CHƯƠNG I n h ữ n g V â n đ ể C ơ b ả n Vê t i ê u t h ụ s ả n p h ẩ m ở DOANH NG HIỆP TRONG c ơ CHÊ TH Ị TRƯỜNG 1. T IÊ U T H Ụ S Ả N P H Ẩ M V À V A I T R Ò C Ủ A N Ó Đ Ố I V Ớ I H O Ạ T Đ Ộ N G S Ả N X U Ấ T K IN H D O A N H C Ủ A D O A N H N G H IỆ P. Tiêu thụ sản phẩm Tiêu thụ sản phẩm là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Tiêu thụ sản phẩm là thực hiện mục đích của sản xuất hàng hoá, là đưa sản phẩm từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng.
Nó là khâu lưu thông hàng hoá, là cầu nối trung gian một bên là sản xuất và phân phối và một bên là tiêu dùng. Trong quá trình tuần hoàn các nguồn vật chất, việc mua và bán các sản phẩm của doanh nghiệp được thực hiện. Giữa hai khâu này có sự khác nhau, quyết định tới bản chất của hoạt động thương mại đầu vào và hoạt động thương mại đầu ra của doanh nghiệp. Thực tiễn cho thấy, thích ứng với mỗi cơ chế quản lý công tác tiêu thụ sản phẩm được thực hiện bằng các hình thức khác nhau.
Trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung Nhà nước quản lý kinh tế chủ yếu bằng mệnh lệnh. Các cơ quan hàng chính kinh tế can thiệp sâu vào nghiệp vụ sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nhưng lại không chịu trách nhiệm về các quyết định của mình. Quan hệ giữa các ngành là quan hệ dọc, được kế hoạch hoá bằng chế độ cấp phát và giao nộp sản phẩm. Hoạt động tiêu thụ sản phẩm trong thòi kỳ này chủ yếu là giao nộp sản phẩm cho các đơn vị theo địa chỉ và giá cả do Nhà nước định sẵn.
Tóm lại trong nền kinh tế tập trung khi mà ba vấn đề trung tâm là sản xuất cái gì? bằng cách nào? cho ai? đều do Nhà nước quyết định thì tiêu thụ sản phẩm chỉ là việc tổ chức bán sản phẩm hàng hoá sản xuất ra theo kế hoạch và giá cả được ấn định từ trước. 4 Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp phải tự mình quyết định ba vấn đề trung tâm cho nên việc tiêu thụ sản phẩm cần được hiểu theo nghĩa hẹp và cả theo nghĩa rộng. Theo nghĩa rộng, tiêu thụ sản phẩm là một quá trình kinh tế bao gồm nhiều khâu từ việc nghiên cứu thị trường, xác định nhu cầu khách hàng, đặt hàng và tổ chức sản xuất, thực hiện các nghiệp vụ tiêu thụ, xúc tiến bán hàng. nhằm mục đích đạt hiệu quả cao nhất.
Theo hiệp hội kế toán quốc tế thì tiêu thụ hàng hoá, lao vụ, dịch vụ là việc chuyển dịch quyền sở hữu sản phẩm hàng hoá, lao vụ, dịch vụ đã thực hiện cho khách hàng, đồng thời thu được tiền hàng hoá hoặc được quyền thu tiền bán hàng. Hoạt động tiêu thụ sản phẩm ở các doanh nghiệp bao gồm hai loại quá trình liên quan mật thiết đến sản phẩm: các nghiệp vụ kỹ thuật sản xuất và các nghiệp vụ kinh tế, tổ chức và kế hoạch hoá tiêu thụ. Đối với các doanh nghiệp, việc chuẩn bị hàng hoá để xuất bán cho khách hàng là hoạt động tiếp tục quá trình sản xuất trong khâu lưu thông. Các nghiệp vụ sản xuất ở các kho bao gồm: tiếp nhận, phân loại, bao gói, lên nhãn hiệu sản phẩm, xếp hàng ở kho, bảo quản và chuẩn bị đồng bộ hàng để xuất bán và vận chuyển hàng theo yêu cầu của khách.
