phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận quản lý tăng cường hoạt động tự học. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động tự học của häc sinh trung học phổ thông tại thành phố Nam Định, phương pháp dạy tự học của giáo viên, công tác quản lý quá trình dạy - học ở trường trung học phổ thông tại thành phố Nam Định Chƣơng 3: Đề xuất các biện pháp quản lý t¨ng cêng hoạt động tự học của häc sinh trung học phổ thông tại thành phố Nam Định LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ TĂNG CƢỜNG HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC 1. Khái quát chung về vấn đề nghiên cứu Trong tiến trỡnh phỏt triển chung của nhõn loại, tri thức cú vai trũ to lớn thỳc đẩy sự tiến bộ của xó hội. Sự phỏt triển kinh tế xó hội của mọi quốc gia đều dựa trờn nền tảng tri thức và muốn cú tri thức thỡ phải phỏt triển giỏo dục.
í thức sõu sắc về vai trũ, tầm quan trọng của tri thức, Đảng và Nhà nước ta luụn coi giỏo dục và đào tạo là quốc sỏch hàng đầu, Trong giai đoạn hiện nay, chỳng ta đang nỗ lực xõy dựng một xó hội học tập với phương hướng, con đường thực hiện là kết hợp đến trường, giỏo dục từ xa và tự học. Trong đú tự học để trưởng thành là vụ cựng quan trọng. Một trong những đặc trưng cơ bản, quan trọng nhất trong xó hội học tập là tư tưởng tự học tập suốt đời. Vỡ “việc học khụng bao giờ là muộn” (Ngạn ngữ), hay “Bỏc học khụng cú nghĩa là ngừng học” (Đỏc-uyn).
Quan niệm tự học và học tập suốt đời nổi lờn trong thời đại ngày nay như một chỡa khoỏ mở cửa đi vào thế kỉ 21 - thế giới của nền kinh tế tri thức. Trong lịch sử phát triển giáo dục, ngay từ thời kỳ cổ đại các nhà giáo dục lỗi lạc và tiêu biểu của nhân loại đã nhận ra tầm quan trọng của tự học. Các bậc tiền bối đã chú ý động viên LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phát huy tính tích cực, sáng tạo của thế hệ trẻ, điều đó thể hiện qua việc nghiên cứu vấn đề tự học của các nhà giáo dục. Tác giả Socrate (469 - 390 trước CN) đã từng nêu khẩu hiệu "Anh hãy tự biết lấy anh", ông muốn người học phát hiện ra "chân lý"bằng cách đặt câu hỏi để dần dần tìm ra kết luận [21.55] Khổng tử (551 - 479 trước CN) quan tâm đến việc kích thích sự suy nghĩ, sáng tạo của học sinh.
Ông nói: "Bất phẫn, bất phải, bất phi, bất phát. Cứ bất ngung, bất dĩ tam ngung phản, tác bất phục dã" (không tức giận vì muốn biết thì không gợi mở cho, không bực vì không rõ được thì không bày vẽ cho. Vật có bốn góc, bảo cho biết một góc, mà không suy ra ba góc khác thì không dạy nữa ) (Luận ngữ) [21.55) Mạnh Tử (372 - 289 trước CN) đòi hỏi người học phải tự suy nghĩ, không nên nhắm mắt theo sách. "Tận tín thư bất như vô thư" (Tin cả ở sách thì chi bằng không có sách).
Người học phải cố gắng tìm hiểu.55] Nhà sư phạm vĩ đại J. Comenxki (1592 - 1670) người Slovaquia - đưa ra những yêu cầu cải tổ nền giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học. Theo ông, dạy học là phải làm thế nào để người học thích thú học tập và có những cố gắng bản thân để nắm lấy tri thức. Ông nói : "Tôi thường bồi dưỡng cho học sinh của tôi tinh thần độc lập trong quan sát, trong đàm thoại và trong việc ứng dụng tri thức vào thực tiễn" [21.56] Các nhà giáo dục thế kỷ 18 và 19 như J.
Rousseau (1712 - 1778), Pestalogie (1746 - 1827), Distecvec (1790 - 1866), Usinxki (1824 - 1873) khi xây dựng quan điểm dạy học đã cho rằng cần hướng dẫn cho học sinh tự có được kiến thức bằng cách tự tìm hiểu, tự khám phá, tự tìm tòi và sáng tạo. Những tư tưởng tiến bộ về tự học của các nhà giáo dục tiền bối cho đến nay vẫn còn giữ nguyên giá trị của nó, chúng đặt một nền móng vững chắc cho sự phát LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com triển của nền giáo dục hiện đại, soi đường, chỉ lối cho thế hệ sau khi nghiên cứu về hoạt động tự học của ngừơi học. Trên thế giới Những năm gần đây, trên cơ sở kế thừa có phê phán các tư tưởng của các tác giả đi trước, các nước phương tây nổi lên cuộc cách mạng để tìm phương pháp giáo dục mới dựa trên tiếp cận "lấy người học làm trung tâm" (Learner centered approach) đối lập với phương pháp dạy học truyền thống, theo cách tiếp cận hướng vào giáo viên (Teacher centered approach) [32] để phát huy năng lực nội sinh của con người. Qua việc nghiên cứu khoa học giáo dục một cách sâu sắc các nhà giáo dục hiện đại đã khẳng định vai trò to lớn của hoạt động tự học.
