Đặc điểm và một số yếu tố liên quan tới biến chứng hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại bệnh viện đa khoa tỉnh bắc ninh

Khám phá đặc điểm và yếu tố liên quan đến biến chứng hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại bệnh viện đa khoa Bắc Ninh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Oanh
• Người hướng dẫn: PGS. Trịnh Xuân Tráng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nội Khoa
• Đề tài: Đặc Điểm Và Một Số Yếu Tố Liên Quan Tới Biến Chứng Hạ Đường Huyết Ở Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Típ 2 Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn chuyên khoa II
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đặc điểm chung về bệnh đái tháo đường
• 1.2. Định nghĩa đái tháo đường
• 1.3. Tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường
• 1.4. Dịch tễ học bệnh đái tháo đường
• 1.5. Cơ chế bệnh sinh
• 1.6. Phân loại bệnh đái tháo đường
• 1.7. Các biến chứng của bệnh đái tháo đường
• 1.8. Biến chứng hạ đường huyết
• 1.8.1. Định nghĩa hạ đường huyết
• 1.8.2. Lâm sàng hạ đường huyết
• 1.8.3. Một số các yếu tố liên quan đến hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường
• 1.8.4. Hậu quả của hạ đường huyết
• 1.8.5. Một số các nghiên cứu trên thế giới và trong nước về bệnh nhân đái tháo đường có biến chứng hạ đường huyết
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Một số tiêu chuẩn sử dụng trong nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6. Vật liệu nghiên cứu
• 2.7. Phân tích số liệu
• 2.8. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm hạ đường huyết ở bệnh nhân ĐTĐ típ 2
• 3.3. Phân tích một số yếu tố liên quan đến biến chứng hạ đường huyết trên bệnh nhân ĐTĐ típ 2
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm hạ đường huyết ở bệnh nhân ĐTĐ típ 2
• 4.3. Một số yếu tố liên quan đến biến chứng hạ đường huyết trên bệnh nhân ĐTĐ típ 2
• 4.3.1. Tuổi và giới
• 4.3.2. Trình độ học vấn
• 4.3.3. Thời gian bị bệnh
• 4.3.4. Các yếu tố gây hạ đường huyết
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BỆNH ÁN NGHIÊN CỨU
• DANH MỤC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biến Chứng Hạ Đường Huyết ở ĐTĐ Típ 2 55 ký tự

Đái tháo đường (ĐTĐ) típ 2 đang trở thành đại dịch của thế kỷ 21. Bệnh gây ra nhiều biến chứng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tuổi thọ. Kiểm soát đường huyết kém góp phần lớn vào gánh nặng biến chứng và tử vong, đặc biệt là bệnh tim mạch. Nghiên cứu UKPDS cho thấy giảm 1% HbA1c giảm đáng kể tỷ lệ tử vong và biến chứng. Tuy nhiên, kiểm soát quá tích cực lại làm tăng nguy cơ hạ đường huyết, làm tăng tỉ lệ tử vong và giảm tuân thủ điều trị. Hạ đường huyết có thể gây rối loạn não và tử vong. Bệnh nhân ĐTĐ đến cấp cứu khoảng 66,7% bị hạ đường huyết. Đây là biến chứng cấp tính nguy hiểm, gây tổn thương não không hồi phục. Vì vậy, việc hiểu rõ về biến chứng hạ đường huyết là vô cùng quan trọng.

Trích dẫn: "Kiểm soát glucose máu chặt chẽ sẽ ngăn ngừa và làm chậm sự xuất hiện các biến chứng ở bệnh nhân (BN) đái tháo đường, giảm đƣợc các biến cố tim mạch, tỷ lệ tàn tật và tỷ lệ tử vong."

1.1. Định Nghĩa và Tiêu Chuẩn Chẩn Đoán Hạ Đường Huyết 48 ký tự

Hạ đường huyết (HĐH) là rối loạn chuyển hóa glucose khi nồng độ glucose huyết tương giảm dưới 70mg/dl (3,9 mmol/l) và/hoặc đường huyết mao mạch <60 mg/dl (3,3 mmol/l). Triệu chứng HĐH thường xảy ra khi lượng glucose huyết tương dưới 3,3 mmol/l. Nếu glucose huyết tương lúc đói < 2,8 mmol/l (50 mg/dl) là hạ glucose máu nặng. Việc chẩn đoán chính xác là bước đầu tiên để phòng ngừa và điều trị.

1.2. Sinh Lý Bệnh và Cơ Chế Tự Bảo Vệ của Cơ Thể 50 ký tự

Khi glucose máu hạ thấp, cơ thể tự bảo vệ bằng cách tăng tiết các hormon làm tăng glucose máu, còn gọi là các hormon điều hòa ngược hay hormon có tác dụng đối kháng với insulin: ví dụ glucagon, catecholamin (adrenalin), cortisol. Tuy nhiên, đáp ứng với HĐH trên bệnh nhân đái tháo đường thường có một số đặc điểm bất thường, bao gồm suy giảm bài tiết glucagon và adrenalin.

II. Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Hạ Đường Huyết ở Bệnh Nhân ĐTĐ 59 ký tự

Nhiều yếu tố có thể dẫn đến hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2. Các yếu tố này bao gồm sử dụng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết, bỏ bữa ăn, tập thể dục quá sức, uống rượu và các bệnh lý khác. Kiểm soát đường máu tích cực, tiền sử hạ đường máu nhiều lần và hạ đường máu không nhận biết là yếu tố nguy cơ cao hạ đường huyết nặng. Việc xác định các yếu tố nguy cơ là rất quan trọng để phòng tránh hạ đường huyết.

Trích dẫn: "Để phòng tránh hạ đƣờng huyết, cách tốt nhất là xác định các yếu tố gây HĐH. Mặt khác, bệnh nhân đã từng hạ đƣờng huyết cũng dễ bị hạ đƣờng huyết tái phát, nhất là khi các yếu tố gây hạ đƣờng huyết còn tồn tại."

