Luận văn thạc sĩ vnu ued biện pháp quản lý tăng cường hoạt động tự học của học sinh trung học phổ thông tại thành phố nam định

Luận văn thạc sĩ VNU UED đề xuất biện pháp quản lý nhằm tăng cường hoạt động tự học cho học sinh trung học phổ thông tại Nam Định.

• Tác giả: Đào Xuân Thái
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thành Vinh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Biện Pháp Quản Lý Tăng Cường Hoạt Động Tự Học Của Học Sinh THPT Tại Thành Phố Nam Định
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Đối tƣợng và Khách thể nghiên cứu
• 1.4. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.5. Giả thuyết khoa học
• 1.6. Phạm vi nghiên cứu
• 1.7. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 1.7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
• 1.7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 1.7.3. Nhóm phương pháp thống kê và phân tích số liệu
• 1.8. Đóng góp mới của đề tài nghiên cứu
• 1.9. Cấu trúc luận văn
• 1. Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHẰM TĂNG CƢỜNG HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC
• 1.1. Khái quát chung về vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Quản lý, chức năng của quản lý
• 1.2.2. Chức năng của quản lý
• 1.2.3. Quản lý giáo dục
• 1.2.3.1. Nguyên tắc cơ bản
• 1.2.4. Quản lý nhà trường
• 1.2.5. Quản lý quá trình dạy học
• 1.3. Hoạt động tự học
• 1.3.1. Khái niệm hoạt động
• 1.3.2. Khái niệm tự học
• 1.3.3. Vai trò tự học
• 1.3.4. Tổ chức tự học và mối quan hệ với quản lý
• 1.4. Học sinh trung học phổ thông và đặc điểm của học sinh trung học phổ thông
• 1.4.1. Khái niệm về học sinh trung học phổ thông
• 1.4.2. Đặc điểm của học sinh trung học phổ thông
• 1.5. Hoạt động tự học của học sinh trung học phổ thông
• 1.5.1. Các phương pháp tự học của học sinh trung học phổ thông
• 1.5.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tự học của học sinh trung học phổ thông
• 1.6. Phƣơng pháp dạy – Tự học
• 1.6.1. Đặc trưng cơ bản của phương pháp dạy tự học
• 1.6.2. Khái niệm về quá trình dạy - tự học và phương pháp dạy - tự học
• 1.6.3. Đối tượng cơ bản của phương pháp dạy - tự học
• 1.6.4. Chu trình tự học của học sinh trung học phổ thông
• 1.6.5. Chu trình dạy - Tự học của thầy
• 1.6.6. Chu trình dạy - tự học
• 1.6.7. Chu trình biến đổi tri thức
• 1.6.8. Vai trò, ý nghĩa của phương pháp dạy - Tự học
• 1.7. Mối quan hệ giữa dạy – Tự học và Tự học trong quá trình tăng cƣờng hoạt động tự học của học sinh
• 2. Chƣơng 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH, PHƢƠNG PHÁP DẠY TỰ HỌC CỦA GIÁO VIÊN, CÔNG TÁC QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY - HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH
• 2.1. Vài nét về thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định
• 2.1.1. Khái quát chung về tình hình kinh tế - văn hoá - xã hội
• 2.1.2. Truyền thống và thực tại
• 2.1.3. Phong trào khuyến học khuyến tài
• 2.2. Tình hình giáo dục ở tỉnh Nam định và trƣờng trung học phổ thông tại thành phố Nam định
• 2.2.1. Đội ngũ cán bộ, giáo viên, học sinh
• 2.2.2. Chất lượng giáo dục của học sinh các trường THPT
• 2.2.3. Thực trạng đội ngũ giáo viên THPT
• 2.2.4. Thực trạng đội ngũ quản lý ở các trường THPT
• 2.3. Thực trạng hoạt động tự học của học sinh trung học phổ thông
• 2.3.1. Về nhận thức của học sinh trung học phổ thông về tự học
• 2.3.2. Về phương pháp tự học của học sinh trung học phổ thông
• 2.3.3. Điều kiện cơ sở vật chất đáp ứng cho việc tự học của học sinh trung học phổ thông
• 2.3.4. Thực trạng quản lý trang thiết bị
• 2.4. Thực trạng dạy – tự học trên lớp của học sinh trung học phổ thông tại thành phố Nam Định
• 2.5. Thực trạng quản lý hoạt động dạy của giáo viên
• 2.6. Quản lý hoạt động tự học của học sinh
• 2.6.1. Hoạt động tự học của học sinh trung học phổ thông ở trường
• 2.6.2. Hoạt động tự học của học sinh trung học phổ thông ở nhà
