chương 1, khi đề cập tới nét đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh về QĐND, tác giả đã tập trung làm rõ luận điểm của Hồ Chí Minh về lập trường của quân đội. Trên cơ sở phân tích, tác giả khăng định: “Như vậy, theo tư tưởng Hồ Chí Minh, bản chất giai cấp của Quân đội nhân dân Việt Nam là bản chất giai cấp công nhân” [34, tr.22], đặc biệt “Quân đội ấy là quân đội của giai cấp công nhân, của nhân dân và dân tộc Việt Nam, mang bản chất giai cấp công nhân Việt Nam” [34, tr. Khăng định luận điểm của Hồ Chí Minh trong xây dựng quân đội về chính trị, đồng thời, phân tích, làm rõ vị trí, vai trò của CTCT là nhân tố quan trọng góp phan nâng cao sức mạnh của QĐND nói chung, xây dựng QDND về chính trị nói riêng, tác giả chỉ rõ: “Theo Hồ Chí Minh, công tác chính trị không những đóng vai trò trực tiếp quyết định sự vững mạnh về chính trị của quân đội, mà còn thé hiện trong tất cả các nội dung, tất cả các mặt công tác quân sự, kỹ thuật, hậu cần, định hướng chính trị và nâng cao hiệu quả tất cả các mặt công tác khác trong quân đội” [34, tr.45]; do đó, “chất lượng chính tri của quân đội nói riêng, sức mạnh tổng hợp của quân đội nói chung là kết quả tổng hợp của toàn bộ các mặt công tác, trong đó công tác chính tri có vai trò đặc biệt quan trọng” [34, tr. Tại chương 3, tác giả đã làm rõ một số vấn đề vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về QĐND trong tình hình mới; trong đó, cần chú trọng tăng cường tiềm lực sức mạnh chính trị - tinh thần, thực hiện xây dựng quân đội về chính trị, tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội, “phải chăm lo xây dựng Đảng bộ Quân đội, xây dựng hệ thống tổ chức đảng trong quân đội trong sạch, vững mạnh, đủ sức lãnh đạo toản quân; tăng cường rèn luyện đội ngũ 16 cán bộ, đảng viên trong quân đội thực sự là “hạt nhân”, là “nòng cốt” trong xây dựng quân đội” [34, tr.
Khái quát tình hình nghiên cứu về công tác chính trị trong Quân đội Liên Xô và Quân đội Trung Quốc 1. Khái quát một số công trình khoa học nghiên cứu về công tác chính trị trong Quân đội Liên Xô Nghiên cứu về quá trình xây dựng và thực hiện CTCT trong Quân đội Liên Xô, cuốn sách Một số vấn đề về công tác chính trị trong Quân đội Xô-Viết (ký hiệu số T12774, Thư viện Quân đội, năm 1969), đã khái quát những nguyên tắc chung trong xây dựng, tổ chức sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội và những bài học kinh nghiệm trong tiến hành CTCT, tổ chức thực hiện chế độ chính ủy và chế độ một thủ trưởng trong LLVT Liên Xô. Thông qua nghiên cứu các nghị quyết của Dang và vai trò lãnh dao của DCS Liên Xô đối với Quân đội Liên Xô ở các thời kỳ, nội dung của cuốn sách đã khang định: “Sự lãnh đạo của Đảng được coi là vấn đề chủ yêu quyết định việc thực hiện nguyên tắc giai cấp trong quân đội. Sự lãnh đạo của Đảng là điều quyết định bản chất của quân đội” [1, tr.
Vì vậy, dé xây dựng quân đội mang ban chất giai cấp công nhân, cuốn sách đã xác định: “Công tác chính tri là một chế độ, là một nguyên tắc xây dựng quân đội kiểu mới. Công tác chính trị có một vi trí đặc biệt quan trọng” [1, tr. Do đó, “nói đến công tác chính tri là nói đến: sự thực hiện sự lãnh dao cua Đảng trong lực lượng vũ trang” [1, tr. Cuốn sách đề cập về chế độ chính uy va chế độ một trưởng trong Quân đội Liên Xô, “là sự rút kinh nghiệm công tác thời kỳ trước cách mạng” [1, tr.