2.1. Ảnh Hưởng của Thuốc Hạ Đường Huyết và Insulin 52 ký tự

Sử dụng insulin hoặc các thuốc hạ đường huyết, đặc biệt là sulfonylurea (SU), có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết. Liều lượng thuốc cần được điều chỉnh cẩn thận, đặc biệt ở bệnh nhân lớn tuổi hoặc có bệnh thận. Việc theo dõi đường huyết thường xuyên là cần thiết để phát hiện sớm hạ đường huyết.

2.2. Vai Trò của Chế Độ Ăn Uống và Luyện Tập Thể Lực 55 ký tự

Bỏ bữa ăn hoặc ăn không đủ chất có thể dẫn đến hạ đường huyết. Tập thể dục quá sức cũng có thể làm giảm đường huyết, đặc biệt nếu không ăn thêm carbohydrate. Bệnh nhân cần được hướng dẫn về chế độ ăn uống và luyện tập phù hợp để duy trì đường huyết ổn định.

2.3. Tác Động của Rượu và Các Bệnh Lý Kèm Theo 50 ký tự

Uống rượu có thể ức chế sản xuất glucose ở gan, làm tăng nguy cơ hạ đường huyết, đặc biệt ở người đang dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết. Các bệnh lý khác như suy gan, suy thận cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng điều chỉnh đường huyết.

III. Triệu Chứng và Đánh Giá Mức Độ Hạ Đường Huyết 58 ký tự

Hạ đường huyết có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, từ nhẹ đến nặng. Các triệu chứng nhẹ bao gồm run rẩy, đổ mồ hôi, đói, lo lắng và tim đập nhanh. Các triệu chứng nặng hơn bao gồm lú lẫn, co giật, mất ý thức và hôn mê. Việc đánh giá mức độ hạ đường huyết là rất quan trọng để có biện pháp xử trí kịp thời.

Trích dẫn: "Hạ đƣờng huyết (HĐH) là một rối loạn chuyển hóa glucose khi nồng độ glucose huyết tƣơng giảm dƣới 70mg/dl (3,9 mmol/l) và/hoặc đƣờng huyết mao mạch <60 mg/dl (3,3 mmol/l)"

3.1. Các Triệu Chứng Thường Gặp và Dấu Hiệu Cảnh Báo 53 ký tự

Các triệu chứng thường gặp của hạ đường huyết bao gồm run rẩy, đổ mồ hôi, đói, lo lắng, tim đập nhanh, chóng mặt và mờ mắt. Bệnh nhân cần được hướng dẫn để nhận biết các dấu hiệu cảnh báo và có biện pháp xử trí kịp thời.

3.2. Phương Pháp Đánh Giá và Xác Định Mức Độ Nghiêm Trọng 56 ký tự

Việc đo đường huyết là phương pháp chính để đánh giá hạ đường huyết. Mức độ nghiêm trọng được xác định dựa trên nồng độ glucose máu và các triệu chứng lâm sàng. Hạ đường huyết nặng được định nghĩa là khi bệnh nhân cần sự trợ giúp của người khác để phục hồi.

3.3. Hạ Đường Huyết Không Triệu Chứng Nguy Cơ Tiềm Ẩn 52 ký tự

Hạ đường huyết không triệu chứng là tình trạng nguy hiểm vì bệnh nhân không nhận biết được các dấu hiệu cảnh báo. Điều này có thể dẫn đến hạ đường huyết nặng và các biến chứng nghiêm trọng. Bệnh nhân có nguy cơ cao cần được theo dõi đường huyết chặt chẽ.

IV. Xử Trí và Phòng Ngừa Hạ Đường Huyết Hiệu Quả 57 ký tự

Xử trí hạ đường huyết cần được thực hiện nhanh chóng để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng. Bệnh nhân cần được cung cấp glucose ngay lập tức, bằng đường uống hoặc đường tiêm. Phòng ngừa hạ đường huyết bao gồm điều chỉnh liều thuốc, chế độ ăn uống và luyện tập phù hợp.

Trích dẫn: "Để phòng tránh hạ đƣờng huyết, cách tốt nhất là xác định các yếu tố gây HĐH."

4.1. Các Bước Xử Trí Ban Đầu Khi Gặp Cơn Hạ Đường Huyết 55 ký tự

Khi gặp cơn hạ đường huyết, bệnh nhân cần ăn hoặc uống ngay lập tức 15-20 gram carbohydrate dễ hấp thu, chẳng hạn như nước ép trái cây, viên glucose hoặc kẹo. Sau 15 phút, đo lại đường huyết. Nếu đường huyết vẫn thấp, lặp lại quá trình này.

4.2. Điều Chỉnh Thuốc và Chế Độ Ăn Uống Để Phòng Ngừa 54 ký tự

Bệnh nhân cần được hướng dẫn về cách điều chỉnh liều thuốc, chế độ ăn uống và luyện tập để phòng ngừa hạ đường huyết. Việc theo dõi đường huyết thường xuyên là rất quan trọng để phát hiện sớm các vấn đề.

4.3. Vai Trò của Giáo Dục Bệnh Nhân và Gia Đình 48 ký tự

Giáo dục bệnh nhân và gia đình về hạ đường huyết là rất quan trọng để họ có thể nhận biết, xử trí và phòng ngừa biến chứng này. Bệnh nhân cần được cung cấp thông tin về các triệu chứng, yếu tố nguy cơ và biện pháp phòng ngừa.

V. Nghiên Cứu Về Hạ Đường Huyết Tại Bệnh Viện Bắc Ninh 53 ký tự

Nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh nhằm mô tả đặc điểm hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 và phân tích các yếu tố liên quan. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng để cải thiện chất lượng điều trị và hạn chế biến chứng hạ đường huyết.

Trích dẫn: "Tại bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh luôn có một tỷ lệ cao hạ đƣờng huyết ở bệnh nhân đái tháo đƣờng phải nhập viện và chƣa có nghiên cứu nào về biến chứng hạ đƣờng huyết ở bệnh nhân đái tháo đƣờng típ 2."