• 2.7. Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả tự học của học sinh
• 2.8. Ưu điểm, nhược điểm của phương pháp tự học của học sinh trung học phổ thông
• 2.9. Đánh giá thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực hiện các biện pháp quản lý.
• 2.10. Nguyên nhân của thực trạng năng lực tự học của học sinh trung học phổ thông tại thành phố Nam định.
• 2.11. Những khảo sát liên quan đến việc tự học của học sinh
• 3. Chƣơng 3: ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ TĂNG CƢỜNG HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TẠI THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH
• 3.1. Định hƣớng phát triển giáo dục trung học phổ thông tại thành phố Nam định trong giai đoạn hiện nay
• 3.2. Cơ sở đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh trung học phổ thông tại thành phố Nam Định
• 3.3. Các nguyên tắc xây dựng biện pháp quản lý hoạt động tự học: nguyên tắc tính kế thừa, nguyên tắc tính thực tiễn, nguyên tắc tính hiệu quả
• 3.3.1. Nguyên tắc tính thực tiễn
• 3.3.2. Nguyên tắc tính kế thừa
• 3.3.3. Nguyên tắc tính hiệu quả
• 3.3.4. Nguyên tắc tính bền vững
• 3.4. Các biện pháp quản lý tăng cƣờng hoạt động tự học
• 3.4.1. Nhóm biện pháp thứ 1 : Nâng cao nhận thức cho mọi lực lượng trong và ngoài nhà trường, đặc biệt cho học sinh trung học phổ thông, về tầm quan trọng của tự học trong quá trình đào tạo.
• 3.4.2. Nhóm biện pháp thứ 2 : Giúp đỡ cho học sinh trung học phổ thông biết kế hoạch hoá thời gian học tập, có ý chí tự học, tự nghiên cứu. Cải tiến nội quy học tập theo hướng giúp cho học sinh tự giác thực hiện sự tự học
• 3.4.3. Nhóm biện pháp thứ 3: Định hướng, khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tạo động cơ để học sinh tự học, tự nghiên cứu.
• 3.4.4. Nhóm biện pháp thứ 4 : Hoàn thiện biện pháp quản lý trong nhà trường nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động tự học
• 3.4.5. Nhóm biện pháp thứ 5 : Tăng cường cơ sở vật chất phục vụ tốt kế hoạch học tập của học sinh trung học phổ thông
• 3.5. Mối liên hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động tự học
• 3.6. Khảo sát mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp đƣa ra
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 3.7. Đối với Bộ Giáo dục và đào tạo.
• 3.8. Đối với uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố
• 3.9. Đối với Sở giáo dục và đào tạo
• 3.10. Đối với các trường THPT
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 3.11. Bảng 1: Thống kê số học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý THPT năm học 2008 - 2009.
• 3.12. Bảng 2: Thống kê chất lượng học sinh THPT của 11 trường trong ba năm học (2005-2006; 2006-2007; 2007-2008)
• 3.13. Bảng 3: Thống kê về đội ngũ giáo viên TP Nam Định năm học : 2007 – 2008
• 3.14. Bảng 4: Thống kê tình hình đội ngũ cán bộ quản lý ở các trường THPT
• 3.15. Bảng 5: Nhận thức về tác dụng tự học
• 3.16. Bảng 6 : Tổng hợp kết quả khảo sát thực trạng về quản lý cơ sở vật chất phục vụ hoạt động học tập của học sinh trung học phổ thông tại thành phố Nam Định
• 3.17. Bảng 7: Tổng hợp kết quả khảo sát thực trạng về quản lý các trang thiết bị phục vụ hoạt động học tập của học sinh trung học phổ thông tại thành phố Nam Định
• 3.18. Bảng 8: đánh giá thực trạng về tình trạng tự học
• 3.19. Bảng 9: Nguyên nhân của thực trạng tự học
• 3.20. Bảng 10: Kết quả những tác động quản lý sư phạm của cán bộ quản lý
• 3.21. Bảng 11: Kết quả những tác dộng sư phạm của giáo viên.
• 3.22. Bảng 12: Kết quả và cách học của học sinh
• 3.23. Bảng 13: Cách tính điểm cho các mức độ của các bảng 14,15,16 như sau
• 3.24. Bảng 14: Tổng hợp ý kiến của CBQL cấp Sở và cấp trường
• 3.25. Bảng 15: Tổng hợp ý kiến của giáo viên
• 3.26. Bảng 16: Tổng hợp ý kiến của học sinh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biện Pháp Tăng Cường Hoạt Động Tự Học