Từ đó, trong quá trình tiếp theo, “chế độ một thủ trưởng được coi là một nguyên tắc xây dựng quân đội Xô - viết” [1, tr. Cuốn sách đã luận giải van đề “Tập trung vào một người không mâu thuẫn gì với chủ nghĩa tập thể” [1, tr.40], bởi trong hoạt động quân sự, bên cạnh phát huy dân chủ của tập thê cần có tính quyết đoán của người chỉ huy; đồng thời, “khi đòi hỏi phải phục tùng ý chí của một người là muốn nói đến 17 tập thé phải đi đôi với trách nhiệm cá nhân” [1, tr.42], nhằm ngăn chặn những biểu An?” hiện “viện cớ vào tập thé mà trốn tránh nhiệm vụ cá nhân” 1: tr. Cuốn sách Một số vấn dé công tác đảng - công tác chính trị trong các lực lượng vũ trang Liên Xô của Đại tướng A.Ê-pi-sép - Chủ nhiệm Tổng cục Chính tri Quân đội và Hải quân Liên Xô (Nxb QDND, năm 1978). Day là công trình nghiên cứu, tông kết khá sâu sắc, toàn diện về lịch sử, quá trình hình thành và phát triển của CTCT trong sự nghiệp xây dựng các LLVT Liên Xô từ năm 1918 - 1976.
Với cương vi là một nhà lãnh đạo chủ chốt về CTCT của Quân đội Liên Xô, tác giả đã ban sâu những van dé cơ bản như: Nên tăng cường sức mạnh của LLVT; tổ chức và nội dung của co quan chính trị và các tổ chức dang; van dé trọng điểm của CTCT, công tác tư tưởng, rèn luyện tư tưởng và bồi đưỡng lý luận cho đội ngũ sỹ quan nói chung và nhất là đội ngũ cán bộ chính trị trong Quân đội và Hải quân Liên Xô nói riêng. Bàn về vai trò lãnh đạo của ĐCS Liên Xô đối với các LLVT Liên Xô, tại chương 1, tác giả đề cập: “việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với các LLVT là một quy luật khách quan chi phối công cuộc xây dung quân đội, đồng thời vai trò và ảnh hưởng của các tô chức Đảng trong quân đội và hải đội đã tăng lên. Điều đó được chứng minh là đúng dan” [22, tr. DCS và Ban Chấp hành Trung ương Đảng kiểm tra việc thực hiện một loạt biện pháp thực tiễn trong lĩnh vực quân sự “từ việc xây dựng những nguyên tắc về lý luận và phương pháp luận quyết định phương hướng xây dựng quân đội đến việc hoàn thành thực tế các nhiệm vụ cụ thé có liên quan đến công tác huấn luyện và giáo dục cán bộ và chiến sĩ” [22, tr.
Ở chương 3, tác giả đề cập khá rõ đến vị trí, tầm quan trọng của CTCT đối với các LLVT: “công tac đảng, công tác chính tri là một loại vũ khí bé trợ mới, đáng sợ đối với quân thù. Định nghĩa đúng đắn ấy ngày nay vẫn còn giá trị của nó. Công tac dang, công tác chính trị tích cực, có mục đích, thấm sâu vào tat cả mọi mặt của đời sống và hoạt động của các lực lượng vũ trang” [22, tr. Về vấn đề quyết định nội dung của CTCT, tác giả chỉ rõ: “Nội dung của công tác đảng, công tác chính trị được quyết định bởi nhiệm vụ cụ thê của quân đội và bởi sự cân 18 thiết phải thường xuyên tăng cường sức mạnh chiến đấu của các lực lượng vũ trang” [22, tr.