5.1. Đặc Điểm Chung của Đối Tượng Nghiên Cứu 45 ký tự

Nghiên cứu tập trung vào bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh. Các đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu bao gồm tuổi, giới tính, thời gian mắc bệnh và các bệnh lý kèm theo.

5.2. Phân Tích Các Yếu Tố Liên Quan Đến Hạ Đường Huyết 55 ký tự

Nghiên cứu phân tích các yếu tố liên quan đến hạ đường huyết, bao gồm sử dụng thuốc, chế độ ăn uống, luyện tập và các bệnh lý khác. Kết quả cho thấy một số yếu tố có liên quan đáng kể đến nguy cơ hạ đường huyết.

5.3. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Điều Trị và Phòng Ngừa 55 ký tự

Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất các giải pháp cải thiện điều trị và phòng ngừa hạ đường huyết tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh. Các giải pháp này bao gồm tăng cường giáo dục bệnh nhân, điều chỉnh phác đồ điều trị và cải thiện hệ thống theo dõi đường huyết.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Về Hạ Đường Huyết 54 ký tự

Hạ đường huyết là một biến chứng nguy hiểm của đái tháo đường típ 2. Việc hiểu rõ về các yếu tố nguy cơ, triệu chứng và biện pháp xử trí là rất quan trọng để phòng ngừa các biến chứng nghiêm trọng. Nghiên cứu cần được tiếp tục để tìm ra các phương pháp điều trị và phòng ngừa hạ đường huyết hiệu quả hơn.

Trích dẫn: "Hạ đƣờng huyết là rào cản lớn khi điều trị bệnh đái tháo đƣờng."

6.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính 42 ký tự

Nghiên cứu đã xác định được một số yếu tố liên quan đến hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh. Các yếu tố này bao gồm sử dụng thuốc, chế độ ăn uống và các bệnh lý kèm theo.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Hạ Đường Huyết 47 ký tự

Nghiên cứu cần được tiếp tục để đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp và tìm ra các phương pháp điều trị và phòng ngừa hạ đường huyết hiệu quả hơn. Cần có các nghiên cứu đa trung tâm để có kết quả tổng quát hơn.

6.3. Tầm Quan Trọng của Việc Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng 57 ký tự

Nâng cao nhận thức cộng đồng về đái tháo đường và hạ đường huyết là rất quan trọng để phòng ngừa các biến chứng nghiêm trọng. Cần có các chương trình giáo dục sức khỏe để cung cấp thông tin cho người dân về các yếu tố nguy cơ, triệu chứng và biện pháp phòng ngừa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đái tháo đường đang là một trong những đại dịch bệnh lý không lây nhiễm nghiêm trọng nhất thế kỷ 21, ảnh hưởng đến khoảng 462 triệu người trên toàn cầu (tương đương 6,28% dân số thế giới). Tại Việt Nam, các điều tra dịch tễ học ghi nhận tỷ lệ mắc đái tháo đường ở người trưởng thành dao động từ 4,1% đến 5,42%, với hơn 60% trường hợp trong cộng đồng chưa được chẩn đoán. Mặc dù việc kiểm soát đường huyết chặt chẽ giúp giảm 21% tỷ lệ tử vong và 37% nguy cơ biến chứng vi mạch theo thử nghiệm kinh điển UKPDS, nhưng việc điều trị quá tích cực lại làm gia tăng nguy cơ biến chứng hạ đường huyết cấp tính. Thống kê lâm sàng chỉ ra rằng có tới 66,7% bệnh nhân đái tháo đường nhập viện cấp cứu do hạ đường huyết, kèm theo nguy cơ sa sút trí tuệ hàng năm tăng 2,39% và gia tăng đáng kể các biến cố tim mạch gây tử vong.

Xuất phát từ thực trạng cấp thiết đó, luận văn chuyên khoa cấp II thực hiện đề tài tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh nhằm giải quyết hai mục tiêu cốt lõi: mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của biến chứng hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2, đồng thời phân tích các yếu tố liên quan trực tiếp đến mức độ trầm trọng của biến chứng này. Nghiên cứu được triển khai trong giai đoạn từ tháng 6 năm 2020 đến tháng 2 năm 2022 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp bằng chứng dịch tễ lâm sàng địa phương, giúp các bác sĩ tối ưu hóa phác đồ dùng thuốc, giảm thiểu chi phí điều trị cấp cứu (vốn tiêu tốn hàng nghìn USD cho mỗi đợt nằm viện kéo dài từ 6,6 đến 9,5 ngày) và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng sinh lý bệnh học chuyển hóa glucose và hướng dẫn chuyên môn của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) kết hợp Bộ Y tế Việt Nam. Cơ chế kiểm soát nội môi glucose dựa trên sự phối hợp giữa tiết insulin và các hormone điều hòa ngược như glucagon, cortisol và adrenaline. Khi glucose huyết tương giảm xuống dưới ngưỡng sinh lý 3,9 mmol/L (70 mg/dL), cơ thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và phóng thích glucagon để tân tạo đường tại gan. Tuy nhiên, ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 lâu năm, cơ chế tự bảo vệ này bị suy giảm nghiêm trọng, dẫn đến hội chứng suy giảm nhận thức hạ đường huyết (HAAF) và hiện tượng Somogyi (tăng đường huyết phản ứng do cơ thể giải phóng ồ ạt hormone đối kháng sau cơn hạ đường huyết âm thầm).

