phần mở đầu, kết luận, danh mục chữ viết tắt, danh mục các hình, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, cấu trúc của luận án gồm 4 chương, 11 tiết. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU LIEN QUAN DEN DE TÀI 1. Tình hình nghiên cứu tư tướng Hồ Chí Minh về tri thức và tri thức người dân tộc thiếu số 1. Tình hình nghiên cứu tư trởng Hồ Chí Minh về trí thức Công trình nghiên cứu trong nước: Những công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh trí thức và xây dựng đội ngũ trí thức cũng khá đa dạng.
Sinh thời, Hồ Chí Minh nhiều lần nhắc đến vai trò của trí thức trong sự nghệp cách mạng và rất quan tâm trọng dụng trí thức. Những quan điểm của Người về trí thức là đề tài khá hấp dẫn đối với giới nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh. Tiếp cận từ Tư tưởng Hồ Chí Minh về trí thức và phát huy vai trò của trí thức có thé ké tới các công trình được công bồ như: Tác phẩm: “Bác Hồ với nhân sỹ trí thức” của tác giả Trần Đương [39]; và tác phẩm: “Hồ Chi Minh trong trái tim trí thức và văn nghệ sĩ” của tác giả Văn Thị Thanh Mai, [70]. Nội dung chính của hai công trình là những bài viết cảm động về tình cảm giữa lãnh tụ Hồ Chí Minh với các nhân sỹ, trí thức Việt Nam trong giai đoạn đầu khi đất nước mới giành được độc lập và trong kháng chiến chống Pháp.
Với niềm tin mãnh liệt vào trí thức và thông qua chính sách thực hành dân chủ rộng rãi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thuyết phục và tập hợp được nhiều sĩ phu, trí thức Tây học tin và đi theo cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng. Từ đó, các tác giả đã khang định, những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm cho tài năng của trí thức được phát huy hết mức trong sự nghiệp cách mạng của đất nước. Tác giả Dinh Xuân Lâm trong quyên: “Hồ Chi Minh với trí thức ”(trích Sáng ngời Hồ Chí Minh những bài viết tâm đắc) [49]. Đây là công trình đi sâu nghiên cứu vào nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về trí thức trên cả phương diện lý luận và thực tiễn.
Đồng thời, tác giả đã lý giải hiện tượng đông dao trí thức di theo cách mạng trên hai khía cạnh: Tinh thần yêu nước, độc lập dân tộc vốn có của trí thức với tư cách là một bộ phận của con Lạc cháu Hồng; Sức hấp dẫn mạnh mẽ, khả năng chinh phục lớn lao của Hồ Chí Minh đối với trí thức 13 bằng sự chân thành, cảm thông, tin tưởng và không một chút định kiến. Do đó, giữa trí thức với Hồ Chí Minh không dừng lại ở mối quan hệ của Chủ tịch nước với nhân dân, mà đó còn là mối quan hệ giữa những người bạn, người đồng chí có cùng mục tiêu cách mạng đó là giải phóng dân tộc và xây dựng, thực hành chế độ dân chủ nhân dân. Trực tiếp nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về trí thức, tác giả Nguyễn Khánh Bật, Trần Thị Huyền với công trình: “Xây dựng đội ngũ trí thức thời kỳ đây mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh” [18], đã nghiên cứu nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về chăm lo xây dựng đội ngũ trí thức; tìm kiếm, trọng dụng trí thức và nhân tài. Đồng thời, công trình đã làm nôi bật các chính sách về dân chủ và thực hành dân chủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với trí thức.
Qua đó, công trình đã đánh giá sự vận dụng của Đảng, Nhà nước trong thời kỳ đôi mới nhằm tìm ra các giải pháp có hiệu quả nhằm xây dựng và phát huy vai trò của trí thức theo tư tưởng Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Một công trình khác nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về trí thức nhân tài: “Chủ tịch Hồ Chí Minh với van đề trọng dụng trí thức và nhân tài” tác giả Phạm Tất Dong [29], cũng chỉ rõ, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi đội ngũ trí thức là động lực thúc đây sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Nhìn về lịch sử của giới trí thức Việt Nam, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ giới trí thức của dân tộc luôn gắn mình với tiến trình đấu tranh giữ gìn độc lập, phát triển văn hóa, hun đúc những truyền thống dân tộc. Vì vậy, Hồ Chí Minh không chỉ đề ra quan điểm, chủ trương thiết thực trong trọng dụng nhân tài, trí thức; mà còn thực hiện phương châm: đào tạo trí thức mới; cải tạo trí thức cũ; công nông trí thức hóa và trí thức công nông hóa trên tinh thần dân chủ.
Có thể nhận thấy, các công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về trí thức, nhân tài khá phong phú. Mỗi công trình có hướng tiếp cận khác nhau nhưng chung quy lại đều phân tích làm rõ quan điểm của Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của trí thức, nội dung xây dựng đội ngũ trí thức và các biện pháp nhằm phát huy vai trò của trí thức trong sự nghiệp cách mạng. Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về trí thức không chỉ được các tác giả khai thác dưới góc độ những bài nói, bài viết của Người 14 mà còn thông qua những câu chuyện kể, những cách Người đối đãi với trí thức. Chính qua tình thương yêu, sự trọng dụng đối với trí thức và qua phong cách làm việc dân chủ của Hồ Chí Minh đã có sức cảm hóa mạnh mẽ đối với nhiều thế hệ trí thức, tập hợp họ về phía cách mạng.
Với những kết quả đạt được của các công trình nghiên cứu sẽ là nguồn tài liệu cần thiết, là cơ sở cho việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ trí thức dân tộc thiêu sé. Công trình nghiên cứu ở nước ngoài: Tư tưởng, nhân cách và con người của Hồ Chí Minh luôn là nội dung thu hút sự quan tâm của nhiều học giả trên thé giới. Nghiên cứu về Hồ Chi Minh nói chung nghiên cứu về tư tưởng của Người nói riêng được các tác giả ở nước ngoài tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau. Cụ thể có thé ké đến những tác gia và tác phầm sau: David Halberstam: “Ho” [143], tac giả khang định: Chủ tịch Hồ Chí Minh là hiện thân của cách mạng, đôi mới và sáng tạo của dân tộc Việt Nam.
Trong những năm tháng khó khăn của đất nước, Hồ Chí Minh đã tập hợp và phát huy sức mạnh của toàn dân tộc nhằm thực hiện công cuộc giải phóng và xây dựng đất nước ở Việt Nam. Đó một phần là kết quả của việc phát huy vai trò của đội ngũ trí thức qua chính sách dùng người khéo léo, tôn trọng thương yêu đối với trí thức của Người sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. “Một giờ với đồng chí Hồ Chí Minh” của tác giả: Lê Khánh Soa [123] là công trình tập hợp những bai viết chứa đựng tinh cảm sâu sắc của các nhà chính trị, nhà cách mạng, nhà báo, nhà văn hóa dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. Công trình một lần nữa khăng định những đóng góp vĩ đại của Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam và cách mạng thế gidi.
Đồng thời, cũng thể hiện sự tôn trọng trí thức của Hồ Chi Minh qua việc tiếp và trả lời nội dung phỏng van các nhà báo trên tinh than dân chủ và bình dang. Duiker: “Ho Chi Minha life” (Hồ Chi Minh một cuộc doi) [145]; Sophia Quinn — Judge: “Ho Chi Minh — The missing years” (Hồ Chí Minh - Những năm tháng chưa hè biết đến) [144]. Điểm chung của hai công trình nghiên cứu là đã phác họa lại toàn bộ cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ khi tìm đường cứu nước đến trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Với vốn tư liệu phong phú được 15 tập hợp từ nhiều nguồn khác nhau, hai công trình đã mang những góc nhìn đa chiều về Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Qua phân tích những sự kiện lịch sử, tuy không đề cập trực tiếp đến trí thức, nhưng ấn sau đó lại là nhận thức, ứng xử và hành động mang tính chất rất nhân văn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với trí thức Việt Nam. Qua các nghiên cứu cho thấy, các tác giả nước ngoài đã chỉ rõ, cùng với việc xây dựng đội ngũ trí thức, tạo lực lượng cho cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã rất chú trọng tới chính sách đối với trí thức nhằm phát huy tài năng của họ trong sự nghiệp cách mạng. Điều đó được thể hiện qua nhận thức, ứng xử, hành động và cách giải quyết mang tính thấu đáo của Người trong việc sử dụng và đãi ngộ trí thức. Tình hình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chi Minh về trí thức người dân tộc thiểu số Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân tộc thiêu sé, trí thức DTTS,v.là những van đề được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu.
Vì vậy, thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này được công bồ như: Hoàng Xuân Lương với bài viết: “Suy ngẫm tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân tộc” [67]. Ở bài viết nay, tác giả đã khái quát, hệ thống những quan điểm A 99 của Hồ Chí Minh về dân tộc thiểu số, các chỉ dẫn của Người về đào tạo cán bộ, trí thức cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Mặc dù không nói trực tiếp đến trí thức dân tộc thiêu số nhưng bài viết đã đề cập đến nhiều quan điểm của Hồ Chí Minh về dân tộc thiêu số, phát triển cán bộ vùng dân tộc thiểu số đã tạo cơ sở cho việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chi Minh về trí thức dân tộc thiểu số hiện nay. Vũ Trường Giang: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về các dân tộc thiểu số ở Việt Nam” [43].
Bài viết đã hệ thống những quan điểm Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc thiểu số, đem đến cho người đọc cái nhìn tổng quát về những tình cảm, mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với người dân tộc thiểu số ở nước ta. Đây có thể coi là những gợi mở rất có giá trị cho việc thực hiện mục tiêu nghiên cứu của luận án. Trong số ít những công trình nghiên cứu về các dân tộc thiểu số ở nước ta có công trình: Tư tưởng Hồ Chí Minh với các dân tộc Tây Nguyên của tác giả Pham 16 Văn Bé [19]. Đây là công trình nghiên cứu khái quát Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, những tình cảm của Hồ Chi Minh đối với đồng bào ở Tây Nguyên.