Hoạt động tự học là một phần quan trọng trong quá trình giáo dục, đặc biệt là đối với học sinh trung học phổ thông (THPT). Tại Nam Định, việc tăng cường hoạt động tự học không chỉ giúp học sinh nâng cao kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tự nghiên cứu, tư duy phản biện. Các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh trong việc tự học, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

1.1. Khái Niệm Về Hoạt Động Tự Học

Hoạt động tự học được hiểu là quá trình học sinh tự tìm kiếm, tiếp thu kiến thức mà không cần sự hướng dẫn trực tiếp từ giáo viên. Điều này bao gồm việc đọc sách, nghiên cứu tài liệu, và thực hành các kỹ năng cần thiết.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Tự Học Trong Giáo Dục

Tự học không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức mà còn phát triển khả năng tự lập, tự tin trong việc giải quyết vấn đề. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại, nơi mà việc học tập suốt đời trở thành một yêu cầu thiết yếu.

II. Thực Trạng Hoạt Động Tự Học Của Học Sinh THPT Tại Nam Định

Thực trạng hoạt động tự học của học sinh THPT tại Nam Định hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Nhiều học sinh vẫn còn thụ động trong việc học, chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của tự học. Điều này ảnh hưởng đến kết quả học tập và khả năng phát triển bản thân của các em.

2.1. Nhận Thức Của Học Sinh Về Tự Học

Nhiều học sinh chưa nhận thức rõ ràng về vai trò của tự học trong quá trình học tập. Họ thường phụ thuộc vào giáo viên và sách giáo khoa mà không chủ động tìm kiếm thêm thông tin từ các nguồn khác.

2.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Tự Học

Các yếu tố như môi trường học tập, sự hỗ trợ từ gia đình và giáo viên, cũng như cơ sở vật chất đều ảnh hưởng đến khả năng tự học của học sinh. Việc thiếu tài liệu và không gian học tập cũng là một trong những nguyên nhân chính.

III. Phương Pháp Tăng Cường Hoạt Động Tự Học Cho Học Sinh

Để tăng cường hoạt động tự học cho học sinh THPT tại Nam Định, cần áp dụng một số phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh nâng cao khả năng tự học mà còn tạo động lực cho các em trong quá trình học tập.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Về Tự Học

Cần tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để nâng cao nhận thức cho học sinh về tầm quan trọng của tự học. Việc này giúp học sinh hiểu rõ hơn về lợi ích của việc tự học và khuyến khích các em chủ động hơn trong việc học tập.

3.2. Cải Tiến Phương Pháp Dạy Học

Giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng khuyến khích học sinh tự nghiên cứu, tự tìm tòi kiến thức. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực sẽ tạo động lực cho học sinh trong việc tự học.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Các Biện Pháp Tăng Cường Tự Học

Việc áp dụng các biện pháp tăng cường hoạt động tự học đã cho thấy những kết quả tích cực tại một số trường THPT ở Nam Định. Học sinh đã có sự chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và hành động liên quan đến tự học.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Các Trường THPT

Nghiên cứu cho thấy rằng khi được khuyến khích và hỗ trợ, học sinh có thể tự học hiệu quả hơn. Các trường đã tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa, tạo điều kiện cho học sinh giao lưu và học hỏi lẫn nhau.

4.2. Những Mô Hình Thành Công

Một số mô hình tự học thành công đã được triển khai tại các trường THPT, giúp học sinh phát triển kỹ năng tự học và nâng cao kết quả học tập. Những mô hình này có thể được nhân rộng ra các trường khác trong khu vực.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Hoạt Động Tự Học

Tương lai của hoạt động tự học tại Nam Định phụ thuộc vào sự quan tâm và đầu tư từ các cấp quản lý giáo dục. Việc xây dựng một môi trường học tập tích cực sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

5.1. Định Hướng Phát Triển Giáo Dục

Cần có những chính sách và định hướng phát triển giáo dục rõ ràng, nhằm khuyến khích hoạt động tự học của học sinh. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Gia Đình Và Xã Hội

Gia đình và xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ học sinh tự học. Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng sẽ tạo ra một môi trường học tập tốt nhất cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Nam Định là trung tâm giáo dục tiêu biểu của một vùng đất hiếu học với 14 năm liên tục dẫn đầu phong tràu thi đua toàn quốc, quy mô học sinh trung học phổ thông toàn tỉnh từng đạt hơn 54.739 học sinh tại 40 trường học. Tuy nhiên, trước xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và yêu cầu đổi mới căn bản giáo dục theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII cùng Luật Giáo dục năm 2005, chất lượng đào tạo đang đứng trước rào cản lớn do học sinh vẫn duy trì lối học thụ động, phụ thuộc nặng nề vào bài giảng một chiều trên lớp. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa đòi hỏi phát triển phẩm chất tự lập, sáng tạo của người học với thực trạng quản lý hoạt động tự học còn lỏng lẻo, thiếu đồng bộ tại các nhà trường.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý giáo dục, khảo sát toàn diện thực trạng tự học và công tác quản lý sư phạm tại 11 trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Nam Định trong giai đoạn 3 năm học từ năm 2005 đến năm 2008. Từ căn cứ thực tiễn đó, tác giả xây dựng hệ thống biện pháp quản lý khoa học, có tính khả thi cao nhằm định hướng giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy và rèn luyện cho học sinh phương pháp tự chiếm lĩnh tri thức. Ý nghĩa thực tiễn của công trình được định lượng qua mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh có kế hoạch tự học thường xuyên lên trên 85%, bảo đảm thời gian tự học ở nhà từ 3 đến 4 giờ mỗi ngày, giảm tỷ lệ thụ động trong tiếp thu kiến thức xuống dưới 10%, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình học tập suốt đời.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý tổ chức hiện đại kết hợp với khoa học quản lý giáo dục Việt Nam, tập trung vào 4 chức năng quản trị cốt lõi: Kế hoạch hóa, Tổ chức, Chỉ đạo và Kiểm tra. Hệ thống quản lý nhà trường được xem là chỉnh thể tác động có định hướng của Ban Giám hiệu lên tập thể giáo viên và học sinh nhằm hiện thực hóa mục tiêu giáo dục toàn diện. Về bản chất của tự học, luận văn kế thừa sâu sắc tư tưởng của Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn và Giáo sư Vũ Văn Tảo, xác định tự học là quá trình cá nhân hóa việc học kết hợp hài hòa với xã hội hóa việc học thông qua sự tương tác cộng hưởng giữa nội lực người học và ngoại lực sư phạm.

Mô hình lý thuyết trung tâm là Quy trình Dạy - Tự học 3 thời:

• Thời 1: Tự nghiên cứu cá nhân theo nhiệm vụ được giao để tạo ra sản phẩm nhận thức ban đầu.
• Thời 2: Tự thể hiện thông qua hợp tác, trao đổi, tranh luận với bạn bè trong cộng đồng lớp học nhằm khách quan hóa tri thức.
• Thời 3: Tự kiểm tra, tự điều chỉnh dưới sự định hướng, cố vấn và trọng tài khoa học của giáo viên để chuẩn hóa tri thức thành chân lý khoa học.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp tư tưởng giáo dục lấy người học làm trung tâm của John Dewey và quan điểm "về cách học, phải lấy tự học làm cốt" của Chủ tịch Hồ Chí Minh, làm sáng tỏ 4 khái niệm nền tảng: Quản lý giáo dục, Quản lý quá trình dạy học, Hoạt động tự học và Năng lực tự học của học sinh trung học phổ thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ khảo sát thực tiễn tại 11 trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Nam Định trong giai đoạn 2005 - 2008. Khách thể khảo sát gồm hơn 30 cán bộ quản lý cấp Sở và cấp trường, trên 150 giáo viên trực tiếp đứng lớp và hơn 1.200 học sinh đại diện cho 3 khối lớp 10, 11 và 12. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên nhằm bao quát đầy đủ các loại hình trường: trường chuyên trọng điểm như Trung học phổ thông Chuyên Lê Hồng Phong với 1.650 học sinh, các trường công lập quy mô lớn như Trần Hưng Đạo, Ngô Quyền, Nguyễn Huệ và các trường ngoài công lập.

Phương pháp xử lý thông tin sử dụng kỹ thuật thống kê toán học mô tả, tính điểm trung bình cộng, tỷ lệ phần trăm và tổng hợp tần số xuất hiện theo các thang đo định lượng. Việc lựa chọn phương pháp này giúp lượng hóa chính xác mức độ nhận thức, thói quen tự học và hiệu quả của các tác động sư phạm, đồng thời bảo đảm độ tin cậy khoa học khi kiểm định mức độ cần thiết và tính khả thi của 5 nhóm biện pháp quản lý đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng tại 11 trường trung học phổ thông thành phố Nam Định đã làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, kết quả giáo dục có sự chênh lệch lớn giữa rèn luyện hạnh kiểm và năng lực học tập độc lập. Thống kê 3 năm học liên tiếp cho thấy tỷ lệ hạnh kiểm Tốt duy trì ở mức rất cao, từ 90,3% ở lớp 10 lên đến 98,4% ở lớp 12. Tuy nhiên, tỷ lệ học lực Giỏi chỉ đạt từ 23,9% đến 33,2%, trong khi học lực Khá chiếm tỷ trọng áp đảo từ 63,6% đến 72,9%, phản ánh thực tế học sinh nắm vững kiến thức cơ bản nhưng còn thiếu tư duy bứt phá và khả năng tự nghiên cứu sâu.

Thứ hai, khoảng cách lớn giữa nhận thức lý thuyết và kỹ năng thực hành tự học. Có đến 92% học sinh và 95% giáo viên thừa nhận tự học giữ vai trò quyết định đối với chất lượng đào tạo, nhưng chỉ có 38% học sinh xây dựng thời gian biểu tự học cố định tại nhà. Hơn 60% học sinh thừa nhận chỉ tập trung ôn tập khi sắp có bài kiểm tra hoặc bị thầy cô thúc ép.

Thứ ba, áp lực thiếu hụt giáo viên làm suy giảm thời lượng hướng dẫn tự học. Tại trường Trung học phổ thông Chuyên Lê Hồng Phong còn thiếu 26 giáo viên, trường Trần Quang Khải thiếu 16 giáo viên so với định biên năm học 2008 - 2009. Tình trạng quá tải giờ dạy khiến giáo viên chủ yếu truyền thụ kiến thức một chiều, chưa có đủ thời gian tổ chức các hoạt động dạy tự học.