Về mặt tiêu chuẩn chẩn đoán, nghiên cứu áp dụng tam chứng Whipple gồm ba cấu phần: triệu chứng lâm sàng của hạ đường huyết (thần kinh tự chủ và thần kinh trung ương), nồng độ glucose máu tĩnh mạch đo được dưới 3,9 mmol/L (hoặc glucose mao mạch dưới 3,3 mmol/L), và các triệu chứng thuyên giảm nhanh chóng sau khi bổ sung carbohydrate. Mức độ hạ đường huyết được phân loại chuẩn xác thành 3 cấp độ: mức độ nhẹ (glucose từ 3,3 đến 3,6 mmol/L, bệnh nhân tỉnh táo tự xử trí được), mức độ trung bình (glucose từ 2,8 đến 3,3 mmol/L, có rối loạn thần kinh, cần người hỗ trợ) và mức độ nặng (glucose dưới 2,8 mmol/L, hôn mê, co giật, cần can thiệp y tế khẩn cấp bằng truyền tĩnh mạch glucose).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang, thu thập số liệu toàn diện từ tháng 6/2020 đến tháng 02/2022 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh.

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ, thu nhận toàn bộ 41 bệnh nhân đái tháo đường típ 2 nhập viện có biến chứng hạ đường huyết thỏa mãn tiêu chuẩn chẩn đoán của ADA với nồng độ glucose máu tĩnh mạch lúc vào viện dưới 3,9 mmol/L hoặc test mao mạch dưới 3,3 mmol/L. Việc chọn mẫu toàn bộ giúp phản ánh chân thực bức tranh lâm sàng thực tế tại bệnh viện tuyến tỉnh mà không làm sai lệch do chọn lọc ngẫu nhiên trong điều kiện cấp cứu.
• Thu thập dữ liệu: Sử dụng bệnh án nghiên cứu chuẩn hóa bao gồm phỏng vấn tiền sử bệnh, đánh giá chỉ số khối cơ thể (BMI theo chuẩn WHO Châu Á 2004), đo huyết áp chuẩn 2 lần theo khuyến cáo của Hội Tim mạch, đo đường huyết tĩnh mạch bằng phương pháp enzyme Hexokinase tự động trên máy AU 680 và định lượng chỉ số HbA1c trên hệ thống Cobas C501 theo chu kỳ 3 tháng.
• Phương pháp phân tích: Toàn bộ dữ liệu được làm sạch và xử lý bằng phần mềm thống kê IBM SPSS phiên bản 20.0. Lý do lựa chọn hệ thống thống kê này là tính năng chuẩn xác trong việc tính toán tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình kèm độ lệch chuẩn ($X \pm SD$), cũng như thực hiện các phép kiểm định phi tham số như Chi-square ($\chi^2$), hệ số Phi và Cramer’s V để xác định mối liên quan giữa các biến số với ngưỡng ý nghĩa thống kê $p < 0,05$.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát trên 41 bệnh nhân đái tháo đường típ 2 có biến chứng hạ đường huyết ghi nhận các đặc điểm dịch tễ và lâm sàng nổi bật:

• Phân bố độ tuổi và giới tính: Độ tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 75 ± 11,3 tuổi. Nhóm bệnh nhân cao tuổi chiếm tỷ lệ áp đảo với 61,0% từ 70 tuổi trở lên (trong đó nhóm 70 - 80 tuổi chiếm 26,8% và nhóm trên 80 tuổi chiếm 34,2%), nhóm dưới 70 tuổi chỉ chiếm 39,0%. Về giới tính, nam giới chiếm 63,4% (26 bệnh nhân), cao gấp 1,73 lần so với nữ giới chiếm 36,6% (15 bệnh nhân).
• Trình độ học vấn và nhận thức: Đa số người bệnh có trình độ học vấn thấp với 58,5% (24 bệnh nhân) dừng ở bậc tiểu học, 24,4% có trình độ trung học cơ sở, 14,6% có trình độ trung học phổ thông và chỉ có duy nhất 2,5% (1 bệnh nhân) đạt trình độ trung cấp, cao đẳng hoặc đại học.
• Yếu tố thúc đẩy và hành vi điều trị: Sai sót trong chế độ dinh dưỡng chiếm tỷ lệ hàng đầu gây ra các đợt hạ đường huyết (chiếm trên 60% trường hợp, bao gồm ăn kém, bỏ bữa, ăn kiêng quá nghiêm ngặt hoặc lùi giờ ăn sau khi đã dùng thuốc). Yếu tố tiếp theo là việc sử dụng thuốc hạ đường huyết không đúng chỉ định, tự ý tăng liều sulfonylurea hoặc tiêm quá liều insulin trong khi suy giảm chức năng gan thận.

Thảo luận kết quả

Độ tuổi trung bình cao (75 tuổi) trong nghiên cứu giải thích rõ cơ chế dễ tổn thương trước biến chứng hạ đường huyết. Ở người cao tuổi, chức năng thận và gan suy giảm làm kéo dài thời gian bán hủy của các thuốc kích thích tiết insulin như sulfonylurea (đặc biệt là glibenclamide). Đồng thời, khả năng giải phóng adrenaline và glucagon suy giảm khiến các triệu chứng cảnh báo sớm như đói cồn cào, run tay, vã mồ hôi bị triệt tiêu, khiến bệnh nhân nhanh chóng rơi vào hôn mê sâu mà không có dấu hiệu báo trước. Tỷ lệ bệnh nhân nam giới chiếm 63,4% có thể liên quan đến thói quen sinh hoạt, uống rượu bia làm ức chế quá trình tân tạo đường ở gan, hoặc do tính tuân thủ điều trị kém hơn.

Trình độ học vấn thấp (58,5% ở bậc tiểu học) là rào cản lớn trong việc tiếp thu kiến thức quản lý bệnh. Bệnh nhân khó hiểu đúng phác đồ tiêm insulin phức tạp, không biết cách đọc kết quả máy đo đường huyết cá nhân và không nắm rõ quy tắc xử trí ban đầu. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Nguyễn Thành An (2017) và Lý Đại Lương tại Bệnh viện Chợ Rẫy, nơi dinh dưỡng kém chiếm 70% và dùng sai liều thuốc chiếm 26,3% các nguyên nhân gây hạ đường huyết. Các thử nghiệm lâm sàng lớn như ADVANCE và ACCORD cũng đã chứng minh rằng điều trị kiểm soát đường huyết quá mức đẩy tỷ lệ hạ đường huyết nặng tăng từ 1,5% lên 2,7% và làm tăng 22% tỷ lệ tử vong chung.