Cùng nghiên cứu về van dé này, cuốn sách Cong fác dang - công tác chính trị trong các lực lượng vũ trang Xô - viết, của tập thể nhiều tác giả biên soạn, do Phó Tiến sĩ sử học, Phó Giáo sư, thiếu tướng P. Các-pen-cô làm chủ biên (Nxb QĐND, năm 1981), đã đề cập về CTCT ở đơn vị cơ sở. Các tác giả đã tập trung nghiên cứu về vai trò lãnh đạo của DCS, về cơ cấu tô chức của cán bộ và cơ quan chính trị, về các hoạt động cụ thể của CTCT trong các LLVT. Trên cơ sở đó, các tác giả làm rõ kinh nghiệm cụ thé của CTCT, tổng kết một cách khoa học toàn bộ thực tiễn của những cán bộ chỉ huy, chính trị, kỹ sư và kỹ thuật tiên tiến, sự phát triển những phương pháp sáng tạo trong việc giải quyết những nhiệm vụ giáo dục cộng sản chủ nghĩa và huấn luyện chiến đấu.
Đây là cuốn sách tham khảo tốt đối với cơ quan chính trị, cán bộ chỉ huy, cán bộ chính trị, chính ủy, chính trị viên và các trường, lớp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Cuốn sách đề cập nhiều đến công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, nhất là đối với đội ngũ cán bộ chính trị, chính ủy, chính trị viên: “Các cơ quan chính trị nghiên cứu, lựa chọn, giáo dục đội ngũ cán bộ chính trị, chăm lo phát triển khả năng nghiệp cụ của họ, đặc biệt chú ý đến số lượng rất lớn cán bộ chính trị ở đại đội và các phân đội tương đương” [7, tr. Cuốn sách Một số kinh nghiệm công tác đảng, công tác chính trị trong các đơn vị của Quân đội Xô viết trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, do Nguyễn Đức Mạnh lược dịch, (tài liệu số 9128, Thư viện Quân đội, năm 1982). Đây là tập hợp một số bài viết có giá trị ý nghĩa lý luận và thực tiễn của tập thê tác giả như: Đại tướng E.
Malisev, Thiếu tướng Kôlesnichenko, Trung tá Vozhzhov,. về đánh giá, nhận định tình hình và rút ra bài học kinh nghiệm đối với CTCT trong Quân đội Xô viết trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Cuốn sách đã tông kết những quyết sách đúng đắn, sáng suốt, kịp thời của cấp ủy, chỉ huy các cấp về CTCT góp phần tạo nên thắng lợi mang tính điển hình trong các trận then chốt, khẳng định vai trò to lớn và đánh dấu sự trưởng thành của hoạt động này trong quân đội. 19 Qua thực tiễn thắng lợi ở những trận đánh phòng ngự ở Smôlenscô, chiến dịch phòng ngự bảo vệ Matxcova, giai đoạn phòng thu Stalingrat, vòng cung Cuốcxơ.
bài học CTCT rút ra, đó là: “công tác tuyên truyền - đại chúng giữ vai trò quan trọng” [52, tr.3], vì vậy, phải phát huy vai trò và phải da dạng hóa “các hình thức tuyên truyền giáo dục như mệnh lệnh của cấp trên, những lời kêu gọi, khâu hiệu, truyền don, bài giang,.4], kiện toàn và phát huy vai trò của tổ chức Đảng “xây dựng lại cơ cấu tô chức của Đảng trong quân đội của Ban Chấp hành Trung ương Đảng là hoàn toàn đúng đán và phù hợp với tình huống hiện tại” [52, tr. do đó, “đã nâng cao được tinh thần kiên cường phòng ngự của các chiến sĩ và sĩ quan, nâng cao được tình cảm trách nhiệm của họ đối với tuyến phòng thủ mà họ được đảm nhiệm” [52, tr.13]; Qua đó “Công tác đảng - chính trị đã trở thành chỗ dựa tin cậy vững chắc cho các cấp chỉ huy trong chiến đấu” [52, tr.22] và khăng định vị trí, vai trò rat quan trọng không thể thiếu trong hoạt động của Hồng quân.