Thứ tư, điều kiện cơ sở vật chất phục vụ tự học chưa đồng bộ. Chỉ có 45% đến 52% số phòng thí nghiệm, thư viện và thiết bị thực hành tại các trường đáp ứng tốt nhu cầu tra cứu và nghiên cứu độc lập của học sinh.

Thảo luận kết quả

Khi biểu diễn dữ liệu qua các bảng thống kê đối chiếu 3 năm học và biểu đồ phân bố chất lượng học lực theo từng bộ môn, số liệu minh chứng tỷ lệ học sinh hoàn thành tốt môn Toán đạt từ 86,47% đến 94% qua các khối lớp, nhưng phần lớn kết quả này đến từ việc luyện giải bài tập theo mẫu có sẵn trên lớp. Thiếu hụt kỹ năng tự đọc sách giáo khoa và tài liệu mở rộng là nguyên nhân trực tiếp khiến học sinh gặp lúng túng khi đối mặt với các dạng bài toán đòi hỏi tư duy logic phức tạp.

So sánh với các nghiên cứu cùng thời kỳ tại các đô thị lớn, học sinh Nam Định thể hiện ý thức kỷ luật học đường rất cao với tỷ lệ lưu ban, bỏ học xấp xỉ 0%, song năng lực tự học nhóm và tranh luận bảo vệ quan điểm khoa học lại thấp hơn khoảng 15%. Điều này chứng minh rằng công tác quản lý của Ban Giám hiệu các trường chưa tạo ra cơ chế bắt buộc giáo viên phải chuyển đổi phương pháp từ dạy kiến thức sang dạy cách học, đồng thời chưa gắn kết quả tự học của học sinh vào tiêu chí thi đua chuyên môn định kỳ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để các hạn chế nêu trên, luận văn đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý mang tính đồng bộ và đột phá:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức toàn diện cho lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường. Ban Giám hiệu chủ trì phối hợp với Đoàn Thanh niên tổ chức các đợt sinh hoạt chuyên đề, hội thảo phương pháp tự học cho 100% học sinh ngay từ đầu năm học lớp 10, đặt mục tiêu đạt 90% học sinh nhận thức sâu sắc về học tập suốt đời trong thời gian 1 học kỳ.

Thứ hai, hướng dẫn học sinh lập kế hoạch thời gian và xây dựng nội quy tự giác. Giáo viên chủ nhiệm tiến hành tập huấn kỹ năng quản lý thời gian cá nhân, hướng dẫn từng học sinh thiết lập thời gian biểu tự học từ 3 đến 4 giờ mỗi ngày tại gia đình, phấn đấu đạt tỷ lệ 85% học sinh thực hiện nghiêm túc trong vòng 6 tháng.

Thứ ba, chỉ đạo giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy theo chu trình Dạy - Tự học 3 thời. Tổ chuyên môn yêu cầu giáo viên dành ít nhất 30% thời lượng tiết học trên lớp để học sinh tự làm việc với tài liệu, thảo luận nhóm và trình bày sản phẩm nghiên cứu, áp dụng liên tục trong lộ trình 2 năm học.

Thứ tư, đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá và quản lý chuyên môn. Ban Giám hiệu chỉ đạo tăng cường các dạng bài tập mở, câu hỏi thực hành và tiểu luận nghiên cứu nhỏ chiếm 40% cơ cấu điểm số định kỳ, chấm dứt việc kiểm tra tái hiện máy móc.

Thứ năm, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và không gian học tập. Sở Giáo dục và Đào tạo cùng nhà trường đầu tư nâng cấp thư viện đạt chuẩn, bổ sung máy tính kết nối mạng, bảo đảm 100% trường học có phòng tự học mở phục vụ học sinh ngoài giờ học chính khóa trong giai đoạn 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo khoa học và ứng dụng thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Cán bộ quản lý giáo dục và Ban Giám hiệu các trường trung học phổ thông. Nghiên cứu cung cấp khung biện pháp quản trị 4 chức năng giúp các nhà quản lý đổi mới quy chế chuyên môn, tổ chức kiểm tra đánh giá hoạt động giảng dạy và tối ưu hóa môi trường tự học cho quy mô hàng ngàn học sinh.

Thứ hai, Giáo viên trung học phổ thông các bộ môn văn hóa. Tài liệu cung cấp quy trình thao tác hóa mô hình Dạy - Tự học 3 thời, hỗ trợ giáo viên chuyển đổi giáo án truyền thống sang thiết kế tình huống sư phạm, giúp nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi bộ môn thêm 15% đến 20%.

Thứ ba, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý Giáo dục. Công trình mang đến bộ công cụ khảo sát thực chứng tại 11 trường học, phương pháp phân tích số liệu thống kê mô tả và hệ thống lý luận mẫu mực về quản lý quá trình dạy học để ứng dụng vào các đề tài nghiên cứu liên quan.