Trong thực hành lâm sàng, dữ liệu của nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua các biểu đồ hình cột phân tầng theo nhóm tuổi và bảng biểu tương quan chéo giữa trình độ học vấn, nhóm thuốc sử dụng với mức độ hạ đường huyết để giúp nhân viên y tế nhận diện nhóm nguy cơ cao ngay khi tiếp nhận bệnh nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh, 4 nhóm giải pháp can thiệp cụ thể được đề xuất nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc và mức độ nghiêm trọng của biến chứng hạ đường huyết:

• Chuẩn hóa quy trình giáo dục sức khỏe và tư vấn dinh dưỡng cho người bệnh: Khoa Khám bệnh và Khoa Nội tiết triển khai chương trình tư vấn 1-1 kéo dài 15 phút cho 100% bệnh nhân ngoại trú trước khi kê đơn insulin hoặc sulfonylurea. Hướng dẫn chi tiết quy tắc "15-15" (bổ sung 15 gam đường nhanh và kiểm tra lại sau 15 phút), duy trì giờ ăn cố định, đặt mục tiêu giảm 40% các đợt hạ đường huyết do sai lầm ăn uống trong vòng 6 tháng áp dụng.
• Cá thể hóa mục tiêu kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân cao tuổi: Đội ngũ bác sĩ điều trị cần linh hoạt nới lỏng mục tiêu HbA1c từ 7,5% đến 8,5% (thay vì cố gắng đưa về dưới 6,5% - 7,0%) đối với bệnh nhân trên 70 tuổi, người có nhiều bệnh nền kết hợp hoặc tiền sử hạ đường huyết tái diễn theo đúng khuyến nghị của ADA, hướng tới mục tiêu giảm 30% tỷ lệ nhập viện cấp cứu do hạ đường huyết nặng trong vòng 12 tháng.
• Thiết lập hệ thống giám sát dùng thuốc và phối hợp người chăm sóc gia đình: Phòng Điều dưỡng phối hợp mạng lưới y tế cơ sở xây dựng bảng kiểm dùng thuốc có hình ảnh minh họa liều lượng, phân biệt rõ bút tiêm sáng/chiều, yêu cầu sự tham gia bắt buộc của người thân trực tiếp chăm sóc đối với 100% bệnh nhân tuổi trên 75 hoặc có trình độ học vấn tiểu học, mục tiêu kéo giảm 50% sự cố dùng nhầm liều thuốc trong 1 năm.
• Tăng cường sàng lọc định kỳ chức năng thận và điều chỉnh phác đồ thuốc: Khoa Xét nghiệm và các bác sĩ lâm sàng bắt buộc thực hiện kiểm tra độ thanh thải creatinin (eGFR) định kỳ 3 tháng/lần cho bệnh nhân đái tháo đường típ 2; chủ động thay thế các nhóm sulfonylurea tác dụng kéo dài bằng các nhóm thuốc ít gây hạ đường huyết hơn (như ức chế DPP-4, ức chế SGLT-2) hoặc insulin analogue, nhằm giảm 35% nguy cơ biến chứng trong vòng 18 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực chứng từ công trình nghiên cứu là nguồn tư liệu có giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng chuyên môn:

• Bác sĩ chuyên khoa Nội tiết, Lão khoa và Cấp cứu: Cung cấp số liệu dịch tễ lâm sàng thực tế tại địa phương, giúp bác sĩ nắm bắt các yếu tố nguy cơ điển hình ở bệnh nhân cao tuổi, từ đó đưa ra phác đồ xử trí khẩn cấp bằng dung dịch Glucose ưu trương chuẩn xác và thiết lập mục tiêu đường huyết cá thể hóa an toàn.
• Điều dưỡng và nhân viên y tế tuyến cơ sở: Tài liệu hỗ trợ xây dựng quy trình tiếp đón, nhận diện sớm tam chứng Whipple, phân loại nhanh 3 mức độ hạ đường huyết và triển khai các buổi sinh hoạt câu lạc bộ đái tháo đường hiệu quả cho cộng đồng.
• Học viên sau đại học, Bác sĩ Chuyên khoa II và Nghiên cứu sinh Y học: Nguồn tham khảo giá trị về cấu trúc luận văn chuyên khoa chuẩn mực, phương pháp chọn mẫu lâm sàng toàn bộ, kỹ thuật ứng dụng phần mềm SPSS 20.0 trong phân tích biến số y sinh học và kỹ năng biện luận y học chứng cứ.
• Người bệnh đái tháo đường típ 2 và người chăm sóc gia đình: Giúp người bệnh nhận thức rõ mối nguy hiểm khôn lường của hạ đường huyết, hiểu được tác hại của việc nhịn ăn kiêng khem quá mức, biết cách phòng tránh tương tác thuốc và thành thạo kỹ năng tự sơ cứu tại nhà trước khi đến bệnh viện.

Câu hỏi thường gặp

Biến chứng hạ đường huyết ở bệnh nhân cao tuổi có biểu hiện gì đặc biệt?

Ở bệnh nhân cao tuổi (trên 70 tuổi, chiếm tới 61,0% trong nghiên cứu), các triệu chứng giao cảm kinh điển như run rẩy, vã mồ hôi thường bị lu mờ hoặc mất hẳn. Thay vào đó, hạ đường huyết thường biểu hiện bằng triệu chứng thần kinh trung ương như lơ mơ, nói nhảm, lẫn lộn, yếu liệt nửa người hoặc đột ngột hôn mê sâu, dễ bị chẩn đoán nhầm với tai biến mạch máu não.

Ngưỡng đường huyết nào được coi là hạ đường huyết nguy hiểm cần đưa đi viện?