Những nguyên tắc cơ bản trong tiêu thụ sản phẩm là đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khách hàng về các sản phẩm, bảo đảm tính liên tục trong quá trình tiêu thụ sản phẩm, tiết kiệm và nâng cao trách nhiệm của các bên trong quan hệ thương mại. ở các doanh nghiệp, tiêu thụ sản phẩm đóng vai trò quan trọng, quyết định sự tồn tại và phát triển của toàn doanh nghiệp đó. Khi sản phẩm của doanh nghiệp được tiêu thụ tức là nó đã được người tiêu dùng chấp nhận để thoả mãn một nhu cầu nào đó. Sức tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp thể hiện ở mức bán ra, uy tín của doanh nghiệp, chất lượng sản phẩm, sự thích ứng với nhu cầu người tiêu dùng và sự hoàn thiện của các hoạt động dịch vụ.
Nói cách khác tiêu thụ sản phẩm phản ánh đầy đủ nhũng điểm mạnh và điểm yếu của doanh nghiệp. 5 Côns tác tiêu thụ sản phẩm sắn người sản xuất với người tiêu dùng, nó giúp cho các nhà sản xuất hiểu thèm về kết quả sản xuất của mình và nhu cầu của khách hàng, v ề phương diện xã hội thì tiêu thụ sản phẩm có vai trò trong việc cân đối giữa cung và cầu, vì nền kinh tế quốc dân là một thể thống nhất với những cân bằng, những tương quan tỷ lệ nhất định, sản phẩm sản xuất ra được tiêu thụ tức là sản xuất đang diễn ra một cách bình thường trôi chảy, tránh được sự mất cân đối, giữ được bình ổn trong xã hội. Đồng thời tiêu thụ sản phẩm giúp các đơn vị xác định phương hướng và bước đi của kế hoạch sản xuất cho giai đoạn tiếp theo. Thông qua tiêu thụ sản phẩm có thể dự đoán nhu cầu tiêu dùng của xã hội nói chung và từng khu vực nói riêng đối với từng loại sản phẩm.
Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp sẽ xây dựng được các kế hoạch phù hợp nhằm đạt hiệu quả cao nhất. Tiêu thụ phải gây được uy túi trong khách hàng, tạo vị thế cho doanh nghiệp trên thương trường và lúc đó chính tiêu thụ đã mang tới cho doanh nghiệp cả độ an toàn cao cho dù cạnh tranh có là khốc liệt doanh nghiệp vẫn có thể chiến thắng. Vì vậy tiêu thụ sản phẩm là một trong những khâu vô cùng quan trọng của tái sản xuất xã hội. Tóm lại, để hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được tiến hàng thường xuyên liên tục hiệu quả thì công tác tiêu thụ sản phẩm phải được tổ chức tốt.
Như vậy, tiêu thụ sản phẩm là tổng thể các biện pháp về mặt tổ chức, kinh tế kế hoạch nhằm thực hiện: - Tổ chức nghiên cứu thị trường - Lựa chọn sản phẩm thích ứng, thực hiện đơn đặt hàng - Tiếp nhận bảo quản sản phẩm, tiếp tục hoàn thiện sản phẩm - Xấc định các kênh tiêu thụ và hình thức tiêu thụ - Dự trữ thành phẩm và định giá tiêu thụ - Xúc tiến, khuyếch trương nhằm thúc đẩy hoạt động tiêu thụ 6 1. V a i trò cù a h o ạ t đ ộ n g tiêu th ụ sản p h ẩ m 1. Đ ể doanh nghiệp có thể tái sản xuất và tồn tại Chúng ta biết rằng muốn tái sản xuất phải có vốn. Khi sản phẩm được sản xuất ra tức là vốn tiền tộ của đon vị đang tồn tại dưới vốn hàng hoá.