Thứ tư, Phụ huynh và học sinh bậc trung học phổ thông. Luận văn cung cấp phương pháp phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc quản lý thời gian học tập tại nhà, đồng thời trang bị cho học sinh các bước tự học hiệu quả nhằm giảm áp lực học thêm.

Câu hỏi thường gặp

Quy trình Dạy - Tự học 3 thời trong luận văn bao gồm những giai đoạn cụ thể nào?
Quy trình gồm 3 thời liên hoàn: Thời 1 là Tự nghiên cứu cá nhân để tìm ra tri thức mới và tạo sản phẩm ban đầu; Thời 2 là Tự thể hiện qua thảo luận, bảo vệ quan điểm với tập thể lớp; Thời 3 là Tự kiểm tra, điều chỉnh theo kết luận khoa học của giáo viên. Mô hình này giúp tăng tính chủ động học tập của học sinh lên trên 70%.

Đâu là nguyên nhân cốt lõi khiến kỹ năng tự học của học sinh trung học phổ thông Nam Định còn yếu?
Khảo sát tại 11 trường chỉ ra nguyên nhân chính là thói quen học tập thụ động, phụ thuộc vào giáo viên và thiếu kỹ năng lập kế hoạch. Khoảng 62% học sinh không duy trì thời gian biểu tự học cố định và chưa biết cách đọc tài liệu tham khảo khi gặp vấn đề khó.

Làm thế nào để nhà quản lý thúc đẩy giáo viên chuyển từ dạy truyền thụ sang dạy tự học?
Ban Giám hiệu cần đổi mới tiêu chuẩn đánh giá tiết dạy, chuyển trọng tâm từ việc quan sát hoạt động của giáo viên sang đánh giá mức độ tích cực, chủ động của học sinh, đồng thời tổ chức ít nhất 2 đợt bồi dưỡng chuyên đề về phương pháp dạy tự học trong mỗi năm học.

Cơ sở vật chất của nhà trường có vai trò như thế nào đối với việc tăng cường tự học?
Thực tế khảo sát cho thấy chỉ khoảng 45% đến 52% học sinh hài lòng với điều kiện thư viện và thiết bị thí nghiệm. Việc nâng cấp không gian tự học mở và tài liệu tra cứu giúp nâng cao hiệu quả tự nghiên cứu của học sinh lên hơn 35% so với điều kiện phòng học thông thường.

Gia đình cần làm gì để phối hợp quản lý hoạt động tự học cùng nhà trường?
Phụ huynh cần tạo lập góc học tập yên tĩnh, duy trì khung giờ tự học từ 3 đến 4 tiếng mỗi tối, hỗ trợ con em thực hiện thời gian biểu và phối hợp thường xuyên với giáo viên chủ nhiệm để giảm hơn 40% nguy cơ học sinh sa đà vào trò chơi điện tử hoặc các tác động tiêu cực xã hội.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu với 5 đóng góp học thuật và thực tiễn nổi bật:

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận quản lý hoạt động tự học dựa trên 4 chức năng quản trị và chu trình Dạy - Tự học 3 thời.
• Phân tích bức tranh thực trạng tự học và quản lý tự học tại 11 trường trung học phổ thông thành phố Nam Định qua 3 năm học với mẫu khảo sát hơn 1.200 người.
• Đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý sư phạm đồng bộ, được kiểm chứng đạt độ cần thiết và tính khả thi trên 85% theo đánh giá của các chuyên gia.
• Xác lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa 3 môi trường giáo dục: nhà trường, gia đình và xã hội trong việc nuôi dưỡng động cơ tự học.
• Cung cấp luận cứ khoa học phục vụ đắc lực cho chiến lược nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh Nam Định.

Trong lộ trình 2 năm học tới, các trường trung học phổ thông trên địa bàn cần triển khai thí điểm đồng bộ 5 nhóm giải pháp tại các khối lớp 10 và 11 trước khi nhân rộng ra toàn bộ hệ thống giáo dục phổ thông. Các đơn vị quản lý và cơ sở giáo dục hãy chủ động tham khảo, ứng dụng mô hình quản trị này vào thực tiễn để nâng cao chất lượng dạy và học ngay trong năm học hiện tại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận quản lý tăng cường hoạt động tự học. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động tự học của häc sinh trung học phổ thông tại thành phố Nam Định, phương pháp dạy tự học của giáo viên, công tác quản lý quá trình dạy - học ở trường trung học phổ thông tại thành phố Nam Định Chƣơng 3: Đề xuất các biện pháp quản lý t¨ng c­êng hoạt động tự học của häc sinh trung học phổ thông tại thành phố Nam Định LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ TĂNG CƢỜNG HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC 1. Khái quát chung về vấn đề nghiên cứu Trong tiến trỡnh phỏt triển chung của nhõn loại, tri thức cú vai trũ to lớn thỳc đẩy sự tiến bộ của xó hội. Sự phỏt triển kinh tế xó hội của mọi quốc gia đều dựa trờn nền tảng tri thức và muốn cú tri thức thỡ phải phỏt triển giỏo dục.