Đại diện cho tư tưởng này John Dewey (1859-1952), ông phát biểu "Học sinh là mặt trời, xung quanh nó quy tụ mọi phương tiện giáo dục". Một loạt các phương pháp dạy học theo quan điểm tư tưởng này đã được đưa vào thực nghiệm: "Phương pháp tích cực", "Phương pháp hợp tác", "Phương pháp cá thể hoá". Nói chung đây là các phương pháp mà người học không chỉ lĩnh hội kiến thức bằng cách nghe thầy giảng, học thuộc mà còn từ hoạt động tự học, tự tìm tòi, lĩnh hội tri thức. Giáo viên là ngừơi trọng tài, đạo diễn thiết kế tổ chức, giúp học sinh biết cách làm, cách học.
Makiguchi, nhà sư phạm nổi tiếng người Nhật Bản, trong những năm 30 của thế kỷ XX đã cho rằng "Mục đích của giáo dục là hướng dẫn quá trình học tập và đặt trách nhiệm học tập vào tay mỗi học sinh. Giáo dục xét như là một quá trình hướng dẫn học sinh tự học" [28 - tr 7 ] Raja Roy Singh, nhà giáo dục Ấn độ trong tác phẩm "Giáo dục cho thế kỷ XXI, những triển vọng của châu Á Thái Bình Dương" đã đưa ra quan điểm về quá trình "Nhận biết dạy - học" và ông chủ trương rằng người học phải là ngừơi tham gia tích cực vào quá trình "Nhận biết dạy - học". Theo ông "Sự học tập do người học chủ đạo. " [33- tr 110] LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong dự thảo báo cáo về con người của thế kỷ 21, các Nhà giáo dục và nhân văn châu Âu, châu Mỹ và châu Á đều có quan niệm thống nhất: xem thái độ học tập và kỹ năng ứng dụng của thế giới trẻ đang diễn biến ra sao.
Tuỳ theo đồ thị tăng trưởng ấy như thế nào, sẽ biết được diện mạo của lớp trẻ trong tương lai và cả gương mặt của xã hội ngày mai. Trong đó các tác giả đã đưa ra bốn thái độ học tập và mười kỹ năng ứng dụng học vấn vào đời sống xã hội, một trong mười kỹ năng đó là: Kỹ năng Tự học, tự nâng cao trình độ cá nhân trong mọi tình huống. Tóm lại, vấn đề tự học đã được nghiên cứu từ rất sớm trong lịch sử giáo dục trên thế giới. Nó vẫn còn là vấn đề nóng bỏng cho các nhà nghiên cứu giáo dục hiện tại và tương lai bởi vì tự học có vai trò rất quan trọng, quyết định mọi sự thành công trong học tập, là điều kiện đảm bảo cho hiệu quả, chất lượng của mọi quá trình giáo dục, đào tạo.
Ở Việt Nam Ở Việt Nam, trong công cuộc đổi mới nền kinh tế - xã hội của đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, nhất là khi nước ta đã chính thức là thành viên của tổ chức thương mại thế giới (WTO) đã đặt ra những yêu cầu mới cho giáo dục và đào tạo. Đòi hỏi GD - ĐT phải tự đổi mới. Một trong những nội dung đổi mới giáo dục được đề cập nhiều hơn cả là đổi mới phương pháp dạy - học, nhất là phương pháp học tập - tự học. Hiện nay chúng ta đề cập nhiều đến phương pháp dạy học tích cực, độc lập, tự chủ, sáng tạo trong quá trình học tập.
Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với tinh thần Nghị quyết TW2 ( Khoá 8) về Giáo dục:" Đổi mới mạnh mẽ phương pháp Giáo dục & Đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nề nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là học sinh trung học phổ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phát triển mạnh phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên rộng khắp trong toàn nhân dân, nhất là trong thanh niên". Tinh thần của Nghị quyết đã được cụ thể hoá trong Luật giáo dục, Mục 2, Điều 5 " Yêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục" đã nêu rõ: " Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên".
[10 - tr 9] Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy:" Cách học tập:. Lấy tự học làm cốt. Người còn nhấn mạnh:"Phải nâng cao và hướng dẫn việc tự học"[ 30- tr.79] Người khuyên:" Không phải có thầy thì học, thầy không đến thì đùa. Phải biết tự động học tập ".
Nguyên Tổng bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt nam Đỗ Mười đã nhấn mạnh: " Tự học, tự đào tạo là một con đường phát triển suốt đời của mỗi con người trong điều kiện kinh tế phát triển - xã hội nớc ta hiện nay và cả mai sau; đó cũng là truyền thống quý báu của người Việt Nam và cả dân tộc Việt Nam. Chất lượng và hiệu quả giáo dục được nâng cao khi tạo ra được năng lực tự học, sáng tạo của người học, khi biến được quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục". Trong khoa học đã có nhiều công trình nghiên cứu rất công phu về vấn đề tự học, như:" Quá trình dạy - tự học" của tác giả Nguyễn Cảnh Toàn, Vũ Văn Tảo; "Luận bàn về kinh nghiệm tự học" của tác giả Phan Trọng Luận. Trong nhiều năm gần đây có khá nhiều Luận văn Thạc sỹ khoa học giáo dục đã đề cập nhiều đến khía cạnh hoạt động tự học và các biện pháp quản lý, tổ chức hoạt động tự học của người học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo.