hoạt động đấu tranh giải quyết vấn đề FULRO ở Tây Nguyên. Gần đây, có hai công trình khoa học của hai cơ quan thuộc LLVT từng trực tiếp đấu tranh giải quyết vấn đề FULRO đó là: Đề tài khoa học “Tổng kết lịch sử cuộc đấu tranh giải quyết vấn đề FULRO”, NXB CAND, Hà Nội năm 2000.