í thức sõu sắc về vai trũ, tầm quan trọng của tri thức, Đảng và Nhà nước ta luụn coi giỏo dục và đào tạo là quốc sỏch hàng đầu, Trong giai đoạn hiện nay, chỳng ta đang nỗ lực xõy dựng một xó hội học tập với phương hướng, con đường thực hiện là kết hợp đến trường, giỏo dục từ xa và tự học. Trong đú tự học để trưởng thành là vụ cựng quan trọng. Một trong những đặc trưng cơ bản, quan trọng nhất trong xó hội học tập là tư tưởng tự học tập suốt đời. Vỡ “việc học khụng bao giờ là muộn” (Ngạn ngữ), hay “Bỏc học khụng cú nghĩa là ngừng học” (Đỏc-uyn).

Quan niệm tự học và học tập suốt đời nổi lờn trong thời đại ngày nay như một chỡa khoỏ mở cửa đi vào thế kỉ 21 - thế giới của nền kinh tế tri thức. Trong lịch sử phát triển giáo dục, ngay từ thời kỳ cổ đại các nhà giáo dục lỗi lạc và tiêu biểu của nhân loại đã nhận ra tầm quan trọng của tự học. Các bậc tiền bối đã chú ý động viên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phát huy tính tích cực, sáng tạo của thế hệ trẻ, điều đó thể hiện qua việc nghiên cứu vấn đề tự học của các nhà giáo dục. Tác giả Socrate (469 - 390 trước CN) đã từng nêu khẩu hiệu "Anh hãy tự biết lấy anh", ông muốn người học phát hiện ra "chân lý"bằng cách đặt câu hỏi để dần dần tìm ra kết luận [21.55] Khổng tử (551 - 479 trước CN) quan tâm đến việc kích thích sự suy nghĩ, sáng tạo của học sinh.

Ông nói: "Bất phẫn, bất phải, bất phi, bất phát. Cứ bất ngung, bất dĩ tam ngung phản, tác bất phục dã" (không tức giận vì muốn biết thì không gợi mở cho, không bực vì không rõ được thì không bày vẽ cho. Vật có bốn góc, bảo cho biết một góc, mà không suy ra ba góc khác thì không dạy nữa ) (Luận ngữ) [21.55) Mạnh Tử (372 - 289 trước CN) đòi hỏi người học phải tự suy nghĩ, không nên nhắm mắt theo sách. "Tận tín thư bất như vô thư" (Tin cả ở sách thì chi bằng không có sách).

Người học phải cố gắng tìm hiểu.55] Nhà sư phạm vĩ đại J. Comenxki (1592 - 1670) người Slovaquia - đưa ra những yêu cầu cải tổ nền giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học. Theo ông, dạy học là phải làm thế nào để người học thích thú học tập và có những cố gắng bản thân để nắm lấy tri thức. Ông nói : "Tôi thường bồi dưỡng cho học sinh của tôi tinh thần độc lập trong quan sát, trong đàm thoại và trong việc ứng dụng tri thức vào thực tiễn" [21.56] Các nhà giáo dục thế kỷ 18 và 19 như J.

Rousseau (1712 - 1778), Pestalogie (1746 - 1827), Distecvec (1790 - 1866), Usinxki (1824 - 1873) khi xây dựng quan điểm dạy học đã cho rằng cần hướng dẫn cho học sinh tự có được kiến thức bằng cách tự tìm hiểu, tự khám phá, tự tìm tòi và sáng tạo. Những tư tưởng tiến bộ về tự học của các nhà giáo dục tiền bối cho đến nay vẫn còn giữ nguyên giá trị của nó, chúng đặt một nền móng vững chắc cho sự phát LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] triển của nền giáo dục hiện đại, soi đường, chỉ lối cho thế hệ sau khi nghiên cứu về hoạt động tự học của ngừơi học. Trên thế giới Những năm gần đây, trên cơ sở kế thừa có phê phán các tư tưởng của các tác giả đi trước, các nước phương tây nổi lên cuộc cách mạng để tìm phương pháp giáo dục mới dựa trên tiếp cận "lấy người học làm trung tâm" (Learner centered approach) đối lập với phương pháp dạy học truyền thống, theo cách tiếp cận hướng vào giáo viên (Teacher centered approach) [32] để phát huy năng lực nội sinh của con người. Qua việc nghiên cứu khoa học giáo dục một cách sâu sắc các nhà giáo dục hiện đại đã khẳng định vai trò to lớn của hoạt động tự học.

Đại diện cho tư tưởng này John Dewey (1859-1952), ông phát biểu "Học sinh là mặt trời, xung quanh nó quy tụ mọi phương tiện giáo dục". Một loạt các phương pháp dạy học theo quan điểm tư tưởng này đã được đưa vào thực nghiệm: "Phương pháp tích cực", "Phương pháp hợp tác", "Phương pháp cá thể hoá". Nói chung đây là các phương pháp mà người học không chỉ lĩnh hội kiến thức bằng cách nghe thầy giảng, học thuộc mà còn từ hoạt động tự học, tự tìm tòi, lĩnh hội tri thức. Giáo viên là ngừơi trọng tài, đạo diễn thiết kế tổ chức, giúp học sinh biết cách làm, cách học.

