phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong ba chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động da ̣y ho ̣c Giáo du ̣c quố c phòng - an ninh ở các trường Đại học Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động dạy học Giáo du ̣c q uố c phòng - an ninh và quản lý hoạt động dạy học Giáo du ̣c quố c phòng - an ninh ở Trường Đại học Giao thông Vâ ̣n tải trong giai đoạn hiện nay. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Giáo du ̣c quố c phòng - an ninh ở Trường Đại họ c Giao thông Vâ ̣n tải nhằm đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn hiện nay. Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH TẠI CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề GDQP-AN là một bộ phận quan trọng trong chiến lược giáo dục cho HS, SV nói riêng và cho thế hệ trẻ nói chung nhằm xây dựng con người toàn diện cho các thế hệ tương lai của đất nước để sẵn sàng xây dựng và bảo vệ vững chắc tổ quốc XHCN.
Trải qua gần 50 năm môn học huấn luyện quân sự phổ thông đã được đưa vào giảng dạy cho HS, SV từ bậc trung học phổ thông đến cao đẳng và đại học. Từ năm 1991, theo quyết định 2732/QĐ của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo bậc Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, Trung học phổ thông thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, các trường chính trị, hành chính và đoàn thể. Nghị định số 116/2007/NĐ-CP ngày 10/7/2007 của Chính Phủ đã bổ sung nội dung giáo dục an ninh trong chương trình thành GDQP-AN. Để thực hiện nhiệm vụ GDQP-AN cho các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân thì Bộ giáo dục và đào tạo đã phối hợp với Bộ Quốc phòng tiến hành tổ chức hệ thống các cơ sở GDQP-AN với hệ thống các Trung tâm GDQP, các khoa quân sự và các tổ GDQP ở các trường Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, Trung học phổ thông.
Hiện nay trên cả nước theo qui hoạch của Bộ giáo dục và đào tạo đến năm 2010 sẽ hình thành 16 Trung tâm (hiện nay có 13 trung tâm) và các Khoa GDQP trực thuộc các trường Đại học trong cả nước. Trong những năm qua cũng có một số đề tài, hội thảo khoa học tại các Khoa GDQP, trung tâm nghiên cứu trên một số nội dung sau. Trung tâm GDQP Hà Nội 1 hội thảo: “Những giải pháp nâng cao chất lượng môn học GDQP - AN ở Trung tâm GDQP Hà Nội I”, năm 2007 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hoàng Văn Tòng: “ Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao kết quả giáo dục quốc phòng cho HS, SV tại các trung tâm giáo dục quốc phòng ”- Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục năm 2004 Hà Văn Công: “ Kiện toàn tổ chức biên chế cán bộ quản lý, giảng viên GDQP ngành giáo dục - đào tạo ”, năm 1998 Nguyễn Văn Huận với đề tài “ Những giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên GDQP ”, Năm 2003 Nhìn chung các đề tài, các bài nghiên cứu này đều đánh giá một cách tổng quan thực trạng của nền giáo dục quốc phòng hiện nay nói chung, thực trạng chất lượng và kết quả dạy học GDQP-AN nói riêng, trên cơ sở đó đưa ra một số biện pháp phát triển về đội ngũ, cải tiến phương pháp, phương tiện, cơ sở vật chất. nhằm nâng cao hiệu quả công tác đào tạo môn học GDQP-AN trên cả nước.
Những giải pháp đó hiện nay có phần không thể vận dụng và thực hiện được do có một số điều kiện và nội dung đào tạo của các Khoa GDQP có sự phát triển nhất định. Tuy nhiên trong tình hình hiện nay khi cơ cấu tổ chức, đội ngũ cán bộ sĩ quan – giảng viên đảm nhiệm giảng dạy môn học GDQP-AN đã có sự thay đổi do cơ cấu tổ chức của một số đơn vị trực thuộc Bộ quốc phòng sát nhập, cắt giảm biên chế. Điều đó dẫn đến việc đảm bảo xây dựng đội ngũ cán bộ giảng viên là sĩ quan cho mô hình GDQP-AN như hiện nay là một vấn đề hết sức khó khăn mà các đề tài này còn chưa đề cập đến. Chính vì vậy, nghiên cứu đề tài này nhằm đánh giá một cách cập nhật và đầy đủ hơn về thực trạng quản lý hoạt động dạy học của các Khoa GDQP và nội dung, nhiệm vụ đào tạo của nó nhằm đưa ra những giải pháp mang tính đồng bộ để nâng cao chất lượng dạy và học môn học GDQP-AN hiện nay nói chung, ở Khoa GDQP ĐH GTVT nói riêng.
Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 1. Quản lý 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quản lý là một chức năng lao động - xã hội bắt nguồn từ tính chất xã hội của lao động. Quản lý là hoạt động chỉ đạo hoạt động để nhằm thực hiện mục đích của chủ thể quản lý.
Từ khi xuất hiện nền sản xuất xã hội, nhu cầu phối hợp các hoạt động riêng lẻ càng tăng lên, làm xuất hiện nhu cầu cần có hoạt động để điều hành tạo ra sự phối hợp của các hoạt động riêng lẻ đó. Trong mỗi một nhóm, một tổ chức của nền sản xuất xã hội mà đặc biệt là trong nền sản xuất xã hội tiến bộ thì bao giờ cũng có hai đối tượng: Nhà quản lý và đối tượng được quản lý. Sự cần thiết của quản lý trong một tập thể lao động được K.Marx viết : "Tất cả mọi lao động trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung, phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những cơ quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm riêng lẻ tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng " [19, tr.12] Quản lý là một khái niệm rộng, trong mỗi lĩnh vực khác nhau thì quan niệm về quản lý cũng khác nhau dựa vào mục đích đạt được trên các lĩnh vực đó.
Sau đây là một số khái niệm của các tác giả trong nước và nước ngoài về quản lý. - Khái niệm quản lý của các tác giả nước ngoài: + Theo H. Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường trong đó con người có thể đạt được mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất. Taylor: “Quản lí là biết chính xác điều muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”.12] - Khái niệm quản lý của các tác giả trong nước: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Theo Nguyễn Ngọc Quang: Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (Nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến [31, tr.
+ Theo Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu; quản lý là một hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định” [22, tr. + Theo Nguyễn Thị Mỹ Lộc – Nguyễn Quốc Chí: “Quản lý là qúa trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra.1] Từ các cách định nghĩa trên ta thấy: Quản lý dù nhìn ở góc độ nào thì nó cũng là quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể QL đến khách thể QL nhằm đạt mục tiêu chung. Quá trình tác động này được vận hành trong một môi trường xác định. Sự tác động của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm hướng tới thực hiện mục tiêu của quản lý đặt ra thông qua các công cụ và phương pháp của nhà quản lý trong môi trường của nó được thể hiện theo sơ đồ sau đây.
Như vậy, khái niệm QL thường được hiểu như sau: Quản lý là sự tác động có chủ đích, phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý thông qua kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra để nhằm đạt đến những mục tiêu nhất định. Các chức năng quản lý Bàn về hoạt động QL và người QL, chúng ta cần tìm hiểu người QL phải làm gì - cũng chính là phải tìm hiểu các chức năng QL. Qua nghiên cứu lý luận và thực tế công tác QL, có thể tóm lược rằng: QL bao gồm bốn chức năng cơ bản: kế hoạch hóa, tổ chức, điều khiển (lãnh đạo, chỉ huy) và kiểm tra đánh giá. Chức năng kế hoạch hóa: Kế hoạch hóa là một chức năng QL.
Kế hoạch hóa có nghĩa là xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tương lai của tổ chức và con đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó. Có ba nội dung chủ yếu của chức năng kế hoạch hóa: (a) xác định hình thành mục tiêu, phương hướng đối với tổ chức; (b) xác định đảm bảo có tính chắc 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chắn, có tính cam kết về các nguồn lực của tổ chức để đạt được mục tiêu này; (c) quyết định xem những hoạt động nào là cần thiết để đạt được các mục tiêu đó. Chức năng tổ chức: Khi người QL đã lập xong kế hoạch, họ cần phải chuyển hóa những ý tưởng ấy thành hiện thực. Xét về mặt chức năng quản lý, tổ chức là quá trình hình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong tổ chức nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức.
Chức năng lãnh đạo, chỉ đạo: Sau khi kế hoạch đã được lập, cơ cấu bộ máy đã hình thành, nhân sự đã được tuyển dụng thì phải có ai đó đứng ra lãnh đạo, dẫn dắt tổ chức. Lãnh đạo bao hàm việc liên hệ, liên kết với người khác và động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt được mục tiêu của tổ chức. Chức năng lãnh đạo cùng với chức năng tổ chức hiện thực hóa các mục tiêu.