Khi chỉ số glucose máu tĩnh mạch giảm dưới 3,9 mmol/L (70 mg/dL) hoặc đường huyết mao mạch dưới 3,3 mmol/L (60 mg/dL), bệnh nhân đã rơi vào trạng thái hạ đường huyết. Đặc biệt, khi nồng độ đường tụt xuống dưới 2,8 mmol/L (50 mg/dL), đây là mức độ nặng có nguy cơ tổn thương não vĩnh viễn và bắt buộc phải cấp cứu bằng truyền glucose tĩnh mạch tại cơ sở y tế.

Tại sao bệnh nhân đái tháo đường lâu năm dễ bị hạ đường huyết không triệu chứng?

Thời gian mắc bệnh kéo dài trên 10 năm làm suy kiệt khả năng tiết glucagon và giảm tiết adrenaline tự nhiên của tuyến thượng thận. Hậu quả là cơ thể mất đi hệ thống phản xạ báo động sớm, hạ thấp ngưỡng cảnh báo thần kinh, khiến đường huyết tụt sâu mà người bệnh không hề hay biết cho đến khi ngất xỉu hoặc co giật.

Cần xử trí khẩn cấp như thế nào khi phát hiện người bệnh bị hạ đường huyết tại nhà?

Nếu bệnh nhân còn tỉnh táo, cần ngừng ngay thuốc đái tháo đường và cho uống ngay 1 cốc nước đường đặc hoặc 15 gam carbohydrate nhanh (nước ngọt, kẹo, sữa tươi có đường), sau đó ăn bữa phụ. Nếu bệnh nhân đã lơ mơ hoặc hôn mê, tuyệt đối không được đổ nước đường vào miệng vì nguy cơ sặc vào đường thở gây tử vong, mà phải lập tức đưa đến trạm y tế gần nhất.

Vì sao mục tiêu HbA1c ở người già mắc đái tháo đường nên duy trì ở mức 7,5% - 8,0%?

Các thử nghiệm lâm sàng như ACCORD và ADVANCE chứng minh kiểm soát HbA1c quá chặt dưới 6,5% ở người già làm tăng 22% tỷ lệ tử vong do biến cố tim mạch và hạ đường huyết. Mức HbA1c từ 7,5% đến 8,0% là khoảng an toàn giúp cân bằng giữa việc ngăn ngừa biến chứng mạn tính lâu dài và bảo vệ tính mạng người bệnh trước các đợt hạ đường huyết cấp tính.

Kết luận

• Nghiên cứu đã khảo sát thành công 41 bệnh nhân đái tháo đường típ 2 có biến chứng hạ đường huyết tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh, chỉ ra tuổi trung bình rất cao (75 ± 11,3 tuổi) với 61,0% từ 70 tuổi trở lên.
• Nam giới chiếm ưu thế (63,4%) và trình độ học vấn tiểu học chiếm đa số (58,5%), phản ánh mối liên hệ mật thiết giữa nhận thức y tế hạn chế với nguy cơ mắc biến chứng.
• Nguyên nhân thúc đẩy hạ đường huyết chủ yếu xuất phát từ sai lầm trong chế độ ăn uống (bỏ bữa, ăn kém chiếm trên 60%) và sử dụng thuốc hạ đường huyết quá liều trên nền suy giảm chức năng cơ quan.
• Luận văn đã đóng góp cơ sở dữ liệu thực tiễn quý báu cho y tế tỉnh Bắc Ninh, chứng minh tính cấp thiết của việc cá thể hóa mục tiêu điều trị (HbA1c từ 7,5% - 8,5% cho người cao tuổi) thay vì kiểm soát đường huyết quá mức.
• Lộ trình tiếp theo cần nhân rộng các mô hình tư vấn dinh dưỡng chuẩn hóa và đào tạo kỹ năng sơ cứu hạ đường huyết cho mạng lưới y tế cơ sở giai đoạn 2022 - 2025.

Nếu bạn đang tìm kiếm tài liệu nghiên cứu y học chất lượng cao hoặc cần tư vấn sâu hơn về phương pháp quản lý đái tháo đường an toàn, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia y tế chuyên khoa Nội tiết để được hỗ trợ chuyên môn chi tiết nhất!

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Đái tháo đƣờng (ĐTĐ) là một trong những bệnh lý nội tiết - chuyển hóa thƣờng gặp nhất hiện nay. Bệnh đái tháo đƣờng, chủ yếu là đái tháo đƣờng típ 2 đang trở thành đại dịch của thế kỷ 21 với các đặc trƣng: gia tăng nhanh số lƣợng ngƣời mắc bệnh, trẻ hóa tuổi khởi phát, gây ra nhiều biến chứng ảnh hƣởng đến chất lƣợng cuộc sống, tuổi thọ của ngƣời bệnh, là gánh nặng cho bản thân và gia đình ngƣời bệnh, rào cản cho sự phát triển kinh tế của mỗi đất nƣớc. Kiểm soát đƣờng huyết kém đã góp phần rất lớn vào gánh nặng của các biến chứng và tử vong do bệnh Đái tháo đƣờng, đặc biệt là những liên quan đến bệnh tim mạch [56]. Kiểm soát glucose máu chặt chẽ sẽ ngăn ngừa và làm chậm sự xuất hiện các biến chứng ở bệnh nhân (BN) đái tháo đƣờng, giảm đƣợc các biến cố tim mạch, tỷ lệ tàn tật và tỷ lệ tử vong.

Từ đó giảm đƣợc gánh nặng cho gia đình, xã hội và y tế toàn cầu. Nghiên cứu United Kingdom of Prospective Diabetes Study (UKPDS) cho thấy điều trị tích cực giảm đƣợc 1% HbA1c làm giảm 21% tỷ lệ tử vong, 37% tỷ lệ các biến chứng thận và mắt và 14% tỷ lệ nhồi máu cơ tim [43]. Tuy nhiên, kiểm soát đƣờng huyết quá tích cực lại dẫn đến gia tăng biến cố hạ đƣờng huyết, làm tăng tỉ lệ tử vong cũng nhƣ làm giảm sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân. Hạ đƣờng huyết (HĐH) có thể gây rối loạn não và cũng có thể khiến bệnh nhân tử vong.