Makiguchi, nhà sư phạm nổi tiếng người Nhật Bản, trong những năm 30 của thế kỷ XX đã cho rằng "Mục đích của giáo dục là hướng dẫn quá trình học tập và đặt trách nhiệm học tập vào tay mỗi học sinh. Giáo dục xét như là một quá trình hướng dẫn học sinh tự học" [28 - tr 7 ] Raja Roy Singh, nhà giáo dục Ấn độ trong tác phẩm "Giáo dục cho thế kỷ XXI, những triển vọng của châu Á Thái Bình Dương" đã đưa ra quan điểm về quá trình "Nhận biết dạy - học" và ông chủ trương rằng người học phải là ngừơi tham gia tích cực vào quá trình "Nhận biết dạy - học". Theo ông "Sự học tập do người học chủ đạo. " [33- tr 110] LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong dự thảo báo cáo về con người của thế kỷ 21, các Nhà giáo dục và nhân văn châu Âu, châu Mỹ và châu Á đều có quan niệm thống nhất: xem thái độ học tập và kỹ năng ứng dụng của thế giới trẻ đang diễn biến ra sao.

Tuỳ theo đồ thị tăng trưởng ấy như thế nào, sẽ biết được diện mạo của lớp trẻ trong tương lai và cả gương mặt của xã hội ngày mai. Trong đó các tác giả đã đưa ra bốn thái độ học tập và mười kỹ năng ứng dụng học vấn vào đời sống xã hội, một trong mười kỹ năng đó là: Kỹ năng Tự học, tự nâng cao trình độ cá nhân trong mọi tình huống. Tóm lại, vấn đề tự học đã được nghiên cứu từ rất sớm trong lịch sử giáo dục trên thế giới. Nó vẫn còn là vấn đề nóng bỏng cho các nhà nghiên cứu giáo dục hiện tại và tương lai bởi vì tự học có vai trò rất quan trọng, quyết định mọi sự thành công trong học tập, là điều kiện đảm bảo cho hiệu quả, chất lượng của mọi quá trình giáo dục, đào tạo.

Ở Việt Nam Ở Việt Nam, trong công cuộc đổi mới nền kinh tế - xã hội của đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, nhất là khi nước ta đã chính thức là thành viên của tổ chức thương mại thế giới (WTO) đã đặt ra những yêu cầu mới cho giáo dục và đào tạo. Đòi hỏi GD - ĐT phải tự đổi mới. Một trong những nội dung đổi mới giáo dục được đề cập nhiều hơn cả là đổi mới phương pháp dạy - học, nhất là phương pháp học tập - tự học. Hiện nay chúng ta đề cập nhiều đến phương pháp dạy học tích cực, độc lập, tự chủ, sáng tạo trong quá trình học tập.

Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với tinh thần Nghị quyết TW2 ( Khoá 8) về Giáo dục:" Đổi mới mạnh mẽ phương pháp Giáo dục & Đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nề nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là học sinh trung học phổ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phát triển mạnh phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên rộng khắp trong toàn nhân dân, nhất là trong thanh niên". Tinh thần của Nghị quyết đã được cụ thể hoá trong Luật giáo dục, Mục 2, Điều 5 " Yêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục" đã nêu rõ: " Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên".

[10 - tr 9] Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy:" Cách học tập:. Lấy tự học làm cốt. Người còn nhấn mạnh:"Phải nâng cao và hướng dẫn việc tự học"[ 30- tr.79] Người khuyên:" Không phải có thầy thì học, thầy không đến thì đùa. Phải biết tự động học tập ".

Nguyên Tổng bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt nam Đỗ Mười đã nhấn mạnh: " Tự học, tự đào tạo là một con đường phát triển suốt đời của mỗi con người trong điều kiện kinh tế phát triển - xã hội nớc ta hiện nay và cả mai sau; đó cũng là truyền thống quý báu của người Việt Nam và cả dân tộc Việt Nam. Chất lượng và hiệu quả giáo dục được nâng cao khi tạo ra được năng lực tự học, sáng tạo của người học, khi biến được quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục". Trong khoa học đã có nhiều công trình nghiên cứu rất công phu về vấn đề tự học, như:" Quá trình dạy - tự học" của tác giả Nguyễn Cảnh Toàn, Vũ Văn Tảo; "Luận bàn về kinh nghiệm tự học" của tác giả Phan Trọng Luận. Trong nhiều năm gần đây có khá nhiều Luận văn Thạc sỹ khoa học giáo dục đã đề cập nhiều đến khía cạnh hoạt động tự học và các biện pháp quản lý, tổ chức hoạt động tự học của người học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo.