Mở đầu, 2 chương, (6 tiết), kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. Luan van 13 C ƣơn 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HỌC VIÊN Ở HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH KHU VỰC I 1. Học viên đào tạo Cao cấp lý luận chính trị ở Học viện chính tri - Hành chính khu vực I Quan niệm về người học, Điều 83, Luật Giáo dục đã quy định: Người học là người đang học tập tại các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân. Theo Quy chế học viên và công tác học viên hiện hành ở Học viện chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh xác định: Học viên đến học tập ở Học viện chính tri - Hành chính khu vực I đều là cán bộ lãnh đạo, quản lý đương chức và quy hoạch thuộc diện; cán bộ cấp trưởng phòng, phó phòng và tương đương của các tỉnh thành từ Hà Tĩnh trở ra, cán bộ thuộc các bộ, ngành của Trung ương.
Cán bộ trong diện quy hoạch, cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp quận, huyện, ban ngành của tỉnh, cán bộ các cơ quan Trung ương theo địa bàn được phân công. Tất cả các học viên đều là Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam, có đủ điều kiện đầu vào, có đủ sức khoẻ để học tập. Học viên đến học tập ở Học viện chính tri - Hành chính khu vực I, thuộc lớp người đã trưởng thành và hoàn thiện cả về thể chất và nhân cách: Về độ tuổi, đều từ 30 tuổi trở lên, là lứa tuổi có kinh nghiệm trong cuộc sống, công tác, năng lực quản lý nhất định, có đủ sức khoẻ để học tập và tham gia các hoạt động khác. Về nhân cách, họ là những người có trình độ nhận thức, hiểu biết mọi mặt của đời sống xã hội, có ý thức tổ chức kỷ luật và lòng tự trọng cao.
Học viên đến học tại Học viện đều đã tốt nghiệp đại học, trong đó nhiều người có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư. Luan van 14 Về mặt chính trị, học viên đều là Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam đã ít nhiều trải qua thực tiễn và công tác Đảng, là hạt nhân tiêu biểu ở các cơ quan, đơn vị, là những cán bộ lãnh đạo quản lý chủ chốt ở cấp quận, huyện trở lên. Trong các lớp tại chức nhiều đồng chí là Giám đốc các sở, Tỉnh uỷ viên, thậm chí còn có cả Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư tỉnh thành, Thứ trưởng đi học, đây là điều kiện thuận lợi để phát huy tinh thần trách nhiệm, khả năng tự quản trong quá trình học tập, rèn luyện tại Học viện. Từ đặc điểm này cho thấy, học viên hoàn toàn có đủ điều kiện để tiếp thu nội dung kiến thức của các môn học, phát huy tính tích cực, tự giác trong học tập.
Mặt khác họ còn là những người có ý thức, sống có mục đích, có lý tưởng, có ý chí và nghị lực để vượt qua khó khăn. Học viên còn là lớp người có sự chín muồi về mặt tâm lý - xã hội, rất thuận lợi cho công tác quản lý học viên. Qua những luận giải trên chúng tôi quan niệm: Học viên đào tạo Cao cấp lý luận chính trị tại Học viện chính tri - Hành chính khu vực I là cán bộ, đảng viên đang học tập, rèn luyện tại Học viện nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo trở thành những cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt ở cấp quận, huyện và cấp trên theo yêu cầu nhiệm vụ. Quan niệm trên đã chỉ rõ, học viên đào tạo Cao cấp lý luận chính trị tại Học viện chính tri - Hành chính khu vực I ngoài những đặc điểm chung còn có những nét riêng so với học viên được đào tạo ở các Học viện và các nhà trường khác đó là: Học viên đào tạo Cao cấp lý luận chính trị được tuyển chọn chặt chẽ theo Quy chế của Bộ giáo dục - Đào tạo; Quy định của Ban chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị; sự tuyển chọn cán bộ của các địa phương, các bộ, ban ngành của Trung ương, có mục đích rõ dàng, được học tập trong môi trường sư phạm hệ thống trường Đảng, được tổ chức quản lý chặt chẽ với sự giúp đỡ hướng dẫn trực tiếp của đội ngũ giảng viên, cán bộ Quản lý giáo dục có kiến thức và năng lực.