Bệnh nhân đái tháo đƣờng đến cấp cứu khoảng 66,7% bị hạ đƣờng huyết [14]. Đây là một trong những biến chứng cấp tính rất nguy hiểm vì nó gây tổn thƣơng não không hồi phục, có thể dẫn tới tử vong nhanh chóng nếu không đƣợc phát hiện và điều trị kịp thời. Hạ đƣờng huyết còn gây suy giảm khả năng nhận biết và mất cơ chế tự điều hòa bảo vệ của cơ thể và dẫn tới khó kiểm soát đƣờng huyết hơn do ảnh hƣởng của các hormon bài tiết khi hạ đƣờng huyết. Ở các bệnh nhân lớn tuổi và có bệnh tim mạch từ trƣớc, biến chứng này sẽ nặng hơn và tăng tỉ lệ tử vong.

Hạ 2 đƣờng huyết là rào cản lớn khi điều trị bệnh đái tháo đƣờng. Kiểm soát đƣờng máu tích cực, tiền sử hạ đƣờng máu nhiều lần và hạ đƣờng máu không nhận biết là yếu tố nguy cơ cao hạ đƣờng huyết nặng. Nguy cơ sa sút trí tuệ liên quan đến bệnh nhân có 1 hoặc nhiều đợt hạ đƣờng huyết so với những ngƣời không có cơn nào là 2,39% mỗi năm (KTC 95%, 1,72-3,01) [53]. Nhiều nghiên cứu lớn nhƣ ACCORD (Action to Control Cardiovascular Risk in Diabetes), VADT (Veteran’s Affirs Diabetes Trial), ADVANCE (Action in Diabetes and Vascular Disease) đã chứng minh sự liên quan của hạ đƣờng huyết nặng đến tỷ lệ tử vong do tim mạch ở bệnh nhân đái tháo đƣờng.

Để phòng tránh hạ đƣờng huyết, cách tốt nhất là xác định các yếu tố gây HĐH. Mặt khác, bệnh nhân đã từng hạ đƣờng huyết cũng dễ bị hạ đƣờng huyết tái phát, nhất là khi các yếu tố gây hạ đƣờng huyết còn tồn tại. Tại bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh luôn có một tỷ lệ cao hạ đƣờng huyết ở bệnh nhân đái tháo đƣờng phải nhập viện và chƣa có nghiên cứu nào về biến chứng hạ đƣờng huyết ở bệnh nhân đái tháo đƣờng típ 2. Vì vậy, để nâng cao chất lƣợng điều trị và hạn chế biến chứng hạ đƣờng huyết ở bệnh nhân đái tháo đƣờng típ 2 tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đặc điểm và một số yếu tố liên quan tới biến chứng hạ đƣờng huyết ở bệnh nhân Đái tháo đƣờng típ 2 tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh” với 2 mục tiêu sau: 1.

Mô tả đặc điểm hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh. Phân tích một số yếu tố liên quan đến biến chứng hạ đường huyết ở đối tượng nghiên cứu. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đặc điểm chung về bệnh đái tháo đƣờng 1.

Định nghĩa đái tháo đường Theo Hiệp hội đái tháo đƣờng Mỹ (American Diabetes Association: ADA ) 2008: Đái tháo đƣờng là một nhóm các bệnh lý chuyển hóa đặc trƣng bởi tình trạng tăng đƣờng huyết mạn tính kết quả từ thiếu hụt insulin tuyệt đối, tƣơng đối hoặc cả hai. Tăng glucose máu trong thời gian dài gây nên những rối loạn chuyển hóa carbonhydrate, protide, lipide, gây tổn thƣơng ở nhiều cơ quan khác nhau, đặc biệt ở tim và mạch máu, thận, mắt, thần kinh [35]. Tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường Theo tiêu chuẩn của ADA 2008 [35] - Đƣờng máu lúc đói ≥ 126 mg/dl (7,0 mmol/l) trong 2 buổi sáng liên tiếp (nhịn ăn từ 8 – 14h) hoặc - Đƣờng máu sau 2h làm nghiệm pháp dung nạp với 75g glucose đƣờng uống ≥ 11,1 mmol/l hoặc - Đƣờng máu bất kỳ ≥ 11,1 mmol/l và bệnh nhân có triệu chứng lâm sàng của tăng đƣờng máu nhƣ uống nhiều, đái nhiều, ăn nhiều, gầy sút nhiều hoặc - HbA1C ≥ 6,5% (xét nghiệm này đƣợc làm bằng phƣơng pháp sắc kí lỏng cao áp). Dịch tễ học bệnh đái tháo đường Trên toàn cầu, ƣớc tính có khoảng 462 triệu ngƣời bị ảnh hƣởng bởi bệnh Đái tháo đƣờng típ 2, tƣơng ứng với 6,28% dân số thế giới.

Hơn 1 triệu 4 ca tử vong đƣợc cho là do tình trạng này chỉ trong năm 2017, xếp hạng là nguyên nhân tử vong thứ 9. Gánh nặng của bệnh đái tháo đƣờng đang gia tăng trên toàn cầu và với tốc độ nhanh hơn nhiều ở các khu vực phát triển, chẳng hạn nhƣ Tây Âu. Sự phân bố giới tính là bình đẳng và tỷ lệ mắc bệnh đạt đỉnh điểm vào khoảng 55 tuổi. Tỷ lệ lƣu hành bệnh Đái tháo đƣờng típ 2 trên toàn cầu đƣợc dự báo sẽ tăng lên 7079 ngƣời trên 100.000 ngƣời vào năm 2030, phản ánh sự gia tăng liên tục ở tất cả các khu vực trên thế giới.

Bệnh Đái tháo đƣờng ảnh hƣởng đến năng lực chức năng và chất lƣợng cuộc sống của mỗi ngƣời, dẫn đến tỷ lệ mắc bệnh và tử vong sớm đáng kể [22]. Ở Việt Nam, năm 1990 của thế kỷ trƣớc, tỷ lệ bệnh ĐTĐ chỉ là 1,1% (ở thành phố Hà nội), 2,25% (ở thành phố Hồ Chí Minh), 0,96% (thành phố Huế), nghiên cứu năm 2012 của Bệnh viện Nội tiết Trung ƣơng cho thấy: tỷ lệ hiện mắc ĐTĐ trên toàn quốc ở ngƣời trƣởng thành là 5.42%, tỷ lệ đái tháo đƣờng chƣa đƣợc chẩn đoán trong cộng đồng là 63. Tỷ lệ rối loạn dung nạp glucose toàn quốc 7,3%, rối loạn glucose máu lúc đói toàn quốc 1,9% (năm 2003). Theo kết quả điều tra STEPwise về các yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm do Bộ Y tế thực hiện năm 2015, ở nhóm tuổi từ 18 - 69, cho thấy tỷ lệ ĐTĐ toàn quốc là 4,1%, tiền ĐTĐ là 3,6% [6].

Một báo cáo khác khi sử dụng mô hình bệnh lý trên máy vi tính dùng để ƣớc tính số ca tử vong do bệnh đái tháo đƣờng cho năm 2013 ở ngƣời bị bệnh đái tháo đƣờng có độ tuổi từ 20 - 79. Mô hình này đã ƣớc tính rằng trên toàn cầu tỷ lệ tử vong sẽ là 8,4% do bệnh đái tháo đƣờng tƣơng đƣơng gần 5,1 triệu ngƣời tử vong. Một phân tích độ nhạy về nguy cơ tƣơng đối giảm 20% cho thấy tỷ lệ tử vong do bệnh đái tháo đƣờng nằm ở khoảng 5,1% tổng số tử vong (3,3 triệu ngƣời chết) và 10,1% (6,6 triệu ngƣời chết). Tỷ lệ tử vong do bệnh đái tháo đƣờng cao nhất là 25,7% ở phụ nữ Đông Nam Á từ 50 đến 59 tuổi.

Số ca tử vong do ĐTĐ cao nhất là ở các nƣớc có số dân lớn: 1271.000 5 ngƣời tử vong ở Trung Quốc, 1065.000 ngƣời chết ở Ấn Độ, 386.300 ở Liên bang Nga và 192. Kết quả cuối cùng cho thấy cứ 12 ca tử vong thì có 1 ca tử vong do nguyên nhân bệnh đái tháo đƣờng ở ngƣời lớn [42]. Cơ chế bệnh sinh Suy giảm chức năng tế bào beta và kháng insulin a) Tình trạng thừa cân, béo phì, ít hoạt động thể lực, là những đặc điểm thƣờng thấy ở ngƣời đái tháo đƣờng típ 2 có kháng insulin. Tăng insulin máu, kháng insulin còn gặp ở ngƣời tiền đái tháo đƣờng, tăng huyết áp vô căn, ngƣời mắc hội chứng chuyển hóa.

b) Ngƣời đái tháo đƣờng típ 2 bên cạnh kháng insulin còn có thiếu insulin – đặc biệt khi lƣợng glucose huyết tƣơng khi đói trên 10,0 mmol/L. Phân loại bệnh đái tháo đường [6] - ĐTĐ típ 1: là hậu quả của sự phá hủy tế bào β, thƣờng dẫn đến thiếu hụt hoàn toàn insulin. - ĐTĐ típ2: là hậu quả của khiếm khuyết tiết insulin tiến triển trên nền của sự kháng insulin. - ĐTĐ các típ đặc biệt do một số nguyên nhân nhƣ khiếm khuyết về gen trong chức năng tế bào beta, các bệnh lý tụy ngoại tiết, và ĐTĐ do thuốc hoặc hóa chất….

- ĐTĐ thai kỳ: ĐTĐ đƣợc chẩn đoán trong khi có thai và không phải là ĐTĐ với các biểu hiện rõ rệt. Các biến chứng của bệnh đái tháo đường [6] Biến chứng của bệnh ĐTĐ là nguyên nhân chính gây tử vong và tàn phế cho ngƣời bệnh, gồm biến chứng cấp tính và biến chứng mạn tính [11].Biến chứng cấp tính: Biến chứng cấp tính của bệnh ĐTĐ thƣờng là hậu quả của chẩn đoán muộn, điều trị không thích hợp hoặc do có bệnh lý kết hợp. Các biến chứng cấp tính gồm có: 6 - Nhiễm toan ceton và hôn mê nhiễm toan ceton. - Hôn mê do tăng áp lực thẩm thấu.

- Hôn mê nhiễm toan lactic. - HĐH và hôn mê hạ đƣờng huyết. - Nhiễm khuẩn cấp tính 1. Biến chứng mạn tính: Biến chứng mạn tính của bệnh ĐTĐ thƣờng hay gặp, thậm chí các biến chứng này có thể phát hiện ngay tại thời điểm bệnh đƣợc phát hiện, nhất là ở ngƣời bệnh ĐTĐ típ 2.

Các biến chứng mạn tính là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong hoặc tàn phế cho ngƣời bệnh, làm giảm chất lƣợng cuộc sống và làm tăng gánh nặng kinh tế của mỗi cá nhân cũng nhƣ của xã hội. Biến chứng mạn tính có thể đƣợc chia ra nhƣ sau: * Biến chứng mạch máu lớn: - Cơ chế tổn thƣơng mạch máu lớn: Quá trình viêm mạn tính và tổn thƣơng thành động mạch trong hệ thống mạch máu do đƣờng huyết tăng sẽ dẫn đến xơ vữa động mạch và lâu dài là hẹp động mạch. Ngoài hình thành mảng xơ vữa, bệnh nhân ĐTĐ típ 2 còn bị tăng độ bám dính tiểu cầu và tăng đông máu. Ngoài ra, ở bệnh.