Quá trình tiêu thụ sản phẩm kết thúc khi quá trình thanh toán giữa bên mua và bên bán đã diễn ra và quyền sở hữu hàng hoá đã thay đổi. Lúc này nhờ tiêu thụ, hàng hoá đã được chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị là tiền tệ. Sản phẩm đã được xã hội thừa nhận, lao động của người lao động trở thành lao động có ích và được bỏ phiếu tín nhiệm bằng tiền, bằng hành vi mua sắm của người tiêu dùng. Tiêu thụ đã cho thấy khi hoàn thành nhiệm vụ nó mang lại doanh thu bán hàng là vốn, là các chi phí kinh doanh đã bỏ ra để tạo nên sản phẩm.
Khi đó vòng chu chuyển vốn sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp hoàn thành và chu trình mới được tiếp tục. Doanh nghiệp chỉ có thể tồn tại khi có sản phẩm được bán tới tay khách hàng hay nói cách khác chỉ thông qua tiêu thụ sản phẩm. Quá trình tái sản xuất (sản xuất - phân phối - trao đổi - tiêu dùng) mới diễn ra trôi chảy, liên tục, nhịp nhàng. Phục vụ tốt nhu cầu của nhân dân, xã hội Con người, để tồn tại trước hết phải thỏa mãn các nhu cầu về ăn, ở và mặc.
Thế giới luôn luôn biến đổi và hiện đại hơn nên từ đó mà nảy sinh ra nhiều nhu cầu khác nữa. Nói đến nhu cầu của con người thì thật đa dạng, phong phú. Ngày nay, chỉ sản xuất ra sản phẩm thôi thì chưa đủ vì trên thị trường còn rất nhiều đối thủ sản xuất các sản phẩm tương tự, sản phẩm thay thế, và cạnh tranh với ta bằng những sự sáng tạo đáng ngạc nhiên thu hút sự chú ý của khách hàng. Khách hàng có quyền tối cao là quyền tự do lựa chọn mua sản phẩm nào.
Chính vì vậy hoạt động tiêu thụ sản phẩm phải cố gắng hết sức mình mang lại cho người mua ngoài giá trị sử dụng của sản phẩm là hàng loạt các tiện ích khác. Ví dụ như cùng một loại sản phẩm (giá trị sử dụng) nhưng dưới các hình thức khác nhau để phù hợp sở thích từng đối 7 tượng. Giá cả cũns được quy định những phần chênh lệch nhất định dành cho các khách hàng khác nhau. Bên cạnh đó là các hoạt động dịch vụ: - Trước khi mua - bán: Chuẩn bị hàng hoá đồng bộ, bao gói đẹp, đính nhãn hiệu.
- Trong khi mua - bán: Vận chuyển, hướng dẫn sử dụng, lắp đặt. - Sau khi mua - bán: Bảo hành, bảo trì. Những hoạt động này sẽ được đáp ứng kịp thời, văn minh khi khách hàng có nhu cầu. Có thể khẳng định, ngày nay, hoạt động tiêu thụ sản phẩm đã đem lại cho các thượng đế của mình sự hài lòng cao nhất với các tiện ích là tối đa.
Tiêu thụ sản phẩm, về một khía cạnh nào đó nó mang lại sự phong phú về của cải vật chất cho xã hội, cải thiện xã hội ngày càng trở nên hiện đại hơn thể hiện ở cách người tiêu dùng sẽ tiêu dùng như thế nào. Ngoài ra, tiêu thụ sản phẩm đã giúp xã hội giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, không chỉ trong hệ thống tiêu thụ mà còn cả ở các lĩnh vực khác. Khi sản phẩm tiêu thụ nhanh, sản xuất sẽ thu hút và tạo công việc cho vô số con người khác, giảm bớt thất nghiệp, tệ nạn xã hội. Góp phần tăng doanh thu, tăng lợi nhuận, mở mang quy mô sản xuất cho Doanh nghiệp: Khi sản phẩm được tiêu thụ, doanh nghiệp thu hồi vốn tức là đã hoàn thành một chu kỳ sản xuất.