Tất cả các học viên đều là Đảng viên, có trình độ, kiến thức khá cao Luan van 15 trên các lĩnh vực, có năng lực và sự trải nghiệm trong công tác ở các cơ quan, đơn vị, có ý thức tổ chức kỷ luật, bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng phát triển tốt. Học viên đào tạo Cao cấp lý luận chính trị có nhiệm vụ chung là: Học tập, nghiên cứu lý luận Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh; Đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; Khoa học Lãnh đạo quản lý; Khoa học Xã hội nhân văn; Khoa học chính trị hành chính. Chấp hành nghiêm chỉnh chủ chương, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thực hiện đầy đủ quy chế, quy định của Học viện; tích cực tham gia các hoạt động, phong trào góp phần xây dựng lớp học tốt, rèn luyện tốt, đoàn kết giúp đỡ nhau trong học tập và công tác. Với mục tiêu đào tạo trở thành cán bộ lãnh đạo, quản lý cho các địa phương, các bộ, ban, ngành của Trung ương có khả năng phát triển lên các chức vụ cao hơn trong tương lai.
Có đầy đủ phẩm chất chính trị, trình độ lý luận khoa học, năng lực công tác, trung thành vô hạn với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ trên cương vị được giao theo chức trách, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giầu mạnh. Quản lý học viên đào tạo Cao cấp lý luận chính trị ở Học viện chính tri - Hành chính khu vực I Có rất nhiều khái niệm về quản lý đã được đưa ra do tiếp cận ở các góc độ khác nhau. Theo quan niệm chung nhất trong Từ điển Giáo dục học, Quản lý là: “Hoạt động hay tác động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [19, tr. Trong từ điển Tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên quan niệm: “Quản lý là trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định.
Là tổ chức và điền khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [51, tr. Tác giả Nguyễn Bá Dương cho rằng: “Hoạt động quản lý là sự tác động qua lại một cách tích cực giữa chủ thể quản lý và đối tượng Luan van 16 quản lý qua con đường tổ chức là sự tác động điều khiển, điều chỉnh tâm lý và hành động của các đối tượng quản lý, lãnh đạo cùng hướng vào hoàn thành những mục tiêu nhất định của tập thể và xã hội” [6, tr. Trong giáo trình Quản lý hành chính Nhà nước của Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Quản lý là tác động chỉ huy, điều khiển của các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật đạt tới mục đích đề ra và đúng ý trí của người quản lý” [36, tr. Hiện nay, thuật ngữ quản lý đang trở nên phổ biến, song trong thực tế vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất.
Như vậy, có thể hiểu quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích đã đề ra. Về quản lý giáo dục cũng như quản lý xã hội là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổi những mục đích của mình. Có nhiều quan niệm khác nhau về Quản lý giáo dục. Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý làm cho hệ vận hành theo đường lối nguyên lý của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy, giáo dục thế hệ trẻ, đưa thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục đến mục tiêu dự kiến lên trạng thái về chất” [14, tr.
Tác giả Trần Kiểm, lại phân chia Quản lý giáo dục thành hai cấp là vĩ mô và vi mô. Quản lý giáo dục ở cấp vĩ mô được hiểu là: “Những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục” [37, tr. Ở cấp vi mô là: “Hệ thống những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, Luan van 17 công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh, các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường, nhằm thực hiện có chất lượng, hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường” [37, tr. Thực chất của hoạt động Quản lý giáo dục là quản lý con người và đào tạo con người.
Đó là quá trình tác động có định hướng của ngành giáo dục, nhà quản lý giáo dục trong việc vận dụng nguyên lý, phương pháp chung nhất của khoa học nhằm đạt được những mục tiêu đề ra. Những tác động đó thực chất là sự tác động có mục đích, có tổ chức, có lựa chọn của các chủ thể quản lý đến nhà trường, làm cho nhà trường tổ chức một cách khoa học, có kế hoạch, bảo đảm quá trình giáo dục đạt được mục tiêu giáo dục. Quản lý học viên đào tạo Cao cấp lý luận chính trị ở Học viện chính trị - Hành chính khu vực I cũng là một kiểu quản lý xã hội thu nhỏ, quản lý trường học, quản lý giáo dục ở cấp vi mô. Một nội dung quản lý cơ bản của quá trình đào tạo tại các trường Đảng là hoạt động quản lý học viên được tổ chức một cách chặt chẽ vừa theo Luật giáo dục vừa theo các Quy định của Ban chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị.